- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảmB. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC,[r]
Trang 1Tuần: 1 Ngày soạn: 16/08/2014 Tiết PPCT: 1-2 Ngày dạy: 18/08/2014
Văn bản: TÔI ĐI HỌC
Thanh Tịnh
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức:
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích “Tôi đi học”
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kỹ năng: - Đọc - hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
3 Thái độ: - Nâng niu, trân trọng những cảm xúc, tình cảm về những ngày đầu đi học.
C PHƯƠNG PHÁP: - Vấn đáp, bình, thảo luận nhóm, nêu vấn đề…
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS
8A1: Sĩ số ……Vắng: ………
8A2: Sĩ số ……Vắng: ………
8A3: Sĩ số ……Vắng: ………
2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị bài vở ở nhà của HS
3 Bài mới: Trong cuộc đời mỗi con người, những kỷ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ
bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỷ niệm về buổi đến trường đầu tiên Truyện ngắn “Tôi
đi học” đã diễn tả những kỷ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấu.
GIỚI THIỆU CHUNG
GV Yêu cầu HS giới thiệu tác giả, tác phẩm theo
gợi ý SGK
HS giới thiệu
GV: Theo em, văn bản này viết theo thể loại gì?
Trình từ sự việc của truyện ngắn Tôi đi học ?
HS trả lời, GV nhận xét
ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
- Hướng dẫn đọc: giọng chậm, dịu, chú ý các câu
nói của nhân vật
HS đọc, HS khác nhận xét
GV: Tương ứng với trình tự thời gian, không
gian, văn bản được chia làm mấy phần?
P1: Từ đầu đến “trên ngọn núi”
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988) quê ở
Huế, có sáng tác từ trước CMT8 ở các thể loại thơ, truyện
- Sáng tác toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo
2 Tác phẩm:
a Xuất xứ: In trong tập “Quê mẹ”, 1941.
b Thể loại : Truyện ngắn
- Trình từ sự việc: Từ thời gian và không gian ngày tựu trường ở thời điểm hiện tại, nhân vật tôi hồi tưởng về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – Tìm hiểu từ khó:
2 Tìm hiểu văn bản:
a Bố cục: 3 phần
Trang 2P2: Tiếp theo đến “chút nào hết”
P3: Phần còn lại
Nêu phương thức biểu đạt của truyện ngắn ?
HS trình bày
* HS: đọc đoạn đầu vb
GV: Có những nhân vật nào được kể, ai là nhân
vật chính?
GV: Tìm những từ ngữ, hình ảnh khơi dậy kỉ
niệm về ngày đầu tiên đi học của nhân vật “tôi” ?
* HSTLN(3’) – 4 nhóm
GV: Trong những cảm nhận mới mẻ trên con
đường làng đến trường, nhân vật tôi bộc lộ tâm
trạng gì?
Thích học, yêu bạn và mái trường
GV nhận xét, bổ sung
HẾT TIẾT 1 CHUYỂN TIẾT 2
Gv chuyển ý: Trên con đường đến trường “tôi”
nao nức, hân hoan cảm thấy mình lớn lên và
muốn khẳng định mình.Còn lúc ở sân trường
nhân vật tôi có tâm trạng ra sao thì chúng ta tiếp
tục tìm hiểu phần tiếp theo của văn bản
GV Yêu cầu HS đọc lại đoạn 2.
GV: Em nào có thể khái quát tâm trạng của
nhân vật tôi khi ở sân trường?
* HS: đọc đoạn 3
GV: Những cảm giác của nhân vật “ tôi” bước
vào lớp học là gì ? Vì sao nhân vât tôi có cảm
giác đó ?
GV: Những cảm giác trong sáng nảy nở trong
lòng tôi là những cảm giác nào ?
Tình yêu, niềm trân trọng sách vở, bàn ghế, lớp
học, thầy học, gắn liền với mẹ và quê hương
GV: Cảm nhận của em về nhân vật “tôi” cũng
chính là tác giả Thanh Tịnh ?
Giàu cảm xúc với tuổi thơ và mái trường quê
hương.
Câu hỏi thảo luận theo cặp – 2 phút:
Dòng chữ: Tôi đi học kết thúc truyện có ý nghĩa
gì?
