TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU – TRỌNG THỦY
2. Phân tích tác phẩm
a. Nhân vật An Dương Vương
*Xây thành, chế nỏ, đánh thắng Triệu Đà
- Trong những năm đầu của triều đại, Vua Thục Phán An Dương Vương đã làm những việc trong đại để xây dựng và bảo vệ triều đại và đất nước. Ông đã thu được những thành công: xây thành, chế nỏ và chiến thắng cuộc xâm lược của vua Nam Việt Triệu Đà.
+ Lí do xây thành thành công và chiến thắng Triệu Đà:
- Thành công trong việc xây Loa Thành vì ông đã kiên trì, quyết tâm, không sợ khó khăn, không nản chí trước thất bại tạm thời: “ hễ đắp tới đâu lại lở tơi đó”.
- Được sự giúp đỡ của thần kim quy, ông đã tìm ra giải pháp kĩ thuật phù hợp, trấn áp yêu quái xây thành công Loa Thành vĩ đại, khẳng định sự lớn mạnh và quyết tâm giữ nước của nhân dân Âu Lạc trụ vững giữa đồng bằng.
GV nêu vấn đê: Vì sao An Dương Vương nhanh chóng thất bại thê thảm khi Triệu Đà đem quân sang xâm lược nước ta lần thứ hai? Hành động vẫn chơi cờ ung dung và cười “Đà không sợ nỏ thần sao” nói lên điều gì? Bài học nghiêm khắc và muộn màng nào cho nhà vua đã rút ra được và rút ra khi nào, biểu hiện như thế nào? Hành động rút gươm chém con gái nói lên điều gì?
HS lần lượt thảo luận, suy ngẫm, phân tích, nêu ý kiến của mình.
GV khái quát vấn đề
GV chuyển ý: Tất nhiên, không chỉ có một mình An Dương Vương sai lầm, kém trí để thua trận, mất nước. Liên quan đến việc này còn những nhân vật khác, những câu chuyện éo le, bi thảm khác mà nhân vật thứ hai cần tìm hiểu
- Chiến thắng Triệu Đà vì nhà vua có thành ốc kiên cố, có nỏ thần bắn một phát giết vạn người, đặc biệt là tinh thần cảnh giác cao của vị anh hùng; sẵn sàng đánh giặc
*Cơ đồ đắm biển sâu
+ Lí do thất bại: Chủ quan, lơ là cảnh giác với kẻ thù, không nhận ra dã tâm nham hiểm, quỷ quyệt của Triệu Đà nên đã phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng. Cụ thể
- Quyết định nhận lời cầu hòa
- Nhận lời cầu hôn và đặc biệt là cho phép Trọng Thủy ở rể ngay trong Loa Thành 3 năm.
- Để Trọng Thủy tự do, không giám sát, đề phòng hắn.
- Không lo giáo dục con gái
- Lơ là việc phòng thủ đất nước, ham vui chơi, an hưởng tuổi già
- Chủ quan khinh địch
+ Bài học rút ra: bài học về sự chủ quan, tự mãn và mất cảnh giác
+ Nhà vua chỉ tình ngộ khi nghe tiếng thét của thần Kim Quy.
+ Kết cục: Mất nước, nhà tan
=>Tình cảm của nhân dân:
+ Kính trọng và biết ơn công lao dựng nước của An Dương Vương
+ Phê phán thái độ chủ quan, mất cảnh giác để mất nước
+ Giải thích lí do mất nước nhằm xoa dịu nỗi đau mất nước
kĩ là Mị Châu – con gái yêu của An Dương Vương. Vậy nhân vật Mị Châu như thế nào chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học sau.
3. Củng cố, luyện tập (4p)
Hệ thống lại nội dung cơ bản của tiết học.
