Chuãoãng 5 QUAN TRJ RUI RO TIN D()NG
5.2. QUAN TRJ ROI RO TIN Dl)NG
5.2.3. Do luong rui ro tin dung
5.2.3.1. Kluii nijm do ft.rimg riii ro tin dung
Xet duoi khia canh la m<)t giai doan trong quy trinh quan ly rui ro tin dung, do lumng rui ro tin dung la giai doan sau khi rui ro tin dàng duqc nh?n dien. Theo do cac mrc do rui ro tin dung khac nhau se duye the hin boi cac thang do rui ro tin dungtuon g ung duqc tinh toan tu c6ng cà do lurmng rui ro tin d1,mg phu hqp. Tu d6 t6 chuc tin dàng ap dàng cac bien phap hop ly de doi pho v6i muc do rui ro tin dàng da duqc xac djnh.
Xet duoi khia canh to cht'.rc tin dàng, ban chat cua do luong rui ro tin dàng la viec tinh toan, xac djnh kha nang xay ra ton that do khach hang kh6ng thi,rc hi~n hoi;l.c kh6ng c6 kha nang thre hien nghia và cua minh theo
cam kSt. N6i each khac, do lun g rui ro tin dung chinh la vi?c t6 chuc tin dung tinh toan kha nang khong tra duqc nq cua khach hang vay v6n.
Cac t6 chuc tin dung sr dung phuong phap do lun g ri ro tin dung thong qua cac mo hinh do lumng rui ro tin dl,lng, bao g6m cac mo hinh djnh tinh va djnh luqng.
5.2.3.2. Cac mo hinh dinh tinh
Cac to chtc tin dung st dung cac ky thuat dinh tinh chu yeu de do lun g rui ro tin dung nhu: mo hinh 6Cs, mo hinh do lucmg theo phucmg phap chuyen gia.
Thu nhdt, m6 hinh 6Cs
Muc d<) RRTD cua nguai vay duqc t6 chuc tin dl,lng danh gia thong qua 6 khia qtnh chinh sau:
Tu cach ngu i vay (Character): to chre tin dung phai chac chan rang nguai vay co muc dich tin dung ro rang va c6 thi?n chi nghiem chinh tra nq khi den han.
Nang h,rc cua nguai vay (Capacity): Nguai di vay phai c6 nang h,rc phap ly va nang lge hanh vi dan sr de k ket hop d6ng tin dl,lng.
Thu nhap cua nguai vay (Cashflow): Xac dinh ngu6n tra nq cua khach hang vay, nguai vay c6 du kha nang tra nq hay khong.
Bao dam ti6n vay (Collateral): La ngu6n thu thr hai co the dung de tra nq vay cho t6 chi'.rc tin dung.
Cac di6u ki?n (Conditions): To chrc tin dung quy djnh cac di6u ki?n tuy theo chinh sach tin dàng tung thik.
Kiem soat (Control): Danh gia nhfrng anh hucmg do SIJ thay doi cua luat phap, quy che hoat dong. kha nang khach hang dap umng cac ti@u chuan cua t6 chi'.rc tin dàng.
Dieu kien deap dung mohinh:
Vi?c sr dung mo hinh nay tuong di don gian.
Nhuqc di~m: Muc d<) hi?u qua cua mo hinh phu thu c vao muc d<) chinh xac ca nguon thong tin thu thap, kha nang dr bao va dac biet la trinh d<) phan tich, danh gia cua can b9 tin dung.
Thuã hai: Do lucrngniiro tin dung theo phuong phap chuyen gia Do luong rui ro tin dung dra tren y kien chuyen gia la m9t phuong phap quen thu<)c duqc su dàng trong he thong cac to chre tin dàng.
Theo phuong phap nay, cac chuyen gia cua t6 chuc tin dt,mg, dt,ra tren kinh nghi?m cua minh, se xac dinh cac nhan t6 dr bao rui ro, cac khoang gia tri chrnin tuemg ung cho tung nhan t6, cac thang diSm nhan t6 cho tung khoang gia tri va trc;mg s6 cua cac nhan t6 (thucmg c6 quan he tuyen tinh), Ket qua cua mo hinh nay la diSm tin dt,mg tuemg ung v6i cac hang tin dàng cua khach hang, tu d6 t6 chuc tin dung danh gia duqc muc d9 rui ro tin dung cua khach hang.
Trong phuong phap quan diSm chuyen gia, vi?c lt,ra chc_m, quySt dinh toan b cac yeu to co ban de xep hang, cn g nhu thre hien cac noi dung cua qua trinh cham diem hoan toan phu thu c vao quan diem chu quan cua cac chuyen gia. CUng b&i d?c di€m nay ma phuemg phap quan diSm chuyen gia con thucmg duqcg9i la phuang phap dinh tinh.
