DINH DƯỠNG CHO ĐỐI TƯỢNG TRẺ EM 3-6 TUỔI

Mặc dù có thể không biết tên của các mùa trong năm nhưng trẻ 3 tuổi đã bắt đầu tìm ra các mối tương quan, chúng có thể liên tưởng mùa hè với tiết trời oi bức, cả nhà đi dulịch tắm biển,

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM



Đề tài:

DINH DƯỠNG CHO ĐỐI TƯỢNG TRẺ EM 3-6 TUỔI

GVHD: TRẦN THỊ THU HƯƠNG LỚP:02DHTP1

SVTH: NGUYỄN THỊ THU HIỀN (2005110168)

LÊ TRẦN QUỐC BẢO (2005110037) HOÀNG THỊ QUÝ ( 2005110425)

LÊ VI BÌNH (2005110029)

THÁI VĂN THÍCH (2005110549)

TP Hồ Chí Minh, ngày 19/03/2013

MỤC LỤC Trang

Chương 1 Đặc điểm sinh lý của trẻ từ 3-6 tuổi 4

1.1. Đặc điểm sinh lý chung 4

1.2. Đặc điểm riêng cho từng tuổi 4

1.2.1. Trẻ 3 tuổi 4

1.2.2. Trẻ 4 tuổi 5

1.2.3. Trẻ 5 tuổi 7

1.2.4. Trẻ 6 tuổi 8

Chương 2 Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ 3-6 tuổi 10

2.1 Các chất dinh dưỡng cần thiết cho trẻ ở lứa tuổi này 11

2.1.1 Chất béo ……… ….11

2.1.2 Protein………12

2.1.3 Đường 13

2.1.4 Vitamin 14

2.1.5 Các chất khoáng……….………14

2.1.6 Nước 16

Chương 3 Xây dựng cơ chế dinh dưỡng cho trẻ từ 3-6 tuổi 16

3.1 Những nguyên tắc trong việc cho trẻ ăn……… ……….……16

3.2 Thực đơn cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi 17

Chương 4 Những lưu ý khi cung cấp các chất dinh dưỡng cho trẻ 20

4.1 Những lưu ý về dinh dưỡng cho trẻ từ 3 đến 6 tuổi 20

4.2 Đảm bảo an toàn thực phẩm cho trẻ 21

Chương 5 Những nguy cơ nếu thiếu hoặc thừa dinh dương đối với trẻ 22

5.1 Thiếu dinh dưỡng 22

5.2 Thừa dinh dưỡng 24

Kết luận 26

Tài liệu tham khảo 26

BẢNG PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

Tốt

I. ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ CỦA TRẺ TỪ 3-6 TUỔI

1) Đặc điểm sinh lý chung:

- Trong thời kỳ này trẻ tiếp tục lớn và phát triển nhưng chậm lại

- Chức năng vận động phát triển nhanh, trẻ bắt đầu đi một mình rồi chạy, tập vẽ, viết, trẻ

tự xúc thức ăn, rửa tay, rửa mặt

- Tín hiệu thứ hai, ngôn ngữ phát triển Trẻ bắt đầu đi học

2) Đặc điểm riêng cho từng tuổi:

2.1) Trẻ 3 tuổi:

Trẻ 3 tuổi có cái nhìn về thế giới rộng mở hơn, các khái niệm về thời gian và không gianbắt đầu có những biến đổi thú vị Các bé bắt đầu hiểu được sự phức tạp của thế giới xungquanh và nhận ra sự khác nhau giữa thực và giả Chúng thường hỏi những câu kiểu như

“Buổi tối chim có đi ngủ không mẹ?”(hình 1), “Hồi ba còn nhỏ thì có con khủng long

không?” và “Mấy cô chú trong TV đó là người thiệt hay giả bộ vậy mẹ?”

Hình 1: Bé thường đặt ra nhiều câu hỏi thắc mắc

Với chúng, quá khứ được phân thành: hồi nãy, hôm qua, tuần trước, tháng trước, hồi xưa,hồi ba mẹ nhỏ xíu… Tương lai thì được chia thành: ngày mai, sắp… rồi, hay mai mốt conlớn Mặc dù có thể không biết tên của các mùa trong năm nhưng trẻ 3 tuổi đã bắt đầu tìm

ra các mối tương quan, chúng có thể liên tưởng mùa hè với tiết trời oi bức, cả nhà đi dulịch tắm biển, mùa thu với lá vàng và Tết Trung Thu…

