Xác định và mô tả mức độ yêu cầu Bước 4 BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC YÊU CẦU CẦN ĐẠT CHO CHỦ ĐỀ Nội Loại câu Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng dung hỏi/bài thấp cao tập NHÔM Câu - HS nêu - Vi[r]
Trang 1Ngày soạn: 06/11/2019
Tiết 24-25 CHỦ ĐỀ : NH«M - SẮT
(2 tiết)
A Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học (Bước 1)
Giáo viên cung cấp thông tin tạo tình huống có vấn đề Học sinh phát hiện và xác định vấn đề nảy sinh, tự đề xuất các giả thuyết, giải pháp và lựa chọn giải pháp Học sinh thực hiện giải pháp để giải quyết vấn đề Giáo viên và học sinh cùng đánh giá vấn đề cụ thể sau:
Tìm kiếm, kiểm nghiệm về: Tính chất hoá học của nhôm, sắt: chúng có những tính chất hoá học chung của kim loại; không phản ứng với H2SO4 đặc, nguội; riêng nhôm phản ứng được với dung dịch kiềm;
- Phương pháp sản xuất nhôm bằng cách điện phân nhôm oxit nóng chảy
- Sắt là kim loại có nhiều hoá trị.
- Tính chất vật lí và ứng dụng của nhôm và sắt
Xây dựng nội dung bài học (Bước 2)
CT cũ: Bài Nhôm + Sắt
CT chủ đề:
Tiết 1: Tính chất của nhôm, sắt.
Tiết 2: Ứng dụng của Nhôm Sản xuất Nhôm Luyện tập.
Kiến thức được thiết kế thành chuỗi các hoạt động cho Học sinh (HS) theo các phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực, giúp HS giải quyết trọn vẹn một vấn đề học tập, phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực của HS Giáo viên (GV) chỉ là người tổ chức, định hướng còn HS là người trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ do
GV giao một cách tích cực, chủ động, sáng tạo
B Xác định mục tiêu bài học (Bước 3)
I Kiến thức, kỹ năng, thái độ
1 Kiến thức
Biết được:
- Tính chất hoá học của nhôm: chúng có những tính chất hoá học chung của kim loại; không phản ứng với H2SO4 đặc, nguội; nhôm phản ứng được với dung dịch kiềm;
- Phương pháp sản xuất nhôm bằng cách điện phân nhôm oxit nóng chảy
Trang 2- Tính chất hoá học của sắt: chúng có những tính chất hoá học chung của kim loại; và sắt không phản ứng với H2SO4 đặc, nguội; sắt là kim loại có nhiều hoá trị
2 Kĩ năng
- Dự đoán, kiểm tra, quan sát thí nghiệm và kết luận được về tính chất hoá học của Nhôm, Sắt
- Quan sát thí nghiệm và rút ra kết luận về tính chất hoá học riêng của Nhôm
- Viết các phương trình hoá học chứng minh tính chất của Nhôm, Sắt
- Phân biệt được nhôm và sắt bằng phương pháp hoá học
- Tính thành phần phần trăm về khối lượng của hỗn hợp bột nhôm và sắt Tính khối lượng nhôm hoặc sắt tham gia phản ứng hoặc sản xuất được theo hiệu suất phản ứng
3 Thái độ
- Có ý thức bảo vệ môi trường xung quanh bằng hành động cụ thể;
- HS có ý thức tự học, hứng thú và tự tin trong học tập;
- HS say mê tìm hiểu tự nhiên Biết được tầm quan trọng, vai trò của bộ môn Hóa học trong cuộc sống và yêu thích môn Hóa
- Tích hợp ứng phó BĐKH: HS biết được quá trình sản xuất nhôm gây ô
nhiễm môi trường, từ đó đề xuất các biện pháp khắc phục, hạn chế gây ô nhiễm môi trường
4 Về tư duy
- Rèn luyện khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý và suy luận lôgic;
- Khả năng diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của mình và hiểu được ý tưởng của người khác;
- Phát triển trí tưởng tượng không gian;
- Các phẩm chất tư duy, đặc biệt là tư duy linh hoạt, độc lập và sáng tạo;
- Các thao tác tư duy: so sánh, tương tự, khái quát hóa, đặc biệt hóa;
II Định hướng các năng lực có thể hình thành và phát triển
* Năng lực chung:
- Năng lực tự học