HS trao đổi, thảo luận và trả lời theo suy nghĩ
Gv bình
b Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả,
biểu cảm
c Phân tích:
c1 Khơi nguồn kỉ niệm:
- Biến chuyển của cảnh vật: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
- Hình ảnh: những em bé núp dưới nón mẹ…
=> Hồi tưởng đánh thức kỉ niệm về ngày
đầu tiên đi học
c2 Những hồi tưởng của nhân vật tôi:
* Trên đường tới trường:
- Cảm xúc nao nức, mơn man
- Cảm thấy như đã lớn lên
- Muốn tự mình đảm nhiệm việc học tập
=> Hình ảnh so sánh độc đáo: Sự trưởng
thành trong tình cảm và nhận thức
* Lúc ở sân trường:
- Không khí của ngày hội tựu trường: náo nức, vui vẻ, đông người nhưng cũng rất trang trọng
- Ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như đình làng
- Cậu bé cảm thấy mình bé nhỏ, lo sợ vẩn vơ
- Hồi hộp chờ nghe tên mình, lúng túng và dúi vào lòng mẹ khóc
=> Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến
tâm trạng ngỡ ngàng lo sợ của nhân vật
* Khi ở trong lớp học:
- Cảm nhận được sự độc lập của bản thân
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật, với bạn bè
- Yêu thầy, mến bạn
=> Giọng điệu trữ tình, trong sáng: gắn
bó với trường lớp, bạn bè và việc học.
Trang 3GV: HS nhắc lại một số biện pháp nghệ thuật
tiêu biểu, tóm lượt nội dung và rút ra ý nghĩa của
văn bản?
GV liên hệ giáo dục HS
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- GV hướng dẫn một số nội dung bài soạn và bài
tập về nhà
HS ghi lại ấn tượng về buổi tựu trường đầu tiên :
quang cảnh trường, thầy cô, bạn bè, lớp học…
3.Tổng kết: Ghi nhớ : SGK
a Nghệ thuật:
- Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tân trạng
- Ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh
so sánh ghi lại dòng liên tưởng, hồi tưởng của nhân vật Giọng điệu trữ tình, trong sáng
b.Nội dung:
* Ý nghĩa văn bản: Buổi tựu trường đầu
tiên sẽ mãi mãi không bao giờ quên trong
kí ức của nhà văn Thanh Tịnh
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
* Bài cũ: Đọc lại các văn bản viết về chủ
đề gia đình và nhà trường đã học
- Ghi lại ấn tượng, cảm xúc của bản thân
về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất
* Bài mới: Soạn bài: Cấp độ khái quát của
nghĩa từ ngữ
E RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 4
Tuần: 1 Ngày soạn: 16/08/2014 Tiết PPCT: 3 Ngày dạy: 19/08/2014
Hướng dẫn tự học:
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức: - Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.
2 Kĩ năng: - Thực hành, so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ.
3 Thái độ: - Nâng cao ý thức sử dụng đúng tiếng Việt.
C PHƯƠNG PHÁP - Vấn đáp, thảo luận nhóm, nêu vấn đề…
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS
8A1: Sĩ số ……Vắng: ……… 8A2: Sĩ số ……Vắng: ……… 8A3: Sĩ số ……Vắng: ………
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới: Gv lấy ví dụ rồi vào bài
TÌM HIỂU CHUNG
Gv yêu cầu HS quan sát sơ đồ trong sgk (GV treo
bảng phụ vẽ sơ đồ) và trả lời các câu hỏi theo bàn
? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ “thú, chim, cá”? Vì sao?
Vì hệ “động vật” bao hàm nghĩa của ba từ kia Nghĩa
của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của những từ
nào, đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?
Qua phân tích ví dụ em hãy cho biết thế nào là một
từ ngữ có nghĩa rộng, một từ ngữ có nghĩa hẹp?
Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng, vừa có nghĩa
hẹp được không? Tại sao? HS trao đổi, trả lời
LUYỆN TẬP
HS làm việc theo tổ:
Tổ 1: Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa
từ ngữ và mỗi nhóm từ ngữ sau đây
a-y phục, quần, áo, quần đùi, quần dài, áo dài, sơ
mi
b-vũ khí, súng, bom, súng trường, đại bác, bom ba
càng, bom bi
Tổ 2: Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa của các
từ ngữ ở mỗi nhóm sau đây:
a-xăng, dầu hoả, khí ga, ma dút, củi, than
b-hội hoạ, âm nhạc, điêu khắc, văn học
c-canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán
d-liếc, ngắm, nhòm, ngó
I TÌM HIỂU CHUNG:
1.Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.
* Phân tích ví dụ: Sơ đồ SGK/10
a Động vật (thú, chim, cá)
Nghĩa rộng Nghĩa hẹp
b Thú (voi, hươu) Nghĩa rộng Nghĩa hẹp
* Ghi nhớ: SGK/10
II LUYỆN TẬP:
Bài 1: Lập sơ đồ khái quát
Bài 2 : Từ ngữ có nghĩa rộng so với
từ cho trước
a- Từ ngữ nghĩa rộng là chất đốt.
b- Từ ngữ nghĩa rộng là nghệ thuật c- Từ ngữ nghĩa rộng là thức ăn.
d- Từ ngữ nghĩa rộng là nhìn.
e- Từ ngữ nghĩa rộng là đánh.
Bài 3: Từ ngữ được bao hàm trong
Trang 5e-đấm, đá, bịch, tát, thụi.
