Tieu chi NQi dung Diem
Von Hon 100t dong 30
Tr 80t den 100 ty dong 25
TU' 50 den 80 ty d6ng 20
TU' 30 den 50 ty dong 15
Tr 10 den 30 ty dong 10
Du6i 10 ty dong 5
Lao dong Han 1.500 nguoi 15
Tll' 1000 den 1500 ngui 12
TU' 500 den 1000 nguoi 9
Tll' 100 den 500 ngll'&i 6
Tll' 50 den 100 nguoi 3
0Ll'CYi 50 ngll'&i 1
Doanh thu thulm Han 400 ty 40
TU' 200 den 400t 30
Tll' 100 den 200 ty 20
Tr 50 dn 100 ty 10
Tr 20 den 50t 5
DLl'&i 20 ty 2
Tong tai san Han 400 ty 15
Tll' 200 den 400 ty 12
TU' 100 den 200 ty 9
Tll' 50 den 100t 6
Tll' 20 den 50t 3
DLl'&i 20t 1
Tong diem 70-100 30-69 Du6i 30
Quymo L&n Vll'a Nho
Ngu6n: Tieu chi phdn loc;ri quimo DN, T6ngCl:ICth6ng ke, 2006
Broe 2: Tren CCY SCf nganh nghe va qui mo, sr dung cac bang chfun diem tuong mng voi nganh nghe kinh doanh chinh cua DN. NH Nha IlUCYC
ban hanh bang tieu chuan danh gia cac chi tieu tai chinh theo nganh. Sau day la bang tieu chuan danh gia theo nganh cho cac DN nganh Cong nghi@p.
Tieu chun danh gia cac chi ti@u ti chinh cua doanh nghi@p nganh cong nghi@p
Chi tieu
Quy mo 16'n Quy mo vi),a Quy mo nho
A B C D A B C D A B C D
Chi tieu thanh khoan
1. Kha nang thanh khoan 2,0 1,4 1,0 0,5 2,2 1,6 1,1 0,8 2,5 1,8 1,3 1,0 2. Kha nang thanh toan 1,1 0,8 0,4 0,2 1,2 0,9 0,7 0,3 1,3 1,0 0,8 0,6 nhanh
Chi tieu hoat dong
3. Luan chuyen hang5,0 4,0 3,0 2,5 6,0 5,0 4,0 3,0 4,0 4,0 3,7 3,4 ton kho
4. Ky thu tien binh quan 45 55 60 65 35 45 55 60 30 40 50 55 5. Doanh thu/tong tai san 2,3 2,0 1,7 1,5 3,5 2,8 2,2 1,5 4,2 3,5 2,5 1,5 Chi tiu can n
6. No phai tra/tong TS 45 50 60 70 45 50 55 65 40 45 50 55 7.No phi tra/von CSH 122 150 185 233 100 122 150 185 82 100 122 150 Chi tieu thu nh$p
8.Thu nhap truoc thue/DT5,5 5,0 4,0 3,0 6,0 5,0 4,0 2,5 6,5 6,0 5,0 4,0 9. Thu nhap truc6,0 5,5 5,0 4,0 6,5 6,0 5,5 5,0 7,0 6,5 6,0 5,0 thue/Tong TS
10. Thu nhap truoc 14,2 13,7 13,3 13 14,2 13,3 13 12,2 13,3 13 12,9 12,5 thue/Von CSH
(Nguon: Quyet dih 57/2005/QD-NHNN ngay 24/01/2005) Phuong phap tinh diem cac chi tieu tai chinh:
- Diem tropg so cua cc chi ti@u tai chinh se lay bang nhau la 10%
khng phan biet nhom chi ti@u, nhung chi ti@u xep vao nhom sau D se tinh diem 0.
- Khong phan bit trong so cho cac loai hinh doanh nghiep de dam bao sr cong bang trong danh gia.
- Mai chi tieu cham diem ti chinh s co 5 khoang gia tri chuan tuong mng vi 5 mtre diem 0, 25, 50, 75, 100 (Diem ban dau).
