giáo án sinh học 7 HKII 4 cột

Ngaøy soaïn:2.1.2015 LÔÙP LÖÔÕNG CÖ Tieát : 37 EÁCH ÑOÀNG I. Muïc tieâu: 1. Kieán thöùc: Biết ñöôïc ñaëc ñieåm caáu taïo ngoaøi cuûa eách ñoàng thích nghi vôùi ñôøi soáng vöøa ôû nöôùc vöøa ôû caïn. Hiểu rõ söï sinh saûn vaø phaùt trieån cuûa eách ñoàng.cc 2. Kyõ naêng: Reøn kyõ naêng Quan saùt tranh tìm tòi Hoaït ñoäng nhoùm. 3. Thaùi ñoä: Giaùo duïc yù thöùc hoïc taäp, yeâu thích boä moân, bieát baûo veä caùc loaøi ñoäng vaät coù ích. II. Chuaån bò: 1. Chuaån bò cuûa giaùo vieân: Maãu vaät : EÁch ñoàng. Tranh veõ H35.1,3,4sgk. Baûng phuï ghi noäi dung baûng tr114sgk. 2. Chuaån bò cuûa hoïc sinh: Moãi nhoùm 1con eách ñoàng. III. Hoaït ñoäng daïy hoïc: 1. OÅn ñònh tình hình lôùp: (1phuùt) Ñieåm danh HS trong lôùp + Lôùp 7A1: + Lôùp 7a2: + Lôùp 7a3: 2. Kieåm tra baøi cuõ: (Khoâng kieåm tra) 3. Giaûng baøi môùi: (43ph) Giôùi thieäu baøi: (2ph) Lôùp löôõng cö baøo goàm nhöõng ñoäng vaät nhö: eách, nhaùi, ngoùe, chaãu chaøng, coùc,… coù ñôøi soáng vöøa ôû nöôùc vöøa ôû caïn. Ñaïi dieän cuûa lôùp löôõng cö laø eách ñoàng. Tieán trình baøi daïy: (41ph) TG Hoaït ñoäng cuûa giaùo vieân Hoaït ñoäng cuûa hoïc sinh Noäi dung 8ph Hoaït ñoäng 1: Tìm hieåu ñôøi soáng cuûa eách ñoàng. 1. Ñôøi soáng: EÁch ñoàng soáng nôi aåm öôùt. Kieám aên chuû yeáu vaøo ban ñeâm. Coù hieän töôïng truù ñoâng. Laø ñoäng vaät bieán nhieät. Yeâu caàu hs ñoïc thoâng tin sgk , traû lôøi caùc caâu hoûi sau: + Nôi soáng cuûa eách ñoàng ? (HS yeáu – keùm) + Thöùc aên cuûa eách ñoàng ? (HS yeáu – keùm) + Vì sao eách thöôøng kieám moài vaøo ban ñeâm?( HS TB khaù) + Thöùc aên cuûa eách laø saâu boï, giun, oác noùi leân ñieàu gì? (HS khaù – gioûi) Tieåu keát Boå sung : ÔÛ Quaûng Taây Trung Quoác coù 1 loaøi eách gai chuyeân aên chim. EÁch nguû ñoâng, quaù trình trao ñoåi chaát gaàn nhö döøng laïi. Eách nhòn aên chæ thoi thoùp ñeå thôû cho ñôõ maát nhieät. Caù nhaân töï nghieân cöùu thoâng tin SGK traû lôøi + Ao, ñaàm nöôùc,.. + Saâu boï, cua, caù con,.. + Eách thöôøng kieám moài vaøo ban ñeâm hay trong buoåi hoaøng hoân vì khi ñoù ñoä aåm thöôøng cao. Ban ngaøy chuùng truù vaøo hang hoác coù khí haäu nhoû thích hôïp. Chuùng coù taäp tính rình moài vaø duøng löôõi ñeå baét moài. + Vì con moài vöøa ôû caïn vöøa ôû nöôùc > eách coù ñôøi soáng vöøa ôû caïn vöøa ôû nöôùc. 15ph Hoaït ñoäng 2: Tìm hieåu caáu taïo ngoaøi vaø söï di chuyeån. 2. Caáu taïo ngoaøi vaø söï di chuyeån: a. Di chuyeån. Coù 2 caùch di chuyeån: Nhaûy coùc (treân caïn). Bôi (döôùi nöôùc). b. Caáu taïo ngoaøi. EÁch ñoàng coù caùc ñaëc ñieåm caáu taïo ngoaøi thích nghi vôùi ñôøi soáng vöøa ôû nöôùc vöøa ôû caïn. (xem baûng trang 114 sgk) a. Di chuyeån. Yeâu caàu hs quan saùt caùch di chuyeån cuûa eách treân tranh veõ + Moâ taû ñoäng taùc di chuyeån treân caïn cuûa eách? (HSTB) + Moâ taû ñoäng taùc di chuyeån trong nöôùc cuûa eách? (HS TB) Khaúng ñònh b. Caáu taïo ngoaøi. Yeâu caàu hs quan saùt kó H35.1,2,3 > hoaøn thaønh baûng trang 114 sgk Goïi ñaïi dieän nhoùm traû lôøi Quan saùt tranh + Treân caïn: Khi ngoài, chi sau gaáp hình chöõ Z, luùc nhaûy chi sau baät thaúng raát maïnh, tung mình veà phía tröôùc > nhaûy coùc. + Döôùi nöôùc: Chi sau ñaåy nöôùc, chi tröôùc beû laùi. 2 hs traû lôøi, hs khaùc nhaän xeùt, boå sung. Thaûo luaän hoaøn thaønh baûng trang 114sgk. Ñaïi dieän nhoùm traû lôøi , caùc nhoùm khaùc nhaän xeùt, boå sung. Ñaëc ñieåm hình daïng vaø caáu taïo ngoaøi. YÙ nghóa thích nghi. Ñaàu nhoïn, deïp, khôùp vôùi thaân thaønh moät khoái thuoân nhoïn veà phía tröôùc. Giaûm söùc caûn cuûa nöôùc khi bôi. Maét vaø loã muõi naèm ôû vò trí cao treân ñaàu (muõi eách thoâng vôùi khoang mieäng vaø phoåi vöøa ñeå ngöûi vöøa ñeå thôû) Giuùp eách laáy ñöôïc oxi khoâng khí cung caáp cho phoåi hoâ haáp ñoàng thôøi taêng khaû naêng quan saùt moâi tröôøng khi bôi trong nöôùc. Da traàn, phuû chaát nhaøy vaø aåm, deã thaám khí. Laøm giaûm bôùt söùc caûn cuûa nöôùc taùc duïng leân cô theå khi bôi vaø giuùp söï di chuyeån caùc chaát khí qua da deã daøng trong hoâ haáp. Maét coù mi giöõ nöôùc maét do tuyeán leä tieát ra, tai coù maøng nhó. Baûo veä maét traùnh buïi vaø aùnh saùng gaét, giöõ maét khoâng bò khoâ, nhaän bieát aâm thanh treân caïn. Chi naêm phaàn coù ngoùn chia ñoát, linh hoaït. Giuùp taêng khaû naêng cöû ñoäng cuûa chi theo moïi chieàu vaø taïo söï hoaït ñoäng linh hoaït cho cô theå khi di chuyeån. Caùc chi sau coù maøng bôi caêng giöõa caùc ngoùn. Taïo thaønh chaân bôi ñeå ñaåy nöôùc. Tieåu keát. Haõy giaûi thích vì sao eách thöôøng soáng ôû nôi aåm öôùt, gaàn bôø nöôùc vaø baét moài veà ban ñeâm? (HS gioûi) Boå sung: Da eách traàn, coù caùc tuyeán tieát chaát nhaày neân luoân aåm öôùt, ôû giöõa lôùp da vaø lôùp cô coù nhöõng xoang chöùa dòch goïi laø xoang baïch huyeát, Maët trong da eách coù nhieàu mao maïch neân ôû ñaây coù hieän töôïng trao ñoåi khí (hoâ haáp baèng da): Khí O2 tan trong chaát dòch trong da ngaám vaøo maùu; khí CO2 töø maùu thaám qua da vaø tan vaøo dòch treân da. Khi eách bôi trong nöôùc hay ruùc mình trong buøn ñeå traùnh reùt, söï hoâ haáp baèng da ñaõ ñaûm baûo ñuû nhu caàu oxi cho cô theå. Hs traû lôøi: Vì eách hoâ haáp chuû yeáu baèng da aåm deã thaám khí neân caàn ñieàu kieän moâi tröôøng aåm (ban ñeâm), coù nöôùc (gaàn bôø nöôùc) ñeå ñaûm baûo söï hoâ haáp cuûa noù ñöôïc thuaän lôïi vaø do thöùc aên cuûa eách thöôøng coù nhieàu vaøo ban ñem nhö moái, coøng,.. 12ph Hoaït ñoäng 3: Tìm hieåu söï sinh saûn vaø phaùt trieån cuûa eách. 3. Sinh saûn vaø phaùt trieån cuûa eách: a. Sinh saûn: Sinh saûn vaøo cuoái muøa xuaân. Taäp tính: + Ñeû tröùng ôû caùc bôø nöôùc. + EÁch ñöïc oâm löng eách caùi. + Thuï tinh ngoaøi. b. Phaùt trieån: Tröùng  noøng noïc eách (phaùt trieån coù bieán thaùi). Yeâu caàu HS ñoïc thoâng tin sgk, quan saùt hình veõ 35.4sgk thaûo luaän nhoùm traû lôøi caâu hoûi: + Trình baøy ñaëc ñieåm sinh saûn cuûa eách: . Söï phaùt trieån cuûa eách traûi qua maáy giai ñoaïn? . Noøng noïc coù nhöõng ñaëc ñieåm gì gioáng caù? . Noøng noïc traûi qua nhöõng bieán ñoåi nhö theá naøo ñeå trôû thaønh eách con? + Tröùng eách coù ñaëc ñieåm gì? + Vì sao cuøng laø thuï tinh ngoaøi maø soá löôïng tröùng eách laïi ít hôn caù? Treo H35.4 > höôùng daãn hs trình baøy söï phaùt trieån cuûa eách: Nhôø chaát dinh döôõng cuûa noaõn hoaøng, teá baøo tröùng phaùt trieån thaønh phoâi. Sau khoaûng 12 tuaàn leã phoâi eách trôû thaønh noøng noïc coù hình daùng gioáng caù (ñuoâi daøi), thôû baèng mang, coù cô quan ñöôøng beân, tim 2 ngaên, heä tuaàn hoaøn 1 voøng nhö ôû caù. Sau ñoù 2 chi sau moïc ra tröôùc roài ñeán chi tröôùc, mang teo ñi daàn daàn ñoàng thôøi xuaát hieän phoåi cuøng vôùi voøng tuaàn hoaøn phoåi. Taâm nhó phaân thaønh 2 ngaên, ñuoâi tieâu bieán daàn, noøng noïc nhaûy leân caïn. Sau cuøng ñuoâi tieâu bieán vaø noøng noïc bieán thaønh eách con. Söï phaùt trieån cuûa noøng noïc qua caùc giai ñoaïn nhö vaäy goïi laø bieán thaùi cuûa noøng noïc. Boå sung: Trong quaù trình phaùt trieån, noøng noïc coù nhieàu ñaëc ñieåm gioáng caù, roõ raøng coù moái quan heä hoï haøng giöõa eách vaø caù. Caù laø toå tieân cuûa eách nhaùi. (baét nguoàn töø moät nhoùm caù vaây tay coå caùch ñaây 300 trieäu naêm) Nguyeân nhaân: khoâ haïn > caù cheát haøng loaït, 1 nhoùm caù vaây tay nhôø vaây ngöïc khoeû boø ñöôïc leân caïn, qua nhieàu theá heä bieán ñoåi > eách nhaùi coå. Ñoïc thoâng tin, thaûo luaän nhoùm traû lôøi: + Thuï tinh ngoaøi, eách ñöïc oâm löng eách caùi (taäp tính). . Tröùng thuï tinh > phoâi > noøng noïc > eách con. . Coù ñuoâi daøi, coù mang, coù cô quan ñöôøng beân, tim 2 ngaên, 1 voøng tuaàn hoaøn. . Moïc chi sau chi tröôùc, xuaát hieän phoåi cuøng voøng tuaàn hoaøn phoåi, taâm nhó 2 ngaên, ñuoâi tieâu bieán. + Tröùng ñöôïc ñeû ra töøng ñaùm (3000 quaû) dính vaøo nhau thaønh moät khoái nhaày noåi treân maët nöôùc. + Coù söï gheùp ñoâi neân vieäc thuï tinh ñöôïc ñaûm baûo hôn.