- Năng lực giải quyết vấn đề
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
Trang 3* Năng lực chuyên biệt:
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực thực hành hóa học
- Năng lực tính toán
- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học
- Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống
C Xác định và mô tả mức độ yêu cầu (Bước 4)
BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC YÊU CẦU CẦN ĐẠT CHO CHỦ ĐỀ Nội
dung
Loại câu
hỏi/bài
tập
Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
thấp
Vận dụng cao
NHÔM
- SẮT Câu
hỏi/bài
tập định
tính
(trắc
nghiệm,
tự luận)
- HS nêu được tính chất vật lý, tính chất hóa học của nhôm, sắt
-Nêu được ứng dụng của nhôm
- Nêu được PPSX nhôm
- Viết được các PTHH minh họa tính chất hóa học của nhôm, sắt
- HS phân biệt được kim loại nhôm với sắt, kim loại nhôm, sắt một
số kim loại khác.Từ đó biết cách nhận biết kim loại nhôm, sắt bằng PPHH
- Lập chuỗi phản ứng thể hiện tính chất hóa học của nhôm, sắt
- Giải thích một số hiện tượng trong thực tế liên quan đến tính chất của nhôm, sắt
Câu
hỏi/bài
tập định
lượng
(trắc
nghiệm,
tự luận)
-Tính được các đại lượng cần tìm theo theo PTHH Dạng
cơ bản
- Học sinh làm được các bài tập tính theo PTHH, bài tập
về nồng độ,
- Giải bài tập xác định thành phần phần trăm của hỗn hợp kim loại, bài tập kim loại
- Giải được bài toán liên quan đến hiệu suất trong quá trình điều chế nhôm.,
Trang 4với dung dịch muối, nhiệt nhôm,
…
bài tập xác định hàm lượng nhôm trong quặng liên hệ thực tế
Câu
hỏi/bài
tập gắn
với thực
hành thí
nghiệm
- Mô tả được
TN kiểm chứng tính chất hóa học của nhôm, sắt; phát hiện tính chất hóa học riêng của nhôm (nhôm tác dụng với dung dịch kiềm)
- Biết chọn hóa chất, tiến hành TN chứng minh tính chất của nhôm, sắt
- HS giải thích được các hiện tượng thí nghiệm
- Giải thích
và phân tích được kết quả các TN trên
và rút ra kết luận về tính chất hóa học của nhôm, sắt
Đề xuất thay đổi hóa chất chứng minh tính chất hóa học của nhôm, sắt
- Phát hiện được một số hiện tượng trong thực tiễn và vận dụng kiến thức hóa học
về nhôm và sắt để giải thích
D Biên soạn các câu hỏi, bài tập (Bước 5)
Câu hỏi/ bài tập minh hoạ theo các mức độ mô tả.
* Mức độ nhận biết.
1 Nhôm có các tính chất vật lý là:
A Màu trắng bạc, nhẹ, có ánh kim, dẫn điện và dẫn nhiệt tốt
B Màu trắng bạc, nặng, có ánh kim, dẫn điện và dẫn nhiệt tốt
C Màu trắng xám, nhẹ, có ánh kim, dẫn điện và nhiệt kém
D Màu trắng xám, nặng, có ánh kim, dẫn điện và nhiệt kém
2 Sản xuất nhôm theo cách:
A Điện phân nóng chảy hỗn hợp Al2O3 và criolit
Trang 5B Điện phân nóng chảy Al2O3
C H2 khử Al2O3
D Điện phân dung dịch muối AlCl3
3 Phát biểu nào sau đây là đúng hoặc sai về tính chất và ứng dụng của nhôm?
Tính chất - Ứng dụng của kim loại, hợp kim Đ/S
Ngoài tính chất của một kim loại, nhôm còn có thể tác dụng với
dung dịch kiềm
Hợp kim đuyra được dùng trong chế tạo máy bay vì có tính nhẹ
và ánh kim
Nhờ có tính dẻo nên người ta có thể cán mỏng hoặc kéo sợi
nhôm
Trong tự nhiên nhôm tồn tại dưới dạng đơn chất
4 Cho dây sắt vào ống nghiệm đựng dung dịch CuSO 4
A Không có hiện tượng gì
B Sắt tan dần, có khí không màu thoát ra, màu xanh dung dịch đậm dần
C Sắt tan dần, có chất rắn màu đỏ bám trên thanh nhôm, màu xanh dung dịch nhạt dần
D Sắt tan dần, màu xanh dung dịch đậm dần
5 Sắt tan dần, có khí không màu thoát ra là hiện tượng của sắt khi tác dụng với:
A HNO3 (đặc, nguội) B HCl C.Cu(NO3)2 D Cl2
* Mức độ thông hiểu.
