( Trích Sử thi Đăm Săn) I. Mục tiêu bài học
1. Kiến thức
- Hiểu được cuộc chiến đấu vì danh dự, hạnh phúc và sự thịnh vượng của cộng đồng là lẽ sống và niềm vui cảu người anh hùng thời xưa.
- Nắm được điểm nghệ thuật tiêu biểu của thể loại sử thi anh hùng trong việc xây dưng kiêu “nhân vật anh hùng sử thi”, và nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ.
2. Kĩ năng
- Biết đọc, kể diễn cảm sử thi
- Biết cách phân tích một văn bản sử thi anh hùng 3. Thái độ
- Nhận thức được lẽ sống cao đẹp của mỗi cá nhân là hi sinh, phấn đấu vì danh dự và hạnh phúc yên vui cả cộng đồng.
II. Chuẩn bị của GV và HS
1. Chuẩn bị của GV: bài soạn, SGK, tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng 2. Chuẩn bị của HS: vở ghi, đọc SGK và trả lời câu hỏi trong SGK III. Tiến trình dạy học
1. Kiểm tra bài cũ: Trong quá trình dạy học 2. Giới thiệu bài mới:
• Dẫn vào bài: Chúng ta biết đến Tây Nguyên không chỉ là vùng của đất đỏ ba dan, của di sản cồng chiêng được UNESCCO công nhận là di sản văn hóa thế giới mà Tây Nguyên còn được biết đến với kho tàng trường ca - sử thi anh hùng đặc sắc, mà sử thi Đăm Săn (dân tộc Ê-đê) là tiêu biểu nhất.
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm
hiểu tiểu dẫn (5p)
?/Dựa vào kiến thức của bài “Khái quát văn học dân gian” em hãy
I. Tiểu dẫn 1. Sử thi
+ Sử thi là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần, nhịp,
cho biết thế nào là sử thi?
?/ Có mấy loại sử thi? Sử thi Đăm Săn thuộc loại nào?
HS dựa vào SGK tóm tắt lại sử thi Đăm Săn
.
? Em hãy nêu vị trí của đoạn trích
“chiến thắng Mtao Mxây”?
HS dựa vào SGK để trả lời
Hoạt động 2: Tìm hiểu văn bản (35p)
Phân vai cho HS đọc (6 nhân vật)
?/ Đại ý của đoạn trích?
?/ Phân chia bố cục đoạn trích?
HS dựa vào sự chuẩn bị bài, trả lời và phân chia bố cục văn bản
GV nhận xét và tổng kết
xây dựng những hình tượng nghệ thuật hoành tráng, hào húng đề kể về một hoặc nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng cư dân thời cổ đại
+ Có hai loại sử thi: Sử thi thần thoại và sử thi anh hùng
-> Sử thi Đăm Săn là sử thi anh hùng.
2. Tóm tắt nội dung và vị trí đoạn trích + Nội dung: SGK
+ Vị trí đoạn trích: thuộc phần giữa tác phẩm
+ Nhan đề do người biên soạn SGK đặt
II. Đọc hiểu văn bản 1. Đọc văn bản
+ Đọc phân vai
+ Đại ý: Miêu tả cuộc chiến đấu giữa Đăm Săn và tù trưởng Mtao Mxây và cuối cùng Đăm Săn giành chiến thắng.
Đồng thời thể hiện niềm tự hào của dân làng về người anh hùng của dân tộc.
+ Bố cục: 2 phần
- Phần 1: từ đầu….Họ đến bãi ngoài làng, rồi vào làng: cuộc chiến đấu giữa Đăm Săn với Mtao Mxây và thái độ của dân làng
- Phần 3: phần còn lại: cảnh ăn mừng chiến thắng
2. Phân tích văn bản
a. Cuộc chiến đấu giữa Đăn Săn và Mtao Mxây.
+ Cuộc chiến đấu có thể chia làm 3 chặng:
- Đăm Săn khiêu chiến - Cuộc chiến đấu diễn ra
- Đăm Săn thu gom của cải, dân làng, tôi
?Khi đến khiêu chiến, Đăm Săn có những câu nói nào đáng chú ý?
Mtao Mxây có những lời nói và hành động như thế nào?
HS tìm các lời nói trong văn bản để trả lời
->Đăm Săn và Mtao Mxây hiện lên với hình ảnh như thế nào?
HS phân tích, trả lời GV định hướng
tớ của Mtao Mxây ra về.
