Chương 3. THỰC TRẠNG TẠO VIỆC LÀM CHO NGƯỜI NÔNG DÂN BỊ THU HỒI ĐẤT Ở HUYỆN PHÚ LƯƠNG - TỈNH THÁI NGUYÊN
3.1. Tổng quan về huyện Phú Lương - tỉnh Thái Nguyên
3.1.3. Đánh giá ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế xã hội của Phú Lương tới lao động và việc làm
Phú Lương là một huyện miền núi với ngành nghề chính truyền thống là nông nghiệp với dân số trên 108 nghìn người gồm 8 dân tộc cùng chung sống. Người dân trong huyện xuất phát điểm hầu hết đều làm ngành nghề thuần nông là chính, do đó việc mất đất lao động là một việc vô cùng khó khăn đối với mỗi người nông dân đã gắn bó với đồng ruộng từ xưa tới nay.
Đồng thời, Phú Lương là một huyện miền núi, do đó diện tích đất bằng phẳng liền kề nhau là khá hạn chế, điều đó đã hạn chế rất nhiều việc xây dựng các nhà máy và khu công nghiệp lớn trên địa bàn huyện. Chính vì vậy địa phương đã chủ động điều chỉnh và định hướng phát triểu các ngành tiểu thủ công nghiệp, xây dựng các nhà máy và cụm công nghiệp vừa và nhỏ. Tuy nhiên, việc thực hiện chuyển đổi và hình thành các nhà máy và cụm công nghiệp phải mất một thời gian nhất định mới có thể hoàn thành. Dẫn đến việc tạo việc làm cho người lao động nói chung và người nông dân, đặc biệt là người nông dân mất bị thu hồi đất đến nay vẫn luôn là một bài toán cần lời giải của các cấp, các ngành trong huyện.
3.1.3.1. Thuận lợi
Thứ nhất: Vị trí địa lý của huyện khá thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Địa bàn huyện Phú Lương nằm trên trục đường quốc lộ 3 đang được mở rộng, với đường cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên chạy qua. Đồng thời cũng có đường giao thông thuận lợi nối liền với Cao Bằng và Lạng Sơn là hai tỉnh có cửa khẩu tiếp giáp với nước ngoài. Do đó, huyện Phú Lương có khá nhiều điều kiện để phát triển kinh tế và giao lưu với các địa phương khác.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Nhờ đó, huyện có nhiều lợi thế để phát triển nhiều lĩnh vực sản xuất và dịch vụ nhằm tạo ra việc làm cho người lao động nói chung và lao động là người nông dân bị thu đất nói riêng.
Thứ hai: Nhu cầu thị trường trong và ngoài nước đối với nhiều sản phẩm của nông sản chế biến, dịch vụ đang tăng nhanh là cơ hội rất lớn cho sự nghiệp phát triển kinh tế của huyện.
Thứ ba: Hội nhập kinh tế quốc tế mang lại nhiều cơ hội mở rộng thị trường, thu hút vốn đầu tư, tiếp cận công nghệ và kỹ năng quản lý tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội của huyện.
Những điều kiện trên đã góp phần quan trọng giải quyết việc làm cho người lao động nông thôn nói chung và lao động ở vùng thu hồi đất nói riêng của huyện trong những năm qua.
3.1.3.2. Khó khăn
Thứ nhất: Phú Lương là một huyện nông nghiệp nghèo, tuy có nguồn nhân lực dồi dào nhƣng nhìn chung chất lƣợng còn thấp, trình độ học vấn lực lượng lao động còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng lớn tới khả năng tiếp thu các kiến thức mới của ngành công nghiệp hiện đại. Sức cạnh tranh của các doanh nghiệp và các sản phẩm của huyện còn chƣa cao. Quá trình hội nhập sẽ đặt nhiều ngành và nhiều sản phẩm của huyện trước áp lực cạnh tranh rất lớn.
Bảng 3.6: Cơ cấu LLLĐ huyện Phú Lương theo trình độ văn hóa năm 2012-2014
(Đơn vị tính: %)
Cấp trình độ 2012 2013 2014
Không biết chữ 7,28 6,72 5,41
Tốt nghiệp tiểu học 32,8 27,53 27,92
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Tốt nghiệp THCS 42,67 42,76 47,78
Tốt nghiệp THPT 17,25 22,99 23,89
Nguồn: Phòng Thống kê huyện Phú Lương năm 2014
Cùng với đó là trình độ chuyên môn kỹ thuât của người lao động tuy đã được cải thiện, tuy nhiên vẫn còn ở mức thấp, người lao động chưa qua đào tạo chiếm tỷ lệ khá lớn, điều này ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng lao động đáp ứng cho quá trình CNH-HĐH, do các ngành công nghiệp mới đòi hỏi lực lƣợng lao động phải có chuyên môn tay nghề cao mới đáp ứng đƣợc nhƣ yêu cầu sản xuất.
Bảng 3.7: Cơ cấu LLLĐ huyện Phú Lương theo trình độ chuyên môn kỹ thuật năm 2012 - 2013
(Đơn vị tính: %)
Trình độ
Toàn huyện Năm 2013
Năm 2012
Năm 2013
Xã miền
núi Vùng cao
Đồng bằng và trung du
Tổng 100 100 100 - 100
+ Chƣa qua đào tạo 74,2 72,7 77,68 - 75,98 + Đã qua đào tạo nhƣng
không có chứng chỉ
13,16 12,54 14,34 - 12,23
+ Sơ cấp nghề 1,68 3,01 1,80 - 1,59
+ Trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp
6,63 5,48 3,49 - 5,02
+ Cao đẳng nghề 0,37 0,75 0,57 - 0,85
+ Cao đẳng 3,11 4,12 1,05 - 1,16
+ Đại học trở lên 0,85 1,40 1,07 - 1,58 Nguồn: Phòng thống kê huyện Phú Lương năm 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn/
Thứ hai: Cơ sở hạ tầng của huyện bước đầu được cải thiện, nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Do vậy, cơ sở hạ tầng trong huyện cần đƣợc đầu tƣ và nâng cấp hơn nữa, nếu không sẽ không thể đáp ứng đƣợc nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.
Thứ ba: Việc quy hoạch quỹ đất cho phát triển CNH-ĐTH còn nhiều bất cập, đòi hỏi phải có sự chỉ đạo sát sao hơn. Việc xây dựng quỹ đất để hình thành các cụm công nghiệp vừa và nhỏ diễn ra rất khó khăn, điều này đã ảnh hưởng rất nhiều tới tốc độ CNH-HĐH của địa phương. Cùng với đó, việc mở rộng, đô thị hóa và công nghiệp hóa với tốc độ nhanh trong tương lai sẽ gây ra nhiều áp lực đối với việc phát triển kết cấu hạ tầng và bảo vệ môi trường sinh thái của huyện. Đặc biệt, vấn đề lao động - việc làm cho người lao động ở khu vực nông thôn, nhất là những nơi bị thu hồi đất là một trong những vấn đề cần phải chú trọng quan tâm.