Ngày soạn:2.1.2015

LỚP LƯỠNG CƯTiết : 37 ẾCH ĐỒNG

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Biết được đặc điểm cấu tạo ngoài của ếch đồng thích nghi với

đời sống vừa ở nước vừa ở

cạn

- Hiểu rõ sự sinh sản và phát triển của ếch đồng.cc

2 Kỹ năng: Rèn kỹ năng

- Quan sát tranh tìm tịi

- Hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn, biết bảo vệ cácloài động vật có ích

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Mẫu vật : Ếch đồng

- Tranh vẽ H35.1,3,4/sgk

- Bảng phụ ghi nội dung bảng tr114/sgk.

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Mỗi nhóm 1con ếch đồng.

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp: (1phút)

Điểm danh HS trong lớp

+ Lớp 7A1:

+ Lớp 7a2:

+ Lớp 7a3:

2 Kiểm tra bài cũ: (Không kiểm tra)

3 Giảng bài mới: (43ph)

- Giới thiệu bài: (2ph) Lớp lưỡng cư bào gồm những động vật

như: ếch, nhái, ngóe, chẫu chàng, cóc,… có đời sống vừa ở nướcvừa ở cạn Đại diện của lớp lưỡng cư là ếch đồng

- Tiến trình bài dạy: (41ph)

TG Hoạt động của giáo

viên Hoạt động của học sinh

Nội dung

8ph * Hoạt động 1: Tìm hiểu đời sống của ếch

- Ếch đồngsống nơi ẩmướt.

- Kiếm ănchủ yếu

đêm

- Có hiệntượng trúđông

- Là độngvật biếnnhiệt

- Yêu cầu hs đọc thông tin

sgk , trả lời các câu hỏi

sau:

+ Nơi sống của ếch

đồng ? (HS yếu – kém)

+ Thức ăn của ếch

đồng ? (HS yếu – kém)

+ Vì sao ếch thường

kiếm mồi vào ban

đêm?( HS TB- khá)

+ Thức ăn của ếch là

sâu bọ, giun, ốc nói

lên điều gì? (HS khá –

giỏi)

- Tiểu kết

- Bổ sung : Ở Quảng Tây

Trung Quốc có 1 loài ếch

gai chuyên ăn chim

Ếch ngủ đông, quá trình

trao đổi chất gần như

dừng lại Eách nhịn ăn chỉ

thoi thóp để thở cho đỡ

mất nhiệt

- Cá nhân tựnghiên cứu thôngtin SGK trả lời

+ Ao, đầm nước,

+ Sâu bọ, cua, cácon,

+ Eách thường kiếmmồi vào ban đêmhay trong buổihoàng hôn vì khiđó độ ẩm thườngcao Ban ngàychúng trú vàohang hốc có khíhậu nhỏ thích hợp

Chúng có tập tínhrình mồi và dùnglưỡi để bắt mồi

+ Vì con mồi vừa ởcạn vừa ở nước ->

ếch có đời sốngvừa ở cạn vừa ởnước

15p

h * Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo ngoài và sự di chuyển 2 C ngoài và ấu tạo

sự di chuyển:

chuyển.

Có 2 cách dichuyển:

- Nhảy cóc(trên cạn)

- Bơi (dướinước)

b Cấu tạo ngoài.

Ếch đồngcó các đặcđiểm cấutạo ngoàithích nghi vớiđời sống

a Di chuyển.

- Yêu cầu hs quan sát

cách di chuyển của ếch

trên tranh vẽ

+ Mô tả động tác di

chuyển trên cạn của

ếch? (HSTB)

+ Mô tả động tác di

chuyển trong nước của

ếch? (HS TB)

- Khẳng định

b Cấu tạo ngoài.

- Yêu cầu hs quan sát kĩ

H35.1,2,3 -> hoàn thành

bảng trang 114 sgk

- Gọi đại diện nhóm trả

lời

- Quan sát tranh

+ Trên cạn: Khingồi, chi sau gấphình chữ Z, lúcnhảy chi sau bậtthẳng rất mạnh,tung mình về phíatrước -> nhảy cóc

+ Dưới nước: Chisau đẩy nước, chitrước bẻ lái

- 2 hs trả lời, hskhác nhận xét, bổsung

- Thảo luận hoànthành bảng trang114sgk

- Đại diện nhómtrả lời , các nhómkhác nhận xét, bổsung

vừa ở nướcvừa ở cạn.(xem bảngtrang 114 sgk)

Đặc điểm hình dạng

và cấu tạo ngoài Ý nghĩa thích nghi.

Đầu nhọn, dẹp, khớp

với thân thành một

khối thuôn nhọn về phía

trước

Giảm sức cản củanước khi bơi

Mắt và lỗ mũi nằm ở

vị trí cao trên đầu (mũi

ếch thông với khoang

miệng và phổi vừa để

ngửi vừa để thở)

Giúp ếch lấy được oxikhông khí cung cấp chophổi hô hấp đồng thờităng khả năng quansát môi trường khi bơitrong nước

Da trần, phủ chất nhày

và ẩm, dễ thấm khí Làm giảm bớt sức cảncủa nước tác dụng lên

cơ thể khi bơi và giúp sự

di chuyển các chất khíqua da dễ dàng trong hôhấp

Mắt có mi giữ nước

mắt do tuyến lệ tiết ra,

tai có màng nhĩ

Bảo vệ mắt tránh bụivà ánh sáng gắt, giữmắt không bị khô,nhận biết âm thanhtrên cạn

Chi năm phần có ngón

chia đốt, linh hoạt Giúp tăng khả năngcử động của chi theo

mọi chiều và tạo sựhoạt động linh hoạt cho

cơ thể khi di chuyển

Các chi sau có màng bơi

căng giữa các ngón Tạo thành chân bơi đểđẩy nước

- Tiểu kết.

- Hãy giải thích vì sao

ếch thường sống ở nơi

ẩm ướt, gần bờ nước

và bắt mồi về ban

đêm? (HS giỏi)

- Bổ sung: Da ếch trần,

có các tuyến tiết chất

nhầy nên luôn ẩm ướt,

ở giữa lớp da và lớp cơ

có những xoang chứa dịch

gọi là xoang bạch huyết,

Mặt trong da ếch có nhiều

mao mạch nên ở đây có

hiện tượng trao đổi khí (hô

hấp bằng da): Khí O2 tan

trong chất dịch trong da

ngấm vào máu; khí CO2

từ máu thấm qua da và

tan vào dịch trên da Khi

ếch bơi trong nước hay rúc

mình trong bùn để tránh

rét, sự hô hấp bằng da

đã đảm bảo đủ nhu cầu

oxi cho cơ thể

- Hs trả lời: Vì ếchhô hấp chủ yếubằng da ẩm dễthấm khí nên cầnđiều kiện môitrường ẩm (banđêm), có nước(gần bờ nước) đểđảm bảo sự hôhấp của nó đượcthuận lợi và dothức ăn của ếchthường có nhiềuvào ban đem nhưmối, còng,

12p

h * Hoạt động 3: Tìm hiểu sự sinh sản và phát

triển của ếch 3 Sinh sản và phát

triển của ếch:

a Sinh sản:

- Sinh sảnvào cuốimùa xuân

- Tập tính:+ Đẻ trứng

ở các bờnước

+ Ếch đựcôm lưng ếchcái

+ Thụ tinhngoài

triển:

nòng nọcếch (pháttriển cóbiến thái)

- Yêu cầu HS đọc thông tin

sgk, quan sát hình vẽ

35.4sgk thảo luận nhóm

trả lời câu hỏi:

+ Trình bày đặc điểm

sinh sản của ếch:

Sự phát triển của

ếch trải qua mấy giai

đoạn?

Nòng nọc có những

đặc điểm gì giống cá?

Nòng nọc trải qua

+ Vì sao cùng là thụ tinh

ngoài mà số lượng

trứng ếch lại ít hơn

cá?

- Treo H35.4 -> hướng dẫn

hs trình bày sự phát triển

của ếch: Nhờ chất dinh

dưỡng của noãn hoàng,

tế bào trứng phát triển

thành phôi Sau khoảng 1-2

tuần lễ phôi ếch trở

thành nòng nọc có hình

dáng giống cá (đuôi dài),

thở bằng mang, có cơ quan

đường bên, tim 2 ngăn, hệ

tuần hoàn 1 vòng như ở

cá Sau đó 2 chi sau mọc ra

trước rồi đến chi trước,

mang teo đi dần dần đồng

thời xuất hiện phổi cùng

với vòng tuần hoàn phổi

Tâm nhĩ phân thành 2

- Đọc thông tin,thảo luận nhómtrả lời:

+ Thụ tinh ngoài,ếch đực ôm lưngếch cái (tập tính)

Mọc chi sau chitrước, xuất hiệnphổi cùng vòngtuần hoàn phổi,tâm nhĩ 2 ngăn,đuôi tiêu biến

+ Trứng được đẻ ratừng đám (3000quả) dính vào nhauthành một khốinhầy nổi trên mặtnước

+ Có sự ghép đôinên việc thụ tinhđược đảm bảo hơn

6ph * Hoạt động 4: Củng cố

Câu 1: Nêu những đặc

điểm cấu tạo ngoài của

ếch thích nghi với đời

sống ở nước?

Câu 2: Nêu những đặc

điểm cấu tạo ngoài của

ếch thích nghi với đời

sống ở cạn?

- Nâng cao: Phân biệt cá

chép và ếch đồng về nơi

sống, thức ăn, lớp da, sự

di chuyển và sự phát

triển của ấu trùng?

1 Đặc điểm thíchnghi ở nước:

- Đầu dẹp nhọn,khớp với thânthành một khốithuôn nhọn về phíatrước

- Da trần giúp hôhấp trong nước

- Các chi sau cómàng căng giữacác ngón

- Mắt và các lỗmũi ở vị trí caotrên đầu

2 Đặc điểm thíchnghi ở cạn:

- Mũi ếch thôngvới khoang miệngvừa để ngửi vừađể thở

- Mắt có mí giữnước mắt do tuyếnlệ tiết ra, tai cómàng nhĩ

- Chi 5 phần cóngón chân chiađốt, linh hoạt

L

oài

Điểm phân

biệt

Nơi sống Nước ngọt (ao, hồ,

sông, suối, ) Nơi ẩm ướt, gần bờ nước(ao, đầm nước)Thức ăn Động vật (giun, ốc, ấu

trùng, sâu bọ, ) vàthực vật thuỷ sinh

Chỉ ăn động vật (sâu bọ,giun, ốc, cua, cá con, )

chuyển Bơi trong nước bằng vây Bơi trong nước bằng màng bơichi sau Bò trên cạn bằng 4

chi Nhảy bằng 2 chi sau

Ấu trùng phát triển thànhếch trưởng thành qua cácgiai đoạn biến thái

Lớp da Da có lớp vảy xương

bảo vệ Da trần có phủ lớp chấtnhờn

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (1phút)

- Học bài và trả lời các câu hỏi 1,2,3,4/tr115sgk.

- Đọc mục “ Em có biết” sgk.

-Vẽ hình cấu tạo ngoài của ếch đồng vào vở học

- Chuẩn bị :Mỗi nhóm một con ếch đồng để thực hành :Quan sátcấu tạo trong

- Đọc trước bài thực hành sgk:+ Quan sát kỹ hình vẽ và chú thíchcấu tạo trong của ếch

+ Đọc kỹ bảng : Đặc điểm cấu tạotrong của ếch

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

………

Ngày soạn: 3.1.2015

Tiết : 38

Bài dạy : 36 Thực hành:

Quan sát cấu tạo trong của ếch

đồng trên mẫu mổ

Rèn kỹ năng:

- Hợp tác, lắng nghe tích cực và chia sẻ thông tin quan sát được

- Tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc sgk, quan sát hình ảnh trêntiêu bản để tìm hiểu cấu tạo

ngoài và cấu tạo trong của ếch đồng, quản lí thời gian và đảmnhận trách nhiệm được phân

công

3 Thái độ:

- Có thái độ nghiêm túc trong giờ thực hành

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Mô hình cấu tạo trong của ếch đồng Tranh vẽ H36.1,2,3 sgk

- Mẫu mổ ếch đồng ,bộ xương ếch Bộ đồ mổ.

- Phương án tổ chức : chia 4 nhóm , mỗi nhóm chuẩn bị 1 con ếch

to

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Mỗi nhóm 1 con ếch đồng.

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp: (1phút)

Điểm danh HS trong lớp

+ Lớp 7A1:

+ Lớp 7a2:

+ Lớp 7a3:

2 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

3 Giảng bài mới: (38ph)

- Giới thiệu bài: (2ph) Hôm nay các em sẽ tìm hiểu đặc điểm

cấu tạo trong của ếch đồng thích nghi với đời sống vừa ở cạn vừa ởnước trên mẫu vật

- Tiến trình bài dạy: (36ph)

TG Hoạt động của

giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

* Hoạt động 1: Quan sát bộ xương ếch

a Cấu tạo: Xươngđầu ,xương chi,cột sống

- Tạo thànhkhoang bảo vệnão, tủy sốngvà các nội quan

- Giới thiệu tranh (hay

mô hình) bộ xương

ếch hướng dẫn HS

quan sát kết hợp với

H36.1 sgk  nhận biết

các xương trong bộ

xương ếch và xác

định các xương trên

mẫu

- Gọi HS lên chỉ tên

xương trên mẫu

- Yêu cầu HS thảo

luận trả lời câu hỏi:

?Bộ xương ếch có

chức năng gì?

- Gọi đại diện nhóm

trả lời

- Nhận xét, bổ sung

và chốt lại kiến

thức: Ếch vận

chuyển được trên cạn

nhờ chi gắn vào hệ

đai:

+ Đai chi trước gồm:

xương bả, xương quạ,

xương đòn

+ Đai chi sau gồm:

xương chậu, xương

háng, xương ngồi

+ Xương mỏ ác cùng

xương đai vai tạo thành

một khung xương bảo

vệ tim

* Ếch chỉ có 1 đốt

sống cổ, sọ each có

2 lồi cầu chẩm khớp

với 2 diện khớp ở

- Quan sát, tự thunhận thông tin ghinhớ vị trí tên xương :

Xương đầu là một

hộp xương hẹp, dài,

nằm ở giữa Cột

sống gồm 10 đốt: 1

đốt sống cổ khớpvới xương đầu nênđầu có thể cử độngtheo chiều lên xuống

7 đốt sống thân, 1đốt sống hông và 1đốt sống đuôi

Chi trước gồm xương

đai vai, các xương chitrước

Chi sau gồm xương đai

hông và các xươngchi sau

- Thảo luận rút rachức năng bộ xương

- Đại diện nhóm trảlời, các nhóm khácnhận xét, bổ sung

2ph * Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của da

và các nội quan trên mẫu mổ

2 Quan sát da và các nội quan:

a Da:

Ếch có da trần(trơn, ẩm ướt),mặt trong cónhiều mạch máu-> trao đổi khí

b Các nội quan:

Xem bảng đặcđiểm cấu tạotrong trang 118 sgk

1 Quan sát da:

- Hướng dẫn HS sờ

tay lên bề mặt da,

quan sát mặt trong

của da nhận xét

?Nêu vai trò của

da?

2 Quan sát các

nội quan:

- Giới thiệu tranh cấu

tạo trong của ếch

yêu cầu HS quan

sát tranh, kết hợp

H36.3  đối chiếu với

mẫu mổ để xác

định các cơ quan bên

trong của ếch

- Yêu cầu HS nghiên

cứu bảng đặc điểm

cấu tạo trong của

ếch/tr118sgk thảo

luận:

+ Hệ tiêu hóa của

ếch có đặc điểm

gì khác só với cá?

+ Hệ hô hấp của

ếch có cấu tạo

như thế nào?Vì sao

ếch đã xuất hiện

phổi mà vẫn trao

đổi khí qua da?

+ Tim của ếch

- Thực hiện theohướng dẫn  nhậnxét: da ếch ẩm ướt,mặt trong có hệmạch máu dưới da

-1-2 HS trả lời, các HSkhác nhận xét, bổsung

- Quan sát tranh vàhình vẽ sgk, đối chiếuvới mẫu mổ xácđịnh vị trí các cơquan :tiêu hóa,hôhấp, tuần hoàn, bàitiết

- Thảo luận nhómthống nhất ý kiếntrả lời các câu hỏi:

+ Hệ tiêu hoá: Lưỡiphóng ra bắt mồi, dạdày, gan mật lớn, cótuyến tuỵ

+ Phổi có cấu tạođơn giản, hô hấp qua

da là chủ yếu

+ Tim có 3 ngăn (2nhĩ + 1 thất), có 2vòng tuần hoàn

5ph * Hoạt động 3:Đánh giá

- Cho HS tự nhận xét ,

đánh giá dựa vào

những nội dung sau:

+ Việc chuẩn bị mẫu

vật

+ Tinh thần thái độ

làm việc

- Nhận xét tinh thần,

thái độ của các

nhóm trong giờ thực

hành

- Nhận xét , đánh gia.ù

- Ghi nhớ khắc phục

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (1phút)

- Hoàn chỉnh báo cáo thu hoạch theo mẫu sgk/tr119

- Kẽ bảng tr121/sgk vào vởbài tập; sưu tầm tranh ảnh 1 số lưỡng

cư và vai trò của chúng

- Yêu cầu hs về nhà lập bảng phân biệt hệ tiêu hoá, hệ hôhấp, hệ tuần hoàn và hệ thần kinh của ếch và cá chép

- Hướng dẫn:

Hệ cơ

Hệ tiêu

hoá - Xoang miệng hẹp hơn,không có lưỡi Bắt mồi

bằng cách dùng hàmdưới

- Hàm trên và vòmmiệng không có răng

- Dạ dày nhỏ, chưaphân biệt với ruột,không có phần ruộtthẳng

- Xoang miệng rộng hơn

Có lưỡi là cơ quan bắtmồi

- Hàm trên và vòmmiệng có răng

- Dạ dày to, phân biệtrõ ràng với ruột Cóđoạn ruột thẳng đểtrữ phân trước khi thải

ra ngoài

Hệ hô

hấp Cơ quan hô hấp là cáctấm mang Không có

phổi và da không thamgia vào hô hấp

Cơ quan bao gồm phổivà da Ngoài ra xoangmiệng cũng tham giahô hấp (cơ quan hôhấp bổ sung)

- Không có máu pha

- Chỉ có một vòngtuần hoàn

- Tim có 3 ngăn: haitâm nhĩ và một tâmthất

- Có máu pha

- Có 2 vòng tuần hoàn:

lớn và nhỏ

Hệ

thần - Phần não trước nhỏhơn Não trước chỉ có - Phần não trước lớnhơn Não trước ngoài

kinh chức năng khứu giác.

- Tiểu não tương đốiphát triển

chức năng khứu giáccòn có chức năngphối hợp thính giác vàthị giác

- Tiểu não kém pháttriển

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

………

- Biết được các đặc điểm để phân biệt ba bộ của lớp Lưỡng cư ở Việt Nam

- Biết được đặc điểm nơi sống và tập tính tự vệ các đại diện của của các bộ lưỡng cư trên

- Hiểu rõ vai trị và đặc điểm chung của lớp Lưỡng cư

2 Kỹ năng:

Rèn kỹ năng:

- Tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc sgk, quan sát tranh hình để tìmhiểu sự đa dạng

về thành phần loài và môi trường sống Đặc điểm chung vềcấu tạo, hoạt động sống và vai trò của Lưỡng cư với đời sống

- Hợp tác, lắng nghe tích cực

- So sánh, phân tích, khái quát để rút ra đặc điểm chung của LớpLưỡng cư

- Tự tin trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Tranh vẽ và mẫu vật của thằn lằn bóng

- Bảng phụ ghi so sánh đời sống và cấu tạo ngoài của thằn lằn

bóng với ếch đồng

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Kẻ bảng tr125/sgk vào vở bài tập.

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp: (1phút)

Điểm danh HS trong lớp

+ Lớp 7A1:

+ Lớp 7a2:

+ Lớp 7a3:

+ Lớp 7a7:

2 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

Câu hỏi ki ểm tra: Cấu tạo trong của ếch có những đặc điểm nào thích nghi với đời sống

trên cạn?

Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

- Lưỡi bao phủ chất dính gập vào trong (2,5 điểm)

- Có phổi (2,5 điểm)

- Có vòng tuần hoàn phổi (2,5 điểm)

- Tim có 3 ngăn (2,5 điểm)

3 Giảng bài mới: (38ph)

- Giới thiệu bài: (2ph) Lưỡng là hai, cư là cư trú, cư ngụ ý nóinhững loài ĐVCXS trong cuộc đời có hai giai đoạn sống: giai đoạn nòngnọc: ấu trùng lưỡng cư sống trong nước thở bằng mang và giai đoạntrưởng thành: lên cạn và thở bằng phổi song vẫn sinh sản trong môitrường nước Các lồi trong lớp lưỡng cư cĩ những đặc điểm chung gì và cĩ cai trị như thế nào ?Hơm nay chúng ta nghiên cứu bào mới

- Tiến trình bài dạy: (36ph)

TG Hoạt động của giáo

viên Hoạt động của học sinh Nội dung

6p

h * Hoạt động 1: Tìm hiểu đa dạng thành phần loài 1. thành phần Đa dạng

loài:

Lưỡng cư cókhoảng 4000loài, được chiathành 3 bộ:

- Bộ lưỡng cưcó đuôi

- Bộ lưỡng cưkhông chân

- Bộ lưỡng cưkhông đuôi

- Hãy nêu các đặc

điểm phân biệt ba

bộ lưỡng cư: có

đuôi, không đuôi

và không chân về:

+ Hình dạng.

+ Đuôi.

+ Kích thước chi sau.

- Nhận xét, bổ sung

- Đặc điểm đặc

trưng nhất để phân

biệt ba bộ lưỡng cư?

+ Không đuôi: thânngắn, chi sau dài hơnchi trước, khôngđuôi

+ Không chân: thândài giống giun,thiếu chân

- Đặc điểm đặctrưng nhất để phânbiệt 3 bộ căn cứvào đuôi và chân

8p

h * Hoạt động 2: Đa dạng về môi trường sống và tập tính 2 Đa dạng về môi trường

sống và tập

trong các điều

khác nhau ,các loài lưỡng

cư có nhiềutập tính khácnhau

- Yêu cầu HS quan sát

H37.1H.37.5 và đọc

phần chú thích  lựa

chọn câu trả lời điền

vào bảng tr121/sgk

- Gọi đại diện các

nhóm lên điền vào

bảng

- Cóc nhà sống

trên cạn nhưng tại

sao nó được xếp

vào lớp lưỡng cư?

(HS khá – giỏi)

- Nhận xét, và bổ

sung:

+ Cá cóc Tam Đảo:

Đuôi là cơ quan bơi lội,

khi bơi chi trước và chi

sau áp sát vào thân

tạo điều kiện để tăng

tốc độ

+ Ễnh ương lớn: Kêu

to vang là do khí kêu

Có miệng quá hẹp

- Cá nhân tự thuthập thông tin từhình vẽ Trao đổinhóm thống nhất

ý kiến hoàn thànhbảng tr.121/sgk

- Đại diên nhóm lênghi kết quả vàobảng, các nhómkhác nhận xét, bổsung

Hoạt động Tập tính tự vệ

Chủ yếuban đêm Trốnchạy, ẩn

náu

Ban đêm Doạ nạt

Chiềuvà đêm Tiết nhựađộc

Ban đêm Trốn

chạy, ẩnnấp

Cả ngàyvà đêm Trốnchạy, ẩn

nấp

- Tuy cóc nhà sốngchủ yếu trên môitrường cạn nhưng sựsinh sản và pháttriển của nó cònlệ thuộc vào môitrường nước

Chủ yếu sống

trên cây, bụi

cây Vẫn lệ

thuộc vào môi

trường nước.

Ếch

giun Sốngluồn trongchui

hang đất

h * Hoạt động 3: Tìm hiểu đặc điểm chung

của lưỡng cư 3 Tìm hiểu đặc điểm

Lưỡng cư làĐVCXS thích nghivới đời sốngvừa ở nướcvừa ở cạn:

- Da trần, ẩmướt

- Di chuyểnbằng 4 chi

- Hô hấp bằng

da và phổi

- Tim có 3ngăn: 2 tâm nhĩ,1tâm thất; 2

- Là động vậtbiến nhiệt

- Yêu cầu các nhóm

trao đổi, thảo luận trả

lời câu hỏi:

? Nêu các đặc điểm

chung của lưỡng cư

về môi trường

sống, da, cơ quan di

chuyển , hô hấp,

tuần hoàn, sinh sản,

- Nhận xét, bổ sung

- Ếch nhái và cóc

giống và khác nhau ở

điểm nào?(HS TB – khá)

+ Đa số giống nhau:

Thuộc động vật có

máu lạnh và sống

lưỡng cư, đẻ trứng

giống nhau, giai đoạn

nòng nọc, tuổi thọ

trung bình cao (40 năm)

+ Khác:

Ếch

- Ếch nhái có da nhẵn

và láng hơn, thân dài

- Ếch có răng

- Ếch đẻ 18-20 ngàn

trứng / mùa

- Cá nhân tự nhớlại kiến thức thảoluận nhóm rút rađặc điểm chung củalớp lưỡng cư:

+ MT sống: nước +cạn

+ Da: trần (khôngcó vảy), ẩm ướt

+ Di chuyển: Bốnchân có màng íthay nhiều (trừ ếchgiun)

+ Hô hấp: Mang(nòng nọc); phổi, da(cá thể trưởngthành)

+ Tuần hoàn: Tim 3ngăn, máu trongtâm thất: máu pha,

2 vòng tuần hoàn

+ MT sinh sản: nước

Cóc

- Cóc da khô, xù xì

- Cóc không có

răng

- Đẻ 4-12 ngàntrứng

h * Hoạt động 4: Tìm hiểu vai trò của lưỡng

cư 4 Vai trò :- Tiêu diệt

sâu bọ vàcác sinh vậtgây bệnh

- Làm thựcphẩm

- Một số lưỡng

cư dùng làmthuốc

- Yêu cầu HS đọc thông

tin sgk, trả lời câu hỏi:

+ Lưỡng cư có vai

trò gì trong đời

sống và sản xuất

của con người? Cho ví

dụ?(HS yếu – kém)

+ Vì sao nói vai trò

tiêu diệt sâu bọ

của lưỡng cư bổ

sung cho hoạt động

của chim?(HS TB- khá)

+ Ta phải làm gì để

bảo vệ các loài

lưỡng cư có lợi? HS

yếu – kém)

- Giáo dục học sinh

phải biết bảo vệ ếch

nhái, chống bọn buôn

lậu ếch, rắn, để bảo

vệ môi trường tốt hơn

đồng thời gây nuôi

phát triển các loài có

giá trị

- Cá nhân tự thuthập thông tin , trảlời câu hỏi, yêucầu:

