VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

3. VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊNCỨU KHOA HỌCTS. Thiều Văn ĐườngCần Thơ 2020VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌCMỤC TIÊU Trình bày được các cấu phần của một ĐCNCKH1.1. Khái niệm nghiên cứu khoa họcTrình bày được mục đích của đề cươngnghiên cứu khoa học (ĐC NCKH)Thiết kế được các nội dung cơ bản củatừng cấu phần ĐC NCKHI. MỞ ĐẰULà một họat động: tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm.Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức,... đạt được từ các thínghiệm NCKH để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật,về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo PP và phương tiệnkỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn. VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌCMuốn làm NCKH phải có kiến thức nhất định về lĩnh vựcNC và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có PP từlúc ngồi trên ghế nhà trường.1.2. Mục đích chung của nghiên cứu khoa họcHoạt động NCKH có vaitrò, ý nghĩa rất quan trọngvà là một trong hai nhiệmvụ chính của cán bộ ydược (CBYD),Qua thực hiện đề tài NCKH buộc chúng ta phải tìm tòi tài liệu,cập nhật những thông tin mới, củng cố kiến thức chuyên môn.Đây là một lĩnh vực để CBYD tự khẳng định mình, cũng như thấyđược những hạn chế trong tri thức

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ

§13 VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN

CỨU KHOA HỌC

TS Thiều Văn Đường

Cần Thơ - 2020

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

MỤC TIÊU Trình bày được các cấu phần của một ĐC NCKH

1.1 Khái niệm nghiên cứu khoa học

Trình bày được mục đích của đề cương nghiên cứu khoa học (ĐC NCKH)

Thiết kế được các nội dung cơ bản của từng cấu phần ĐC NCKH

I MỞ ĐẰU

Là một họat động: tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm

Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức, đạt được từ các thí nghiệm NCKH để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật,

về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo PP và phương tiện

kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Muốn làm NCKH phải có kiến thức nhất định về lĩnh vực

NC và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có PP từ lúc ngồi trên ghế nhà trường

1.2 Mục đích chung của nghiên cứu khoa học

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

SV Dược cần có các định hướng cho công tác NCKH phù hợp với kiến thức vừa học, tình hình thực tế và điều kiện cụ thể của nhà trường mới có thể thực hiện tốt và hiệu quả công tác này

Để xây dựng được một ĐC NCKH, SV (người NC) cần nhận dạng yêu cầu NCKH là gì? mục đích của đề tài NCKH và các bước của NCKH

Nhận thức thế giới, phát triển kho tàng trí thức của nhân loại, mở mang kiến thức xã hội

Tạo ra phát minh mới, nâng cao năng suất và chất lượng trong tất cả các lĩnh vực xã hội.

Giúp mang lại nhận thức đúng cho mọi người, xác định lại kiến thức kinh nghiệm Mở mang dân trí, nâng cao văn hóa xã

hội, hoàn thiện con người

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Có tinh thông tin mới;

Có tính mạo hiểm vì có thể gặp rủi ro, thất bại cũng phải tổng kết, và được coi

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Sau khi người NC đã lựa chọn được một đề tài NCKH cho mình, muốn tiến hành nó thì trước hết phải xây dựng được bản

ĐC NCKH

Muốn làm được bản ĐC phải qua quá trình lao động trí tuệ

… Bản ĐC NCKH hoàn thành cũng được xem là một dạng sản phẩm ban đầu của quá trinh NCKH

Tham khảo tài liệu khoa học liên quan

II PHƯƠNG PHÁP CHỌN ĐỀ TÀI NC

Muốn lựa chọn được

một đề tài NC để có thể

bắt tay vào viết ĐC NC,

thường phải trải qua

các bước:

Phân tích vấn đề NCLựa chọn ưu tiên cho một chủ đề NC

2.1 Tra cứu các tư liệu khoa học (Tài liệu tham khảo

– TLTK) có liên quan (tổng quan tài liệu)

- Việc tra cứu các TLTK phải trở thành công việc thường xuyên …

Nó diễn ra trước khi NC, trong khi làm ĐC NC, trong khi tổ chức

triển khai đề tài và cả khi ngồi viết báo cáo tồng kết đề tài

Trước

hết

phải

Tìm hiểu tất cả các tư liệu có liên quan bao gồm:

Cần phải có ý thức tiếp thu hết sức nghiêm túc và khách quan, không nên có định kiến trước với bất kỳ thông tin nào

Tài liệu trong và ngoài nước

Thông tin riêng chưa công bố của các nhà KH đang NC những vấn đề

có liên quan đến đề tài của mình,

Kế thừa trí tuệ của những người làm trước mình về những vấn đề có liên quan đến việc mình sắp làm

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

+ Mặt mạnh, yếu của NC trước đây là gì?

