Chương 4. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TẠO VIỆC LÀM
4.3. Kiến nghị các điều kiện để thực hiện giải pháp
Một là, Chính phủ và tỉnh trong quá trình lập quy hoạch phát triển công nghiệp, đô thị cần nghiên cứu xem xét nên quy hoạch tại những khu vực đất nông nghiệp có năng suất thấp, không nên quy hoạch khu công nghiệp, đô thị tại những vùng có điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp năng suất cao để bảo đảm sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên đất, an toàn lương thực và phát triển cân bằng, bền vững.
Hai là, huyện cần căn cứ vào định hướng phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và quy hoạch công nghiệp đã đƣợc phê duyệt để có dự báo, tính toán nhu cầu đào tạo chuyển nghề, tƣ vấn hướng nghiệp sớm cho số lượng lao động có đất nông nghiệp chuyển đổi sang đất phi nông nghiệp.
Ba là, các ngành công nghiệp, giáo dục - đào tạo, lao động - thương binh và xã hội ở địa phương cần xây dựng chiến lược đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, giải quyết việc làm từ xa cho người lao động và con em họ, tránh tình trạng “nước đến chân mới nhảy”.
Bốn là, Các cơ quan chức năng yêu cầu chủ đầu tƣ các dự án phải thu hồi đất của người dân có chính sách, biện pháp tổ chức dạy nghề cho người lao động một cách phù hợp với ngành nghề của các nhà máy đang đầu tƣ xây dựng tại địa phương, bảo đảm khi học xong có việc làm tại các công ty đóng
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
trên địa bàn; có biện pháp hoặc cơ chế phù hợp để thu hút con em ở địa phương vào làm việc, tránh tình trạng có một số công ty không nhận con em của địa phương.
Năm là, Ðối với các hộ dân có nhu cầu chuyển đổi nghề nghiệp từ nông nghiệp sang các lĩnh vực phi nông nghiệp, như dịch vụ, thương mại... cần có chính sách hỗ trợ người dân khi làm hạ tầng, như hỗ trợ tiền làm đường giao thông, hệ thống điện...
Sáu là, đối với những người ngoài độ tuổi lao động tại các doanh nghiệp cần có các chính sách phát triển nghề phụ, xây dựng quỹ phúc lợi từ các doanh nghiệp đóng trên địa bàn để hỗ trợ cho những người này, ưu tiên giao đất dịch vụ để ổn định cuộc sống.
Bảy là, huyện cần có kế hoạch cung cấp đầy đủ các thông tin về dịch vụ, thị trường, việc làm, những nguy cơ có thể xảy ra sau khi mất đất nông nghiệp cho người dân. Có chính sách tư vấn phương án sử dụng tiền bồi thường có kế hoạch cho người dân bị mất đất nông nghiệp, tránh tình trạng sử dụng tiền bồi thường tùy tiện
Tám là, cần thực hiện nghiêm túc, đầy đủ quy trình bồi thường, tái định cư, giải phóng mặt bằng, công khai đến người dân có đất bị thu hồi, tránh tình trạng thu hồi đất không có kế hoạch, người dân bị động trước việc giải phóng mặt bằng. Cần bảo đảm việc cấp phép đầu tƣ, giao đất, cho thuê đất theo đúng những quy định của pháp luật hiện hành. Tránh tình trạng vội vàng chạy theo phong trào, thu hút đầu tư để giải phóng mặt bằng khi các vấn đề bồi thường, tái định cư, hướng nghiệp ổn định cuộc sống người dân chưa được giải quyết.
Chín là, nhanh chóng triển khai việc bồi thường đất nông nghiệp bằng đất dịch vụ. Các địa phương cần có quy hoạch vị trí đất làm dịch vụ gắn với quy hoạch đất khu công nghiệp, khu đô thị, trên cơ sở tham khảo ý kiến nhân dân, tránh tình trạng dành những vị trí đẹp, mặt tiền cho xây dựng các khu công nghiệp, còn lại phần đất phía trong mới bố trí đất dịchvụ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Mười là, trong quy trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng cần quy định rõ việc lấy ý kiến đóng góp của nhân dân (những người có đất sẽ bị thu hồi) ngay từ khi có chủ trương xây dựng các khu công nghiệp, khu đô thị (đặc biệt là những khu vực nhạy cảm, ảnh hưởng đến nhiều hộ gia đình nông dân, lấy nhiều đất lúa nước, đất tốt cho sản xuất nông nghiệp), tránh tình trạng cấp trên quyết quy hoạch cấp dưới phải tuân theo, khắc phục việc lấy ý kiến ở cấp cơ sở và ý kiến nhân dân chỉ là hình thức./.
KẾT LUẬN
Với mục tiêu xây dựng huyện Phú Lương phát triển kinh tế bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với công bằng xã hội, tạo công ăn việc làm, ổn định đời sống dân cư, từng bước nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống cho nhân dân là một trong những mục tiêu quan trọng trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Giải quyết việc làm cho lao động bị thu hồi đất ở huyện Phú Lương không chỉ là công việc bức xúc trước mắt, mà còn là vấn đề mang tính chiến lƣợc.
Dựa trên những vấn đề lý luận và thực tiễn về VL cho người lao động khi thu hồi đất ở huyện Phú Lương, luận văn đưa ra kết luận cơ bản như sau:
1. Việc làm bền vững là các hoạt động có thu nhập hợp pháp, tương xứng với lao động đã bỏ ra và ổn định được đời sống cho người lao động, có nơi làm việc an toàn, đƣợc bảo đảm về mặt xã hội, có triển vọng phát triển cá nhân và gia định, có cơ hội bình đẳng và đƣợc đối xử bình đẳng.
2. GQVL cho người lao động khi thu hồi đất là quá trình tạo lập môi trường pháp lý, điều kiện kinh tế xã hội cần thiết, xây dựng và thực chi các chính sách hỗ trợ đào tạo và đào tạo lại nghề, chuyển đổi nghề nghiệp, phát triển sản xuất kinh doanh hàng hóa và dịch vụ nhằm đảm bảo thu nhập hợp pháp, ổn định cuộc sống lâu dài cho người lao động khi thu hồi đất.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
3. Quan điểm GQVL cho người lao động bị thu hồi đất: Đảm bảo việc làm, thu nhập, đời sống và VL cho người lao động sau thu hồi đất là một nhiệm vụ quan trọng, vừa thường xuyên cấp bách trước mắt, vừa là nhiệm vụ lâu dài trong kế hoạc phát triển kinh tế - xã hội; Việc làm, thu nhập và đời sống cho lao động trong quá trình CNH là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền huyện và của mọi người dân có liên quan; Phát huy tính chủ động, năng động sáng tạo của người dân trong học nghề, tự tạo VL và tham gia thị trường lao động.
Đặc điểm của người lao động bị thu hồi đất là một yếu tố khiến cho việc giải quyết việc làm trở nên cần thiết. Với những người lao động bị thu hồi đất sản xuất, mất đất cũng tựa nhƣ họ mất đi việc làm, sau khi thu hồi họ rất khú chuyển đổi nghề nghiệp, chất lƣợng lao động cũn thấp cả về trỡnh ủộ văn hoỏ lẫn chuyờn mụn kỹ thuật. Nhiều người lao ủộng sống ỷ lại vào những khoản tiền trợ cấp đền bù, phần lớn số tiền đền bù được người dân sử dụng vào việc sửa sang, xây dựng nhà ở, mua sắm phương tiện đi lại, việc học tập của con cháu. Tuy nhiên, rất ít gia đình dành tiền đền bù đầu tƣ cho việc học nghề của con cháu, cũng nhƣ đầu tƣ vào việc mở rộng sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra, phần lớn người dân bị thu hồi đất cảm thấy chưa thật sự hài lòng với chính sách đền bù giải tỏa và hỗ trợ chuyển đổi việc làm. Nhƣng lý do cơ bản nhất là tồn tại tình trạng thiếu công bằng trong công tác đền bù. Hiện nay, đứng giữa các quy định chính sách cũ và mới, mức giá đền bù đã chênh nhau đáng kể. Nhiều người dân bị thu hồi đất trước trở nên thiệt thòi.
Trước tình trạng đó, huyện Phú Lương đã sử dụng nhiều biện pháp để giải quyết việc làm cho người lao động như thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ giải quyết việc làm, chương trình xuất khẩu lao động, chấn chỉnh nâng cao hiệu quả hoạt động dạy nghề, dịch vụ việc làm, thông tin thị trường sức lao động…
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Tóm lại, giải quyết việc làm cho người nông dân vùng thu hồi đất là một trong những chính sách quan trọng đối với mỗi địa phương, là một trong những tiền đề để sử dụng có hiệu quả nguồn lao động, góp phần tích cực vào việc phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
TÀI LIỆU THAM KHẢO A. Tài liệu
1. Ban bồi thường giải phóng mặt bằng huyện Phú Lương (2012), Báo cáo tổng kết công tác Bồi thường giải phóng mặt bằng năm 2012 - 2014.
2. Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01 tháng 10 năm 2009 quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất.