+ Cung cấp thựcphẩm Vd: ếchđồng

Giúp tiêu diệt sâubọ gây hại câytrồng (cóc)

+ Chim kiếm ăn vềban ngày, lưỡng cưkhông đuôi kiếmăn về ban đêm ->

bổ sung hoạt độngtiêu diệt sâu bọcủa chim về banngày

+ Không săn bắtbừa bãi, hạn chếgây ô nhiễm môitrường bằng thuốctrừ sâu

-1 HS trả lời, các HSkhác nhận xét, bổsung

6p

Bài tập :hãy chọn những câu trả lời

đúng về đặc điểm chung của lưỡng

cư

1 Là động vật biến nhiệt

2 Da trần, ẩm ướt

3 Thích nghi với đời sống ở cạn

4 Di chuyển bằng 4 chi

5 Máu ở tim là máu đỏ tươi

6 Tim 3 ngăn, 2 vòng tuần hoàn,

máu pha đi nuôi cơ thể

7 Thích nghi đời sống vừa ở cạn vừa

ở nước

8 Di chuyển bằng cách nhảy cóc

9 Ếch phát triển có biến thái

Đáp án : 1,2,4,6,7,9

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (1phút)

- Học bài và trả lời các câu hỏi sgk

-Nghiên cứu bài “thằn lằn bóng đuôi dài”

- Kẽ bảng tr125sgk vào vở bài tập

……….

tạo ngoài của thằn lằn bóng thích nghi với đời sống ở cạn.

- So sánh được cấu tạo ngoài cảu thằn lằn bóng với ếch đồngđể thấy thằn lằn bóng thích

nghi với đời sống ở cạn

- Mô tả được cách di chuyển của thằn lằn bóng

2 Kỹ năng:

Rèn kỹ năng:

- Quan sát, phân tích tranh

- Hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Tranh vẽ và mẫu vật của thằn lằn bóng

- Bảng phụ ghi nội dung bảng trang 125 sgk.

- Các mảnh giấy rời ghi các câu trả lời chọn từ A -> G

- Phiếu học tập:

Đặc điểm đời

Nơi sống và hoạt

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Xem lại đặc điểm đời sống của ếch đồng

- Kẽ bảng tr125/sgk vào vở bài tập.

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp: (1phút)

Điểm danh HS trong lớp

+ Lớp 7A1:

+ Lớp 7a2:

+ Lớp 7a3:

+ Lớp 7a7:

2 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

Câu hỏi kiểm tra: Nêu đặc điểm chung của lớp lưỡng cư?

Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

Lưỡng cư là ĐVCXS thích nghi với đời sống vừa ở nước vừa ở cạn:

- Da trần, ẩm ướt (1đ)

- Di chuyển bằng 4 chi (2đ)

- Hô hấp bằng da và phổi (2đ)

- Tim có 3 ngăn: 2 tâm nhĩ, 1tâm thất; 2 vòng tuần hoàn, máu pha nuôi

cơ thể (2đ)

- Sinh sản trong môi trường nước, thụ tinh ngoài, phát triển qua biếnthái (2đ)

- Là động vật biến nhiệt (1đ)

3 Giảng bài mới: (38ph)

- Giới thiệu bài: (1h) Hôm nay chúng ta nghiên cứu lớp bò sát

Đại diện là con thằn lằn bóng đuôi dài

- Tiến trình bài dạy: (37h)

+ Ăn sâu bọ

+ Có tập tínhtrú đông

+ Động vậtbiến nhiệt

- Sinh sản:

+ Thụ tinh trong

- Yêu cầu hs đọc

thông tin mục 1/124

sgk -> làm bài tập: So

sánh đặc điểm đời

sống của thằn lằn

với ếch đồng

- Treo bảng phụ, gọi hs

lên điền

- Chuẩn xác

- Cá nhân thực hiệntheo sự hướng dẫncủa giáo viên

- Lên trình bày bảng,

hs khác nhận xét,bổ sung

+ Trứng có vỏdai, nhiều noãnhoàng, pháttriển trực tiếp.

Sống và bắtmồi ở nơi ẩmướt cạnh cácvực nước

- Thích ở nơi tốihay bóng râm

- Trú đông trongcác hốc đấtẩm ướt bênbờ các vựcnước ngọt haytrong bùn

Sinh sản - Thụ tinh trong

- Thụ tinh ngoài

- Đẻ trứngnhiều

- Trứng cómàng mỏng, ítnoãn hoàng

- Trứng nở

nọc, phát triểncó biến thái

+ Nêu đặc điểm

sinh sản của thằn

lằn? (HS yếu- kém)

+ Vì sao số lượng

trứng của thằn

lằn lại ít?(HS khá)

+ Trứng thằn lằn

có vỏ có ý nghĩa

gì đối với đời

sống ở cạn? (HS

yếu- kém)

?Mặc dù ở cạn

nhưng thằn lằn

bóng vẫn là động

vật biến nhiệt.

Vậy chúng thích

nghi với vùng khí

hậu nào trên trái

đất?(HS khá- giỏi)

+ Đẻ trứng và thụtinh trong

+ Vì thằn lằn thụ tinhtrong

+ Trứng có vỏ đểbảo vệ trứng

thích nghi vùng cókhí hậu nóng ,ấmnhư ở nước ta

17

ph * Hoạt động 2: Cấu tạo ngoài và sự di chuyển

2 Cấu tạo ngoài và sự

di chuyển:

a Cấu tạo ngoài:

- Da khô cóvảy sừng baobọc

- Cổ dài

- Mắt có mí cửđộng

- Màng nhĩ nằmtrong 1 hốc nhỏbên đầu

- Thân dài,đuôi rất dài

- Có chi 5 ngón

- bàn chân có

5 ngón cóvuốt

a Cấu tạo ngoài:

- Yêu cầu HS đọc

thông tin sgk và quan

sát tranh H38.2 sgk

nắm được các đặc

điểm cấu tạo ngoài

của thằn lằn

- Yêu cầu hs đọc

“những câu lựa chọn”

thảo luận nhóm để

hoàn thành bảng

trang 125 sgk

- Treo bảng phụ gọi đại

diện nhóm lên gắn

các mảnh giấy

- Chốt lại đáp án

đúng: 1G, 2E, 3D, 4C,

5B, 6A.

- Treo bảng phụ so sánh:

Đặc điểm cấu tạo

ngoài của thằn

lằn (cho trước)

- Da khô có vảy

- Có chi 5 ngón

- Bàn chân có 5

ngón có vuốt

- Gv phân tích cho hs

hiểu rõ hơn:

- Cá nhân đọc thôngtin và quan sát H38.1

- Thảo luận lựa chọncâu điền để hoànthành bảng

- Lần lược đại diệncác nhóm lên gắnvào ô trống ýnghĩa thích nghi chophù hợp

 Cả lớp theo dõi,nhận xét

Đặc điểm cấu tạo ngoài của ếch đồng so sánh với thằn lằn (hs điền)

Giốngnhau Khácnhau

+

+++

+++

Ếch đồng Thằn lằn

Cổ ngắn cử động

hạn chế Cổ dài hơn cử độnglinh hoạt hơn

Cơ quan vận chuyển

là các chi Hai chi sau

dài và to hơn rất

nhiều so với hai chi

trước

Cơ quan vận chuyểnlà các chi Kíchthước của các chikhông chênh lệchnhiều

Chi sau có màng dính

các ngón, các chi

không có vuốt

Chi có vuốt vàkhông có màng dínhcác ngón

Cơ thể không có

vảy Cơ thể có vảy baobọc

Da có tuyến tiết

chất nhờn Da không có tuyếntiết chất nhờn.Tai có màng nhĩ,

màng nhĩ nằm lộ ra

ngoài

Màng nhĩ nằm trongmột hốc nhỏ bênđầu

b Di chuyển:

Khi di chuyểnthân và đuôi tìvào đất, cửđộng uốn thânphối hợp cácchi -> tiến lênphía trước