- Diem theo trc;mg s6 la tich s6 gifra di€m ban dclu va trong so tuong ungOUQ'C trinh bayCfbang sau:
Bang diem cua cac chi tieu tai chinh
Chi tieu Trong Thang diem xep loai
so A B C D Sau D
Chi tieu thanh 1.Kha nang thanh toan hi$n 10% 100 75 50 25 0
khoan hanh
2. Kha nang thanh toan nhanh 10% 100 75 50 25 0 Chi tieu hoat 3. Luan chuyen hang ton kho 10% 100 75 50 25 0
dong 4. Ky thu tien binh quan 10% 100 75 50 25 0
5. Doanh thu/Tong TS 10% 100 75 50 25 0
Chi tieu don 6. Ngphai tra/ Tong TS 10% 100 75 50 25 0 can nq
7. Nqphai tra/ VCSH 10% 100 75 50 25 0
Chi tieu thu 8. LN truoc thue/ Doanh thu 10% 100 75 50 25 0
nh$p 9. LN truoc thue/ Tong TS 10% 100 75 50 25 0
10. LN tm&c thue/ VCSH 10% 100 75 50 25 0 Bu6e 3: Cham diem cc chi tieu dà bao nguy ca kh6 khan tai chinh cua DN dàa tren cac tieu chi bao gom: trien vong nganh, chinh sach cua nha nure tac dong den DN.
Bang diem cua cac chi tieu dybao khkhan ti chinh
Chitieu Diem ban dau Trongso
100 75 50 25 0
1 NguyCO'VOnq Vung an toan Vung canh baa Vung nguy 15%
him
2 Chfnh sach cua Rat Thu$n Khong Dang hc;1n Rat han 15%
nha nuoc tac thuan loi loi anh che che
dong den DN hu&ng
nhieu
3 Trien vc;,ng Thu$n 6n Phat trien Bao hoa Suy thoai 10%
nganh loi d!nh kem
4 Tinh hinh tra nq Lu6n tra Dac6 Daco nq Daco nq Nqqua 10%
cua khach hang ng dung gia han qua han qua han han nhieu
hc;1n nhung nhU'ng
hien tai kha nang van tra no tra nq
kem -
dbu&c nay chi tieu nguy cavo ng co the dugc tinh nho phuong phap chuyen gia hO?C Sil di,mg mo hinh.
Bu6e 4: Cham diem cac chi tieu phi tai chinh co tac dong trre tiep den DN nhu tinh hinh tra n9 va lai vay, kha nang i'.rng ph6 v&i cac thay d6i, da dang hoa ngnh nghe, linh vge kinh doanh, mo rong qui mo. Tong diem t6i da da nhan tn;mg s6 cua nh6m chi tieu nay 50diem.
Bang diem cua cac chi tieu phi ti chinh
Trong
Chi tieu Diem ban dau so
100 75 50 25 0
1 Tlnh hlnh tra Luon tra no8a c6 gia Cono C6 nQ' qua NQ' qua
nQ' cua ON dung han han no qua h<;:1n han nhung h<;:1n 20%
nhLI'ng kha nang nhieu hien tai tra nQ' kem van tra
dU'Q'C nQ'
2 Kha nang Cong nghe Cong nghe Cong Cong nghe Cong
(mgph6 v&i tin tien, kha tien tien, nghe trung binh, nghe lac 10%
thay d6i kha nang kha nang trung kha nang hau, kha quan tri quan tri cao, blnh, kha quan tri bi nang
cao, c6 c6 kinh nang han che quan tri
kinh nghi$m. quan tri kem.
nghi$m. cao.
3 £>a d<;:1ng hoa £>a d<;:1ng £>a d<;:1ng hoa it da d<;:1ng Khong da £)a d<;:1ng nganh nghe hoa tot quanh nang hoa d<;:1ng hoa hoa 10%
va linh Vl,J'C quanh il,J'C cot 16i quanh ngoai
kinh doanh nang il,J'c nang il,J'c nang il,J'c
cot 16i cot 16i cot 16i
4 Ma r¢ng qui Trin khai Ma r¢ng Khong Khong m& M& r¢ng mo va thU'c trong phu m& rong rong qui mo qua 10%
hin nhieu hqp voi kha nhieu qui nhieu va
dl,J' an phu nang mo qua
hQ'p v6'i nhanh
kha nang
Cac chi tieu phi tai chinh co the dugc xac dinh khac nhau tuy thu9c c0 so cap tin dung.
