I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức:
- Hiểu vai trò, tác dụng của các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự;
biết kết hợp sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự 2. Kĩ năng:
- Nhận diện và phân tích vai trò của các yếu miêu tả, biểu cảm trong một số bài văn tự sự
- Biết quan sát, liên tưởng, tưởng tượng trong khi trình bày các chi tiết, sự việc và khi viết văn bản tự sự
3. Thái độ:
- Bồi dưỡng tâm hồn phong phú, nhạy cảm khi làm nài văn tự sự II. Chuẩn bị của GV và HS
1. GV: sgk, bài soạn, bảng phụ 2. HS: sgk, vở soạn, vở ghi III. Tiến trình bài dạy:
1. Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra lồng ghép trong quá trình giảng dạy 2. Bài mới:
Dẫn: Ở những tiết trước chúng ta đã có làm quen với văn bản tự sự qua việc lập dàn ý và chọn sự việc chi tiết tiêu biểu trong cho bài văn tự sự. Hôm nay chung ta tiếp tục tìm hiểu về văn tự sự qua vấn đề miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự. Đây là vấn đề không xa lạ với các em vì các em đã được tìm hiểu trong chương trình bậc THCS. Vậy sự khác biệt giữa khi tìm hiểu cùng một vấn đề
giữa hai bậc học là gì? Để tìm lời giải đáp chúng ta sẽ cùng đi tìm hiểu bài học hôm nay. Tiết 24: “miêu tả và biểu cảm trong bài văn tự sự”
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
GV giúp HS hệ thống hóa lại kiến thức đã học ở bậc THCS
? Thế nào là miêu tả và biểu cảm
.
Sự giống và khác nhau giữa miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự và văn mtả biểu cảm?
HS tìm hiểu và trả lời
GV nhận xét, chốt kiến thức
I. Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự 1. Khái niệm
- Miêu tả: Dùng các chi tiết, hình ảnh giúp người đọc, người nghe hình dung ra được đặc điểm nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh làm cho đối tượng nói đến như hiện lên trước mặt.
- Biểu cảm: Trực tiếp hoặc gián tiếp bày tỏ tư tưởng tình cảm, cảm xúc, thái độ và sự đánh giá của người viết đối với đối tượng được nói tới ( sự vật, sự việc, hiện tượng, con người) 2. Sự giống và khác nhau
a. Giống nhau:
-Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự giống với miêu tả trong văn miêu tả và biểu cảm trong văn biểu cảm ở cách thức tiến hành Tóm lại: Miêu tả và biểu cảm làm tăng vẻ đẹp hồn nhiên của cảnh vật, của lòng người.
b. Khác nhau:
Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
Miêu tả và biểu cảm trong văn biểu cảm - Không có chi tiết
cụ thể.
- Miêu tả khái quát của sự vật, sự việc, con người để truyện có sức hấp dẫn.
- Cảm xúc xen vào trước những sự việc, chi tiết.
- Có tác động mạnh mẽ về tư tưởng, tình cảm với người đọc, người nghe.
3. Căn cứ để đánh giá hiệu quả của miêu tả
Vậy hiệu quả của miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự?
Hs phân tích, trả lời
Gv nhận xét, chốt kiến thức
* Phân tích ví dụ:
Bài tập 4/sgk/73 -74
GV hướn dẫn học sinh trả lời các câu hỏi trong SGK
HS phân tích và phát biểu:
- Là một trích đoạn của văn bản tự sự.
Vì nó có:
+ Nhân vật: cô gái và chàng trai chăn cừu.
+ Sự việc: một đêm ngắm sao trời của cô tiểu thư và chàng trai chăn cừu.
- Các yếu tố miêu tả và biểu cảm:
Yếu tố miêu tả Yếu tố biểu cảm + Cả một thế giới
huyền bí bừng dậy....cỏ non đang mọc
+ Từ phía mặt đầm...một vì sao rực đổi ngôi, lướt trên đầu chúng tôi.
+..một cái gì mát rượi...gợn sóng
+ Không quen thì dễ sợ....người tôi + Cái gì thê? – Xtê-pha-nét khe khẽ hỏi..nàng làm theo...cứ ngồi, ngữa cổ lên như thế, ve rất trầm ngâm
+ Tôi cảm thấy nhu có một cái gì...tôi nhìn nàng
và biểu cảm trong văn tự sự:
- Căn cứ vào sự hấp dẫn qua hình ảnh miêu tả để liên tưởng tới yếu tố bất ngờ trong truyện.
- Căn cứ vào sự truyền cảm mạnh mẽ qua cách trực tiếp hoặc gián tiếp bày tỏ tư tưởng tình cảm của tác giả.
4. Phân tích ví dụ
- Tìm yếu tố miêu tả và yếu tố tự sự.
+ Yếu tố miêu tả : góp phần làm rõ nét cái thơ mộng, vẻ đẹp lãng mạn u tịch, huyền ảo của đêm sao, của hai người ngắm sao đêm trên núi cao
+ Yếu tố biểu cảm : làm rõ nét những rung động nhẹ nhàng, thanh khiết, lãng mạn của nhân vật tôi – chang mục đồng bên tiểu thư xinh đẹp, ngây thơ.
+ các đoạn miêu tả và biểu cảm không thể tách rời và tồn tại biệt lập mà xen kẽ, nối tiếp nhau trong dòng kể chuyện (Tự sự) một cách rất tự nhiên, hợp lí, qua cái nhìn và cảm nhận của nhân vật tôi – người kể chuyện
+ Đoạn văn trên không phải là đoạn văn miêu tả đơn thuần, biểu cảm đơn thuần. Vì hai yếu tố nhằm mục đích phục vụ cho kể chuyện, cho chuyện hai cô cậu rủ nhau ngắm sao đêm trên núi Prô-văng-xơ. Mạch kể chuyện vẫn là dòng chảy lưu chuyển và dân xdatw cảnh vật và cảm xúc của nhân vật.
- Nếu bỏ đi các yếu tố miểu tả và tự sự thì đoạn văn trên chỉ còn một bộ xương gầy khẳng khiu, khô khan và ngắn cộc
+ Quanh hai chúng tôi...thiêm thiếp ngủ
ngủ...cao đẹp
* HĐ2 (15’): Quan sát, liên tưởng đối với miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự
Gv hd hs tìm hiểu mục II
Hãy chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống
Gv hd hs trả lời các câu hỏi trong sgk
* HĐ3 (10’): Hướng dẫn HS làm bài phần luyện tập (ở nhà)
II. Quan sát, liên tưởng, tưởng tượng đối với miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự 1. Khái niệm:
- Quan sát: xem xét để nhìn rõ, biết rõ sự vật hay hiện tượng.
- Liên tưởng: từ sự việc hiện tượng nào đó mà nghĩ đến sự việc hiện tượng có liên quan.
- Tưởng tượng: tạo ra trong tâm trí hình ảnh của cái không hề có trước mắt hoặc còn chưa hề gặp.
2. Mối quan hệ giữa quan sát, liên tưởng, tưởng tượng
- Không chỉ quan sát trong miêu tả mà phải liên tưởng, tưởng tượng mới gây được cảm xúc.Đây chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các khâu.
* Ghi nhớ: sgk.
III. Luyện tập (BTVN)
3. Củng cố, luyện tập(3’): - Hệ thống lại nd bài học
4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà (2’): - Làm bài tập phần luyện tập - Soạn 2 Truyện cười.
Ngày giảng Lớp dạy Học sinh vắng mặt 10A
10A 10A 10A 10A
Tiết 25
TAM ĐẠI CON GÀ