Dieu ki@ndeap dung:
Do lumng rui ro tin dung theo phuang phap chuyen gia chi sr dung dr li?u tinh nen co the sr dung ho so san co, su dàng cac yeu to khong mang tinh luqng h6a, khong phrc tap.
Nha kha nang cua cac chuyen gia giau kinh nghi?m, d?c bi?t la kha nang danh gia cac chi tieu dinh tinh v6n duqc nganh t6 chuc tin dàng xem trong hon va c6 y nghia quySt dinh hem trong cap tin dàng, do lucmg rui ro tin dung moi chinh xac va c6 ynghia kinh te true quan, yeu diem ma cac mo hinh thong ke rat kh6 khac phue.
Mo hinh nay ap dung cho cac khoan vay rieng le, mang tinh d?c thu, bi anh hu&ng b&i cac yu to phong tl,IC, t~p quan ma nSu dt,ra tren yeu to dinh luqng se khong dua ra duqc quy~t dinh chinh xac.
Tinh chu quan va dinh kien: Hai chuyen gia co the co su danh gia khac nhau voi cung m9t khach hang/khoan vay. Quy trinh do lurong rui ro tin dung khach hang cua cac chuyen gia l?i thuang khong thàc sv ro rang, khong duoc ap dung nhat quan gira cc chuyen gia va cho moi khach hang, ton nhieu th'i gian.
Chi phi turong doi l6n: Chi phi tuyen dung, do tao cac chuyen gia cung nhu st dung ho de thre hien qua trinh xep hang tinh tren mot khach hang cung cao hem so v&i chi phi tuemg ung tinh cho m9t khoan vay cua phuemg phap_ mo hinh th6ng ke.
5.2.3.3. Cac mo hinl, iljnl,ltt!mg
Vi~c do lucmg RRTD d\fa tren mo hinh dinh hrqng duqc cac t6 chuc tin d,,mg lra chon va threc hien thong qua cac m6 hinh chu y€u nhu: M6 hinh chi s6 Z cua Edward I. Altman, xep hang tin dung theo m6 hinh th6ng ke, M6 hinh VaR (Value at Risk - Gia tri rui ro).
A. Mohinh xip Ju.mg t/11 d{mg 11,Ji bt}
- 0ugc xay dàng tren CO' SO' xay dung cac bang cham diem: cac chi tieu tai chinh va chi tieu phi tai chinh cua khach hang nhiim luqng h6a cac rui ro ma ngan hang c6 kha nang phai doi m4t.
- He thong xep hang tin dàng n<)i be) st'.r dàng phuang phap cham diem va xep hang rieng d6i v6i tung nh6m khach hang.
Thm:mg dugc chia thanh 2 nh6m:
- Khach hang Ca nhan.
- Khach hang Doanh nghiep.
a. Vai fro czia cham diem tin dung trong quytrinh tin d;mg
j
ã; e
Nhap du lieu
ant
No
No
/ Man hinh 1 0u thong Yes
l._ !--+,,."ãV
l
Ph duyet
Yes athay
,_v Chambuc 2diem Nhap duIan 2lieu Tham dinh
Khoi tao tai khoan
Vai tro cz1a chcfm tlidm tin dung trongquy trinh tin dung doanh nghi?p
- -
-►--
b. Anh huong czia chcft lu(lrlg theaidmvaquytrinhluachon khac hang The diem co vai tr quan trong trong vi@c lga chon khach hang. Do do, xay dung mt the diem tin dung tot, co do tin cay cao se gop phan tich eve trong vi~c tim ra nhung khach hang t6t, han che rui ro tin dung cho ngan hang amuc t6i da.
c. Cac bu&e xay dung the diem tin dung
D~ xay dlJng m(>t m6 hinh cham diem tin dàng cho cac khach hang thi ngan hang phai tien hanh cac bu&c theo bang sau:
Chun bi drlieu
Xac dinh bifui &
Lam sachdr lieu
Phan tich dan ; b.~
ten
Phan tichdabien
Thimdjnhmo
hinh "
Di8m/thang di!m ã
• Xacdjnhthoi diBm quan sat
• Xcdinhkhoang thoi gian quan sat
• Dinh nghia tot/xau/chua xac dinh
• Xac dinh nguondrlieu: noi b$, CIC
• Danh sach cac bien day du (long list)
• Cac giatrithiSu
• Cac giatringo\il lai (Outliner)
• Nhom va xac djnh khoang giatri(binning/bucketing)
• Tinh toanN,Gini, p-value (hf>i quy logistic dcm bien)
• Phan tich don bien
• Quan diem ca chuyen gia tin dung
• Lt.ra chon bien (shortlist)
• Mo hinh logistic da biSntirshortlist (e.g. AUROC, KS, etc.)