Bu6e 5: Xac dinh tong diem cu i cung de xep hang doanh nghi@p bang cach cong tong diem cac buroc neu tren (diem da nhan trong so), sau do chia tong dim cho 2. Nhu vay diem toi da cua DN khi xep hang la
(100+50+50)/2=100 diem. Can cu vao dim cuoi cing nay de xep DN thanh 10 hang.
He thong xp hang doanh nghi@p
Diem Xep hang
Danh gia Doanh nghiep DN
>92,3 AAA Tinh hinh tai chinh lanh mc;1nh, Tiem htc tot, nang I1,J'c quan tr! tot, hoc;1t dong hi$u qua, trien vong phat trin cao, rui ro thap nhat.
84,8-92,3 AA Tinh hinh tai chfnh lanh mc;1nh, hoc;1t dong kinh doanh dc;1t hi@u qua, on dinh. Trin vong phat trien lau dai. Rui ro thap.
77,2-84,7 A Tinh hinh tai chfnh on djnh nhCmg c6 nhung han che nhat dinh, hoat dong kinh doanh dc;1t hi$u qua nhU'ng khong on dinh. Trien vong phat trien tot. Rui ro thap.
Hoc;1t dong kinh doanh dc;1t hi$u qua va c6 trien vong trong 69,6-77, 1 BB ngtm hc;1n, tinh hinh tai chfnh on djnh trong ngan han. Rui ro
trung binh.
Tiem I1,J'C tai chfnh trung binh, c6 nhCrng nguy co tiem an.
62-69,5 BB Hoc;1t dong kinh doanh tot trong hi$n tc;1i nhU'ng de bj ton that do nhung bin dong Ion. Rui ro trung binh, kha nang tra nQ' c6 the bj giam.
Kha nang tg chu tai chinh thap, dong tin bien dong theo 54,4-61,9 B chieu hung xau, hi$u qua hoc;1t dong kinh doanh khong cao, de bi tac dong l&n tll' nhCrng bien dong nho trong kinh doanh. Rui ro cao.
Hi$u qua kinh doanh thap, khong on djnh, nang I1,J'c tai chfnh 46,8-54,3 CCC yeu, bi thua lo trong gan day va dang phai kho khan de duy
tri kha nang sinh Ii. Rui ro cao.
Hi$u qua kinh doanh thap, nang I1,J'c tai chinh y u kem, da 39,2-46,7 cc c6 nq qua han duoi 90 ngay. Rui ro rat cao. Kha nang tra
nq kem.
Hi$u qua kinh doanh thap, nang I1,J'c tai chinh yeu kem, da 31,6-39,1 C c6 nq qua hc;1n dU'&i 90 ngay. Rui ro rat cao. Kha nang tra
nq kem.
<31,6 D Tai chinh yeu kem, bj thua lo keo dai, co nq kh6 d0i. Rui ro dac biet cao, mat kha nang tra nq.
Thi dv 1: Doanh nghi?p TD nganh c6ng nghi?p co cac thong tin sau:
+Qui m6 doanh nghi?p: Vira (tong diem 52)
Chi tieu N9i dung Diem qui mo
Von Tr 50 den 80 ty dong 20
Lao d¢ng Tl.I' 100 den 500 ngLI'6'i 6
Doanh thu thuan Tr100 den 200t 20
Tong tai san Tl.I' 50 den 100 ty 6
+ Cac chi tieu tai chinh: 57,5 diem
Chi tieu Diem
1. Kha nang thanh toan hi$n hanh 100
2. Kha nang thanh toan nhanh 50
3. Luan chuyen hang ton kho 50
4. Ky thu tin binh quan 75
5. Doanh thu/Tong TS 25
6. N phai tra/ Tong TS 75
7. NO' phai tra/ VCSH 50
8. LN truoc thue/ Doanh thu 75
9. LN tm&c thue/ Tong TS 50
10. LN trU'&c thue/ VCSH 25
+Cac chi tieu dr bao nguy cakh6 khan ti chinh: 20, 75 diem
Chi tieu Diem Diemtrong so
NguyCO'VO'nQ' 30 4.5
Chinh sach cua nha nLI'&c tac d¢ng den ON 25 3.75
Trien vong nganh 75 7.5
Tinh hinh tra nQ" cua khach hang 50 5
+Cac chi tieu phi tai chinh: 32,5 diem
Chi tieu Diem Diem trongso
Tinh hinh tra no cua ON 75 15
Kha nang(mg ph6 v&i thay doi 50 5
Ea dang hoa nganh nghe va linhvckinh doanh 75 7.5
M& r¢ng qui mo 50 5
Tng diem cua doanh nghiep TD: 55,375. Hang tin dung cuaTD la B The admtin dung (Score Card)
Thong thucmg v&i khac hang ca nhan, the diem dang duqc nhi~u TCTD huang t&i.