Giống như thời gian, không gian được chia thành nhiều loại: Có những nơi gần và ta cóthể đi bộ đến; có những nơi xa không thể đi bộ được; và cũng có những nơi rất rất xa,như châu Phi, mặt trăng Các bé cũng chia mọi người xung quanh theo mức độ già trẻ,chẳng hạn như con nít, người lớn đi làm, người già ở nhà Các sự vật có thể sống hoặckhông, người và loài vật có thể sống hoặc chết, và mọi thứ có thể thật hoặc giả

Tới 3 tuổi, các triệu trứng “bướng bỉnh trẻ lên 2” sẽ dần hết và trẻ sẽ đằm tính hơn Trẻ 3tuổi có khả năng tập trung tới vài phút để làm một việc gì đó và thích chơi đùa với các trẻkhác hơn Tới thời điểm này, trẻ cũng biết biểu lộ nhiều dạng cảm xúc hơn Chúng có thểbuồn hoặc tỏ ra đăm chiêu, có thể ganh tị, cảnh giác, sợ hãi hoặc hài lòng, vui vẻ, khoáichí Các bé cũng nắm bắt được nhiều hơn cảm xúc của người khác Chúng biết nên làmcho người lớn hài lòng, với một động lực hết sức mạnh mẽ là được người khác khen ngợi

và yêu thương Mặc dù trẻ 3 tuổi có khuynh hướng ít giận dữ hơn trẻ lên 2, nhưng khimệt hoặc đói thì chúng cũng không ngoan được đâu.

2.2) Trẻ 4 tuổi:

Trẻ 4 tuổi ngày càng ý thức mình là một thành viên trong một tập thể Chúng dành phầnlớn thời gian để tạo dựng và giữ vững vị trí với các trẻ đồng trang lứa Chúng cũng dễdàng sử dụng vốn từ vựng của mình để khen, chê và “chỉnh” những đứa trẻ khác nhằmhướng sự chú ý vào khả năng của chúng và thuyết phục các bạn cùng chơi chấp nhận ýtưởng mà chúng đưa ra

Trẻ 4 tuổi thích chơi với trẻ khác, có thể dọa dẫm hoặc hứa hẹn để giành lấy một đứa bạnhoặc để được “kết nạp” vào một nhóm bạn Vậy nên ở trường mẫu giáo, bạn có thể rấthay nghe thấy những câu như “Mình làm bạn của nhau nhé” và “Mình không chơi vớibạn đâu.”

Hình 2: Trẻ bắt đầu thể hiện tính tự lập

Trẻ 4 tuổi cần nhiều không gian để chơi, vì trò nào chúng cũng có thể chơi được cả, đặcbiệt là thích trò “siêu nhân” và “quái vật” Mặc dù đã biết chia sẻ đồ chơi với nhau vàthay phiên chơi chung một món đồ nhưng chuyện giành đồ chơi giữa các bé 4 tuổi vẫn

xảy ra như cơm bữa “Chiến tranh” thường bắt đầu bằng việc cãi nhau rồi kết thúc bằng

xô đẩy, đấm, đá Thường thì các bé cũng không thể làm nhau đau lắm đâu, nhưng ngườilớn vẫn phải canh chừng

Lên 4 tuổi, bé thích khám phá những điều mới lạ như đu xích đu, nhớ tên các loại khủnglong, đếm từ 1 tới 20, và chơi game trên máy tính Chúng tin vào những gì chúng nhìnthấy, nghe thấy và chạm tay vào Nếu một đứa trẻ 4 tuổi nghĩ rằng ly nước trái cây của nó

ít hơn của bạn thì có nghĩa là ly của bạn thật sự nhiều hơn, dù cả 2 ly đều được rót từ 2hộp như nhau Nếu một đứa trẻ 4 tuổi nghe thấy tiếng một con quái vật đang gầm gừ dướigiường thì có nghĩa là thật sự có một con quái vật ở dưới giường, mặc cho bố mẹ có giảithích đến đâu chăng nữa

Ở tuổi này, bé cũng rất tò mò và rất thích hỏi “Tại sao?”

2.3) Trẻ 5 tuổi:

Hình 3:Trẻ lớn hẳn về nhiều phương diện

Trẻ 5 tuổi dường như lớn hẳn lên trên nhiều phương diện Giống như khi 4 tuổi, trẻ 5 tuổithích khám phá những điều mới lạ, nhưng chúng có thể kiên trì luyện tập để thành thục

hơn Ví dụ khi vẽ một cái cầu vồng, một ngôi nhà hay tự họa chân dung, chúng có thể cốgắng vẽ đến khi nhìn được bức tranh như chúng muốn.

Trẻ 5 tuổi cũng thích chơi trò đóng vai các nhân vật khác, nhưng ở mức độ công phu hơn.Trước khi chơi, trẻ thường chuẩn bị các đạo cụ để đảm bảo câu chuyện được diễn ra theomột trình tự hợp lý Nếu mở “show trình diễn”, chúng sẽ làm sân khấu, bán vé và thayđổi phục trang trước khi trình diễn Mở màn, chúng có thể sẽ bước lên sân khấu giới thiệunội dung của buổi diễn, sau đó diễn một vài cảnh, rồi kết thúc bằng việc cúi đầu chàokiểu cách kèm theo những tràng pháo tay rộ lên

Trẻ 5 tuổi thích dùng và diễn giải các ký hiệu, biểu tượng Hầu hết trẻ ở độ tuổi này rấtnghiêm túc muốn học hỏi, và một số có thể học các cơ chế đọc viết nhanh hơn những đứakhác Chúng thích tự mình đọc menu và gọi món, diễn giải các biển báo giao thông, tựviết danh sách các món đồ cần mua, và tự viết tên lên nhãn tập hoặc các bức tranh dochúng vẽ Chúng có thể hình dung ra trong đầu những vấn đề đơn giản và có thể nắm bắtkhái niệm cộng trừ, dù có thể chúng phải xòe tay ra đếm trước khi trả lời

Những đứa trẻ 5 tuổi có cơ hội sử dụng máy tính thường thích các chương trình tươngtác Chúng có thể hiểu, áp dụng các luật chơi và nếu như mỗi lần trả lời đúng các câu hỏiliên quan đến kỹ năng đọc, viết và tính toán và được máy tính hiện ra câu chúc mừnghoặc khen ngợi chúng thì chúng rất thích thú Trẻ 5 tuổi thích những chương trình chophép chúng tự giải quyết vấn đề, để chúng tự sắp xếp các nhân vật trên màn hình rồi tạo

ra một chuyện tưởng tượng riêng của chúng, và các chương trình hướng dẫn chúng vẽ, tômàu, làm thiệp sinh nhật và thiệp mời

Trẻ ở độ tuổi này rất có thể tự lập kế hoạch vui chơi trước Chúng chọn bạn bè tham giatrò chơi dựa trên tiêu chí cùng chung sở thích Những đứa trẻ thích các trò chơi năngđộng sẽ chọn chơi các trò leo trèo, chạy và đuổi bắt, chơi bóng hoặc đua xe Những đứatrẻ thích các trò chơi tĩnh hơn thì sẽ chơi cát, tìm côn trùng hoặc thằn lằn, chơi đóng kịchhoặc tụm lại trò chuyện với một đứa bạn khác

2.6) Trẻ 6 tuổi

Ý thức về cái tôi ở trẻ phát triển mạnh

Trẻ hiểu được mình là như thế nào, có phẩm chất gì, những người xung quanh đối

xử với mình ra sao, vì sao mình lại làm việc này, mình làm việc này tốt hay chưa tốt,đúng hay sai Chính nhờ ý thức bản ngã phát triển mạnh nên trẻ đã có thể điều chỉnhđược hoạt động của bản thân Trẻ hay đưa ra các lời nhận xét về bản thân mình và ngườikhác Trẻ cũng thể hiện cái tôi của mình bằng việc thích tự mình quyết định

Trẻ bắt đầu thích nghe chuyện có pha một chút kịch tính, phức tạp hơn chuyện củatrẻ 5 tuổi Trí tưởng tượng phong phú, có tình hiện thực khiến chúng luôn nhân cách hóacác sự vật xung quanh

Do sự phát triển của cơ thể, trẻ lứa tuổi 4-6 rất hoạt bát và hiếu động, chúng khôngthích ngồi một chỗ, chỉ thích được tự do chạy nhảy, không lúc nào chịu ngồi yên

Tính hiếu kì phát triển mạnh

Trẻ 6 tuổi rất hiếu kỳ, cái gì cũng muốn hiểu, muốn biết Khi thấy cái gì mới lạ, nó

tò mò ngắm nghía, được đi ra ngoài thì ngó trước ngó sau, và luôn mồm đặt câu hỏi "tạisao ?"

Trên cơ sở tính hiếu kì mạnh và cái chưa lý giải được, trẻ thông qua động tác thực

tế, qua hỏi han, thăm dò, tìm hiểu thì mới phát hiện, mới hiểu được cái mới và nhận thứccái mới

Cho nên các bậc cha mẹ và người lớn nên vui vẻ trả lời các câu hỏi của trẻ, chămchú theo dõi trẻ và không nên chỉ ừ hữ cho qua chuyện Nếu trẻ nhỏ không được thoảmãn hoặc không nhận được lời giải chính xác thì chúng sẽ mất đi tính nhiệt tình tìm hiểukhám phá hiện tượng sự vật xung quanh, mà chỉ dựa vào ý tưởng suy đoán lung tung

Nguyên nhân dẫn đến tính hiếu kì ở trẻ giai đoạn này là do trẻ ở giai đoạn này cótrí tưởng tượng rất phong phú, nó có thể dựa vào những việc và sự thực đã biết để suyđoán hoặc quyết đoán Thời kỳ này, sức tưởng tượng của trẻ có đặc điểm riêng, đó là việctrẻ thích đem các sự việc diễn ra hàng ngày liên hệ tới mình Ví dụ nghe người lớn nóichuyện về máy bay, nó sẽ hỏi ngay “Con có được đi máy bay không” Bố mẹ trẻ cần chú

ý, khi trẻ hỏi những câu hỏi ngây thơ và buồn cười đó thì không nên mắng trách hoặcdiễu cợt con trẻ Lúc này, bố mẹ nên cổ vũ trẻ quan sát, chỉ dẫn cho trẻ hiểu, giúp nó suynghĩ bằng cách kiên trì giảng giải và trả lời câu hỏi của trẻ.

Trẻ rất nhạy cảm, hay tủi thân nếu bố mẹ không chú ý, buồn nếu bị mắng vàthường cảm thấy rất có lỗi nếu làm sai việc gì Trẻ cũng hiếu thắng, luôn mong muốnmình phải làm tốt, làm đúng mọi việc

Tuổi lên 6- chuẩn bị vào lớp một có thể được coi là bước ngoặt quan trọng trong

sự phát triển của trẻ Cha mẹ nên chuẩn bị trước về mặt tâm lý cho trẻ ví dụ như kể vềtrường mới, đưa trẻ đến xem trường cấp 1 sẽ học, kể những câu chuyện về các anh chịhọc lớp 1

II. NHU CẦU DINH DƯỠNG CỦA TRẺ TỪ 3-6 TUỔI

Trẻ từ 3-6 tuổi có đặc điểm cơ bản là chiều cao, cân nặng phất triển ổn định nhưng trí tuệphát triển rất nhanh, biểu hiện ở động tác, trí nhớ, năng lực tư duy phát triển khôngngừng Trẻ ở lứa tuổi này đã có thể kiểm soát những động tác của mình như chạy

nhảy phạm vi hoạt động của chúng tương đối lớn Chúng học vẽ, viết chữ biết dùngngôn ngữ để biểu đạt ý muốn của bản thân, biết hát Biết kẻ chuyện mà cô giáo kể chochúng nghe Có một số trẻ được bồi dưỡng đặc biệt nên có một vài tư chất vượt xa so vớitrẻ em bình thường Các nhà khoa học cũng đã chứng minh rằng sự phát triển trí não củatrẻ em lên ba gần bằng so với người bình thường Não là vật chất cơ bản cho sự phát triểntrí tuệ của trẻ Hơn nữa sự phát triển của não lại có quan hệ mật thiết với việc cung cấpcác chất dinh dưỡng, nhất là việc cung cấp protein Cho nên ở giai đoạn này cung cấp đủdinh dưỡng cho trẻ là việc quan trọng.

Chúng ta có thể kiểm tra trọng lượng và chiều cao của từng độ tuổi cả trẻ mà biết đượcsức khỏe của trẻ Cân nặng là chỉ số quan trọng cho việc phát triển hình thể Dinh dưỡngtốt hay xấu thể hiện ở cân nặng Phương pháp tính cân nặng, chiều cao của tuổi nhi đồngthường thì tính theo cách sau:

Cân nặng = độ tuổi * 2 * 8 (kg) Chiều cao = độ tuổi * 5 * 75(cm)

Cơ thể của trẻ ở độ tuổi này khác nhau tương đối lớn Những trẻ có cùng độ tuổi, cùngchiều cao mà cân nặng có sự chênh lệch hơn 15% cân nặng chuẩn thì chứng tỏ có vấn đềdinh dưỡng không tốt dẫn tới việc trẻ bị thiếu dinh dưỡng hoặc mắc chứng béo phì

1 CÁC CHẤT DINH DƯỠNG CẦN THIẾT CHO TRẺ Ở LỨA TUỔI NÀY

Có hơn 60 chất dinh dưỡng cho sự phát triển trí thông minh cả trẻ ở lứa tuổi này, baogồm 6 loại: protein, mỡ, đường, vitamin, khoáng chất và nước Trong đó: mỡ, đường vàvitamin là ba khoáng chất quan trọng nhất

1.1. Chất béo:

Hình 4: Thực phẩm chứa nhiều chất béo

Dầu và mỡ cung cấp năng lượng trong bữa ăn của trẻ, làm cho thức ăn lỏng mềm Tạocảm giác ngon miệng Nó cũng là dung môi hòa tan các vitamin A, D, E, K Các vitaminnày chỉ hấp thụ được khi chế độ ăn có đủ dầu mỡ ở lứa tuoir 3-6, trẻ cần khoảng 3g dầu

1.2. Protein:

Hình 5: Thực phẩm chứa nhiều protein

Protein do các chất acid amin cấu thành, có tất cả 20 loại acid amin, trong đó có 8 loạiacid amin phải lấy từ đồ ăn hay còn gọi là acid amin bắt buộc Còn các acid amin khácđược sản sinh từ trong cơ thể con người Nói một cách tương đối, nó không quan trọngbằng các acid amin bắt buộc

Đồ ăn chưa protein được chia làm 2 loại:

Đồ ăn có chưa nhiều protein: hàm lượng acid amin ở các đồ ăn này cao nhất, tỉ lệ trongcác đồ ăn cũng rất phù hợp với nhu cầu của cơ thể như: thịt, cá, các loại sữa

Đồ ăn có chứa một phần protein: những đồ ăn này thiếu acid amin hoặc có một hàmlượng rất thấp, tỉ lệ không phù hợp với cơ thể con người Đó là các đồ ăn được chế biếnchủ yếu từ thực vật như: các loại ngũ cốc, các loại đỗ, các loại rau

Những đồ ăn có chưa hàm lượng protein cao (hay còn gọi là: protein động vật) có hàmlượng acid amin cần thiết nó có giá trị “dinh dưỡng” tương đối cao, vì thế trong các bữa

ăn phải cung cấp đầy đủ

Lứa tuổi nhi đồng đang độ tuổi phát triển nhanh chóng về thể chất và trí tuệ nên lượngprotein cần thiết về thể chất và trí tuệ nên lượng protein cần thiết so với người trưởngthành là rất cao Trẻ ở độ tuổi 3-6 phải cần một lượng protein từ 25-30g một ngày Trong

đó protein từ thịt, trứng sữa, cá, các loại đỗ phải chiếm 50%

Nếu chất lượng protein được cung cấp không tốt hoặc số lượng không đầy sẽ ảnh hưởngđến sự phát triển trí thông minh của trẻ Thậm chí nó còn làm giảm khả năng miễn dịch.Chống lại bệnh tật của trẻ, gián tiếp làm giảm sự phát triển của trí não Nhưng trong thờigian dài nếu cung cấp lượng protein thừa sẽ có hại đối với sức khỏe và dẫn đến không thểtiêu thụ hết

1.3. Đường:

Hình 6: Thực phẩm chứa nhiều đường

Các loại đường chủ yếu là cung cấp nhiệt năng cho cơ thể Trẻ 3-6 tuổi mỗi ngày cần 15gđường Đường có trong các loại thức ăn như: ngũ cốc, sữa, hoa quả, các loại đỗ, rau Nếucung cấp đường không đầy đủ sé gây ra bệnh thiếu đường trong máu và sé ảnh hưởngđến tiêu hóa, hấp thu các chất dinh dưỡng khác, làm cho sự tiêu hóa protein trong cơ thểcao Nhưng nếu lượng đường qua nhiều trong cơ thể thì chúng sẽ được chuyển thành mỡ

và gây nên béo phì Trong các bữa ăn nếu quá nhiều đường thì thành ruột phải mát ra mộtlượng mên rất lớn dẫn đến lượng mỡ giảm mạnh và chất gây chua sẽ ảnh hưởng đếnthành ruột gây đau bụng

1.4. Vitamin:

Hình 7: Thực phẩm chứa nhiều các loại vitamin

Vitamin A cần cho sự tăng trưởng, bảo vệ da, niêm mạc, tăng sức đề kháng cho cơ thể,chống quáng gà và các bệnh khô mắt Nhu cầu vitamin A ở lứa tuổi này là 400 mcg/ngày