Qua tiết học hôm nay, các em cần nắm rõ cho cô những nội dung:
+ Những đặc trưng cơ bản của thể loại truyền thuyết, ý nghĩa và giá trị của thể loại đó
+ Tóm tắt được tác phẩm
+ Công lao của An Dương Vương trong việc xây thành, chế nỏ và chiến thắng Triệu Đà.
4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà (1p)
Đọc lại văn bản, tìm hiểu tiếp nhân vật An Dương Vương, Mị Châu và Trọng Thủy
Ngày dạy Lớp dạy Học sinh vắng mặt
Tiết 12
TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU – TRỌNG THỦY
I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức
- Hiểu được bài học giữ nước gửi gắm trong câu chuyện
- Hiểu được bi kịch nước mất nhà tan và bi kịch tình yêu tan vỡ được phản ánh trong tác phẩm
- Nắm được giá trị, ý nghĩa của truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy( bài học lịch sử về tinh thần cảnh giác với kẻ thù và cách xử lí đúng đắn mối quan hệ giữa riêng và chung, nhà với nước, cá nhân với cộng đồng)
- Sự kết hợp hài hòa giữa “cốt lõi lịch sử” vơi tưởng tưởng hư cấu 2. Kĩ năng
- Đọc và kể diễn cảm truyền thuyết dân gian
- Phân tích văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại 3. Thái độ
- Bồi dưỡng cho học sinh tình yêu nước, tinh thần cảnh giác, ý thức xây dựng và bảo vệ đất nước.
II. Chuẩn bị của GV và HS
1. Chuẩn bị của GV: Giáo án, SGK, tài liệu chuẩn kiến thức kĩ năng 2. Chuẩn bị của HS: Bài soạn, SGK
III.Tiến trình dạy học 1. Kiểm tra bài cũ (15p)
?Phân tích nhân vật An Dương Vương?
Trả lời đầy đủ các ý:
- Lí do xây thành thành công và chiến thắng quân Triệu Đà - Lí do thất bại thê thảm
- Bài học rút ra cho nhà vua - Kết cục của nhà vua
- Thái độ của nhân dân với An Dương Vương 2. Bài mới.
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt Hoạt động 1: Tìm hiêu nhân vật Mị
Châu ( 12p)
I. Tiểu dẫn
II. Đọc – hiểu văn bản 1. Đọc văn bản
GV hỏi: Nhận xét về con người, hành động và trách nhiệm của Mị Châu?
? Sại lầm lớn nhất của Mị Châu là gì?
Vì sao?
? Kết cục của Mị Châu là gì? Theo em kết cuc của Mị Châu có đích đáng không? Vì sao?
HS bàn luận tự do, phát biểu và bảo vệ ý kiến của mình
GV nhận xét và rút ra kết luận
? Hình ảnh Mị Châu hóa thành ngọc trai, xác hóa thành ngọc thạch, thể hiện thái độ của nhân dân như thế nào?
? Bài học mà người xưa muốn nhắn gửi là gì?
HS làm việc cá nhân
GV giới thiệu: Nhà thơ Tố Hữu đã từng có những vần thơ nói về nàng Mị Châu như sau:
“ Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để trên đầu
Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”
Hoạt động 2: Tìm hiểu nhân vật Trọng Thủy (10p)
GV nêu vấn đề:
? Ý nghĩa của hình ảnh giếng nước – ngọc trai?
? Chi tiết đó có phải là biểu tượng cho tình yêu thủy chung hay không?
HS thảo luận, phát biểu
2. Phân tích tác phẩm
a. Nhân vật An Dương Vương b. Nhân vật Mị Châu
+ Đó là một công chúa xinh đẹp, cực kì ngây thơ, trong trắng, không một chút ý thức gì về trách niệm công dân, ý thức chính trị, chỉ biết đắm mình trong tình yêu, tình vợ chồng.