• Tinh mng dung trong thrc te
• Mo hinh cu6i cung (Final List)
• Hold-out sample validation
• Out-of-time sample validation
• Score scaling
• Score banding
• Cut-Off
d. Dinh nghia Khach hcmg t6t va Khach hangxciu (Good/Bad) Theo Basel II Paragraph 452 - Dinh nghia Bad
"Va nq" duqc djnh nghTa xay ra d6i v&i m(,t khach hang cu the khi mot trong hai hoac ca hai sr kien sau xay ra:
- Ngan hang cho rang khach hang khong the thanh toan toan bo
khoan vay.
- Khach hang c6 nq qua han tren 90 ngay.
- Trong thue te, tly theo khau vi ri ro cua tmg ngan hang ho4c truong hgp tf>tlxiu khong du dc lieu. Dinh nghia tf>t/xiu c6 th~ duqc xem xet l.;ti. Vi du nhu sau:
Ngan hang Entrofine
T6t ChU'a baa gia qua han tren ChU'a baa gi6' qua han qua
30 ngay 10 ngay
Xau Datung qua han tren 60 ngay Eatung qua han tren 90 ngay ChlJ'a xac djnh Datung qua hantu 30-59 ngay Eatung qua hantr 10-89 ngay
e. Xac dinh cac bdn s6SUdZ:tng trong mo hinh chdm adm tin dung De tinh toan xac suit vcr nq cu.a khach hang thi ngoai vi?c xac djnh dugc bien phu thuoc la bien Good/Bad nhu o Muc 3.4 thi phan quan trong c.ln xac djnh cac bin doc lap tac dong len xac suat xay ra Good hay Bad trong mo hinh Logistic. Cac bien doc lap thumng duqc phan thanh 5 nh6m thong tin nhu sau:
- Thong tin chung: Vi du nhu Tu6i, Gi&i tinh, S6 nam lam vi?c, ...
- Thong tin tin dung: Loai hang h6a, d9 1611 k.hoan vay, ...
- Thong tin "co the c6" khac: Hgp d6ng lao d(>ng dai h.;tn, Chenh l?ch thu nh?P khai bao va thu nl1?p thàc, ...
- Thong tin ve hanh vi tin d\lng: Vi d\l nlm ngo.;ti hinh khach hang, ...
- Cac thong tin n(>i b(> khac cua khach hang: S6 ngay qua h.;tn tf>i da, ty le nc;r da tra cua khoan nc;r hi?n t.;ti.
B. Xe p hang tin dung khach hang bfing plutO'ng pluip c1,am iliim Xep hang tin dung khach hang bfulg phuong phap chim di&m d\l' tren ca so chim di&m hai nhom chi tieu: Tai chinl1 va Phi tai chinh. Cac chi tieu nay ca ban duc;rc xac djnh ti.r ngan hang Nha nu&c va co the van dung doi v&i m6i ca so cap tin dung cung nhu doi trong xet cap tin dung. Theo thong le cac df>i tuc;rng xet dp tin d\lng duc;rc chia thanh khac hang phap nhan (cac doanh nghi?p, cac to chrc tai chinl1, cac chinh phu) va khach hang the nhan (cac ca nhan). Cac doanh nghiep lai duqc chia theo qui mo va 1Inl1 V\fC ho?t d<)ng. Ngan hang Nha nu&c va T6ng càc thong ke la ca quan xac djnl1 cac tieu chi nay.
Quy trinh xep hang tin nhi@m doanh nghi@p
Xep hang tin dl,lng doanh nghiep la m('>t qui trinh phrc tap va di hoi th\Ic hi~n theo m(:>t logic nhat dinh. Sa d6 sau mo ta lien he va trinh tr cac bu6c cua qui trinh nay.
Qui mo
doanh nghi$p
oo, li$u doanh nghi$p
Bang diem nguy CO'kh6 khan tai chinh
Nganh SXKD cua
doanh nghi$p
Bang diem chi tieu tai
chinh Bang dim
chi tieu tai chinh
Tong diem Hc;1ng tin
d1.,mg
SO'dB 5-3. Qui trinh xep hang tin d1,mg doanh nghif p - phurong phap cham diem
Bmrc 1: Theo qui mo va nganh nghe kinh doanh. ON duqc chia thanh 3 nh6m theo ON 16n, ON vua va nho chi tieu lao d(:>ng, v6n, doanh thu, tai san nhubang sau: