I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức
- Biết cách lập dàn ý khi triển khai bài văn tự sự - Nắm được yêu cầu của việc lập dàn ý bài văn tự sự
- Nắm được yêu cầu của mỗi phần trong dàn ý bài văn tự sự 2. Kĩ năng
- Xây dựng được dàn ý cho một bài văn tự sự theo các phần: mở bài, thân bài, kết bài
- Vận dụng được kiến thức đã học về văn tự sự và vốn sống của bản thân để xây dàn ý
3. Thái độ
- Nâng cao nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc lập dàn ý để có thói quen lập dàn ý trước khi viết một bài văn tự sự nói riêng, các bài văn khác nói chung.
II. Chuẩn bị của GV và HS
1. Chuẩn bị cảu GV: bài soạn, SGK, tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng 2. Chuẩn bị của HS: Bài soạn, SGK
III.Tiến trình dạy học 1. Kiểm tra bài cũ: Không 2. Bài mới
GV dẫn vào bài: Để có thể viết được một bài văn hay, đầy đủ ý chúng ta cần phải có ý thức xây dựng dàn ý trước khi viết. Vậy lập dàn ý cho một bài văn nói chung và một bài văn tự sự nói riêng cần những yêu cầu gì, phải lập dàn ý như thế nào. Bài học hôm nay sẽ giải quyêt thắc mắc đó. Bài lập dàn ý cho một bài văn tự sự
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1: Hình thành ý tưởng,
dự kiến cốt truyện (10p) HS đọc ví dụ SGK/44 HS trả lời các câu hỏi
? Trong phân tích trên, nhà văn Nguyên Ngọc nói về việc gì?
GV gợi dẫn HsS trao đổi, thảo luận và trả lời
I. Hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện
1. Phân tích ví dụ
+ Nhà văn Nguyên Ngọc nói về quá trình “thai nghen” cho truyện ngắn Rừng xà nu:
- Bắt đầu hình thành ý tưởng từ một sự việc có thật, một nguyên mẫu có thật (cuộc khởi nghĩa của anh Đề) - Đặt tên nhân vật cho có “không khí” của núi rừng Tây Nguyên (Tnú) - Dự kiến cốt truyện: “bắt đầu bằng
? Qua lời kể của nhà văn, em học tập được điều gì trong quá trình hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện để chuẩn bị lập dàn ý cho bài văn tự sự?
Hoạt động 2: Thực hành xây dựng một dàn ý cho bài văn tự sự (15p) HS đọc ví dụ SGK/45
Lập dàn ý cho bài văn kể về hậu thân của chị Dậu (dựa vào SGK)
GV tổ chức cho HS hoạt động nhóm:
Chia lớp làm 6 nhóm: Lập dàn ý cho câu chuyện 1
HS thảo luận trong vòng 5 phút, cử đại diện nhóm lên trình bày (2-3 nhóm) Các nhóm còn lại nhận xét
một khu rừng xà nu” và “kết thúc bằng một cảnh rừng xà nu”
- Hư cấu các nhân vật Dít, Mai, cụ Mết
- Xây dựng những tình huống điển hình “mỗi nhân vật phải có một nỗi đau riêng bức bách dữ dội…”
- Xây dựng các chi tiết điển hình:
“Đứa con bị đánh chết tàn bạo, Mai gục xuống ngay trước mặt Tnú”
2. Nhận xét
+ Để viết được một văn bản tự sự, cần phải hình thành ý tưởng và dự kiến cốt truyện
+ Tiếp theo là phải huy động trí tưởng tượng đề hư cấu một số nhân vật, sự việc và đặc biệt là mối quan hệ giữa các nhân vật và giữa các sự việc ấy.
+ Tiêp theo là phải xây dựng được
“Tình huống điển hình” và “Chi tiết điển hình” để câu chuyện có thể phát triển một cách lô – gic và giàu kịch tính.
+ Cuối cùng là việc lập dàn ý: mở bài, thân bài, kết bài.