?Tai ếch có màng

nhĩ, tai thằn lằn

bóng cũng có

màng nhĩ nằm

trong hốc (có ống

tai ngoài) Vậy

màng nhĩ con nào

bảo vệ tốt hơn?(HS

khá – giỏi)

đó là đặc điểm

tiến hóa về cấu tạo

ngoài thằn lằn bóng

thích nghi ở cạn, tiếp

nhận các âm thanh ở

cạn

b Di chuyển:

- Yêu cầu HS đọc

thông tin sgk và quan

sát H38.2, thảo luận

theo cặp nêu thứ tự

cử động của thân

và đuôi khi thằn lằn

di chuyển

- Giải thích thêm vai

trò của thân và

đuôi: khi thân và

đuôi uốn mình bò sát

vào đất Do đất

nhám (không nhẵn)

nên động tác uốn

mình tạo nên một lực

ma sát vào đất,

thắng được sức cản

của đất (do khối

lượng con vật tì vào

đất tạo nên) nên

đẩy con vật tiến lên

Thân và đuôi càng

dài bao nhiêu, lực ma

sát của thân và

đuôi lên bề mặt của

đất càng lớn bấy

nhiêu, sức đẩy của

thân và đuôi lên

mặt đất càng mạnh

- HS trả lời

- Thực hiện theo yêucầu của giáo viên-> nêu thứ tự sau:

+ Thân uốn sangphải -> đuôi uốntrái, chi trước phảivà chi sau tráichuyển lên phíatrước

Khi đó vuốt cố địnhvào đất

+ Thân uốn sang trái-> đuôi uốn phải, chitrước trái và chi sauphải chuyển lên phíatrước Khi đó vuốtcủa chúng tiếp tụccố định vào đất

+ Vì thằn lằn dichuyển bằng cáchbò Do chi ngắn nênmuốn bò được thânvà đuôi phải tì sátvào đất để hỗ trợ

h - Gv treo bảng phụ có bài tập sau rồi gọi hs trả lời: Hãy* Hoạt động 3: Củng cố

chọn những mục tương ứng của cột A ứng với cột B trong

nằm ở hốc

nhỏ trên đầu

5 Bàn chân 5

ngón có vuốt

a Tham gia sự di chuyểntrên cạn

b Bảo vệ mắt, có nướcmắt để màng mắtkhông bị khô

c Ngăn cản sự thoát hơinước

d Phát huy được các giácquan tạo điều kiện bắtmồi dễ dàng

e Bảo vệ màng nhĩ,hướng âm thanh vàomàng nhĩ

1c2d3b4e5a

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (1phút)

- Học bài và trả lời các câu hỏi 1,2sgk

- Đọc mục “ Em có biết” sgk.

- Vẽ hình cấu tạo ngoài của thằn lằn bóng vào vở

- Nghiên cứu bài cấu tạo trong của thằn lằn bóng, ôn tập cấutạo trong của ếch đồng

………

….

- Biết được đặc điểm cấu tạo trong của thằn lằn bóng thích nghi

với đời sống hoàn toàn ở

cạn

- Hiểu rõ sự tiến hóa của các cơ quan : bộ xương, tuần hoàn, hôhấp, thần kinh của thằn lằn

bóng so với ếch đồng

2 Kỹ năng:Rèn kỹ năng:

- Quan sát nhận biết, phân tích và so sánh

- Hoạt động nhóm

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Mô hình: Bộ não thằn lằn

- Tranh vẽ :cấu tạo trong của thằn lằn (H39.14)sgk

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Xem lại kiến thức cấu tạo trong của ếch đồng.

III Hoạt động dạy học:

1 Ổn định tình hình lớp: (1phút)

Điểm danh HS trong lớp

+ Lớp 7A1:

+ Lớp 7a2:

+ Lớp 7a3:

+ Lớp 7a7:

2 Kiểm tra bài cũ: (5phút)

Câu hỏi kiểm tra: Trình bày đặc điểm cấu tạo ngoài của thằn

lằn bóng thích nghi với đời

sống ở cạn?

Dự kiến phương án trả lời của học sinh:

-Da khô, có vảy sừng bao bọc (2 điểm)

- Đầu có cổ dài (2 điểm)

- Mắt có mí cử động, có nước mắt (2 điểm)

- Tai có màng nhĩ nằm trong hốc nhỏ bên đầu (2 điểm)

- Thân và đuôi dài Bàn chân có 5ngón, có vuốt (2 điểm)

3 Giảng bài mới: (38ph)

- Giới thiệu bài: (2ph) Thằn lằn bóng đuôi dài thích nghi với

đời sống ở cạn Vậy những đặc điểm cấu tạo trong nào giúp nó thích

- Tiến trình bài dạy: (36ph)

T

G Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

* Hoạt động 1: Tìm hiểu bộ xương 1 Bộ xương :

sống dài, có 8đốt cổ nêncổ rất linhhoạt Đốt sống

xương sườn,1số kết hợpvới xương mỏác tạo thànhbộ khung bảovệ nội quan.Đốt sống đuôidài

- Xương chi vàxương đai

- Yêu cầu HS quan sát

bộ xương thằn lằn, đối

- Nhận xét, bổ sung: Do

thích nghi với đời sống

ở cạn nên bộ xương

của bò sát đã phân

hoá nhiều hơn so với

lưỡng thê:

+ Cột sống có nhiều

đốt Có 8 đốt sống cổ

-> cổ rất linh hoạt có

thể quay, quan sát mọi

phía Các đốt sống

thân đều mang những

đôi xương sườn tạo

thành khoang thân vừa

có nhiệm vụ bảo vệ

vằ cùng các cơ quan

giữa sườn tham gia vào

sự thông khí ở phổi

Xương mỏ ác phối hợp

với xương quạ và xương

đòn tạo thành bộ

khung bảo vệ nội quan

- Chỉ trên tranh

điểm giống và khác

nhau giữa bộ xương

thằn lằn và bộ

xương ếch? (HS khá –

giỏi)

- Chuẩn xác: Tất cả

các đặc điểm đó thích

nghi hơn với dời sống

ở cạn

- Quan sát H39.1, đọckỹ chú thích  ghinhớ các tên xương

Đối chiếu với môhình xác định vị trícác phần xương

-1HS lên xác địnhtrên tranh

+ Xương đầu

+ Xương cột sống + Xương chi và xươngđai

- Giống nhau: có

xương đầu, cột sốngvà xương chi

Khác : + Có 8 đốt sống cổ(ếch chỉ có 1 đốtsống cổ)

+ Đốt sống ngựcmang xương sườn,một số xương sườnkhớp với xương mỏác ở giữa -> khoangbảo vệ nội quan vàtham gia vào hôhấp

+ Cột sống dài hơn,có nhiều đốt sốngđuôi dài -> tăng masát cho sự vậnchuyển lên cạn

+ Đai vai , đai hông

ph * Hoạt động 2: Tìm hiểu các cơ quan dinh dưỡng

- Ruột già cókhả năng táihấp thu nước

 nước tiểuđặc

2.Tuần hoàn và hô hấp:

a) Tuần hoàn:

- Tim có 3ngăn: 2nhĩ,1thất (tâmthất có váchngăn hụt)

- 2 vòng tuần

- Yêu cầu HS quan sát

H39.2,đọc chú thích 

xác định vị trí các hệ

cơ quan: tuần hoàn,

tiêu hóa, hô hấp, bài

tiết, sinh sản

- Gọi 1HS chỉ các cơ

quan trên tranh

- Nhận xét

- Yêu cầu HS quan sát

H39.3sgk thảo luận

nhóm trả lời câu hỏi

+ Hệ tiêu hóa của

thằn lằn bóng gồm

những cơ quan nào?

Có điểm gì khác so

với hệ tiêu hóa

- Ruột giàchứa

phân, đặc

+ Khả năng hấp thụ

lại nước có ý nghĩa

gì với thằn lằn khi

sống ở cạn?

