Bài 25 Sinh tr−ởng của vi sinh vật
1. Nuôi cấy không liên tôc
− Môi tr−ờng nuôi cấy không đ−ợc bổ sung chất dinh d−ỡng mới và lấy đi các sản phẩm trao đổi chất
* Các pha đồ thị sinh tr−ởng của vi khuẩn trong nuôi cấy không liên tục
− GV hái:
+ Sự sinh tr−ởng của vi khuẩn trong nuôi cấy không liên tục thể hiện nh− thế nào?
+ TÝnh sè lÇn ph©n chia của E.Coli trong 1 giờ?
− GV chữa bài bằng cách:
+ Gọi 2 HS lên bảng vẽ
đồ thị
+ 1 HS trả lời
⇒ Líp nhËn xÐt
− GV đánh giá và giúp HS hoàn thiện kiến thức.
− HS nghiên cứu SGK và hình 25 trang 100 trả lời
→ Yêu cầu:
+ Nêu đủ 4 pha
+ Nhấn mạnh pha cân bằng động
+ Biết biểu diễn bằng đồ thị
− HS thực hiện theo yêu cầu của GV
− HS trình bày đặc điểm 4 pha trên đồ thị và khái
quát kiến thức a) Pha tiềm phát (pha Lag)
− Vi khuÈn thÝch nghi với môi tr−ờng
− Số l−ợng tế bào trong quần thể không tăng
− enzim cảm ứng đ−ợc hình thành
b) Pha luü thõa (pha Log)
− Vi khuẩn bắt đầu phân chia, số l−ợng tế bào tăng theo luü thõa
− Hằng số M không đổi theo thời gian và là cực
đại đối với 1 chủng và
điều kiện nuôi cấy
− GV giảng giải thêm:
tốc độ sinh trưởng riêng của vi sinh vật đ−ợc đo bằng số sinh khối sinh ra trong 1 đơn vị thời gian, tốc độ sinh trưởng riêng ở các pha khác nhau là khác nhau và nó là 1 số không đổi trong pha Log, do đó chỉ có ở trong pha Log mới có khái niệm về hằng số tốc độ sinh tr−ởng riêng (M)
− GV ®−a 1 sè c©u hái HS thảo luận:
+ Để thu đ−ợc sinh khối vi sinh vật ta nên dừng ở pha nào?
+ Vì sao pha tiềm phát M = 0?
+ So sánh giá trị M và N của pha tiềm phát và pha cân bằng động?
+ Để không xảy ra pha suy vong của quần thể vi khuẩn thì phải làm gì?
+ Tại sao trong môi trường đất nước pha Log không xảy ra?
− GV cho HS trao đổi các nhóm và tự nhận xét
đánh giá.
− HS hoạt động nhóm:
+ Vận dụng kiến thức ở hoạt động 1
+ Thảo luận → thống nhất ý kiến → yêu cầu
đạt đ−ợc:
→ Dừng lại ở pha cân bằng động
→ Vi khuÈn míi thÝch nghi với môi tr−ờng ở pha tiềm phát nên ch−a ph©n chia
→ Pha Log − cùc tiÓu, M = 0 và N cực đại
→ Bổ sung chất dinh d−ỡng và lấy đi chất độc hại → Chất dinh d−ỡng trong đất và nước rất hạn chế, và vì điều kiện sinh
c) Pha cân bằng
− Số l−ợng vi sinh vật đạt mức cực đại, không đổi theo thời gian là do:
+ 1 số tế bào bị phân huỷ + 1 số khác có chất dinh d−ỡng lại phân chia + M = 0 và không đổi theo thêi gian
d) Pha suy vong
− Số tế bào trong quần thể giảm dần do:
+ Số tế bào bị phân huỷ nhiÒu
+ Chất dinh d−ỡng bị cạn kiệt
+ Chất độc hại tích luỹ nhiÒu
− GV khẳng định: nuôi cấy không liên tục là nuôi theo đợt, hệ thống
đóng nên pha Log chỉ kéo dài vài thế hệ.
− GV hỏi: Sinh tr−ởng trong nuôi cấy liên tục là g×?
− GV nêu câu hỏi:
+ Vì sao trong nuôi cấy không liên tục vi sinh vật lại cần có pha tiềm phát, còn trong nuôi cấy liên tục thì không cần pha này?
+ Vì sao trong nuôi cấy không liên tục vi sinh vật tự phân huỷ ở pha suy vong, còn trong nuôi cấy liên tục hiện t−ợng này không xảy ra?
+ Để không xảy ra pha suy vong của quần thể vi khuẩn thì phải làm gì?
− GV nhấn mạnh: nuôi cấy liên tục là nuôi trong hệ thống mở, quần thể vi khuẩn có thể sinh tr−ởng ở pha Log trong thời gian dài.
* Liên hệ Tại sao nói dạ dày – ruột ở ng−ời là 1 hệ thống nuôi liên tục
đối với vi sinh vật?
tr−ởng (pH, to) luôn thay
đổi.
− Đại diện nhóm trình bày → nhóm khác nhận xét bổ sung
− HS nghiên cứu SGK trang 101 trả lời.
− HS thảo luận nhanh trả
lêi c©u hái:
+ Vì vi sinh vật ở nuôi cấy liên tục luôn đủ chất dinh d−ỡng trong môi tr−ờng không phải làm quen với môi tr−ờng.
+ Nuôi cấy liên tục không xảy ra suy vong vì
chất dinh d−ỡng luôn
đ−ợc cung cấp không bị cạn kiệt và chất độc lại không lấy ra liên tục.
+ Th−ờng xuyên cung cÊp chÊt dinh d−ìng