Tổ 3: Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong
phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ sau đây:
a- xe cộ c- hoa quả
b- kim loại d- (người) họ hàng
e- mang
HS đọc câu hỏi và lần lượt trả lời GV nhận xét, bổ
sung
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
GV củng cố nội dung bài học
phạm vi nghĩa của từ khác
a- xe cộ: xe máy, xe đạp, … b- kim loại: chì, sắt, đồng, … c- hoa quả: táo, lê, vải, … d- (người) họ hàng: bác, chú, cô.
e- mang: xách, khiêng, …
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: Tìm các từ ngữ thuộc cùng
một phạm vi nghĩa trong một bài trong SGK Sinh học (hoặc Vật lí ) Lập sơ
đồ thể hiện cấp độ khá quát về nghĩa của các từ ngữ đó
* Bài mới: Chuẩn bị: Tính thống nhất
về chủ đề của văn bản.
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
Tuần: 1 Ngày soạn: 18/08/2014
Trang 6Tiết PPCT: 4 Ngày dạy: 20/08/2014
Tập làm văn: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Thấy được tính thống nhất về chủ đề của văn bản và xác định được chủ đề của một văn bản cụ thể
- Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG, THÁI ĐỘ
1 Kiến thức:
- Chủ đề văn bản
- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản
2 Kĩ năng: - Đọc – hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản.
- Trình bày một văn bản (nói, viết ) thống nhất về chủ đề
3 Thái độ: Thấy được tính thống nhất trong văn bản là vô cùng quan trọng.
C PHƯƠNG PHÁP: Vấn đáp, thảo luận nhóm, nêu vấn đề…
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp: Kiểm diện HS
8A1: Sĩ số ……Vắng: ………
8A2: Sĩ số ……Vắng: ………
8A3: Sĩ số ……Vắng: ………
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS
3 Bài mới: Một văn bản bao giờ cũng có chủ đề, đặc trưng này của văn bản liên hệ mật thiết
với tính mạch lạc, tính liên kết
TÌM HIỂU CHUNG
Yêu cầu HS đọc thầm lại văn bản “Tôi đi học”
Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời
thơ ấu của mình? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn
tượng gì trong lòng tác giả?
Qua đây hãy phát biểu chủ đề của văn bản ? Vậy chủ
đề của văn bản là gì ?
HS trả lời theo suy nghĩ
Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi đi học” nói lên
những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu trường đầu tiên?
a- Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu
trong lòng nhân vật tôi suốt cuộc đời
b- Tìm các từ ngữ nêu bật cảm giác mới lạ, xen lẫn bỡ
ngỡ của nhân vật tôi khi cùng mẹ đi đến trường, khi
cùng các bạn bè đi vào lớp?
GV chốt, HS đọc ghi nhớ
LUYỆN TẬP
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Chủ đề của văn bản.
a Phân tích ví dụ.
- Văn bản: Tôi đi học
- Chủ đề: kể về những kỉ niệm về buổi đầu đến trường
b Ghi nhớ: Mục 1/SGK 12.
2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
a Phân tích ví dụ
Văn bản: Tôi đi học
- Nhan đề, từ ngữ, các câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trường
- Các chi tiết, phương tiện, ngôn từ đều tập trung khắc hoạ, tô đậm cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tác giả
b Ghi nhớ mục 2, 3/12
II LUYỆN TẬP:
Trang 7Bài tập 1/13
Cho biết văn bản viết về đối tượng nào và vấn đề gì?
a- Các đoạn trình bày theo một thứ tự nào? Theo em
có thể thay đổi trật tự sắp xếp này được không? Vì
sao?
Nêu chủ đề của văn bản trên
b- Chủ đề ấy được thể hiện trong văn bản, từ việc
miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của người dân Hãy
chứng minh điều đó:
c- Tìm các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể hiện chủ đề
của văn bản?
HS trả lời, HS khác nhận xét bổ sung Nhận xét, tổng
kết
Bài tập 2/ 14
HS đọc và phát hiện, GV sửa chữa, tổng kết
Bài 3 /14.
HS đọc và phát hiện -> GV sửa chữa, tổng kết
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Học bài, hoàn tất bài tập tr 14 SGK
Bài 1/13.
- Đối tượng: Rừng cọ quê tôi
- Trình bày theo thứ tự: nhan đề, giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của cây cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ
- Chủ đề: Rừng cọ và tình cảm yêu mến của tác giả đối với cây cọ
- Các từ ngữ: Rừng cọ, lá cọ, búp cọ, thân cọ, tầu lá cọ …
Bài 2/14:
Không đảm bảo tính thống nhất, bỏ ý
b (đặc trưng của văn chương),và d
Bài 3/14:
Nên bỏ câu c, h và viết lại câu b: Con đường quen thuộc mọi ngày dường như bỗng trở nên mới lạ!
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ: Viết một đoạn văn bảo đảm
tính thống nhất về chủ đề vbản theo chủ đề tự chọn
* Bài mới: Chuẩn bị: Trong lòng mẹ,
soạn: Bố cục văn bản
E RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………