3. Chính Phủ (1998), Nghị định số 22/1998/NĐ - CP của Chính phủ Về việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng
4. Chính Phủ (2004), Nghị định số 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ Về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
5. Chính Phủ (2006), Chỉ thị số 11/2006/CT-TTg quy định về giải pháp hỗ trợ dạy nghề và VL cho lao động vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp
6. Bùi Đức Hoàng (2009), Nghiên cứu giải pháp chủ yếu nhằm tạo việc làm cho thanh niên nông thôn huyện Thái Thụy tỉnh Thái Bình, Luận văn Th.S, Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
7. Võ Thanh Long (2011), Giải quyết việc làm cho người lao động vùng bị thu hồi đất sản xuất trong quá trình đô thị hóa trên địa bàn thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, Luận văn Th.S, Đại học Đà Nẵng.
8. Phòng Lao động thương binh xã hội huyện Phú Lương (2012), Báo cáo tổng kết công tác Lao động Thương binh Xã hội năm 2012 - 2014.
9. Nguyễn Văn Thắng (2014), Chính sách việc làm cho thanh niên nông thôn vùng thu hồi đất của Hà Nội, Luận án Tiến sỹ kinh tế, Đại học kinh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
tế quốc dân.
B. Trang website của các cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước 10. Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ http://www.mpi.gov.vn
11. Bộ Lao động - Thương binh và xã hội http://www.molisa.gov.vn 12. Bộ Tài Chính http://www.mof.gov.vn (nội bộ http://www.btc.vn) 13. Bộ Tài nguyên và Môi trường http://www.monre.gov.vn
14. Cải cách hành chính của Bộ Nội Vụ http://www.caicachhanhchinh.gov.vn 15. Tổng cục thống kê http://www.gso.gov.vn/
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
PHỤ LỤC 1
PHIẾU ĐIỀU TRA LAO ĐỘNG NÔNG THÔN THUỘC HỘ CÓ ĐẤT BỊ THU HỒI
Để kiến nghị với Đảng và Nhà nước về chính sách việc làm cho người nông dân trong khu vực nông thôn thuộc Hộ có đất bị thu hồi, xin Ông (bà) vui lòng trả lời một số vấn đề trong phiếu điều tra dưới đây. Xin trân trọng cám ơn sự cộng tác của Ông (bà)
Họ và tên: Tuổi:
Giới tính: Nam /Nữ: Dân tộc:
Trình độ văn hóa (Lớp): /12
Trình độ chuyên môn: (đánh dấu X vào ô tương ứng) - Chƣa qua lớp đào tạo nào
- Đang học hoặc có bằng sơ cấp nghề - Đang học hoặc có bằng trung cấp kỹ thuật
- Đang học hoặc có bằng Cao đẳng, Đại học
Vị trí của Ông (bà) trong gia đình (đánh dấu X vào ô tương ứng) Chủ hộ: Phụ thuộc:
Tham gia tổ chức chính trị: Đảng viên , Đoàn viên Câu 1. Hộ của Ông (bà) thuộc ngành nghề nào? (Khoanh tròn vào ô phù hợp)
1. Thuần nông 2. Hộ ngành nghề 3. Hộ dịch vụ 4. Hộ hỗn hợp
Câu 2. Theo tiêu chí mới, kinh tế gia đình Ông (bà) được xếp vào loại nào?
(Khoanh tròn vào ô phù hợp)
1. Hộ giàu 2. Hộ khá 3. Hộ trung bình 4. Hộ cận nghèo 5.Hộ nghèo Câu 3. Tình hình nhân khẩu và lao động của gia đình Ông (bà)?
Stt Tiêu chí Số người
1 Tổng số người trong gia đình
2 Trong đó: Số người trên tuổi lao động > 60 tuổi 3 Số người trong độ tuổi lao động (18-60 tuổi) 4 Số người từ 15- <18 tuổi
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
5 Số người <15 tuổi
Câu 4. Ông (bà) cho biết diện tích đất đai còn lại và tình hình sản xuất của gia đình sau các đợt thu hồi đất?
Trước khi bị thu hồi đất
Sau các đợt bị thu hồi đất I Diện tích đất đai (m2)
II Tình hình sản xuất kinh doanh 2.1 Cây trồng chính của gia đình 2.2. Chăn nuôi
Gia súc (con) Gia cầm(con)
Nuôi trồng thủy sản (m2) 2.3 Ngành nghề phi nông nghiệp
Câu 5. Gia đình Ông (bà) nhận được bao nhiêu tiền đền bù do bị thu hồi đất và số tiền đó được sử dụng vào những việc gì?