+ Sai lầm lớn nhất của Mị Châu:
- Cả tin, ngây thơ đến mức: tự tiện sử dụng bí mật quốc gia cho tình riêng, khiến bảo vật giữ nước bị đánh tráo mà hoàn toàn không biết
- Chỉ biết nghĩ đến hạnh phúc cá nhân khi đánh dấu đường cho Trọng Thủy lần.
+ Kết cục: bị kết tội là giặc (tội chém đầu) là đúng và đích đáng
+ Sự hóa thân sau cái chết của Mị Châu là một sáng tạo nghệ thuật, cho thấy thái độ vừa nghiêm khắc vừa bao dung, vừa kiên quyết vừa nhân hậu của nhân dân.
+ Bài học cho mọi công dân trong việc giải quyết mối quan hệ gia đình – đất nước, cái riêng – cái chung
Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết ( 5p)
GV hỏi? Đâu là cốt lõi lịch sử của truyện? Cốt lõi ấy được dân gian thần kì hóa qua hình ảnh nào?
HS phát hiện, trả lời
? Qua truyền thuyết này em hãy rút ra bài học lịch sử?
HS rút ra bài học lịch sử qua bài học này
?Hãy nêu những đặc sắc nghệ thuật trong truyện?
HS nhận xét về nghệ thuật trong truyện
GV nhận xét, bổ sung và tổng kết
c. Nhân vật Trọng Thủy
+ Hình ảnh ngọc trai: Sự hóa thân kì diệu, thể hiện tấm lòng trong sáng của Mị Châu
+ Hình ảnh giếng nước: sự hối hận, monh muốn được tạ tội của Trọng Thủy.
->Ngọc rửa nước giếng càng sáng càng đẹp: Trọng Thủy đã tìm được lời hóa giải của Mị Châu ở thế giới bên kia
*Chi tiết ngọc trai – giếng nước không phải là hình hỉnh khẳng định tình yêu thủy chung, mà chỉ chứng tỏ lòng nhân ái, cách ứng xử thấu tình đạt lí của nhân dân. Đồng thời cũng là một chi tiết đắt giá về phương diện tổ chức cốt truyện, là sự kết thúc duy nhất hợp lí cho số phận của đôi trai gái.
III. Tổng kết
1. Phân biệt các yếu tố lịch sử và yếu tố thần kì
+ Yếu tố lịch sử: An Dương Vương xây thành, chế nỏ bảo vệ đất nước; An Dương Vương đề mất nước
->Cốt lõi ấy được dân gian thần kì hóa qua hình ảnh Rùa Vàng, giếng nước, ngọc trai.
+ Yếu tố thần kì: Sứ Thanh Giang giúp vua xây thành, móng rùa – lẫy nỏ thần, thần Kim Quy hiện lên thét lớn lay tỉnh nhà vua, sự hóa thân của Mị Châu…
2. Bài học lịch sử
+ Bài học về tinh thần cảnh giác thường trực trước âm mưu đen tối và nham hiểm của kẻ thù xâm lược
+ Bài học về trách nhiệm của người lãnh đạo, đứng đầu quốc gia: ý thức cảnh giác, tầm nhìn xa rộng, quyết sách đúng đắn nhất là với vận mện của dân tộc, đất nươc
+ Bài học về mối quan hệ riêng – chun, nhà – nước của mỗi công dân với vận mệnh Tổ quốc
3. Đặc sắc nghệ thuật
+ Cốt truyện lịch sử được truyền thuyết hóa nên càn li kì, hấp dẫn.
+ Kết hợp bi – hùng, xây dựng được những hình ảnh giàu chất tư tưởng, thaammr mĩ có sức sống lâu bền.
3.Củng cố, luyện tập (2p)
- Sưu tầm những tài liệu có liên quan đến bài học - Nắm nội dung bài học
4. Hướng dẫn HS tự học ở nhà (1p) Soạn bài: Lập dàn ý cho bài văn tự sự
Ngày dạy Lớp dạy Học sinh vắng mặt
Tự học có hướng dẫn
Tiết 13