6 Dùng chất nào sau đây để nhận biết Al và Fe:
A H2SO4(đặc, nguội) B HCl C Cu(NO3)2 D NaOH
7 Thả a gam sắt phản ứng vừa đủ với 200ml dd H 2 SO 4 l 1,5M Giá trị của a là:
A 5,4g B 2,7g C 16,8g D 4,05g
8.Nhôm tác dụng với chất nào trong các chất sau: Cl 2 , dd KOH, dd HCl, dd CuCl 2 , H 2 SO 4(đặc, nguội) Viết PTHH.
9 Để thu được muối FeCl 2 tinh khiết từ hỗn hợp FeCl 2 và CuCl 2 , có thể dùng kim loại:
A Fe B Cu C Al D Zn
10 Nêu các hiện tượng quan sát được và viết PTHH xảy ra khi cho nhôm vào
a dung dịch đồng (II) clorua
Trang 6b dung dịch axit sunfuric đặc.
c Cho kim loại nhôm vào dung dịch nước vôi trong
11 Viết phương trình hóa học biểu diễn sự chuyển đổi sau :
Al Al2O3 AlCl3 Al(OH)3 Al2(SO4)3
5 Al2O3
12 Điền vào bảng sau những ứng dụng tương ứng với tính chất vật lí của nhôm:
Có tính dẫn điện
Có tính dẫn nhiệt
Nhẹ, bền
13.Trong các cặp chất sau, cặp chất nào dùng để nhận biết 3 lọ hoá chất mất nhãn đựng 3 bột kim loại sau: Al, Fe, Ag
A: HCl; MgCl2 B: NaOH; FeCl2
C: NaOH; HCl D: HCl; NaCl
* Mức độ vận dụng thấp:
14 Trong xây dựng, người ta không dùng xô nhôm để đựng vôi? Giải thích tại
sao?
15 Hòa tan 12g hỗn hợp A gồm bột Cu, Al vào dd HCl dư thu được 6,72 lit H2
(đktc) thoát ra và chất rắn không tan
Tính % khối lượng các chất trong hỗn hợp A
16 Tại sao Al phản ứng được với O2 nhưng thực tế vẫn sử dụng xoong nồi bằng
Al?
17 Tại sao có thể dùng bình bằng Al, Fe để đựng dd H2SO4 đặc nguội và HNO3
đặc nguội?
* Mức độ vận dụng cao:
18 Hãy lập chuỗi biến hóa hóa học cho các chất sau:
Fe, Fe2O3, Fe(OH)3, FeCl3, Fe(NO3)3,
1
Trang 719 Trong công nghiệp, nếu đem 1 tấn quặng nhôm bôxit (chứa 50% Al2O3) thì có
thể thu được khối lượng nhôm là bao nhiêu? Biết hiệu suất quá trình phản ứng là 80%
20 Giải thích hiện tượng: “ Một nồi nhôm mới mua về sáng lấp lánh bạc, chỉ cần
dùng nấu nước sôi, bên trong nồi nhôm, chỗ có nước biến thành màu xám đen?”
E Thiết kế tiến trình dạy học (Bước 6)
I Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
a Giáo viên
1 Giáo viên:
Dụng cụ: Đèn cồn - Lọ nhỏ(nút có đục nhiều lỗ) - Giá - Ống nghiệm - Kẹp gỗ
Hóa chất: - dd AgNO3 - dd HCl - dd CuCl2 - dd NaOH - Bột nhôm - dây nhôm - dây sắt
- Máy chiếu, bảng phụ
2 Học sinh:
Nghiên cứu trước bài mới
Nghiên cứu SGK, internet … để chủ động thực hiện nhiệm vụ học tập trên lớp
II
Phương pháp :
- Bàn tay nặn bột, thuyết trình, đàm thoại, giải quyết vấn đề
II Chuỗi các hoạt động học (2 tiết)
Ổn định tổ chức:(1’)
1 Giới thiệu chung
Trước khi học chủ đề này, HS đã học tính chất hóa học của kim loại, vì vậy
GV cần khai thác triệt để các kiến thức đã được học HS để phục vụ nghiên cứu bài mới
Hoạt động (HĐ) kết nối (tình huống xuất phát): Được thiết kế nhằm huy động những kiến thức đã được học của HS về tính chất vật lí, tính chất hóa học của
Trang 8nhôm và sắt Tuy nhiên trong phần tính chất hóa học của nhôm và sắt HS sẽ gặp khó khăn và phải chuyển sang hoạt động hình thành kiến thức
HĐ hình thành kiến thức gồm các nội dung chính sau: tính chất hóa học của nhôm và sắt, tính chất riêng của nhôm Các nội dung kiến thức này được thiết kế thành các HĐ học của HS Thông qua các kiến thức đã học, HS suy luận, thực hiện thí nghiệm kiểm chứng để rút ra các kiến thức mới
HĐ luyện tập được thiết kế thành các câu hỏi/bài tập để củng cố, khắc sâu các nội dung kiến thức trọng tâm đã học trong bài: tính chất của nhôm và sắt, ứng dụng
và sản xuất nhôm
HĐ vận dụng, tìm tòi mở rộng được thiết kế cho HS về nhà làm, nhằm mục đích giúp HS vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học trong bài để giải quyết các các câu hỏi, bài tập gắn với thực tiễn, thực nghiệm và mở rộng kiến thức (HS có thể tham khảo tài liệu, internet…) và không bắt buộc tất cả HS đều phải làm, tuy nhiên
GV nên động viên khuyến khích HS tham gia, nhất là các HS say mê học tập, nghiên cứu, HS khá, giỏi và chia sẻ kết quả với lớp
Tiết 1:
A Hoạt động trải nghiệm, kết nối (2’)
Giáo viên chiếu hình ảnh liên quan đến các đồ dùng, vật liệu bằng nhôm
và sắt cho học sinh quan sát nhận xét
Trang 9Từ đó hình thành tên chủ đề
B Hoạt động hình thành kiến thức Hoạt động 1 :Tính chất vật lí của nhôm - sắt (5’)
- Mục tiêu: Giới thiệu cho HS nắm được vấn đề mới cần nghiên cứu, tạo hứng thú học tập cho học sinh Nắm được tính chất vật lí của 2 kim loại nhôm và sắt
- Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: Quan sát, pháp vấn nêu vấn đề
- Kĩ thuật dạy học: KWL
Phương thức hoạt động Sp, dự kiến khó khăn Đánh giá
Giáo viên chiếu một số hình ảnh
về nhôm và sắt
? Yêu cầu HS liên hệ thực tế và
tự nêu các tính chất vật lí của
nhôm và sắt?
- Gv bổ sung thông tin: Nhôm có
tính dẻo nên có thể cán mỏng hoặc
kéo dài thành sợi như: làm giấy
gói kẹo
- Một số hình ảnh, video
- Học sinh có thể không thể hiện được đầy đủ các yêu cầu
định hướng, dẫn dắt học sinh hăng say thực hiện nhiệm vụ học tập để chỉnh sửa
bổ sung kiến thức mới
Hoạt động 2 (30 phút): Tìm hiểu tính chất hóa học chung của nhôm và sắt
a Mục tiêu hoạt động
- Biết được tính chất hoá học của nhôm sắt dựa vào tính chất hóa học của kim loại: chúng có những tính chất hoá học chung của kim loại; không phản ứng với H2SO4 đặc, nguội; nhôm phản ứng được với dung dịch kiềm; sắt là kim loai có nhiều hóa trị Viết được PTHH minh họa
- Quan sát TN và rút ra kết luận về TCHH của nhôm và sắt Viết PTHH
- HS biết vận dụng những TCHH của nhôm, sắt đã học để làm các BT hoá học
Trang 10- Rèn năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực thực hành hoá học, năng lực
sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực tính toán
- Rèn năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống
b Phương thức tổ chức HĐ
- Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: Bàn tay nặn bột, hoạt động nhóm,
Giáo viên đặt vấn đề: Nhôm và sắt là các kim loại có nhiều ứng dụng
trong đời sống và sản xuất, vậy cần tìm hiểu TCHH của nhôm và sắt để sử dụng an toàn và hiệu quả
Nhôm và sắt có TCHH nào giống và khác với TCHH chung của kim loại?
Phương thức hoạt động Sản phẩm, dự kiến
khó khăn
Đánh giá
Căn cứ TCHH của kim loại và vị trí của
nhôm trong dãy HĐHH của KL, hãy dự
đoán TCHH của nhôm và sắt?
Căn cứ các dự đoán, các dụng cụ, hóa chất
đã có hãy đề xuất các câu hỏi về TCHH
của nhôm và sắt?
Yêu cầu HS đề xuất thí nghiệm để trả lời
các câu hỏi trên
Các nhóm có thể tiến hành các thí nghiệm,
để kiểm chứng TCHH của nhôm, sắt so với
TCHH chung của kim loại
Yêu cầu dự đoán hiện tượng, tiến hành thí
nghiệm
GV lưu ý: an toàn thí nghiệm
Yêu cầu HS thu và thử khí tạo thành, kết
luận (không yêu cầu viết PTHH)
Hướng học sinh đến tính chất hóa học
riêng của nhôm
Yêu cầu các nhóm rút ra kết luận
- Bản báo cáo của nhóm
- Dự kiến báo cáo với ý chính sau:
+ PỨ của nhôm, sắt với phi kim:
+ PỨ của nhôm, sắt với dd axit:
+ PỨ của nhôm, sắt với dd muối.
+ Nhôm có tính chất hóa học riêng: Phản ứng với dung dịch kiềm
- Dự kiến phương án thí nghiệm: học sinh được tham khảo tài liệu
từ trước, kết hợp với kiến thức đã học (bài tính chất hóa học của axit, muối, kim loại ) nên có thể nêu phương
án thí nghiệm từ đó chứng minh được tính
- Thông qua quan sát
- Thông qua
HĐ chung các nhóm: Đánh giá bằng nhận xét, đánh giá chung
Trang 11Têu cầu HS so sánh kết luận với dự đoán
ban đầu
Gv bổ sung thêm một số thong tin sau khi
học sinh kết luận tính chất hóa học của
nhôm,sắt:
- + Điều kiện thường nhôm PỨ với Oxi trong
không khí tạo thành Al2O3 mỏng, bền vững,
lớp oxit này bảo vệ đồ vật bằng nhôm
+ Nhôm và sắt không tác dụng với H2SO4
đặc nguội và HNO3 đặc nguội, dùng bình
nhôm, sắt để đựng 2 axit trên
+ Không nên sử dụng các đồ dùng bằng
nhôm để đựng dd nước vôi, dd kiềm
chất hóa học của nhôm, sắt
* HS có thể không thể
dự đoán tính chất tác dụng với dd liềm của nhôm
Hoạt động 2: Hoàn thiện sơ đồ tư duy tính chất hóa học của nhôm và sắt (6’)
- Mục tiêu: Tính chất hóa học của nhôm, sắt Lấy ví dụ về các phản ứng hóa học của nhôm, sắt
- Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học: nhóm
- Kĩ thuật dạy học: giao nhiệm vụ
Phương thức hoạt động Sản phẩm, dự kiến khó khăn Đánh giá
Sau khi đại diện các nhóm
báo cáo xong, giáo viên tổ
chức cho học sinh thảo luận
rồi yêu cầu học sinh rút ra kết
luận bằng sơ đồ
Gv phát giấy bút cho các
nhóm:
Trình bày toàn bộ tính chất
hóa học của nhôm và sắt?
Ghi rõ điều kiện phản ứng và
lấy ví dụ minh họa?
- Kết luận về kiến thức sau khi thống nhất chung toàn lớp
- Đánh giá kết quả sản phẩm: Xem xét và đánh giá sản phẩm cá nhân, kết hợp với sản phẩm của hoạt động nhóm theo các tiêu chí đánh giá sơ đồ
tư duy
Hoạt động 3 (2 phút): Giao nhiệm vụ tự học ở Nhà cho học sinh.