Hc;,p 5.3- HU'ONG TOI CHUAN MV'C QUOC T~
Ngay 12/12, da dien ra le ky ket hop tac triJn khai dl! an xay d(!ng h~
thong xep hang tin dvng doanh nghiep Credit Plus+ giO,a Ngan hang Thlfang mai Co phJn Tien Phong (TPBank) va Tap doan NICE (Han Qu6c).
bay la he thong xep hang duoc danh gia la tin tien, theo chuan quoc te, phu hQ'p v&i cac chuan ml,J'c va dap U'ng yeu cau cua Basel II ma cac ngan hang Viet Nam dang hll'6'ng t&i, lan du tien duc trin khai tai Viet Nam.
Trong pham vi dl,J' an nay, TPBank va NICE se hqp tac xay d1,mg he thong xep hang tin dung noi bo trenca s& tich hQ'p gira gii phap cong nghe thong tin tien tien voi cac bo the diem (score card) dU'Q'C xay d1,mg theo phll'O'ng phap mo hinh thong ke, voi tep dr lieu da dU'Q'C lam sach cua hang tram ngan khach hang doanh nghiep tai Viet Nam.
Viec hop tac giQ>a TPBank va NICE dll'Q'C thuc hien trong boi canh cac ngan hang thuong mai Viet Nam dang trong 1¢ trinh den nam 2018 de tuan thu v&i cac yeu cu cua Basel II, trong d6 c6 viec dU'a vao ap d1,1ng he thong xep hang tin d1,1ng tien tien hon, hoat dong tren CO' s& c6 tinh den xac suat xay ra nQ' xau (Probability of Default - PD), thay vi chT dl,l'a tren djnh tinh nhU' trU'&c day.
He thong nay se giup ngan hang nhc;1n dien khach hang va thl,l'c hi$n cham diem tin nhiem dl,J'a tren ILI'Q'ng hoa rui ro xay ra nq xau.
Cung v&i viec ap d1,1ng cac nguyen ly xay dl,J'ng mo hlnh thong ke tuong tl,/' v&i cac nha cung cap hang du the gi&i khac, giai phap cua NICE the hien tinh vuot troi khi ap d1,1ng cac nguyen ly chia nh6m khach hang va tU'ang ll'ng v&i tLl'ng nh6m, c6 cac chT so dieu chTnh theo nganh (industry dummy adjustment) kha tin cc;1y va rat phu hop v&i thgc te tai Viet Nam.
Duoc biet, NICE la tap doan Ion nhat tai Han Quoc ve gii phap xep hang tin d1,1ng cha cac ngan hang thuong mai va ngan hang dau tu, chiem tren 90% thi phan tai thi truwng nay.
Tai Viet Nam, sau khi trien khai thanh cong he thong xep hang tin d1,1ng doanh nghiep vi Trung tam Thong tin tin d1,mg Quoc gia (CIC), NICE dang tiep t1,1c hqp tac v&i CIC de hai ben hqp tac xay dl,l'ng mo hinh va he thong cham diem tin d1,1ng ca nhan.
Ngu6n: VnEconomy
V&i phmmg phap nay, nguoi ta dn xiiy dàng m9t b9 tieu chi tap trung nhieu hon den hanh vi st dung dich vu tin dung cua khach hang. Vi@c xay dàng the di€m tin dàng dn tuan thu mQt s6 nguyen tac nhat dinh ma quan
trong nhclt la nguyen tic "phan lo.;ii duqc" v6i màc tieu phat hien som nguy ca khach hang khong tra nq duqc hoi;ic khong tra nq dung han. Tuy thU<)c doi tuong khach hang the diem co the durge thiet ke khac nhau.