*Đăm Săn khiêu chiến và Mtao Mxây đáp lại
+ Đăm Săn có hai câu nói đáng chú ý;
- “ Sao ta lại đâm ngươi khi ngươi đang xuống nhỉ? Ngươi xem, đến con lợn nái của nhà ngươi dưới đất, ta cũng không them đam nũa là!”
- “ Sao ta lại đâm ngươi khi ngươi đang đi nhỉ? Ngươi xem, đến con trâu của nhà ngươi trong chuồng, ta cũng không thèm đâm nữa là!”
+ Mtao Mxây có hai câu nói đáng chú ý:
- “ Khoan, diêng, khoan! Để ta xuống.
Ngươi không được đâm ta khi ta xuống đó, nghe!
- “ Ta sợ người đâm khi ta đang đi lắm”
- Hành động: dáng tần ngần do dự, mỗi bước mỗi đắn đo.
->Đăm Săn thể hiện rõ thái độ quyết liệt, nhân cách đàng hoàng, tính cách của người anh hùng.
->Mtao Mxây hiện lên với sự hèn nhát, sợ sệt, đê tiện của một kẻ đánh lén ( Hắn đã từng lừa Đăm Săn đi vắng và cướp Hơ Nhị về)
3. Củng cố: (4p)
Hệ thống lại nội dung đã học HS cần nắm được:
- Khái niệm, đặc trưng của thể loại sử thi - Tóm tắt được sử thi Đăm Săn
- Nội dung của cuộc khiêu chiến của Đăm Săn 4. Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1p)
Chuẩn bị phần tiếp theo của bài này.
Ngày dạy Lớp dạy Học sinh vắng mặt
6/9/2014 10A5
6/9/2014 10A5
Tiết 9
CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY
( Trích Sử thi Đăm Săn) IV. Mục tiêu bài học
4. Kiến thức
- Hiểu được cuộc chiến đấu vì danh dự, hạnh phúc và sự thịnh vượng của cộng đồng là lẽ sống và niềm vui cảu người anh hùng thời xưa.
- Nắm được điểm nghệ thuật tiêu biểu của thể loại sử thi anh hùng trong việc xây dưng kiêu “nhân vật anh hùng sử thi”, và nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ.
5. Kĩ năng
- Biết đọc, kể diễn cảm sử thi
- Biết cách phân tích một văn bản sử thi anh hùng 6. Thái độ
- Nhận thức được lẽ sống cao đẹp của mỗi cá nhân là hi sinh, phấn đấu vì danh dự và hạnh phúc yên vui cả cộng đồng.
V. Chuẩn bị của GV và HS
3. Chuẩn bị của GV: Giáo án, SGK, tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng 4. Chuẩn bị của HS: vở ghi, đọc SGK và trả lời câu hỏi trong SGK VI. Tiến trình dạy học
3. Kiểm tra bài cũ: không
4. Giới thiệu bài mới:
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiều cuộc chiến
đấu giữa Đăm Săn và Mtao Mxây (15p)
? Vào cuộc chiến, thái độ, hành động của Đăm Săn và Mtao Mxây biểu hiện như thế nào? Được thể hiện trong những chi tiết nào?
HS tìm các chi tiết trong văn bản, trả lời
?/ Bước ngoạt của trận đấu thể hiện ở chi tiêt nào?
*? Chi tiết miếng trầu do Hơ Nhị ném ra giúp Đăm Săn tăng thêm sức lực và hình tượng ông trời có ý nghĩa gì?
I. Tiểu dẫn
II. Đọc – hiểu văn bản 1. Đọc văn bản
2. Phân tích đoạn trích
a. Cuộc chiến đấu giữa Đăm Săn và Mtao Mxây
*Đăm Săn khiêu chiến và Mtao Mxây đáp lại
* Vào cuộc chiến
+Mtao Mxây múa khiên trước tỏ ra kém cỏi, Đăm Săn vẫn giữ thái độ bình tĩnh, thản nhiên -> Bộc lộ bản lĩnh của chàng
+ Khi Đăm Săn múa thì lập tức Mtao Mxây hoảng hốt trốn chạy bước cao bước thấp. Đăm Săn uy mãnh giành thế thượng phong.
+Bước ngoặt của trận đấu được thể hiện trong chi tiết:
- Khi Hơ Nhị ném miếng trầu, Đăm Săn “ dớp được” sức mạnh của chàng tăng gấp bội. Mtao Mxây nhờ có áo giáp bảo vệ, mặc dù đã say đòn nhưng chưa hề hấn gì.