ĐV: triệu đồng Số tiền 1 Tổng số tiền đƣợc đền bù do bị thu hồi đất
2 Tiền đền bù đƣợc sử dụng vào:
2.1. Đầu tư thêm phân bón, phương tiện sản xuất khác cho sản xuất 2.2 Chi học phí học nghề cho gia đình để chuyển đổi nghề nghiệp
2.3 Đầu tƣ xây dựng cơ sở sản xuất, mua máy móc, công cụ phuc vụ chuyển đổi nghề nghiệp
2.4 Xây dựng và sửa chữa nhà ở
2.5 Mua sắm phương tiện phục vụ sinh hoạt như xe máy, tivi, tủ lạnh 2.6 Gửi tiết kiệm
2.7 Chi tiêu khác
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Câu 6. Ông (bà) cho biết tình hình thu nhập của hộ gia đình trước và sau khi bị thu hối đất?
ĐV: nghìn đồng
Các khoản thu nhập Trước khi
bị thu hồi
Sau khi bị thu hồi 1 Thu từ tiền lương, tiền công
2 Thu từ sản xuất nông lâm nghiệp thủy sản (đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất)
3 Thu từ sản xuất ngành nghề phi nông lâm nghiệp thủy sản (đã trừ chi phí sản xuất và thuế sản xuất)
4
Thu khác đƣợc tính vào thu nhập (không tính tiền tiết kiệm, bán tài sản, vay thuần túy, thu nợ và các khoản chuyển nhƣợng vốn nhận đƣợc)
TỔNG THU NHẬP CỦA GIA ĐÌNH(1+2+3+4)
Câu 7. Xin hãy cho biết những biến đổi về các vấn đề sau đây của bản thân Ông (bà) trước và sau khi gia đình bị thu hồi đất?
Trước khi bị thu hồi đất
Sau khi bị thu hồi đất 1. Nghề nghiệp chính
2. Việc làm thêm 3. Trình độ văn hóa
4. Trình độ chuyên môn đào tạo
5. Bạn có đƣợc đi học nghề 6 tháng trở lên 6. Bạn có được học nghề dưới 6 tháng
7. Bạn có đƣợc tham gia lớp tập huấn bồi dƣỡng nghề nghiệp không?
Câu 8: Xin Ông (bà) cho biết một số vấn đề sau khi gia đình bị thu hồi đất?
(đánh dấu vào ô tương ứng)
Có Không 1 Sau khi bị thu hồi đất bạn có đƣợc hỗ trợ kinh phí để học nghề không
2 Sau khi bị thu hồi đất bạn có đƣợc nhận vào làm việc tại các đơn vị sử dụng đất thu hồi không
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
3 Sau khi bị thu hồi đất bạn có đƣợc vay vốn để SXKD không
Câu 9. Ông (bà) hãy nhận xét về đời sống vật chất và tinh thần của gia đình Ông (bà) sau khi bị thu hồi đất
Đƣợc cải thiện nhiều
Có cải thiện nhƣng không
nhiều
Không thay đổi
Kém hơn
Không có ý kiến gì 1 Đời sống vật chất
2 Tiếp cận giáo dục 3 Tiếp cận y tế 4 Tiếp cận nước sạch 5 Vệ sinh môi trường 6 Đời sống văn hóa
Câu 10. Xin hãy cho biết nguyện vọng nghề nghiệp của Ông (bà) hiện nay?
Có nhu cầu
Không có nhu
cầu
Không có ý kiến 1. Tiếp tục làm nghề nghiệp nhƣ hiện nay
2. Chuyển đổi sang làm nghề khác
3. Đƣợc học tập để nâng cao trình độ chuyên môn
4. Được học tập để chuyển đổi nghề nghiệp tại địa phương 5. Đƣợc vay vốn để mở doanh nghiệp, cơ sở SX
6. Đƣợc học nghề để tìm việc làm mới ở Thành phố 7. Được học nghề để đi lao động ở nước ngoài 8. Khác (ghi cụ thể)
Câu 11. Xin Ông (bà) hãy cho biết các khó khăn trong chuyển đổi nghề nghiệp sau khi thu hồi đất?
Các khó khăn Đúng Không
đúng Không có ý kiến 1. Khó vay vốn để chuyển đổi nghề nghiệp
2. Không tìm đƣợc việc làm thích hợp
3. Không đủ kiến thức để tham gia ngành nghề mới 4. Khó tiếp cận đƣợc đất đai để mở doanh nghiệp
5. Không có khả năng cạnh tranh để tiêu thụ sản phẩm mới