IO di;ic trung ca ban dn c6 trong mo hinh Score Card 1. Dap ung yeu cau cham diem
2. Hoan chinh
3. Cclu true b~n vfrng
4. Dam bao tinh ph6 bi€n cua du true 5. Su dàng cac thu?t ngfr tieu chuan 6. Sap xep co trinh ti,r ro rang
7. Cac khai niem chinh xac 8. The hi@n dung thre tien 9. Phu hqp v6i cac d6i tuqng
10. Phu hop vi dieu kien dr lieu Vidu dongian ve the diem
Bien Giatr! Dim
Gi&i trnh Nam 0
NU 8
Tu6i 20-24 0
25-34 2
35-50 4
Tren 50 8
Tinh trang hon nhan £J¢c than 0
Ly h6nlg6a 0
£Jak6t hon 2
S6nam lam viec& c6ng ty 0-<6 thang 0
6-<12 thang 2
- 3 nam 4
Han 3 nam 8
Rhi ro c0ng vi@c Rui rocao 0
Rui ro Trung binh 3
Rhi ro thap 6
c> Tu cac thong tin cua khach hang m&i se tinh dugc diSm s6 tuong
ungcua khach hangm&i nhu sau:
Vi du: Diem cakhachhang m6'i Thong tin dangky
• Nam
• 25-35
• Ea ket hon
• Hai nam lam cong vi@c hi@n tai
• Nghe nghi@p: lai taxi (LoaiB)
• Total score
Oi€!m 0 2 2 4
3 11
C.Mo hinh logisticxip hang rui ro tin dtJ,ng
Vi?c su di,mg cac mo hinh toan hoc trong phan tich, quan tri rui ro dang ngay cang ph6 bi€n trong cac ho?t d(mg tai chinh, ngan hang. Cac mo hinh dang nhfrng t6 dugc nhfrng uu diSm khong chi trong vi?c djnh lugng rui ro ma con giup cho vi?c phan tich rui ro sau hm1, ro rang hon. Ngay cang c6 nhi~u ngan hang mng dung cac phuong phap djnh lugng v&i cac mo hinh toan hoc trong cac khau quan tri cua minh. Quan tri rui ro khong phai la m9t ngoai le ma con la cong vi?c ngay cang doi hoi SUdàng t6t cac cong Cl,lnay.
H9p5.4-"NHAN DANG, 80 LU'O'NG, THEO DOI VA KIEM SOAT ROI RO"
1. Nhan dang rui ro:
a)Toch(l'c tin dt,mg, chi nhanh ngan hang nll'&c ngoai phai nhan d,;mg va hieuro nguyen nhan gay ra cac rui ro phat sinh trong hor;1t dong kinh doanh hi$n c6 va cac hoat dong kinh doanh m&i.
b) To ch(l'c tin dt,mg, chi nhanh ngan hang nU'&c ngoai phai nhan dang rui ro thU'&ng xuyen va lien tl,Jc theo giao dich va danh mt,Jc tai san dam bao nhan di$n day du tinh lien ket cua rui ro va tinh tU'ang tac giCJ'a cac rui ro (vi dt,J: mot giao dich, san pham, dich Vl,J c6 the bao ham nhieu rui ro khac nhau, rui ro nay la nguyen nhn dan den cac rui ro khac, m(l'c do rui ro nay anh hU'&ng den m(l'c do rui ro khac).
2. Do lung rui ro:
a) Toch(l'c tinh dt,Jng, chi nhanh ngan hang nuoc ngoai phi do luong rii ro doi voiccrui ro da du;c nh$n dr;1ng tren cas6' xac dinh tac dong ng~n hr;1n
va dai han cua rui ro do doi voi von va IQ'i nhuc;in cua to chll'C tin d1,mg, chi nhanh ngan hang nlJ'6'c ngoai.
b) E)o IU'CYng rui ro dU'Q'C thl,l'C hien bang cac phU'O"ng phap/m6 hlnh/ky thuat khac nhau (bao gom ca cac danh gia dinh ILI'qng, djnh tinh va cac gia d!nh). Cac phU'ang phap/m6 hinh/ky thuc;it do luong rui ro phai duoc kiem tra dinh kyv tinh chinh xac cua cac phU'ang phap/mo hlnh nay.
c) Do luong rui ro phai thyc hi$n theo tung giao d!ch va danh muc va dam bao kip th6'i, chinh xac lam ca s& cho theo di rui ro va kiem soat rui ro hi$u qua.