+ Ý nghĩa của miếng trầu Hơ Nhị: Hơ Nhị là biểu tượng cho sức mạnh cộng đồng thị tộc. Miếng trầu do nàng ném ra đã tác động tích cực đến sức mạnh của Đăm Săn, mang ý nghĩa biểu tượng cho sức mạnh cộng đồng của thị tộc tiếp cho người anh hùng. Nó cũng chứng tỏ rằng ở thời đại sử thi, mỗi cá nhân không thể sống tách rời thị tộc.
- Đăm Săn mộng thấy ông trời
->Ông trời là vị thần bảo vệ cho thị tộc.
?/ Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả hành động của nhân vật Đăm Săn?
=>Ý nghĩa của cuộc chiến
Hoạt động 2: Phân tích thái độ của dân làng ( 15p)
?/ Phân tích thái độ và tình cảm của dân làng đối với mục đích của cuộc chiến nói chung và đối với Đăm Săn nói riêng?Tìm các chi tiết thể hiện điều đó?
HS phân tích, trả lời GV nhận xét, kết luận
Hoạt động 3: Phân tích cảnh ăn mừng chiến thắng (10p)
?/ Khung cảnh ăn mừng chiến thắng qua cách miêu tả của tác giả dân gian hiện lên như thế nào?
ông trời thể hiện cho sự chính nghĩa của Đăm Săn
=> hình ảnh mang tính phù trợ quyết định cho chiến thắng phải là Đăm Săn + Miêu tả hành động của Đăm Săn bằng cách so sánh và phòng đại:
+ Đòi vợ chỉ là cái cớ, cao hơn chính là sự mở mang bờ cõi, làm nổi uy danh công đồng. Sự chết chóc chỉ là thứ yếu, quan trọng hơn là chiến thắng lẫy lừng .
b. Thái độ của dân làng
+ Trong thời gian hai tù trưởng giao đấu: đóng vai trò làm nền
+ Khi Mtao Mxây bị giết: Không mấy quan tâm, sẵn sàng, hồ hởi đi theo Đăm Săn.
->Thể hiện lòng yêu mến, sự tuân phục của tập thể cộng đồng đối với cá nhân anh hùng. Qua đó nói lên ý chí thống nhất của toàn thể cộng đồng Ê-đê – một biểu hiện quan trọng của ý thức cộng đồng
+ Dân làng Đăm Săn đối với chiến thắng của tù trưởng: vui mừng và mở tiệc mừng chiến thắng, hoà hợp với dân làng của Mtao Mxây.
c. Cảnh ăn mừng chiến thắng + Đông vui nhộn nhịp
+ Ăn mừng hoàng tráng
+ Tất thảy mọi người Ê-đê Ê-ga và toàn bộ thiên nhiên Tây Nguyên đều say trong men rượu mừng chiến thắng ->Tầm ảnh hưởng rộng lớn và ý nghĩa thời đại sâu xa của cuộc chiến tranh mà Đăm Săn tiến hành
?/Trong cảnh anh mừng, Đăm Săn hiện ra với hình như thế?
?/Nhận xét về nghệ thuật miêu tả nhân vật Đăm Săn?
HS tìm các chi tiết và phân tích GV tổng kết
Hoạt động 4: Hướng dẫn HS tổng kết
(5p)
?/ Nêu nội dung và nghệ thuật đặc sắc của đoạn trích?
+ Trong cảnh ăn mừng, Đăm Săn hiện ra là bức chân dung sáng choi nhất, tiêu biểu cho sức mạnh cộng đồng và tỏa sáng vẻ đẹp anh hùng “Ngực quấn chéo một tấm mền chiến…chàng nằm ngửa thì gãy xà dọc”
=>Cách miêu tả phóng đại, tạo ấn tượng độc đáo với đôc giả
+ Nhân vật được nâng lên mức anh hùng có sức mạnh và tài năng như thần thánh.
+ Quyền lợi, khát vọng của cá nhân anh hùng thống nhất cao độ với quyền lợi và khát vọng của cộng đồng
+ Thế giới của sử thi là thế giới lí tưởng hóa.
+ Âm điệu hùng tráng III. Tổng kết + Nội dung: SGK + Ý nghĩa:
- Tác phẩm sử thi Đăm Săn làm sống lại quá khứ hào hùng, đẹp đẽ của người Tây Nguyên thời cổ đại
- Đoạn trích thể hiện vai trò người anh hùng với cộng động.
3. Củng cố, luyện tập (2p) Rút ra ý nghĩa của đoạn trích?
4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà (3p) Về nhà viết bài viết số1
Ngày dạy Lớp dạy Học sinh vắng mặt