II. Lập dàn ý 1. Câu chuyện 1 a. Mở bài
+ Chị Dậu hớt hải chạy về hướng làng trong đêm tối
+ Về tới nhà, trời đã khuya nhưng chị thấy một người lạ nói chuyện với chồng
+ Vợ chồng gặp nhau mừng mừng, tủi tủi
b. Thân bài
+ Người khách là cán bộ Việt Minh + Người ấy đã giảng giải cho vợ
GV nhận xét, chuẩn kiến thức
? Trình bày cách lập dàn ý cho một bài văn tự sự?
HS trình bày ý kiến của mình
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập GV hướng dẫn HS giải quyết các bài tập trong SGK
Bài tập 1: lập dàn ý cho nài văn viết về câu chuyện: “Một học sinh tốt phạm phải một số sai lầm trong “những phút yêu mềm” nhưng đã kịp thời tỉnh ngộ,
“chiến thắng bản thân…”, vươn lên trong cuộc sống, trong học tập
Bài tập 2: Lập dàn ý cho bài văn viết về một câu chuyện xảy ra trong cuộc sống mà em được trực tiếp chứng kiến (đội thanh niên tình nguyện tham gia công tác giữ trật tự an toàn giao thông;
đôi bạn giúp nhau vượt khó, học giỏi;
bác trưởng thôn chăm lo đời sống các
chồng chị nguyên nhân vì sao dân mình khổ, muốn hết khổ phải làm gì?
Nhân dân xung quanh họ làm cái gì và làm như thế nào?
+ Khuyến khích chị Dậu tham gia Việt Minh
+ Chị Dậu vận động những người làng xóm tham gia Việt Minh cùng mình
+ Phá kho thóc Nhật chia cho dân nghèo.
c. Kết bài
+ Chị Dậu và bà con làng xóm mừng ngày Tổng khởi nghĩa
+ Chị đón cái Tí về, gia đình sum họp 2. Cách lập dàn ý cho bài văn tự sự
Ghi nhớ (SGK) III. Luyện tập Bài 1:
a. Xác định đề tài: Một HS có bản chất tốt, nhất thời phạm lỗi lầm, nhưng đã kịp thời tỉnh ngộ
b. Cốt truyện:
+ sự việc 1: Giới thiệu một HS có bản chất tôt (thể hiện qua lời nói, hành động, quan hệ,…)
+ Sự việc 2: Xây dựng một tình huống HS ấy bị ngộ nhận, sa ngã, lầm lạc,…
+ Sự việc 3: Xây dựng một chi tiết điển hình như một tác nhân giúp HS kịp thời tỉnh ngộ
c. Lập dàn ý cho câu chuyện
Bài 2: Lập dàn ý cho câu chuyện:
Một bạn HS nghèo vượt khó
gia đình thương binh, liệt sĩ. a. Xác định đề tài: Một HS nghèo nhưng có ý chí vươn lên trong học tập
b. Dự kiến cốt truyện:
+ Sự việc 1: Giới thiệu về bạn HS và hoàn cảnh gia đình của HS
+ Sự việc 2: ý chí vươn lên trong học tập của bạn được thể hiện ở những mặt nào?
+ Sự việc 3: Xây dựng một tình huống bất ngờ xảy đến đối với gia đình (bản thân) của HS làm rõ nét hơn nghị lực vươn lên của HS
+ Sự việc 4: kết quả mà HS đạt được.
c. Lập dàn ý cho câu chuyện
3. Củng cố. luyện tập: HS cần lưu ý những điểm sa
- Trước khi lập dàn ý cần hình thành ý tưởng, dự kiến cốt truyện - Biết cách lập dàn ý bài văn tự sự.
4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà (2’):
Chuẩn bị Uy-lit-xơ trở về
- Tìm hiểu về nội dung và nghệ thuật - Trả lời các câu hỏi trong SGK
Ngày dạy Lớp dạy Học sinh vắng mặt
Tiết 14