Nguon: Quy cfinh ve he thong quanlyruiro tro ng ho1;1t a(Jng ngan hang
V &i cac thong tin dau vao thu duc;rc, sr dung mo hinh Logistic de xa dinh quan he tac dong cua cac bien doc lap (cac nhan to) den xac suat vo n9 cua khach hang.
a. M6 hinh Logistic
Lop mo hinh voi bien giai thich nhi phan hojc so dem thumng dugc goi chung la mo hinh Logistis. Truang hc;ip bi~n phà thuc)c nhi phan mo hinh duc;rc xay d\mg nhu sau:
Gia su Yla cc bien phu thuoc (bien dinh tinh - qualitative variable):
X,, X... X, la cac bin doc lap duroe lra chon trong buroe I va buroc 2 (tu6i, thu nhap, giao dich, ti san dam bao, ... )
Khi d:6, co the lumng h6a cac bin dinh tinh nhu sau:
Y= I: Tai khoan x§.u (default) Y= 0: Tai khoan t6t (non - default)
Quan tam den xac suat p = PY = 1DX, X....X,) va tac dong cua Xi, X....X,den xac suat nay thong qua cac tham so cua mo hinh.
Cac mo hinh sau day se cung dp phuang phap UO'C lugng, phan tich cac tinh hu6ng OUQ'C mo taatren:
• Mo hinh Logit
• Mo hinh Probit
• Mo hinh Tobit
• Mo hinh Poisson
Tuy nhien, tren thre te co hai d,;mg mo hinh Logistic thucmg duqc SU dung trong xep hang tin dàng la Mo hinh Logit va Mo hinh Probit. Hai mo hinh nay d~u d\.fa tren y tuang a tren nhung chi khac nhau ve gia tri cua cac tham so va dieu kien, phuong phap uoc lun g
al. Mo hinh Logit
Mo hinhLogitxac suitY=l dm,1c xac dinh bing:
xằ
hay Pi = <P x)
l+e ã '
X=(1,X,,X XO: X, =(1, XX XO (1, X0: [=(Bo. B1.B...£)
Phuong trinh tren dàa tren lu?t phan b6 logisti va ham s6 tuong ung
goi la ham Logisstic. V&i d:;mg ham nay p nh?n gia tri tu O d~n 1. Ham Pi
phi tuyen voi X va cac tham s6 p. Di~u nay c6 nghia la ta khong the ap d1,mg tràc ti~p OLS d~ UO'C lu911g. Nguoi ta dung UO'C lu911g hqp ly t6i dad~ UO'C
lu911g B [Nguyn Quang Dong, Nguyen Thi Minh: Kinh t~ lu911g]. G9i/J la
uaclu911g (h6i qui mau) cua p
V&i ~ u&c hr911g duqc, ta co the dugc uoc luong xac suat Pi = P(Y=l IXi),theo cong thuc:
A exp(X, f3)
p,= A
I+exp(X, f3)
Nhu V?Y trong mo hinh Logit khong nghien CU'U anh hm'mg trre tiep cua bien doc lap X, doi v&i Y ma xem xet anh hm'mg cua X, den xac suat de Y nh?n gia tri bing I hay ky vong cua Y.
Anh hucmg cuaX, den p, tinh duqc nhu sau: a~ P; =P;(d-p,),
.I
va c6 gia tri UO'Cluqng la: a~. 1\ =P;0-p;)~j
J
a2. Mohinh PROBIT
Mo hinh nay do Gold (1964) de xuat v&i gia thiet rang: Y se nh?n gia tri 1 ho~c la O tuy thu(>c vao d(> thoa dung I duqc xac dinh b6'i cac bi~n d(>c l?p. D(> thoa dung cang l&n thi xac suat de Y = 1 cang Ian. Mo hinh Probit hoan toan co the ap dung uoc lun g xac suit _va nq cua khach hang nhu mo hinh Logit.
I=po+ [1X,+[X+...+BX Gia su ring t6n t~i m<)t muc gi6'i h,;m I de:
Y = 1 n~u I> I*
va Y =0neu I < I*
+,X,, +.X,,+..+Xe
P,, iii+5 +.+