+ Cách chọn mẫu?

+ Công cụ NC là gì? Bản câu hỏi, thiết bị gì?

+ Kết luận như thế nào?

+ Đối tượng như thế nào?

+ Ý tưởng của người NC cải thiện vấn đề gì?+ Phương pháp NC như thế nào?

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Nhiều khi sẽ tìm ra những điều lý thú,

mở đường cho sự thành công của chúng ta Trong thực tế, không ít nhũng

tư liệu khoa học của những tác giả đã chứa đựng những nhân tố, … và bản chất sự việc,

Nhưng những tác giả ấy vì những lý do nào đã không quan tâm, vô tình bỏ qua

Cũng có thể phải kiểm định lại một vài kết quả NC trước đó của mình hoặc tác giả khác với những PP mới, kỹ thuật mới, môi trường (xã hội, tự nhiên)

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Cần lưu ý rằng: không được coi nhẹ khâu thu thập … hoặc chỉ xem qua một vài …và làm việc theo định hướng chủ quan …Những công trình như vậy thường không đủ tính thuyết phục

hoặc lặp lại nhũng NC trước đây, tính hiệu quả ít

Ngay khi đã chỉ ra một chủ đề NC thì vẫn cần phải xét để lựa chọn ưu tiên giữa NC của người này với NC của người kia

2.2 Phân tích vấn đề nghiên cứu

2.2.1 Đánh giá một vấn đề NCKH

Đôi khi người NC thưởng đứng trước một số ý tưởng khoa học cần được làm sáng tỏ, → họ phải ưu tiên lựa chọn lấy một đề tài NC

Ngay cả khi chỉ đứng trước một vấn đề người đưa ra cũng phải xem xét có cần ưu tiên cho NC đó hay không

Vì vậy việc lựa chọn này cần được cân nhắc kỹ lưỡng

Thường có nhiều tiêu chuẩn khác nhau được lựa chọn, đồng thời

có thang điểm để lượng giá ưu tiên …, theo các tính chất sau:

Sau khi giải đáp thỏa đáng 4 câu hỏi

trên, → cho điểm để đánh giá tính

xác đáng của vấn đề NC, với thang

điểm cho tiêu chuẩn này như sau:

2 = rất xác đáng

0 = không xác đáng

1 = xác đáng

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

2.2.3 Tránh lập lại (avoỉdance of duplication)

Trước khi quyết định thực hiện một NC, là phải biết vấn đề

NC đó đã ai NC chưa, NC ở khu vực nào, trong điều kiện nào, kểt quả đạt được tới đâu, (Người ta đẫ làm được gì)

Khi tiến hành NC phải đặc biệt chú ý đến cơ sở vật chất kỹ

thuật, nguồn tài chính có thể có và lực lượng cán bộ khoa học

có chuyên môn phù hợp với chủ đề để có thể tổ chức lại để

thực hiện đề tài

0 = đã có nhiều tác giả NC ở các nơi và công bố

rõ ràng đầy đủ1= đã có một số NC nhưng phần lớn còn mù mờ2= chưa có ai NC dù đã cố gằng tìm kiếm các nguồn trong ngoài nước làm cơ sở giải quyết vấn đề

Trong đó người ta thường quan tâm đến những cơ sở vật chất, kỳ thuật, cán bộ đã có từ trước.

Như vậy có thể tiến hành một cách thuận lợi, phát hiện các vấn đề chuyên sâu và hạ thấp được giá thành của NC

Mọi NC đều phải căn cứ vào chiến lược phát triển KHCNcủa cả nước, của ngành, của đơn vị và nhất là HĐ khoa học xem xét trong từng giai đoạn phát triển của nền kinh tế xã hội để lựa chọn đề tài NC, có thể góp phần giải quyết một vấn đề nào đó

theo yêu cầu thực tế

Những điều kiện này sẽ đảm bảo tính khả thi của đề tài NC

2.2.5.Sự chấp nhận của chính quyền và cơ quan quản lý đề tài (political acceptability)

Có như vậy đề tài mới có thể dễ được các cấp thẫm quyền xem xét hỗ trợ kinh phí, các cấp chính quyền sẽ tạo điều kiện

thuận lợi cho phép triển khai nghiên cứu

Ngay cả với những NC cơ bản cũng cần xem xét đến tính ứng dụng của các kết quả có thể đạt được Chúng ta cần trả lời một số câu hỏi khi lựa chọn NC:

2.2.6 Tính ứng dụng của các kết quả có thể đạt được

2= chủ đề được chấp nhận hoàn toàn

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

- Liệu những thông tin thu thập được từ NC này có giúp ích

gì cho việc cải thiện sức khỏe nhân dân không?

- Ai sẽ sử dụng những kết quả của NC này?

Vậy NC này có cấp thiết cho các kế hoạch trên không?

2.2.7 Tính cấp thiết của vẩn đề nghiên cứu (urgency)

Khi các nhà quản lý làm kế hoạch hoạt động KHCN, thường phải gắn liền với kế hoạch của các ngành, cơ quan, các cấp chính quyền

Có những kế hoạch KHCN mang tính chiến lược cho một giai đoạn, trên cơ sở đó có thế hoạch định ra nhũng kế hoạch cụ thể cho từng giai đoạn, 2 năm, 2-5 năm,

Thang điểm

như sau:

0 = chủ đề không có cơ hội ứng dụng1= chủ đề có một vài cơ hội ứng dụng2= chủ đề có cơ hội tốt để ứng dụng

Có cấp thiết trước nhu cầu hay trước một vấn đề nào đó của thực tiễn khách quan hay không?

Khi xác định tính cấp thiết của vấn đề NC cũng cần lưu ý đến khả năng hoàn thành đề tài trong khoảng thời gian bao lâu?

Trong mỗi một NC, nhất là những NC thử nghiệm lâm sàng, những NC can thiệp, những NC về một loại thuốc mới, về một phác đồ điều trị mới, cần phải xem xét đến vấn đề đạo đức trong NC

2.2.8 Sự chấp nhận đạo đức (ethical acceptability)

Vấn đề ĐĐ trong NC KH phải luôn được coi trọng

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Trong những NC thử nghiệm lâm sàng có đối chứng, người NC cần cân nhắc xem có gì nguy hại, có gì thiệt hại cho

những người tham gia hay không và do vậy mà phải lựa chọn

hướng NC để có thể trả lời là: không

Sau khi chọn được vài vấn đề NC đáng quan tâm, NC viên tiến hành đánh giá một số tính chất của các đề tài nầy, sau đó, tùy điều kiện chọn các đề tài có điểm cao hơn để tiến hành NC

Ngược lại cũng cần phải đật vấn đề an toàn cao nhất cho những đối tượng được áp dụng một phác đồ điều trị mới hay một thuốc mới,

1= có một vấn đề nhỏ về ĐĐ

2= Không có vi phạm ĐĐ hoặc làm lợi cho cộng đồng

Ví dụ: Thực hành cho điểm việc lựa chọn một đề tài NCKH

Quyết định chọn đề tài: Nguyên nhân tiêu chảy cấp trẻ em

phường An Bình, Cái Răng Cần Thơ, năm 2015

■ Xem xét tổng quát

Tên đề tài NC Chấm điểm từ 0 -2 theo tính chất Tổng

Điểm

Xác đáng Lập lại Khả thi

Chấp nhận

- tài trợ

Ứng dụng Cấp thiết Đạo đức -

cộng đồng

Khảo sát tình trạng

nhiễm HIV/AIDS của

thanh niên quận Ninh

Đề cương NC là cách thể hiện trình tự việc thực hiện đề tài NC của tác giả Việc xây dựng ĐC NC cần làm rõ các nội dung sau

III VIẾT MỘT ĐỀ CƯƠNG NCKH

Đề cương NCKH là một bản văn khoa học để mô tả tầm quan trọng và mục đích của vấn đề NC Mô tả ĐT, PP, phân tích

và trình bày số liệu sẽ triển khai Đồng thời, dự kiến các hoạt động và các nguồn lực cần thiết

1/ Tên đề tài

2/ Mở đầu (Đặt vấn đề): Cuối phần này có Mục tiêu

3/ Tổng quan tài liệu (Chương 1)

4/ Đối tượng và phương pháp nghiên cứu (Chương 2)

- Tiêu chí đưa vào, tiêu chí loại ra;

- Địa điểm và thời gian NC

- Thiết kế NC

- Cỡ mẫu, Phương pháp chọn mẫu

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

-Thu thập dữ liệu: PP và công cụ thu thập dữ liệu

- Biến số NC

- Xử lý dữ liệu và phân tích dữ liệu

- Hạn chế của NC, sai số và biện pháp khắc phục

- Đạo đức trong NC

5/ Dự kiến kết quả (Chương 3)

6/ Dự kiến bàn luận (Chương 4)

11/ Phụ lục

7/ Dự kiến kết luận và kiến nghị

8/ Kế hoạch thời gian thực hiện

9/ Dự trù kinh phí

10/ Tài liệu tham khảo

Nộp thầy đườnh gộp thành

1 Dự kiến kq&bl Đề cươnh thôi ko có kq

Suy luận thoii

Ko đề vào do chưa tiến hành

Thời gian ước chừng

Phải có Sắp xếp theo a-z Viết theo họ-tên-trình

tự time Tối thiểu 12 tối đa 20 Cuối có 2 trang

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Tên đề tài NC phải

thể hiện rõ chủ đề

NC Cần phân biệt

tên đề tài NC với:

3.1 Tên đề tài

Vấn đề NC là sự khác biệt giữa hiện tại

và điều mong đợi trong khi tên đề tài NC lại tập trung vào PP giải quyết vấn đề

Vì vậy, tên đề tài NC thường liên quan chặt chẽ với mục tiêu NC

Tuy nhiên, khác với mục tiêu NC, thường bắt đầu bằng một động

từ hành động, tên đề tài NC thường là một ngữ danh từ (gọi là tên)

Độ dài: tên đề tài NC nên ngắn gọn, bởi vì nó chiếm chỗ

trong mục lục của tờ báo hay trong MEDLINE, nhưng phải chứa nhiều thông tin

Tên đề tài NC nên tránh hai khuynh hướng: quá ngắn gọn, hoặc quá chi tiết có nguy cơ quá dài

Văn phong: Những từ chứa đựng thông tin nhiều nhất phải đặt ở

đầu của tên đề tài, đó là vị trí nhấn mạnh, thu hút sự chú ý

Bởi vì hiện nay do sự phổ biến của việc tìm kiếm bài báo trên

Internet, tên đề tài nên chứa những từ khóa (keyword) của bài báo

sự tò mò và mang tính chất vấn người đọc phù hợp cho một bài xã luận hơn là công trình NC

Nên dùng văn phong trung tính, tránh khẳng định kiên quyết

Nên tham khảo một vài số của một tạp chí

Tên thường chứa đủ thông tin trả lời các câu hỏi: ai? Cái gì? ở đâu? Khi nào? (có thể không nêu khi nào? ở đâu?)

Không viết tắt, không sử dụng danh từ mà người đọc có thể hiểu hai nghĩa

Nên đưa tên đề tài cho một hoặc hai đồng nghiệp đọc để đề nghị họ cho lời khuyên

Gợi ý cách chọn tên đề tài NCKH

Nên dùng từ khóaSau khi đã chọn được từ, xếp đặt chúng theo trật

tự hợp lý, tốt nhất là tôn trọng nguyên tắc “vị trí chủ chốt”

Đề tài thường đuợc đặt tên trước khi tiến hành NC, sau đó

có thể sửa đổi lại tên cho phù hợp

Tên phải bao phủ chủ đề NC nhưng đừng quá rộng

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Càng ngắn gọn, súc tích càng tốt

-Sức khỏe trẻ em dưới một tuổi tại quận Ninh Kiều

trong năm 2016 và một số nguy cơ Có thể có

hoặc không có động từ hành động (Tối kỵ).

Tạo điều kiện để người NC tìm kiếm thông tin về NC khác có thể có ích cho MC của mình

3.2.2 Những thông tin cần nêu trong phần đặt vắn đề

3.2.2.1 Tóm tắt tình hình chung

Rất cần thiết, tầm quan trọng của NC Mô tả đầy đủ bản chất, tầm cỡ của vấn đề (phạm vi NC có rộng không ? NC có

quan trọng ? Hiệu quả như thế nào ?)

Mô tả bối cảnh của vấn đề NC (hiện trạng của vấn đề đặt

ra, khó khăn trở ngại cần thiết NC), cần nêu ra một vài con số

thống kê có tính chất minh họa

Mô tả tóm tắt các NC ở ngoài nước và trong nước mà chúng có liên quan đến đề tài dự kiến NC Nếu là các biện pháp can thiệp

đã được NC thì nêu rõ kết quả, tồn tại những gì cần NC tiếp, lí do

NC tiếp trong đó có cả những điểm còn bỏ ngỏ từ các NC trước đó

3.2.2.2 Tóm tắt các NC trước (V/đề đã được NC hiện nay)

3.2.2.3 Tính cấp thiết của đề tài

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Mô tả sự phân bố của vấn đề (ai, ở đâu chịu ảnh hưởng ? Khi nào ? Bao lâu ? Hậu quả của ảnh hưởng ? Liên hệ với hệ

thống y tế như thế nào ?)

3.2.2.4 Nêu vấn đề

Nếu có những khái niệm cơ bản sử dụng trong NC có thể đưa vào trong phần này (đối với một số đề tài cần thiết phải đưa ngay từ đầu)

Phân tích rõ các yếu tố liên quan chính để thuyết phục người đọc (Hội đồng) rằng” những dẫn liệu và hiểu biết sẵn có là không đủ để giải quyết vấn đề

3.2.2.5 Mô tả loại kết quả

Nêu tóm tắt những kết quả dự kiến đề tài sẽ thu được, cách sử dụng kết quả này để giải quyết vấn đề

3.2.2.6 Liệt kê ngắn các khái niệm

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

3.3 Mục tiêu của đề tài (nằm cuối phần Đặt vấn đề)

3.3.1 Mục tiêu nghiên cứu là gì ?

- Mục tiêu của một NC chính là phần tóm tắt nhất những gì

mà NC mong muốn đạt được

- Mục tiêu NC cần liên quan chặt chẽ với phần đặt vấn đề

Mục tiêu phải xác định sao phù họp với nội dung và khả năng giải quyết của đề tài, không thể nẽu ra mục tiêu theo ý muốn chủ quan

mà nội dung và khả năng của đề tàỉ không thể giải quyết được

- Mục tiêu phải phù hợp với tên của đề tài, với nhiệm vụ của công trình Tuy nhiên, chúng ta đều biết, công tác NC KH là một quá trình khó khăn phức tạp, không phải muốn sao được vậy, cho nên có khi ta cũng phải điều chỉnh mục tiêu cho thích hợp khi

có vấn đề nảy sinh trong quá trình NC

VIẾT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

- Mỗi đề tài NC bao giờ cũng cần đưa ra được:

3.3.1.1 Mục tiêu chung

- Các mục tiêu của NCcó thể chia thành ba nhóm chính:

Còn được gọi là mục tiêu tổng quát hay mục đích của đề tài, nên nêu khái quát điều mà NC mong muốn đạt được Có thể tách mục tiêu tổng quát thành các phần nhỏ hơn, liên quan với nhau một cách logic Các phần này có thể coi là các mục tiêu cụ thể

3.3.1.2 Những mục tiêu cụ thể

Cần đề cập một cách có hệ thống, đầy đủ những khía cạnh khác nhau của vấn đề và các yểu tố chủ yếu được cho là ảnh

hưởng đến hoặc gây ra vấn đề đó như đã xác định trong phần đặt vấn đề Mục tiêu cụ thể là các thông tin, biến số cần thu thập để giải thích, chứng minh, mục tiêu tổng quát

+ Nhóm 1 các mục tiêu để đánh giá vấn đề bằng định lượng

+ Nhóm 2 các mục tiêu để cụ thể hóa vấn đề

Bao giờ cũng sử dụng các động từ hành động trong câu (ví dụ: xác định, so sánh, tính toán, mô tả, thiết lập, đánh giá, ), tránh các từ chung chung, trừu tượng như tìm hiểu, NC, vận động

+ Nhóm 3: các mục tiêu NC để khuyến nghị và giải pháp

3.3.2 Cách nêu mục tiêu nghiên cứu