- Mở rộng: Khả năng

nhịn đói lâu liên quan

chặt chẽ đến tính

phàm ăn và lượng

thức ăn mà chúng có

thể tiếp nhận

+ Hệ tuần hoàn của

+ Hệ tiêu hoá gồmMiệng, thực quản,dạ dày, ruột non,ruột già, gan, tuỵ

Khác: Ống tiêu

hóa phân hóa rõ,ruột già có khảnăng tái hấp thunước nước tiểuđặc

+ Bò sát sốngkhông phụ thuộcvào độ ẩm

+ Giống: Tim có 3

ngăn (2N, 1T), máupha đi nuôi cơ thể,hai vịng tuần hồn

Khác :Tâm thất

có vách hụt (ở

thằn lằn) -> máu

* Hoạt động 3: Thần kinh và giác quan

Tai có màngnhĩ nằm sâutrong hốc nhỏ Mắt có míthứ 3, tuyếnlệ

-Yêu cầu HS quan sát

H39.4 :Sơ đồ bộ não

thằn lằn xác định

các phần của não

+ Bộ não của thằn

lằn bóng khác ếch

ở điểm nào? (HS

+ Nêu đặc điểm các

giác quan của thằn

lằn thích nghi với

đời sống ở cạn? (HS

khá – giỏi)

- Gọi 1 vài HS trả lời

- Nhận xét, bổ sung

- So sánh hệ thần

kinh và giác quan

của thằn lằn với

ếch? (HS giỏi)

- Bổ sung:

+ Não bộ gồm não

trước, não trung gian,

não giữa, tiểu não và

hành tuỷ

+ Tuỷ sống được bảo

vệ trong cột sống

Ếch

- Hệ thần kinh:

+ Bộ não ít phát

triển

+ Não trước (bán

- Quan sát hình vẽvà mô hình  xácđịnh các bộ phậncủa não gồm 5phần: Não trước,não trung gian, nãogiữa, tiểu não vàhành tuỷ

+ Não trước, tiểunão phát triển ->

liên quan đến đờisống và hoạt độngphức tạp

+ Tai có màng nhĩthính, mắt có mi cửđộng và khá tinh,lưỡi ngắn và dàyvừa là cơ quan xúcgiác vừa là cơ quan

vị giác, mũi làmnhiệm vụ khứugiác

+ Mắt có mi mắtvà tuyến lệ

-1-2HS trả lời, các

HS khác nhận xét,bổ sung

- Khác nhau:

Thằn lằn+ Bộ não phát

h Nêu đặc điểm cấu tạo* Hoạt động 4: Củng cố

trong của thằn lằn về

cấu tạo thích nghi với

đời sống hoàn toàn ở

- Hệ thần kinh và giác quan tươngđối phát triển

4 Dặn dò học sinh chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: (1phút)

- Học bài và trả lời các câu hỏi1,2,3/tr129 sgk

- Đọc mục “ Em có biết” sgk.

- Sưu tầm 1số tranh ảnh về bò sát

- Kẻ phiếu học tập vào vở:

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

Ngày soạn: 19.1.2015

Tiết : 42

Bài dạy : 40 Đa dạng và đặc điểm chung

của lớp bò sát

các loài bò sát cỡ nhỏ lại tồn tại được cho đến ngày nay

- Nêu được vai trò và đặc điểm chung của bò sát

2 Kỹ năng:

Rèn kỹ năng:

- Tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc sgk, quan sát tranh để tìm hiểusự đa dạng về thành

phần loài, đặc điểm chung về cấu tạo cơ thể thích nghi với môitrường sống, về hoạt động

sống và vai trò của Bò sát với đời sống

- Hợp tác, lắng nghe tích cực

- So sánh, phân tích, khái quát để rút ra đặc điểm chung của lớpBò sát

- Tự tin trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức học tập, yêu thích bộ môn

II Chuẩn bị:

1 Chuẩn bị của giáo viên:

- Tranh vẽ một số loài khủng long

- Bảng phụ ghi nội dung câu hỏi thảo luận

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Kẻ phiếu học tập vào vở.

III Hoạt động dạy học:

1 Oån định tình hình lớp: (1phút)

Điểm danh HS trong lớp

- Ở Việt

Nam Lưỡng cư

được chia

làm mấy bộ?

- Eách sinh sản

vào mùa nào?

- Cóc nhà kiếm ăn vào thời gian nào trong ngày ?

- Vì sao ếch thường sống nơi ẩm ướt , bắt mồi vào ban đêm?

50% =

5

điểm

3 câu 3điểm 60%

2 câu 2điểm 40%

5câu 5điểm 100%

Lớp Bị sát

Đặc điểm cấu tạo trong của thằn lằn bĩng đuơi dài thích nghi với đời sống

ở cạn

Vì thằn lằn bĩng duơi dài

đẻ ít trứng hơn so với ếch?

50% =

5 điểm

1 câu 3điể

m 50%

1 câu 3điể m 50%

2 câu 1điểm 100%

Tổng

100%

3 câu 3điểm 30%

1câu 3điể

m 30%

2câu 2điểm 20%

1 câu 2điể m 20%

7câu 10điể m 100%

Đề :

I TRẮC NGHIỆM ( 5 ĐIỂM ):Khoanh trịn vào chữ cái đứng đầu câu trả lời đúng!

Câu 1.Vai trị của Lưỡng cư trong tự nhiên và trong đời sống con người ?

A.Tiêêu diệt côn trùng có hại B Tiêu diệt sinh vật trung gian truyền bệnh

C.Làm thực phẩm , làm thuốc D Câu A, B, C đúng

Câu 2 Cóc nhà kiếm ăn vào thời gian nào trong ngày ?

C.Buổi chiều và ban đêm D Lúc trời mưa

Câu 3 Ở Việt Nam Lưỡng cư được chia làm mấy bộ?

Câu 4 Vì sao ếch thường sống nơi ẩm ướt , bắt mồi vào ban đêm?

A.Vì ếch hô hấp bằng phổi B Eách hô hấp bằng da là chủ yếu

C Vì ếch hô hấp nhờ thềm miệng D Vì ếch hô hấp nhờ lồng ngực

Câu 5 Eách sinh sản vào mùa nào?

A Cuối xuân đầu hạ B Cuối thu đầu đông

C Cuối đông đầu xuân D Cuối hạ đầu thu

II TỰ LUẬN ( 5 ĐIỂM ) :

Câu 1 ( 3 điểm ): Đặc điểm cấu tạo trong của thằn lằn bĩng đuơi dài thích nghi với đời sống ở cạn?Câu 2 ( 2 điểm ) : Vì thằn lằn bĩng đuơi dài đẻ ít trứng hơn so với ếch?

* HƯỚNG DẪN CHẤM:

I TRẮC NGHIỆM ( 5 ĐIỂM ): mỗõi câu chọn đúng đạt 1 điểm

II TỰ LUẬN ( 5 ĐIỂM ) :

Câu 1 ( 3 điểm ): Đặc điểm cấu tạo trong của thằn lằn bĩng đuơi dài thích nghi với đời sống ở cạn:

- Xương cột sống dài, có 8 đốt cổ nên cổ rất linh hoạt ; có lồng ngực.Đốt sống đuôi dài Xương đai vai đai hông khớp với cột sống (0.5 đ)

- Ruột già có khả năng tái hấp thu nước(0.5 đ)

- Hô hấp bằng phổi ( phổi có nhiều vách ngăn) (0.5 đ)

- Tâm thất có vách ngăn hụt(0.5 đ)

- Thận sau , nước tiểu đặc(0.5 đ)

- Não trước và tiểu não phát triển Tai có màng nhĩ nằm sâu tronghốc nhỏ Mắt có mí thứ 3, tuyến lệ(0.5 đ)

Câu 2 ( 2 điểm ) : thằn lằn bĩng đuơi dài đẻ ít trứng hơn so với ếch Vì :

+ Vì thằn lằn thụ tinh trong

+ Trứng có vỏ dai để bảo vệ trứng, trứng có nhiều noãn hoàng Trứng nở thành con non ( phát triển trực tiếp)

* Thống kê kết quả: