Quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện tủa chùa, tỉnh điện biên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐẶNG QUANG DIỄN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1 THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN N

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐẶNG QUANG DIỄN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TỦA CHÙA,

TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2021

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐẶNG QUANG DIỄN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TỦA CHÙA,

TỈNH ĐIỆN BIÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Tính

THÁI NGUYÊN - 2021

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Các số liệu vàkết quả nghiên cứu luận văn này là trung thực, khách quan không trùng lặp với các

đề tài khác Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về

đề tài của mình

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2021

Học viên

Đặng Quang Diễn

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên, cho phép em xin được trân trọng bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắctới các thầy, cô giáo trường Đại học Sư Phạm Thái Nguyên đã giúp đỡ em trong quátrình học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa học

Em xin bày tỏ lòng biết ơn tới PGS.TS Nguyễn Thị Tính đã hướng dẫn, giúp

đỡ em trong quá trình nghiên cứu, xây dựng đề cương và thực hiện luận văn này

Xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của tập thể lãnh đạo, chuyên viênPhòng giáo dục và Đào tạo huyện Tủa Chùa, cán bộ quản lý, giáo viên các trườngtiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa đã tạo điều kiện cho tôi thực hiện luận văn này

Đề tài “Quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên” đã hoàn thành

đúng kế hoạch Tuy nhiên, do thời gian và năng lực còn hạn chế cho nên đề tàikhông tránh khỏi những thiếu sót Kính mong các thầy cô hội đồng khoa học đónggóp ý kiến để luận văn hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 9 năm 2021

Tác giả luận văn

Đặng Quang Diễn

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG v

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu .3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1 THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC RƯỜNG TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6

1.1.1 Các nghiên cứu ở ngoài nước 6

1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 11

1.2.1 Hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học 11

1.2.2 Dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 13

1.2.3 Quản lý dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 14

1.3 Hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

14 1.3.1 Khái quát về phân phối chương trình các môn học của các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 14 1.3.2 Mục tiêu, nội dung dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông

1.3.3 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học các môn học lớp 1 theo chương trìnhgiáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 20

1.3.4 Kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình

giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 24

1.3.5 Yêu cầu đối với giáo viên, các điều kiện trong dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 25

1.4 Quản lí hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 26

1.4.1 Yêu cầu đối với Hiệu trưởng trường tiểu học trong quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 26

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 29

1.4.3 Tổ chức thực hiện dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 31

1.4.4 Chỉ đạo thực hiện dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 32

1.4.5 Kiểm tra đánh giá kết quả dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học 33

1.5 Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 34

1.5.1 Yếu tố khách quan 34

1.5.2 Yếu tố chủ quan 35

Kết luận chương 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1 THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHÔ THÔNG NĂM 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN 38

2.1 Khái quát chung về giáo dục tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên và tổ chức khảo sát 38

2.1.1 Tình hình dạy học lớp 1 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa

38 2.1.2 Tổ chức khảo sát 42

2.2 Thực trạng dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 43

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về mục tiêu dạy học lớp

1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện

Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 43

2.2.2 Nội dung dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 45

2.2.3 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 47

2.2.4 Kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 51

2.2.5 Năng lực dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 53

2.3 Thực trạng quản lí dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 55

2.3.1 Thực trạng lập kế hoạch dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 55

2.3.2 Thực trạng tổ chức dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 57

2.3.3 Thực trạng chỉ đạo dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 60

2.3.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 63

2.4 Thực trạng yếu tố ảnh hưởng đến quản lí dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

66 2.5 Đánh giá chung về thực trạng 68

2.5.1 Những kết quả đã đạt được 68

2.5.2 Tồn tại của thực trạng 69

2.5.3 Nguyên nhân 71

Kết luận chương 2 72

Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1 THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN TỦA CHÙA, TỈNH ĐIỆN BIÊN 73

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 73

3.1.1 Đảm bảo tính khoa học 73

3.1.2 Đảm bảo tính toàn diện 73

3.1.3 Đảm bảo tính thực tiễn 74

3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa 74

3.2 Biện pháp quản lí dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên nhằm nâng cao chất lượng thực hiện chương trình 75

3.2.1 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên về dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học 75

3.2.2 Tổ chức xây dựng và thực hiện kế hoạch dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học theo hướng phát huy vai trò chủ động của tổ chuyên môn và giáo viên 79

3.2.3 Rà soát cán bộ quản lý, giáo viên dạy học lớp 1 chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học theo mô tả vị trí việc làm

83 3.2.4 Tổ chức giám sát, đánh giá hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học 88

3.2.5 Chỉ đạo thực hiện kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo tiếp cận năng lực tại các trường tiểu học 92

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 95

3.4 Khảo nghiệm tính khả thi và tính cần thiết của các biện pháp đề xuất 96

3.4.1 Mục đích, nội dung khảo nghiệm 96

3.4.2 Đối tượng khảo sát và phương pháp khảo nghiệm 96

3.4.3 Kết quả khảo nghiệm 97

Kết luận chương 3 100

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 101

1 Kết luận 101

2 Kiến nghị 102

TÀI LIỆU THAM KHẢO 105 PHỤ LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Chương trình giáo dục cho học sinh tiểu học 15Bảng 2.1 Quy mô giáo viên dạy tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa năm

học 2019-2020 38Bảng 2.2 Kết quả triển khai các môn học khối lớp 1 41Bảng 2.3 Các mức đánh giá 43Bảng 2.4 Thực trạng nhận thức của khách thể khảo sát về các mục tiêu hoạt

động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ởcác trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 44Bảng 2.5 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về các nội dung dạy học lớp

1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu họctrên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện

Biên 45Bảng 2.6 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về các phương pháp dạy

học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trườngtiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 47Bảng 2.7 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về các hình thức dạy

học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trườngtiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 49Bảng 2.8 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về công tác kiểm tra,

đánh giá hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổthông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa,tỉnh Điện Biên 51Bảng 2.9 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về năng lực dạy học lớp 1

theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu họctrên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 53Bảng 2.10 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về công tác lập kế hoạch dạy

học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 55

Bảng 2.11 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về công tác tổ chức dạy

học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trườngtiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 58Bảng 2.12 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về công tác chỉ đạo dạy

học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trườngtiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 61Bảng 2.13 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về công tác kiểm tra,

đánh giá dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên 64Bảng 2.14 Thực trạng ý kiến đánh giá của khách thể về các yếu tố ảnh hưởng

đến quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dụcphổ thông năm 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện TủaChùa, tỉnh Điện Biên 67Bảng 3.1 Kết quả khảo sát mức độ cấp thiết của các biện pháp quản lý hoạt

động dạy học cho học sinh lớp 1 theo chương trình giáo dục phổthông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa,tỉnh Điện Biên 97Bảng 3.2 Kết quả khảo sát mức độ khả thi của các biện pháp quản lý hoạt

động dạy học cho học sinh lớp 1 theo chương trình giáo dục phổthông năm 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện TủaChùa, tỉnh Điện Biên 98

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiệnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, giáo dục và đàotạo cần phải đổi mới căn bản, toàn diện Đó là phải tạo chuyển biến căn bản, mạnh

mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộcxây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân; giáo dục con người ViệtNam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi

cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả; xâydựng nền giáo dục mở, thực học, thực nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu

và phương thức giáo dục hợp lý, gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điềukiện nâng cao chất lượng; chuẩn hóa, hiện đại hóa, dân chủ hóa, xã hội hóa và hộinhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo; giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa,phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực

Thực hiện Nghị quyết 29 TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục ViệtNam, ngành Giáo dục đã triển khai các nội dung đổi mới mục tiêu, nội dung chươngtrình giáo dục chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sangphát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luậngắn với thực tiễn Phát triển giáo dục và đào tạo gắn với nhu cầu phát triển kinh tế -

xã hội Thực hiện quan điểm chỉ đạo nêu trên, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã ban hànhchương trình giáo dục phổ thông mới theo hướng tiếp cận năng lực học sinh, đáp ứngyêu cầu phát triển của đất nước

Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được xây dựng có một số điểm đổi mới

so với chương trình hiện hành: Chương trình được xây dựng theo mô hình phát triểnnăng lực, thông qua những kiến thức cơ bản, thiết thực, hiện đại và các phương pháptích cực hóa hoạt động của người học, giúp học sinh hình thành và phát triển nhữngphẩm chất và năng lực mà nhà trường và xã hội kì vọng Theo cách tiếp cận này, kiếnthức được dạy học không nhằm mục đích tự thân; Chương trình giáo dục phổ thôngmới phân biệt rõ hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (từ lớp 1 đến lớp 9) và giaiđoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (từ lớp 10 đến lớp 12); Chương trình giáo dục

phổ thông mới chú ý hơn đến tính kết nối giữa chương trình của các lớp học, cấp họctrong từng môn học và giữa chương trình của các môn học trong từng lớp học, cấphọc; Chương trình giáo dục phổ thông mới bảo đảm định hướng thống nhất và nhữngnội dung giáo dục cốt lõi, bắt buộc đối với học sinh toàn quốc, đồng thời trao quyềnchủ động và trách nhiệm cho địa phương và nhà trường trong việc lựa chọn, bổ sungmột số nội dung giáo dục và triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng giáodục và điều kiện của địa phương, của cơ sở giáo dục, góp phần bảo đảm kết nối hoạtđộng của nhà trường với gia đình, chính quyền và xã hội.

Chính vì những thay đổi của chương trình giáo dục phổ thông 2018 đòi hỏigiáo viên phải thay đổi cách dạy, cách đánh giá học sinh theo định hướng phát triểnnăng lực người học dạy học theo định hướng phát triển năng lực sẽ phát huy tính tíchcực, chủ động sáng tạo của học sinh, hình thành phát triển năng lực giải quyết vấn đề,vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt mộtchiều, ghi nhớ máy móc Giáo viên tập trung thay đổi cách dạy cách học, cách nghĩ,khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng,phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu học trên lớp sang tổ chức hình thức họctập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học thông qua

đó hình thành phát triển kỹ sống cho người học Các cấp quản lý phải thay đổi cáchquản lý trong mọi hoạt động nói chung và trong việc quản lý hoạt động dạy học nóiriêng Với sự thay đổi này, thì các nhà quán lý phải luôn nâng cao năng lực quản trịhoạt động dạy học, giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chươngtrình GD phổ thông 2018, hướng dẫn thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông mới

và các yêu cầu, lập kế hoạch giáo dục, tổ chức thực hiện kế hoạch; giám sát, đánh giá,điều chỉnh kế hoạch giáo dục,

Trong công tác quản lý các trường Tiểu học nói chung thì quản lý hoạt độngdạy học đóng vai trò vô cùng quan trọng, là một trong các yếu tố quyết định việcnâng cao chất lượng giáo dục, nâng cáo uy tín, hình ảnh cho các nhà trường, mang lạiniềm tin cho phụ huynh, cho học sinh và cho xã hội Do đó quản lý tốt hoạt động dạyhọc nhằm đáp ứng được mục tiêu giáo dục đã đề ra là một nhiệm vụ đối với người quản

lý cấp phòng

Huyện Tủa Chùa là một huyện vùng cao của tỉnh Điện Biên Là huyện đặc biệtkhó khăn thuộc 42 huyện nghèo được hỗ trợ theo Nghị quyết 30a của Chính phủ.Song

Song, với điều kiện kinh tế chậm phát triển là trình độ dân trí thấp nên dẫn tới sự pháttriển về giáo dục còn chậm, chất lượng giáo dục hai mặt chưa đáp ứng theo kịp chuẩncủa Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra.

Thực tiễn cho thấy hoạt động quản lý của các trường Tiểu học trên địa bàn huyệnTủa Chùa còn nhiều hạn chế đặc biệt là quản lý hoạt động dạy học Hơn nữa là nămhọc

2020-2021 chương trình giáo dục phổ thông mới được đưa vào triển khai ở khối lớp 1trên địa bàn toàn huyện Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, đồng thời đáp ứng yêu

cầu đổi mới hiện nay tôi chọn đề tài: " Quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện

Hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổthông 2018 ở các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

4 Giả thuyết khoa học

Dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 ở các trườngTiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên đã đạt được một số kết quảnhất định, tuy nhiên, quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo CTGDPT 2018 còn thểhiện những bất cập Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học lớp 1theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 phù hợp với nội dung đổi mới và điềukiện dạy học vùng miền sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học lớp 1 cho cáctrường Tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên nói riêng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học.

5.2 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học cho học sinh lớp 1 theochương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện TủaChùa, tỉnh Điện Biên.

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trìnhgiáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnhĐiện Biên

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về nội dung, đối tượng nghiên cứu

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu hoạt động quản lý dạy học lớp 1 theo chươngtrình giáo dục phổ thông 2018 với vai trò quản lý của Phòng Giáo dục – Đào tạo chỉđạo Hiệu trưởng trường tiểu học quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận các chứcnăng quản lý: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá của CBQL, GV ở

15 trường tiểu học và trường có học sinh tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnhĐiện Biên

6.2 Giới hạn về khách thể điều tra

Đề tài tiến hành khảo sát trên các khách thể:

- Lãnh đạo, chuyên viên tiểu học Phòng Giáo dục và Đào tạo Tủa Chùa, huyệnTủa Chùa, tỉnh Điện Biên

- Cán bộ quản lý, giáo viên tiểu học các trường tiểu học và trường có học sinhtiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Nghiên cứu và phân tích các nguồn tư liệu, số liệu sẵn có về khoa học giáodục, khoa học quản lý giáo dục và các tài liệu có liên quan đến quản lý hoạt động dạyhọc quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 đểxây dựng cơ sở lý luận chủ yếu của đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra

Sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi để khảo sát đánh giá về thựctrạng dạy học lớp 1 và thực trạng quản lý dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dụcphổ thông

2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học ở các trường tiểu học trên địabàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên để làm rõ các kết quả khảo sát về thực trạng dạyhọc và quản lý dạy học học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở cáctrường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên

7.2.3 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: Tham khảo các bản kế hoạch

năm học, báo cáo tổng kết năm học của các trường, của ngành và một số báo cáo hộithảo về công tác chuyên môn nhằm tổng kết các kinh nghiệm quản lý dạy học lớp 1

7.2.2 Phương pháp bổ trợ

- Phương pháp xử lý số liệu thống kê

- Phương pháp so sánh để xử lý các kết quả nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục luận vănđược trình bày trong ba chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình

giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo

dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh ĐiệnBiên

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo

dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Tủa Chùa, tỉnh ĐiệnBiên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC LỚP 1

THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018

Ở CÁC RƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu ở ngoài nước

* Các vấn đề liên quan đến dạy học, hoạt động dạy học

Ngay từ thời cổ đại, vấn đề DH đã được nhiều nhà triết học đồng thời là nhà

GD ở cả phương Tây và phương Đông đề cập đến Có thể kể đến các tư tưởng và cáccông trình nghiên cứu chủ yếu sau:

Từ cuối thế kỷ XIV, vấn đề hoạt động DH được nhiều nhà GD quan tâm,nổi bật nhất trong thời kỳ đó là: Cômenki (1592 - 1670), ông đã đưa ra quanđiểm GD phải thích ứng với tự nhiên Theo ông, quá trình DH để truyền thụ vàtiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do HS tự quan sát, tự suynghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép HS chấp nhận bất

kì một điều gì và ông đã nêu ra một số nguyên tắc DH có giá trị rất lớn đó là:nguyên tắc trực quan; nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực của HS; nguyên tắc

hệ thống và liên tục; nguyên tắc củng cố kiến thức; nguyên tắc giảng dạy theo khảnăng tiếp thu của HS (vừa sức); DH phải thiết thực; DH theo nguyên tắc cá biệt…

Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, dưới sự tác động, ảnh hưởng của tiến bộ khoahọc, kĩ thuật cũng như sự phát triển của các trào lưu dân chủ, sự nhận thức về hoạtđộng DH trong nhà trường có sự phát triển mới John Dewey (1859 - 1952) - nhà GD

Mỹ, đã phê phán cách thức tổ chức hoạt động DH áp đặt, thiếu động lực phát triển

các kĩ năng giao tiếp của HS, ông viết: “Đa số trường học vận dụng những PP có khuynh hướng khuyến khích chủ nghĩa cá nhân, buộc tất cả HS trong lớp phải đồng loạt đọc cùng những cuốn sách như nhau và đọc thuộc lòng những bài học giống hệt nhau Trong hoàn cảnh đó, trẻ sẽ mất dần những động lực giao tiếp và người thầy sẽ không thể tận dụng được những nhu cầu tự nhiên của đứa trẻ như cho, làm và phục vụ” (dẫn theo [31]).

R.Cousinet (1881 - 1973) - nhà GD Pháp: “Phải tổ chức nhà trường sao cho trở thành môi trường mà trẻ em có thể sống bằng cách tạo nên biện pháp phù hợp về

mặt tâm lý, cũng như về mặt GD Khi tổ chức hoạt động DH phải lưu ý: tạo cho người học khả năng hòa hợp với cộng đồng; tạo cho người học thói quen làm việc không cần kiểm soát của người dạy; khắc phục được tình trạng lười suy nghĩ của người học” [8] Cách thức tổ chức hoạt động DH trên đã tạo cho người học có thể

tích lũy thêm những kinh nghiệm xã hội Như vậy, R.Cousinet đã tiến thêm một bướcmới: Phát triển tư tưởng DH và xây dựng một quy trình kĩ thuật DH Song, tư tưởngcủa ông chỉ được nhìn nhận ở bình diện tổng quát trong một sinh hoạt chung của cơcấu mới là nhà trường hoạt động (dẫn theo [27])

Từ những năm 80 của thế kỉ XX đến nay, cùng với trào lưu cải cách GD, việcnghiên cứu về hoạt động DH đã được đẩy mạnh ở các nước phương Tây Các nghiêncứu chủ yếu hướng vào xây dựng mô hình và chiến lược DH một cách hiệu quả, cũngnhư xu thế phát triển của nó trong tương lai Tiêu biểu có các nghiên cứu của tác giả:Joe Landsberger, Robert J Marzano Ở một khía cạnh khác, khuyến cáo cho việc tổ

chức các hoạt động DH, Joe Landsberger viết: “GV tổ chức quá trình hoạt động tương tác mà các thành viên cùng đóng góp và giúp đỡ nhau để đạt được mục đích chung” (dẫn theo [18]).

Vấn đề về hoạt động DH không chỉ được quan tâm ở các nước phương Tây màcòn được quan tâm ở cả các nước XHCN trước đây Những vấn đề chủ yếu trong cáctác phẩm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin đã định hướng cho hoạt động GD là

các quy luật về “sự hình thành cá nhân con người” về “tính quy luật của kinh tế - xã hội đối với GD…” Các quy luật đặt ra những yêu cầu đối với GD và tính ưu việt của

xã hội đối với việc tạo ra các phương tiện và điều kiện cần thiết cho GD Trên cơ sở

lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, nhiều nhà khoa học Xô Viết cũ đã có các thànhtựu khoa học đáng trân trọng về QLGD và QL hoạt động DH Nhà trường ở các nướcXHCN đã tổ chức nghiên cứu và thực hiện nhiều kiểu dạy mới, trong đó quan tâmhoạt động DH phát huy tính tích cực của người học (dẫn theo [31])

Theo quan điểm của nhà GD Êxipôp B.P: “Phối hợp các hình thức tổ chức DH

có lợi cho người học” Ông còn chỉ rõ sự khác biệt giữa cách thức tổ chức hoạt động

DH ở trường trung học Xô Viết và phương Tây như sau: Các cách thức tổ chức hoạtđộng DH ở trường trung học Xô Viết về nguyên tắc khác với các cách thức áp dụngtrong nhà trường tư sản ở chỗ: các cách thức ấy được thực hiện trên cơ sở chủ nghĩa tập

thể Hoạt động DH ở nhà trường Liên Xô có nhiệm vụ tạo ra những điều kiện cho HSlàm việc tích cực và đảm bảo PP cá thể đối với mỗi HS nhằm làm cho HS học tập cókết quả, phát triển đến mức tối đa những khả năng của họ (dẫn theo [1]).

Trong thời gian gần đây, các nước trên thế giới không chỉ đạt được nhữngthành tựu mới về lý luận mà đã thành công trong việc triển khai thực tiễn ở cáctrường học Xu hướng đánh giá mới của thế giới là đánh giá dựa theo năng lực(Competence base assessment), tức là “đánh giá khả năng tiềm ẩn của HS dựa trênkết quả đầu ra cuối một giai đoạn học tập, là quá trình tìm kiếm minh chứng về việc

HS đã thực hiện thành công các sản phẩm đó” Đánh giá năng lực nhằm giúp GV cóthông tin KQHT của HS để điều chỉnh hoạt động giảng dạy; giúp HS điều chỉnh hoạtđộng học tập; giúp GV và nhà trường xác nhận, xếp hạng kết quả học tập Nhiềuquốc gia đã đẩy mạnh ĐG quá trình bằng các hình thức, phương pháp đánh giá khôngtruyền thống như quan sát, phỏng vấn, hồ sơ, dự án, trình diễn thực, nhiều người cùngtham gia Đã có nhiều công trình nghiên cứu về đo lường, đánh giá kết quả học tậpcủa học sinh được công bố như: Erwin T.D, Hopkins K.D, Stanley K.D, MehrensW.A, Lehman I.J các tác giả này đi sâu vào phương pháp đo lường từng lĩnh vựccủa mục tiêu giáo dục, phân biệt rõ từng loại đánh giá đặc biệt đề cao hình thức đánhgiá bằng trắc nghiệm khách quan Đến năm 1998 SJ Osterlind đã nghiên cứu về việcxây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan và đưa ra kỹ thuật sử dụngMCQ (Multiple Choice Questions- câu hỏi trắc nghiệm khách quan được nhiều lựachọn) trong kiểm tra đánh giá và tự đánh giá (dẫn theo [29])

Tóm lại, những công trình nghiên cứu về hoạt động DH ở nước ngoài có giá trị

cả về lý luận và thực tiễn Luận văn tiếp thu và kế thừa một số kết quả nghiên cứu đãtổng quát để xác định vấn đề nghiên cứu tiếp theo về quản lý hoạt động DH trong nhàtrường TH nói chung và quản lý hoạt động DH trong nhà trường TH lấy năng lực,phẩm chất của HS làm mục tiêu DH nói riêng

1.1.2 Các nghiên cứu ở trong nước

* Các vấn đề liên quan đến dạy học, hoạt động dạy học

Ở Việt Nam, vấn đề hoạt động DH cũng đã được đề cập nhiều trong các tácphẩm của các nhà chính trị, quân sự, nhà thơ lỗi lạc dưới thời phong kiến như: NguyễnTrãi, Chu Văn An… Trong thời kỳ mới cách mạng Việt Nam, trước hết phải nói đến

quan điểm phát triển GD của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 - 1969) Bằng việc kế thừanhững tinh hoa của các tư tưởng GD tiên tiến và việc vận dụng sáng tạo PP luận củaChủ nghĩa Mác - Lênin, Người đã để lại cho GD Việt Nam nền tảng lý luận về: vai tròcủa GD, định hướng phát triển GD, mục đích DH, các nguyên lý DH, các phương thức

DH, vai trò của QL và CBQL GD, PP lãnh đạo và QL… Phải khẳng định rằng: “Hệ thống các tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về GD có giá trị cao trong quá trình phát triển lý luận DH, lý luận GD của nền GD cách mạng Việt Nam” (dẫn theo [16]).

Nghiên cứu về quản lý nhà trường, quản lý hoạt động dạy học cũng đượcnhiều tác giả quan tâm Các tác giả nghiên cứu và đi sâu ở những bình diện khác nhaunhưng đều nhằm giải quyết mối quan hệ giữa người giáo viên và người quản lý;những nội dung quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng

* Các vấn đề liên quan đến quản lý hoạt động dạy học

Tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn (1987) trong “Những bài giảng về quản lý trường học” đã cho chúng ta cách nhìn toàn bộ công việc quản lý của người hiệu

trưởng Người hiệu trưởng phải luôn luôn biết kết hợp một cách hữu cơ sự quản lýdạy và học (theo nghĩa rộng) với sự quản lý các quá trình bộ phận, hoạt động dạy vàhọc các môn và hoạt động khác bổ trợ cho các hoạt động dạy và học nhằm làm chotác động giáo dục được hoàn chỉnh trọn vẹn (dẫn theo [16])

Tác giả Nguyễn Văn Tường (2004) nêu lên thực tế hiện nay và những khókhăn trong công tác quản lý nhà trường đặc biệt khi thực hiện việc đổi mới chương

trình sách giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy học Tác giả khẳng định: “Để chủ trương đổi mới phương pháp dạy học đi vào chiều sâu, những nhà quản lý giáo dục phải làm sao chuyển được những yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy của mình trở thành nhu cầu tất yếu của nhà giáo” (dẫn theo [27])

Luận văn Nguyễn Thanh Hà (2016), Quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học ở quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới (VNEN), kết quả nghiên

cứu đã chỉ ra thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo mô hình trường học mới trênđịa bàn quận Hoàn Kiếm và đề xuất sáu biện pháp triển khai [16] Nghiên cứu của Vũ

Thị Minh Thủy (2020), Quản lý hoạt động dạy học môn tự nhiên và xã hội theo chương trình GDPT mới ở các trường tiểu học thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, kết quả luận văn đã chỉ ra thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn tự nhiên

và xã hội theo chương trình GDPT mới ở các trường tiểu học thành phố Móng Cái, từ

đó đề xuất năm biện pháp triển khai thực hiện [35] Tác giả Phạm Thị Nhung (2020),

Quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh theo chương trình GDPT mới”, đã đánh giá thực trạng và đề xuất năm biện pháp triển khai [27] Tác giả Ngô Tiến Dũng (2019), Quản lý hoạt động dạy học theo chương trình GDPT mới ở các trường tiểu học huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu, đã

đánh giá thực trạng và đề xuất sáu biện pháp triển khai [12]

Các nghiên cứu về QLDH môn học có thể liệt kê như: Khổng Thị Kim Dung(2019) “Quản lý hoạt động dạy học môn toán tại trường tiểu học Bồ Đề quận LongBiên, thành phố Hà Nội” [11]; Lò Anh Văn (2018) với đề tài “Quản lý hoạt động dạyhọc môn tiếng Việt cho học sinh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu họchuyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên” [31], Nguyễn Văn Hồng (2020) nghiên cứu “Quản lýdạy học môn đạo đức theo chương trình GDPT mới ở các trường tiểu học huyện Quế

Võ, tỉnh Bắc Ninh” [18], Vi Thị Quỳnh Anh (2017) nghiên cứu “Quản lý dạy họcmôn mỹ thuật ở các trường tiểu học huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên theo hướngđổi mới giáo dục” [1] Tác giả Trần Thị Ngà (2020), “Thực trạng hoạt động kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập của HS ở các trường tiểu học thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai” [31]

Dự án mô hình trường học mới tại Việt Nam - Dự án mô hình trường học mớiViệt Nam (GPE - VNEN) là một dự án về sư phạm nhằm xây dựng và nhân rộng một

mô hình nhà trường tiên tiến, hiện đại phù hợp với mục tiêu phát triển của giáo dụcViệt Nam Định hướng cơ bản của mô hình này là thực hiện đổi mới đồng bộ cáchtiếp cận các thành tố đảm bảo chất lượng giáo dục trong nhà trường, xây dựng môitrường học tập có tính tham gia và dân chủ, góp phần phát triển năng lực và phẩmchất học sinh, trong đó chú trọng đổi mới đánh giá học sinh theo nguyên tắc vì sự tiến

bộ của người học; đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng năng lực.(dẫn theo [27])

Các đề tài nghiên cứu trên đã tiến hành nghiên cứu thực trạng, biện pháp quản

lý hoạt động dạy học của Phòng GD&ĐT hoặc của Hiệu trưởng đối với GV tiểu họcbằng cách tiếp cận khách nhau và đề xuất được một số biện pháp cần thiết, khả thi đểnâng cao hiệu quả quản lý Tuy nhiên, các đề tài này mới dừng lại ở việc nghiên cứumột số biện pháp quản lý nói chung của cấp học, hoặc một số môn học, cụ thể mà

chưa có đề tài nào đề cập đến các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cho học sinhkhối lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 Cho nên tác giả luận văn

chọn đề tài: “Quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông

2018 ở các trường tiểu học huyện Tủa Chùa, tỉnh Điện Biên” là vấn đề mà chúng

tôi quan tâm và tâm huyết nghiên cứu trong luận văn này

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học

1.2.1.1 Hoạt động dạy học

Giáo dục được thực hiện bằng nhiều con đường khác nhau, một trong nhữngcon đường hiệu quả nhất là tổ chức hoạt động DH Thông qua hoạt động DH, nhằmcung cấp cho HS hệ thống kiến thức khoa học, bồi dưỡng PP tư duy sáng tạo và kĩnăng thực tiễn, nhằm nâng cao trình độ học vấn, hình thành lối sống văn hóa Mụcđích cuối cùng là làm cho mỗi HS trở thành những người tự chủ, năng động sáng tạo.Như vậy, hoạt động DH là con đường cơ bản nhất để đạt tới mục đích GD tổng thể.Hoạt động DH là một hệ thống toàn vẹn bao gồm các thành tố cơ bản: mục tiêu, nộidung, phương tiện, hình thức tổ chức, PP dạy, PP học Các thành tố này tương tác vớinhau thực hiện nhiệm vụ hoạt động DH nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạtđộng DH Mục tiêu là kết quả được hình dung trước mà hoạt động DH cần đạt được.Khi đặt ra mục tiêu cần chú ý đến đặc điểm đối tượng và các yếu tố khác có đảm bảoviệc đạt được mục tiêu hay không Nội dung là đối tượng lĩnh hội của HS, nó là yếu

tố khách quan, quyết định lôgic của bản thân quá trình DH về mặt khoa học PP làcách thức để tiến hành hoạt động DH nhằm đạt được hiệu quả Việc lựa chọn PPDH

là hoạt động của mỗi GV nhằm giúp HS chiếm lĩnh tri thức một cách tốt nhất PP họccủa HS phù hợp với điều kiện cá nhân và cả PP của GV Phương tiện là điều kiện đủ

để hoạt động DH diễn ra bình thường Đặc biệt, hiện nay sử dụng các phương tiện

DH hiện đại đã mang lại hiệu quả rất tốt cho hoạt động DH Hình thức tổ chức là việc

tổ chức hoạt động DH dưới các dạng khác nhau sao cho phù hợp với nội dung vàPPDH của môn học đó Kết quả là chất lượng học tập, tu dưỡng của HS do mục tiêu

đề ra

Theo quan niệm hiện đại, hoạt động DH cần thiết xem xét trên ba phương diệnchính sau:

+ Về phương diện xã hội - lịch sử: Hoạt động DH là quá trình, kết quả của sựtái sản xuất và phát triển những giá trị kinh nghiệm xã hội cơ bản, có chọn lọc, ở từng

cá nhân thuộc những thế hệ HS nhất định để thực hiện những chức năng phát triển cánhân và cộng đồng

+ Về phương diện tâm sinh lí: Hoạt động DH là hình thức phổ biến của sự pháttriển cá nhân và cộng đồng Mỗi cá nhân trong bất kì xã hội nào cũng đều đồng thờiphát triển dưới hai hình thức: hình thức cá biệt, đặc thù, của riêng cá nhân HS, do gen

và môi trường hoạt động cá nhân của người đó quy định; hình thức phổ biến, chungcho cả thế hệ hoặc vài thế hệ người thuộc cộng đồng nhất định - tức là DH của cộngđồng đó

+ Về mặt sư phạm: Hoạt động DH chính là việc gây ảnh hưởng có chủ địnhđến hành vi học tập và quá trình học tập của HS, tạo ra môi trường và những điềukiện để HS duy trì việc học, cải thiện hiệu quả chất lượng học tập, kiểm soát quá trình

và kết quả học tập của họ

Tác giả chọn khái niệm sau làm khái niệm cơ bản của đề tài: Dạy học là quátrình được tổ chức có mục đích, có kế hoạch được thực hiện dưới vai trò chủ đạo củangười giáo viên (tổ chức, hướng dẫn, điều khiển, hỗ trợ) học sinh tự giác, tích cựcchủ động tự tổ chức hoạt động học tập nhằm hình thành phẩm chất và năng lực theomục tiêu chương trình giáo dục đề ra

1.2.1.2 Quản lí hoạt động dạy học

Trong nhà trường, QL hoạt động DH là quá trình CBQL xác lập kế hoạch, tổchức, chỉ đạo, giám sát, kiểm tra hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HSnhằm đạt mục tiêu đề ra Trong toàn bộ quá trình QL nhà trường thì QL hoạt động

DH của CBQL là hoạt động cơ bản, nó chiếm thời gian và công sức rất lớn, bởi vìnhiệm vụ hàng đầu của QL hoạt động DH là QL có hiệu quả các thành tố cấu trúc củahoạt động DH, cần phải tạo điều kiện và tác động cho sự cộng tác tối ưu giữa GV và

HS nhằm xác định đúng mục tiêu, lựa chọn nội dung phù hợp kế hoạch, áp dụng hàihòa các PP, tận dụng các phương tiện và điều kiện hiện có, tổ chức linh hoạt các hìnhthức DH, tìm ra phương thức kiểm tra - đánh giá kết quả DH đáng tin cậy

Quản lý hoạt động dạy học là quản lý việc chấp hành các quy định (điều lệ,quy chế, nội quy ) về hoạt động giảng dạy của GV và hoạt động học tập của HS,đảm bảo cho hoạt động đó được tiến hành tự giác, có nề nếp, có chất lượng và hiệuquả cao.

Quản lý hoạt động dạy học là một hệ thống những tác động có mục đích, có kếhoạch, hợp quy luật của chủ thể QL tới khách thể QL trong quá trình DH nhằm đạtđược mục tiêu đề ra

Quản lý hoạt động dạy học của CBQL đối với các trường TH chính là QL quátrình sư phạm tương tác giữa GV, HS và yếu tố môi trường tác động vào hoạt động DH

và GD theo chương trình đã được quy định CBQL chịu trách nhiệm QL toàn diện cácmặt hoạt động trong nhà trường, mà trọng tâm là QL quá trình giảng dạy - giáo dục,trong đó bao gồm một hệ thống cộng tác như: đảm bảo chương trình, nội dung giảngdạy các môn, cải tiến việc dạy và việc học, cung ứng những điều kiện dạy học

Trong trường TH, GV phải dạy toàn diện các môn học, đòi hỏi CBQL cấpPhòng và cấp trường không những là người có phẩm chất đạo đức tốt mà còn phải cónăng lực chuyên môn và năng lực QL tốt để làm gương cho CB, GV về phẩm chấtđạo đức, giúp đỡ GV về chuyên môn, QL có hiệu quả các hoạt động của nhà trường

Cán bộ quản lý QL trường TH phải thể hiện hai vai trò: người GV và nhà QL

Vì vậy, CBQL cần biết những kĩ năng nhất định của GV và những kĩ năng của nhà

QL Ta cần phải nhấn mạnh các kĩ năng của nhà QL vì đấy là sự khác biệt của CBQL

so với GV

Như vậy, Quản lý hoạt động dạy học thực chất là những tác động của chủ thể quản lý vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường [9].

1.2.2 Dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Chương trình giáo dục phổ thông thực hiện mục tiêu giáo dục hình thành, pháttriển phẩm chất và năng lực cho học sinh thông qua các nội dung giáo dục ngôn ngữ

và văn học, giáo dục toán học, giáo dục khoa học xã hội, giáo dục khoa học tự nhiên,giáo dục công nghệ, giáo dục tin học, giáo dục công dân, giáo dục quốc phòng và anninh, giáo dục nghệ thuật, giáo dục thể chất, giáo dục hướng nghiệp Mỗi nội dung

giáo dục đều được thực hiện ở tất cả các môn học và hoạt động giáo dục, trong đó có một số môn học và hoạt động giáo dục đảm nhiệm vai trò cốt lõi.

Căn cứ mục tiêu giáo dục và yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực ở từnggiai đoạn giáo dục và từng cấp học, chương trình mỗi môn học và hoạt động giáo dụcxác định mục tiêu, yêu cầu cần đạt về phẩm chất, năng lực và nội dung giáo dục củamôn học, hoạt động giáo dục đó

Dạy học lớp 1 là quá trình được tổ chức có mục đích, có kế hoạch được thực hiện dưới vai trò chủ đạo của người giáo viên (tổ chức, hướng dẫn, điều khiển, hỗ trợ) học sinh tự giác, tích cực chủ động tự tổ chức hoạt động học tập nhằm hình thành phẩm chất và năng lực theo mục tiêu chương trình giáo dục tiểu học lớp 1 đề ra.

Mục tiêu chương trình giáo dục tiểu học lớp 1 bao gồm mục tiêu hình thànhcác phẩm chất và năng lực chung và năng lực đặc thù cho học sinh theo các môn học

1.2.3 Quản lý dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Quản lý hoạt động dạy học, giáo dục là quá trình xây dựng các định hướng, quyđịnh, kế hoạch; tổ chức hoạt động dạy học, giáo dục học sinh thông qua huy động, sửdụng các nguồn lực, giám sát, đánh giá trên cơ sở tự chủ, có trách nhiệm giải trình đểphát triển nhà trường theo sứ mạng, tầm nhìn và mục tiêu giáo dục của nhà trường

Như vậy, Quản lý hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 thực chất là những tác động của chủ thể quản lý cấp phòng và nhà trường vào quá trình dạy học lớp 1 (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển phẩm chất và năng lực cần đạt ở học sinh lớp 1.

1.3 Hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

1.3.1 Khái quát về phân phối chương trình các môn học của các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

Chương trình giáo dục phổ thông mới hình thành và phát triển cho học sinh 5phẩm chất là: yêu đất nước, nhân ái, chăm chỉ; trung thực và trách nhiệm Chươngtrình cũng hình thành và phát triển cho học sinh năng lực chung và năng lựcchuyên môn Năng lực chung: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợptác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực chuyên môn, được hình thành,phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: năng

lực ngôn ngữ, tính toán, tin học, thể chất, thẩm mỹ, công nghệ, tìm hiểu tự nhiên và

xã hội

Bảng 1.1 Chương trình giáo dục cho học sinh tiểu học

Lớp 1 Lớp 2 Lớp 3 Lớp 4 Lớp 5 Môn học bắt buộc

Hoạt động giáo dục bắt buộc

1.3.2 Mục tiêu dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

Mục tiêu của chương trình dạy học lớp 1 ở trường tiểu học nhằm giúp học sinhhình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trítuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên lớp 2

Trong Chương trình GDPT 2018, mục tiêu giáo dục tiểu học không chỉ chú ý

“chuẩn bị cho học sinh những cơ sở ban đầu của việc hình thành và phát triển hài hoà

về thể chất và tinh thần, có được những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất để tiếp tụchọc lên lớp 2, mà còn chú ý yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực và nhấn mạnhđịnh hướng chính vào giá trị gia đình, dòng tộc, quê hương, những thói quen cần thiếttrong học tập và sinh hoạt cho học sinh

Dạy học lớp 1 được thực hiện theo chương trình dạy học hai buổi trên ngày.Mục tiêu của hoạt động dạy học 2 buổi/ngày là tăng cường giáo dục toàn diện,đặc biệt là tăng cường các hoạt động thực hành, rèn luyện thân thể, sinh hoạt văn hoá

- nghệ thuật, giáo dục kĩ năng sống cho học sinh; hạn chế tình trạng dạy thêm, họcthêm, giảm áp lực học tập và góp phần giảm tải trong việc tổ chức thực hiện chươngtrình; đáp ứng yêu cầu quản lí và giáo dục học sinh của gia đình và xã hội; góp phầnnâng cao chất lượng giáo dục ở cấp tiểu học

Định hướng chung của đổi mới chương trình là hướng đến phát triển phẩmchất, năng lực của học sinh Theo đó, học sinh cần tích cực, chủ động tham gia cáchoạt động học tập; được tìm tòi, khám phá; được làm việc độc lập, hợp tác, trao đổitheo nhóm hay lớp, trong đó các em được tạo điều kiện để tự mình thực hiện nhiệm

vụ học tập và trải nghiệm thực tế Tăng cường “tương tác” (giữa: học sinh - giáo viên;học sinh - học sinh; học sinh - Thiết bị dạy học; học sinh - môi trường nơi các emsinh sống; ) Các em được tạo cơ hội bộc lộ, phát huy tiềm năng và những kiến thức,

kĩ năng đã tích lũy được để phát triển Dạy học hướng tới đáp ứng nhu cầu phát triểncủa từng cá nhân học sinh được chú trọng

1.3.3 Nội dung dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

1.3.3.1 Nội dung chung

Chương trình 2018 là chương trình mở, gồm hai phần: Phần nội dung bắt buộcthống nhất chung trong toàn quốc; phần tự chọn dành cho địa phương, theo đó địa

phương, nhà trường, giáo viên có nhiều quyền và trách nhiệm hơn trong quá trìnhphát triển, triển khai chương trình giáo dục cho phù hợp với nhu cầu và điều kiệnthực tiễn và đặc điểm tâm lý học sinh vùng miền Điều này đòi hỏi mỗi nhà trườngphải đổi mới nhiều trong hoạt động quản lí chuyên môn, có năng lực phát triểnchương trình giáo dục nhà trường đến từng cấp, từng khối lớp, từng lớp, thậm chítừng nhóm đối tượng học sinh, từng học sinh.

1.3.3.2 Nội dung của từng môn học

Chương trình 2018 ở cấp tiểu học thực hiện dạy học 2 buổi/ngày, mỗi ngày bốtrí không quá 7 tiết học, mỗi tiết 35 phút Việc tổ chức dạy học 2 buổi/ngày là mộttrong những thách thức đối với một số địa phương có tỷ lệ phòng học/lớp còn thấp, tỷ

lệ giáo viên/lớp chưa đáp ứng được yêu cầu Các môn lớp 1 theo chương trình GDPTmới được đề cập đến là:

a) Môn Ngữ văn

Thứ nhất, chương trình xác định mục tiêu phát triển phẩm chất, năng lực và đã

thể hiện khá toàn diện mục tiêu này qua nội dung học tập và yêu cầu cần đạt ở họcsinh

Thứ 2, có sự liên thông, nhất quán giữa mục tiêu, nội dung giáo dục, phương

pháp giáo dục, phương pháp đánh giá kết quả giáo dục

Thứ 3, chương trình có tính mở để cho địa phương và nhà trường thực hiện

linh hoạt, phù hợp với đặc điểm vùng miền, đặc điểm của từng trường; đồng thờichương trình cũng tạo ra sự thống nhất cơ bản trong giáo dục tiếng Việt cho nhữngnhóm HS đặc biệt

Thứ 4, chương trình chú trọng phát triển cả năng lực ngôn ngữ, năng lực văn

học và chỉ ra con đường phát triển năng lực thẩm mĩ trong môn học là thông qua tiếpnhận văn bản văn học và tạo lập văn bản có tính thẩm mĩ trong nội dung và biểu đạtbằng ngôn từ

b) Môn Toán học

Chương trình môn Toán mới với một số đặc điểm mới nổi bật như:

- Chương trình bảo đảm tính mở: Thống nhất những nội dung giáo dục toánhọc cốt lõi, bắt buộc đối với học sinh toàn quốc, đồng thời trao quyền chủ động và

trách nhiệm cho địa phương và nhà trường trong việc triển khai kế hoạch giáo dục phù hợp với đối tượng và điều kiện của địa phương, của cơ sở giáo dục.

- Lần đầu tiên chương trình dành thời gian thích đáng để tổ chức các hoạt độngtrải nghiệm toán học cho học sinh ở từng lớp, giúp các em vận dụng kiến thức, kỹnăng, thái độ đã được tích lũy từ giáo dục toán học và kinh nghiệm của bản thân vàogiải quyết một số vấn đề thực tiễn Bắt đầu tiếp cận với nội dung lý thuyết xác suất

- Chương trình môn Toán mới là giảm nhẹ yêu cầu về giải bài tập, cươngquyết không đưa vào các dạng bài tập mẹo mực, lắt léo

- Chương trình chú trọng tính ứng dụng, gắn kết với thực tiễn và các môn họckhác (đặc biệt với các môn học thực hiện giáo dục STEM), gắn với xu hướng pháttriển hiện đại của kinh tế, khoa học, đời sống xã hội và những vấn đề cấp thiết có tínhtoàn cầu (như biến đổi khí hậu, phát triển bền vững, giáo dục tài chính, ) Điều nàycòn được thể hiện qua các hoạt động thực hành và trải nghiệm trong giáo dục toánhọc với nhiều hình thức như: thực hiện những đề tài, dự án học tập về toán, đặc biệt

là những đề tài và dự án về ứng dụng toán học trong thực tiễn; tổ chức trò chơi họctoán, câu lạc bộ toán học, diễn đàn, hội thảo về toán, tạo cơ hội cho học sinh vậndụng kiến thức, kĩ năng và kinh nghiệm của bản thân vào thực tiễn một cách sáng tạo

- Chương trình bảo đảm yêu cầu phân hoá: Quán triệt tinh thần dạy học theohướng cá thể hoá người học trên cơ sở bảo đảm đa số học sinh đáp ứng được yêu cầucần đạt của chương trình; đồng thời chú ý tới các đối tượng chuyên biệt (học sinh giỏi,học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh khó khăn,…)

c) Môn Đạo đức

- Buớc đầu hình thành, phát triển ở học sinh những hiểu biết ban đầu về chuẩnmực hành vi đạo đức, pháp luạt và sự cần thiết thực hiẹn theo các chuẩn mực đó trongquan hẹ với bản thân và nguời khác, với công viẹc, cọng đồng, đất nuớc, nhân loại vàmôi truờng tự nhiên; thái đọ tự trọng, tự tin; những tình cảm và hành vi tích cực: yêugia đình, quê huong, đất nuớc; yêu thuong, tôn trọng con nguời; đồng tình với cáithiẹn, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu; cham học, chamlàm; trung thực; có trách nhiẹm với thái đọ, hành vi của bản thân Giúp học sinh buớcđầu nhạn biết và điều chỉnh đuợc cảm xúc, thái đọ, hành vi của bản thân; biết quan

sát, tìm hiểu về gia đình, quê huong, đất nuớc và về các hành vi ứng xử; biết lạp kếhoạch và thực hiẹn kế hoạch cá nhân, hình thành thói quen, nền nếp co bản, cần thiếttrong học tạp, sinh hoạt.

Nội dung môn học xoay quanh 4 nội dung giáo dục: giáo dục đạo đức (yêunước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm), giáo dục kĩ năng sống (kĩ năngnhận thức, quản lí bản thân, kĩ năng tự bảo vệ), giáo dục kinh tế (hoạt động của nềnkinh tế, hoạt động kinh tế của Nhà nước, hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt độngtiêu dùng), giáo dục pháp luật (chuẩn mực hành vi pháp luật, quyền và nghĩa vụ củacông dân, hệ thống chính trị và pháp luật)

d) Môn Tự nhiên và Xã hội

- Môn Tự nhiên và Xã hội nhấn mạnh các quan điểm như tích hợp những nội

dung liên quan đến thế giới tự nhiên và xã hội, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến vaitrò của con người là cầu nối giữa tự nhiên và xã hội;

- Nội dung môn Tự nhiên và Xã hội gồm 6 chủ đề là gia đình, trường học, cộng

đồng địa phương, thực vật và động vật, con người và sức khoẻ, Trái Đất và bầu trời.Đưa vào một số nội dung mới như tìm hiểu về lễ hội, về di tích văn hóa lịch sử vàcảnh đẹp ở địa phương; một số thiên tai thường gặp và cách phòng tránh; cách bảo vệ

sự an toàn của bản thân, phòng tránh bị xâm hại,…

Môn Tự nhiên và xã hội được quán triệt theo hướng phát triển năng lực chohọc sinh; chú trọng khai thác những kiến thức, kinh nghiệm ban đầu của học sinh vềcuộc sống xung quanh; phát huy trí tò mò khoa học, hướng đến sự phát triển các mốiquan hệ tích cực của học sinh với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh

e) Môn Giáo dục thể chất

Giáo dục thể chất trong nhà trường phổ thông góp phần thực hiện mục tiêugiáo dục phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh, trọng tâm là: trang bị cho họcsinh kiến thức và kĩ năng chăm sóc sức khoẻ; kiến thức và kĩ năng vận động; hìnhthành thói quen tập luyện, biết lựa chọn môn thể thao phù hợp để luyện tập nâng caosức khoẻ, phát triển thể lực; trên cơ sở đó giúp học sinh có ý thức, trách nhiệm đốivới sức khoẻ của bản thân, gia đình và cộng đồng, thích ứng với các điều kiện sống,sống vui vẻ, hoà đồng với mọi người

f) Môn Giáo dục Nghệ thuật

Giáo dục nghệ thuật góp phần hình thành, phát triển các phẩm chất chủ yếu vànăng lực chung cho học sinh; đồng thời, thông qua việc trang bị những kiến thức cốtlõi, kĩ năng cơ bản về các lĩnh vực nghệ thuật, tập trung hình thành, phát triển nănglực thẩm mĩ và phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật cho học sinh; giáo dụcthái độ tôn trọng, khả năng kế thừa và phát huy những giá trị văn hoá, nghệ thuậttruyền thống của dân tộc trong quá trình hội nhập và giao lưu với thế giới, đáp ứngmục tiêu giáo dục hài hoà về đức, trí, thể, mĩ cho học sinh

1.3.4 Phương pháp tổ chức dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

*Phương pháp thuyết trình:

Thuyết trình là phương pháp dạy học bằng lời nói sinh động của giáo viên đểtrình bày một tài liệu mới hoặc tổng kết những tri thức của môn học mà học sinh đãthu lượm được một cách có hệ thống Khi dùng phương pháp thuyết trình để trình bàymột vấn đề nào đó cũng phải trải qua bốn bước: Đặt vấn đề, phát biểu vấn đề, giảiquyết vấn đề và kết luận rút ra từ vấn đề đó

* Phương pháp nêu vấn đề:

Là phương pháp GV tạo ra những tình huống có vấn đề liên quan đến các nộidung môn học, các kiến thức của bộ môn từ đó điều khiển HS phát hiện vấn đề, hoạtđộng tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo để giải quyết vấn đề và thông qua đó chiếmlĩnh tri thức, rèn luyện kĩ năng và đạt được những mục đích học tập khác Quy trìnhdạy học nêu vấn đề được thực hiện thông qua 4 giai đoạn: Giai đoạn 1: xác định và tìmhiểu vấn đề; giai đoạn 2: tìm hiểu các kiến thức có liên quan; giai đoạn 3: giải quyếtvấn đề; giai đoạn 4: trình bày kết quả

* Phương pháp vấn đáp:

Là phương pháp giáo viên khéo léo đặt hệ thống câu hỏi để học sinh trả lờinhằm gợi mở cho các em sáng tỏ những vấn đề mới; tự khai phá những tri thức vănhọc mới bằng sự tái hiện những tài liệu môn học đã học hoặc từ những kinh nghiệm

đã tích luỹ được trong cuộc sống Khi dạy học, cần phải đặt câu hỏi cho toàn lớp rồimới chỉ định học sinh trả lời Khi một học sinh trả lời xong, cần yêu cầu những học

sinh khác nhận xét, bổ sung, sửa chữa câu trả lời nhằm thu hút sự chú ý lắng nghe câutrả lời của bạn với tinh thần phản biện mang tính xây dựng, qua đó mà kích thích hoạtđộng chung của cả lớp.

* Phương pháp tổ chức trò chơi:

Dạy học dựa trên trò chơi là một phương pháp gây nhiều hứng thú cho học sinhnhưng đòi hỏi tính sáng tạo cao của giáo viên Để có thể vận dụng tối ưu phươngpháp này trong dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông mới, cần phân biệt cácmức độ sử dụng trò chơi trong dạy học và đáp ứng các yêu cầu của việc tổ chức thựchiện phương pháp, bao gồm: sử dụng trò chơi trước khi học; sử dụng trò chơi nhưmột hình thức học tập; sử dụng trò chơi như một nội dung học tập

*Phương pháp dạy học tình huống:

Dạy học tình huống là một phương pháp dạy học được tổ chức theo những tìnhhuống có thực của cuộc sống hoặc các tình huống theo các môn học, trong đó họcsinh được kiến tạo tri thức qua việc giải quyết các vấn đề có tính xã hội của việc họctập Thông qua các tình huống, học sinh có thể học được cách đưa ra những câu hỏichuyên biệt, cách tìm ra giải pháp và chứng minh được câu trả lời của các em bằnghọc thuyết hay nghiên cứu Song cũng không nên quá lạm dụng vì có thể gây ra tácdụng ngược, làm cho học sinh cảm thấy nhàm chán

* Phương pháp trải nghiệm

Giáo dục trải nghiệm trong đó giáo viên khi dạy học khuyến khích học sinhtham gia trải nghiệm thực tế sau mỗi bài học, tổng kết lại các kiến thức để tăng cườnghiểu biết, phát triển kỹ năng, định hình các giá trị sống và phát triển tiềm năng bảnthân Khi áp dụng phương pháp trải nghiệm thông thường có 5 bước: Bước 1: Trảinghiệm; Bước 2: Chia sẻ; Bước 3: Phân tích; Bước 4: Tổng quát; Bước 5: Áp dụng

* Phương pháp luyện tập:

Luyện tập là phương pháp được sử dụng thường xuyên trong dạy học các mônhọc, trong đó dưới sự chỉ dẫn của GV, HS nghiên cứu tìm hiểu các nội dung môn họckhác nhau, thực hành nhằm hình thành và phát triển kỹ năng phân tích, tổng hợp, kháiquát hóa từ các bài đã học Luyện tập phải hướng tới mục đích, yêu cầu nhất định;Phải được tiến hành theo trình tự chặt chẽ; cần phải nắm vững lý thuyết rồi mới luyệntập; đảm bảo vừa sức với HS

* Phương pháp ôn tập:

Ôn tập là phương pháp dạy học giúp học sinh mở rộng, đào sâu, khái quát hóa,

hệ thống hóa tri thức đã học, nắm vững những kĩ năng, kĩ xảo đã được hình thành, pháttriển trí nhớ, tư duy trừu tượng logic của học sinh Đồng thời qua đó có thể điều chỉnh,sửa chữa những sai lầm trong hệ thống tri thức của các em Ôn tập phải có kế hoạch,

có hệ thống và kịp thời; bằng nhiều hình thức khác nhau có tính tích cực: bằng cáchtái hiện, cấu trúc lại tri thức

* Phương pháp dạy học cá biệt hóa:

Dạy học cá biệt hóa là phương pháp giảng dạy yêu cầu người giáo viên phảiquan tâm tới từng đối tượng HS, dạy cho từng cá nhân mà không dạy theo số đông

GV phải nắm được năng lực tiếp nhận và cả đặc điểm tâm sinh lý của từng em Dạyhọc cá biệt hóa trong dạy học yêu cầu học sinh phải chủ động tích cực trong học tập,không ngồi nghe thụ động theo cách từ từng nội dung, sáo rỗng Bài học trên lớp luôngắn với thực tiễn, thực hành, ôn tập, tăng tính thực hành giảm bớt phần lý thuyếtkhông cần thiết cũng là một yêu cầu khi dạy và học

1.3.5 Hình thức tổ chức dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

Việc tổ chức dạy học theo chương trình GDPT mới có thể diễn ra theo các hìnhthức sau đây:

* Dạy học cả lớp (lớp - bài):

Hình thức lớp - bài là một kiểu tổ chức dạy học mà trong suốt thời gian học tậpđược quy định một cách chính xác ở một địa điểm riêng biệt, giáo viên chỉ đạo hoạtđộng nhận thức có tính chất tập thể ổn định, với thành phần học sinh không đổi, đồngthời chú ý đến những đặc điểm của từng học sinh, sử dụng các phương pháp vàphương tiện dạy học nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh nắm vững tài liệu họctập một cách trực tiếp từ giáo viên cũng như làm phát triển năng lực nhận thức vàgiáo dục học sinh

Việc sử dụng hình thức dạy học cả lớp (lớp-bài) trong hoạt động dạy học lớp 1 theo

chương trình GDPT mới, đảm bảo các yêu cầu sau:

* Dạy học theo nhóm:

Hình thức dạy học theo nhóm là dạng kết hợp tính tập thể và tính cá nhân, trong

đó học sinh trong nhóm dưới sự chỉ đạo của giáo viên trao đổi ý tưởng, nguồn kiếnthức với nhau, hợp tác với nhau trong lĩnh hội tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo

Việc sử dụng hình thức dạy học theo nhóm trong hoạt động dạy học cho HS lớp

1 theo chương trình GDPT mới, đảm bảo các yêu cầu sau:

Dạy học trong môi trường giả định (E-Learning):

Theo quan điểm hiện đại, E-Learning là sự phân phát các nội dung học sử dụngcác công cụ điện tử hiện đại như máy tính, mạng vệ tinh, mạng Internet, Intranet,…trong đó nội dung học có thể thu được từ các website, đĩa CD, băng video, audio…thông qua một máy tính hay tivi; người dạy và người học có thể giao tiếp với nhauqua mạng dưới các hình thức như: thư điện tử (e-mail), thảo luận trực tuyến (chat),diễn đàn (forum), hội thảo, video… Trong dạy học môn học lớp 1 theo chương trìnhGDPT mới người GV cần lưu ý: Sự thành thạo về sư phạm và Kỹ năng về kỹ thuật

* Dạy học ở phòng học bộ môn:

Phòng học bộ môn là nơi có thiết bị dạy học bố trí sẵn theo yêu cầu của mônhọc; có tủ đựng thiết bị dạy học để ngay trong lớp học; có khu vực chuẩn bị các bàithí nghiệm, thực hành của giáo viên và học sinh; hệ thống chỗ ngồi cơ động cho việchọc theo nhóm hoặc các thí nghiệm riêng lẻ

Phòng học bộ môn là phòng học được trang bị những tài liệu trực quan, nhữngthiết bị học tập, bàn ghế và các dụng cụ khác phục vụ học tập mà ở đó chúng được sửdụng một cách tích cực trong bài học, trong giờ ngoại khóa, giáo trình tự chọn

* Dạy học tích hợp:

Dạy tích hợp là hình thức dạy học nhằm hình thành ở người học những năng lựcgiải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn cuộc sống trên cơ sở huy động kiến thức,

kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau

Tích hợp ở đây được hiểu là sự gắn kết phối hợp các lĩnh vực trí thức gần nhaucủa các phân môn xã hội và tự nhiên Quan điểm tích hợp trong các môn học đã đượcnâng lên một bước gắn liền với thực tiễn phát triển chương trình nhà trường, thực tiễnxây dựng chủ đề dạy học trong các môn học và các chủ đề tích hợp liên môn Những

đổi mới không chỉ góp phần nâng cao chất lượng dạy học theo chương trình hiệnhành mà còn là bước chuẩn bị tích cực hình thành những cơ sở thực tiễn bổ ích choviệc tiếp cận chương trình giáo dục 2018.

1.3.6 Kiểm tra - đánh giá kết quả dạy học các môn học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

Kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục là đánh giá mức độ đạt được của học sinh

về phẩm chất và năng lực so với yêu cầu cần đạt của HS lớp 1 nhằm xác định vị trí và

sự ghi nhận tiến bộ của mỗi HS tại thời điểm nhất định trong quá trình phát triển củabản thân; đồng thời cung cấp thông tin để GV điều chỉnh việc dạy học và cơ quanquản lý giáo dục thực hiện phát triển chương trình Đánh giá kết quả giáo dục phảiđảm bảo các yêu cầu sau:

+ Kết hợp đánh giá thông qua các nhiệm vụ học tập (bài kiểm tra trắc nghiệm,vấn đáp, tự luận, bài tập thực hành,…) với đánh giá thông qua quan sát biểu hiện vềthái độ, hành vi của HS trong quá trình tham gia các hoạt động học tập được tổ chứctrên lớp học, hoạt động nhóm, hoạt động tập thể hay cộng đồng và trong giao tiếphàng ngày

+ Chú trọng sử dụng các bài tập xử lý tình huống được xây dựng trên cơ sở gắnkết kiến thức của bài học với thực tiễn đời sống, đặc biệt là tình huống, sự việc, vấnđề, của thực tế đời sống, gần gũi với HS Tăng cường các câu hỏi mở gắn kết vớithực tiễn trong các bài kiểm tra, đánh giá để HS được thể hiện phẩm chất và năng lực.Đánh giá thông qua quan sát, biểu hiện thái độ, hành vi ứng xử của HS trong quátrình tham gia học tập, sinh hoạt ở trường, ở nhà và cộng đồng cần dựa trên phiếunhận xét của giáo viên, HS, gia đình và tổ chức xã hội

+ Kết hợp đánh giá của GV với tự đánh và đánh giá đồng đẳng của HS, đánh giácủa phụ huynh HS và đánh giá của cộng đồng trong đó đánh giá của GV là quantrọng nhất, coi trọng đánh giá sự tiến độ của HS

+ Kết quả đánh giá sau mỗi học kỳ và cả năm học đối với mỗi HS là kết quảtổng hợp đánh giá quá trình tổng kết theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.3.7 Yêu cầu đối với giáo viên, các điều kiện trong dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

a) Yêu cầu về năng lực giáo viên dạy học HS lớp 1 theo chương trình GDPT mới

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành thông tư 20/2018/TT-BGDĐT ngày22/8/2018 quy định chuẩn nghề nghiệp GV cơ sở giáo dục phổ thông Nội dung thông

tư quy định cụ thể về các tiêu chuẩn nghề nghiệp của GVPT, giáo viên tiểu học hay

cụ thể hơn là GV dạy HS lớp 1 phải đảm bảo các tiêu chuẩn này

Thêm vào đó, Luật giáo dục 2019 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2019 và

có hiệu lực từ ngày 01/7/2020, GV tiểu học phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo

GV trở lên (Quy định hiện hành yêu cầu bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm) Trongtrường hợp môn học chưa đủ GV có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo GV thì phải cóbằng cử nhân chuyên ngành phù hợp và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm

Chính vì vậy, từ chương trình môn học và từ chuẩn nghề nghiệp của GV chothấy, để dạy học cho HS lớp 1 hiệu quả GV phải có năng lực:

+ Năng lực dạy học theo chủ đề, môn học

+ Năng lực giáo dục cho HS thông qua dạy học môn học

+ Năng lực dạy học tích hợp

+ Năng lực dạy học trải nghiệm và dạy hoc theo chủ đề môn học

+ Năng lực dạy học phân hóa HS

+ Năng lực đánh giá kết quả dạy học đạt được ở HS

b) Điều kiện dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

Các yếu tố quản lý của nhà trường có tác dụng tạo động lực cho hoạt động dạyhọc đạt hiệu quả: Cơ chế giám sát thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình mônhọc; các chính sách hỗ trợ dạy và học, chính sách tạp môi trường dạy học cho GV…

Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học trong nhà trường là hệ thống các phươngtiện vật chất và kỹ thuật được sử dụng để phục vụ cho việc giáo dục toàn diện conngười trong nhà trường gồm các nhóm cơ bản: trường sở, thiết bị dạy học, sách, tàiliệu, băng đĩa học,… Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học có ảnh hưởng lớn đến quản lýhoạt động dạy học trong nhà trường, là một điều kiện cơ bản để đảm bảo chất lượng

giảng dạy và học tập, đồng thời có ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện chủ trươngđổi mới công tác quản lý, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá Ngoài

ra, Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là điều kiện nòng cốt để ngành GD&ĐT thựchiện thành công chương trình GDPT mới

Khi thực hiện chương trình GDPT mới cho HS lớp 1 cần đảm bảo yêu cầu mộtlớp/phòng để học 2 buổi/ngày Để thực hiện chương trình GDPT mới, mỗi nhà trườngcần phải có đủ phòng học, phòng học bộ môn, phòng học chức năng để phụ vụ chocác môn học của HS lớp 1

Lớp học cần được trang bị các tư liệu và đồ dùng dạy học gồm: tranh ảnh, đĩa,băng, sách, tài liệu tham khảo có nội dung trang bị cho từng môn học; máy chiếu,màn hình ti vi, giá để thiết bị, giá và nẹp treo tranh ảnh và các văn phòng phẩm khácđảm bảo theo Thông tư 05/2019/TT-BGDĐT ngày 05/4/2019 của Bộ GD&ĐT về banhành danh mục thiết bị dạy học tối thiểu lớp 1 đối với chương trình giáo dục phổthông 2018

1.4 Quản lí hoạt động dạy học lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông 2018

Về phẩm chất chủ yếu: Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực và Trách

(2) Năng lực giao tiếp và hợp tác, có 8 năng lực thành phần: Xác định mục

đích, nội dung, phương tiện và thái độ giao tiếp; Thiết lập, phát triển các quan hệ xãhội; điều chỉnh và hòa giải các mâu thuẫn; Xác định mục đích và phương thức hợp