TIỂU LUẬN quan lý hộ tịch sơn ĐỘNG

1. Tính cấp thiết của đề tài Ở Việt Nam quản lý hộ tịch được coi là khâu trung tâm của toàn bộ hoạt động quản lý dân cư. Hiện nay, vấn đề đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch đã và đang đặt ra những yêu cầu bức thiết đối với sự phát triển của nền hành chính quốc gia. Bởi chế độ quản lý hộ tịch không chỉ phản ánh trình độ phát triển kinh tế chính trị xã hội của mỗi quốc gia trong từng giai đoạn lịch sử mà còn phản ánh mức độ nhất định về đặc thù truyền thống, tập quán trong tổ chức đời sống xã hội về quản lý dân cư ở mỗi quốc gia, dân tộc đó. Thực tiễn quản lý hộ tịch nhà nước ta gần 60 năm qua cho thấy những yếu tố trì trệ, bất cập của hệ thống pháp luật về quản lý hộ tịch. So sánh với các quốc gia trong khu vực, chúng ta không thể khoanh tay đứng nhìn trước không ít các bất cập của thực tiễn, cả về nhận thức và hành động, cả về pháp luật và năng lực quản lý. Ở nước ta, mặc dù hoạt động quản lý hộ tịch có nhiều phát triển trong hơn nửa thế kỷ và đã có sự vận động tích cực trong những năm gần đây nhưng việc quản lý đầy đủ, chính xác, kịp thời các thông tin hộ tịch vẫn là mục tiêu đầy khó khăn đặt ra đối với các cơ quan quản lý. Do đó, để giải quyết bài toán đổi mới quản lý hộ tịch thì vấn đề quan trọng hàng đầu là tiến tới xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh một cách thống nhất, đồng bộ và đầy đủ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác quản lý hộ tịch đạt hiệu quả cao trong giai đoạn trước mắt và lâu dài. Hiện nay trên thế giới, nhiều nước như Pháp, Đức, Nhật Bản…đều điều chỉnh vấn đề quản lý hộ tịch bằng văn bản pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành, ở Việt Nam, Quốc hội cũng đã thông qua Luật Hộ tịch và chính thực có hiệu lực từ ngày 01012016. Trong khi Luật Hộ tịch chưa có hiệu lực thì công tác đăng ký, quản lý hộ tịch vẫn được thực hiện theo Nghị định 1582005NĐCP của Chính phủ về Đăng ký và quản lý hộ tịch. Trong thời gian qua, các cấp chính quyền đã có nhiều cố gắng, tổ chức thực hiện tốt công tác quản lý hộ tịch. Vì vậy, quản lý hộ tịch đã dần đi vào nề nếp, đạt được những kết quả nhất định: số trẻ em được đăng ký khai sinh đạt tỷ lệ cao, đăng ký khai tử đúng hạn, đăng ký kết hôn đúng quy định…. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được quản lý hộ tịch còn có nhiều hạn chế như: thủ tục quản lý hộ tịch chưa khoa học, chưa phù hợp thực tế, trình độ, năng lực của đội ngũ công chức làm công tác quản lý hộ tịch (nhất là ở cấp xã chưa đáp ứng được yêu cầu); việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật về hộ tịch chưa được quan tâm đúng mức…. Những hạn chế này đã làm giảm đi hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch. Là một huyện vùng cao của tỉnh Bắc Giang, trong những năm qua, huyện Sơn Động đã có nhiều cố gắng, nỗ lực trong quản lý nhà nước về hộ tịch trên địa bàn huyện. Với sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp uỷ, các cấp chính quyền ( huyện, xã) quản lý về hộ tịch ở Sơn Động từng bước được thực hiện nghiêm túc đầy đủ, chính xác. Song cũng như nhiều địa phương khác, công tác quản lý về hộ tịch ở Sơn Động cũng còn nhiều hạn chế như đã nêu ở trên. Vì vậy, nghiên cứu về quản lý hộ tịch nói chung cũng như ở thực tế của huyện Sơn Động nói riêng nhằm làm rõ hơn nữa cơ sở lý luận, thực tiễn của quản lý hộ tịch, chỉ ra những nguyên nhân của các hạn chế, trên cơ sở đó, đưa ra những khuyến nghị góp phần nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động là một điều cấp thiết hiện nay. Đây là lý do thứ nhất để đề tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch ở huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang” được lựa chọn để nghiên cứu.

MỤC LỤC

Trang

A MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài……… 3

2 Mục đích nghiên cứu……… 4

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu……… 4

4 Phương pháp nghiên cứu……… 5

5 Kết cấu của tiểu luận 5

B NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH 6

1.1 HỘ TỊCH 6

1.1.1 Quan niệm về hộ tịch 6

1.1.2 Đặc điểm của hộ tịch……… 6

1.2 QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH………… 7

1.2.1 Quan niệm quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch ……… 7

1.2.2 Quan niệm về đăng ký hộ tịch……… 9

1.2.3 Vai trò của quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch…… 10

1.2.4 Nguyên tắc đăng ký, quản lý hộ tịch……… 10

1.2.5 Nội dung quản lý của nhà nước đối với hộ tịch………. 11

1.2.6 Trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân các cấp nước trong quản lý nhà nước về hộ tịch……… 11

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH Ở HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG……… 14

2.1 TỔNG QUAN VỀ HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG… 14

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG……… 14

2.2.1 Công tác ban hành các văn bản quản lý nhà nước đối với hộ tịch……… 14

2.2.2 Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch trên địa bàn huyện……… 15

2.2.3 Tổ chức bộ máy làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch…………. 16

2.2.4 Hoạt động đăng ký hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động……… 19

2.2.5 Giám sát, kiểm tra, thanh tra quá trình thực hiện quản lý hộ tịch trên địa bàn huyện……… 21

2.3 ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 21 2.3.1 Những ưu điểm……… 21

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân……… 23

2.3.2.1 Những hạn chế………. 23

2.3.2.2 Những nguyên nhân của hạn chế……… 24

CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH Ở HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY ……… 28

3.1 Kiện toàn, nâng cao tính chuyên nghiệp, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ tư pháp - hộ tịch chuyên trách ở xã 28

3.2 Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động………. 29

3.3 Cải cách các thủ tục hành chính trong việc thực hiện đăng ký hộ tịch……… 30

3.4 Cải tiến phương thức quản lý hộ tịch 32

3.4.1 Tổ chức đăng kí lại, đăng kí quá hạn các sự kiện hộ tịch, nhằm bảo đảm quản lý hộ tịch đầy đủ của mọi công dân

33 3.4.2 Ứng dụng công nghệ thông tin vào việc quản lý hộ tịch và xây dựng hệ cơ sở dữ liệu thông tin hộ tịch 33

3.5 Tăng cường phối hợp các cơ quan, tổ chức trong quản lý hộ tịch…… 33

3.6 Đẩy mạnh công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện quản lý nhà nước về hộ tịch……… 34

C KIẾN NGHỊ, KẾT LUẬN……… 37

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 39

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở Việt Nam quản lý hộ tịch được coi là khâu trung tâm của toàn bộ hoạtđộng quản lý dân cư Hiện nay, vấn đề đổi mới và nâng cao hiệu quả quản lý nhànước về hộ tịch đã và đang đặt ra những yêu cầu bức thiết đối với sự phát triển củanền hành chính quốc gia Bởi chế độ quản lý hộ tịch không chỉ phản ánh trình độphát triển kinh tế - chính trị - xã hội của mỗi quốc gia trong từng giai đoạn lịch sử

mà còn phản ánh mức độ nhất định về đặc thù truyền thống, tập quán trong tổ chứcđời sống xã hội về quản lý dân cư ở mỗi quốc gia, dân tộc đó Thực tiễn quản lý hộtịch nhà nước ta gần 60 năm qua cho thấy những yếu tố trì trệ, bất cập của hệ thốngpháp luật về quản lý hộ tịch So sánh với các quốc gia trong khu vực, chúng takhông thể khoanh tay đứng nhìn trước không ít các bất cập của thực tiễn, cả vềnhận thức và hành động, cả về pháp luật và năng lực quản lý Ở nước ta, mặc dùhoạt động quản lý hộ tịch có nhiều phát triển trong hơn nửa thế kỷ và đã có sự vậnđộng tích cực trong những năm gần đây nhưng việc quản lý đầy đủ, chính xác, kịpthời các thông tin hộ tịch vẫn là mục tiêu đầy khó khăn đặt ra đối với các cơ quanquản lý Do đó, để giải quyết bài toán đổi mới quản lý hộ tịch thì vấn đề quan trọnghàng đầu là tiến tới xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh một cáchthống nhất, đồng bộ và đầy đủ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác quản lý hộtịch đạt hiệu quả cao trong giai đoạn trước mắt và lâu dài Hiện nay trên thế giới,nhiều nước như Pháp, Đức, Nhật Bản…đều điều chỉnh vấn đề quản lý hộ tịch bằngvăn bản pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành, ở Việt Nam, Quốc hội cũng đã

thông qua Luật Hộ tịch và chính thực có hiệu lực từ ngày 01/01/2016

Trong khi Luật Hộ tịch chưa có hiệu lực thì công tác đăng ký, quản lý hộ

tịch vẫn được thực hiện theo Nghị định 158/2005/NĐ-CP của Chính phủ về Đăng

ký và quản lý hộ tịch Trong thời gian qua, các cấp chính quyền đã có nhiều cốgắng, tổ chức thực hiện tốt công tác quản lý hộ tịch Vì vậy, quản lý hộ tịch đã dần

đi vào nề nếp, đạt được những kết quả nhất định: số trẻ em được đăng ký khai sinhđạt tỷ lệ cao, đăng ký khai tử đúng hạn, đăng ký kết hôn đúng quy định…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được quản lý hộ tịch còn có nhiềuhạn chế như: thủ tục quản lý hộ tịch chưa khoa học, chưa phù hợp thực tế, trình độ,năng lực của đội ngũ công chức làm công tác quản lý hộ tịch (nhất là ở cấp xã chưađáp ứng được yêu cầu); việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật về hộ tịch chưa đượcquan tâm đúng mức… Những hạn chế này đã làm giảm đi hiệu lực, hiệu quả quản

lý nhà nước về hộ tịch

Là một huyện vùng cao của tỉnh Bắc Giang, trong những năm qua, huyệnSơn Động đã có nhiều cố gắng, nỗ lực trong quản lý nhà nước về hộ tịch trên địabàn huyện Với sự quan tâm, chỉ đạo của các cấp uỷ, các cấp chính quyền ( huyện,xã) quản lý về hộ tịch ở Sơn Động từng bước được thực hiện nghiêm túc đầy đủ,chính xác

Song cũng như nhiều địa phương khác, công tác quản lý về hộ tịch ở SơnĐộng cũng còn nhiều hạn chế như đã nêu ở trên.

Vì vậy, nghiên cứu về quản lý hộ tịch nói chung cũng như ở thực tế củahuyện Sơn Động nói riêng nhằm làm rõ hơn nữa cơ sở lý luận, thực tiễn của quản

lý hộ tịch, chỉ ra những nguyên nhân của các hạn chế, trên cơ sở đó, đưa ra nhữngkhuyến nghị góp phần nâng cao hơn nữa hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về hộtịch trên địa bàn huyện Sơn Động là một điều cấp thiết hiện nay Đây là lý do thứ

nhất để đề tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hộ tịch ở huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang” được lựa chọn để nghiên cứu.

2 Mục đích nghiên cứu của tiểu luận

Mục đích nghiên cứu của đề tài là làm rõ hơn nữa cơ sở lý luận, thựctiễn của quản lý nhà nước về hộ tịch nói chung và ở huyện Sơn Động nóiriêng Từ đó đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về hộ tịch ở huyện SơnĐộng trong thời gian qua, nêu ra những kết quả đạt được, hạn chế cũng nhưnguyên nhân và đưa những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả công tácquản lý nhà nước về hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động trong giai đoạnhiện nay

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề lý luận thực tiễn củaquản lý nhà nước về hộ tịch

Phạm vi nghiên cứu của đề tài về mặt không gian được giới hạn ở các

xã trên địa bàn huyện Sơn Động, tỉnh Bắc Giang; về mặt thời gian được giớihạn từ năm 2010 đến nay

4 Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp được tác giả sử dụng trong tiểu luận gồm: phươngpháp phân tích, tổng hợp, diễn dịch, quy nạp, phương pháp hệ thống, phươngpháp so sánh

Trong chương 1, để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về quản lý hànhchính nhà nước về hộ tịch, tiểu luận sử dụng phương pháp hệ thống, so sánh,phân tích nhằm làm rõ thêm quan niệm, nội dung của quản lý hành chính nhànước về hộ tịch Bằng việc sử dụng phương pháp thống kê, so sánh, phântích , chương 2 của tiểu luận đã đánh giá những ưu điểm, hạn chế của thựctrạng quản lý nhà nước về hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động trong nhữngnăm qua Ở chương 3, phương pháp phân tích tổng hợp được sử dụng để đưa

ra giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý hành chính nhànước về hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động hiện nay

5 Kết cấu của tiểu luận

Tiểu luận gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận của quản lý nhà nước về hộ tịch

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về hộ tịch ở huyện Sơn Động, tỉnhBắc Giang.

Chương 3: Những giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về hộ tịch ở huyệnSơn Động trong giai đoạn hiện nay

B NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH

1.1 HỘ TỊCH

1.1.1 Quan niệm về hộ tịch

Hộ tịch là những sự kiện cơ bản xác định tình trạng nhân thân của một người

từ khi sinh ra đến khi chết Đó là các sự kiện:

- Sinh; kết hôn; tử; nuôi con nuôi, giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi họtên, chữ đệm, ngày, tháng, năm sinh; xác định lại dân tộc; đăng ký khai sinh, khai

tử quá hạn; đăng ký lại các việc sinh, tử, kết hôn, nhận nuôi con nuôi

- Ly hôn; xác định cha, mẹ, con; thay đổi quốc tịch; huỷ hôn nhân trái phápluật; xác định lại giới tính, xác định lại dân tộc hoặc những sự kiện khác do phápluật quy định

Với mỗi vấn đề hộ tịch thì có giấy tờ về vấn đề đó, gọi là giấy tờ về hộtịch Giấy tờ về hộ tịch là giấy tờ có giá trị chứng minh thực tế thân trạng củamỗi công dân

Giấy tờ về hộ tịch do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Đó là cơ sởpháp lý chứng minh các quyền và nghĩa vụ của công dân phát sinh từ sự kiện hộtịch Do tính chất quan trọng như vậy của các giấy tờ về hộ tịch cho nên pháp luật

có quy định chặt chẽ, cụ thể các nguyên tắc, thủ tục, trình tự đăng ký và cấp cácloại giấy tờ về hộ tịch

Giấy tờ hộ tịch do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân theoquy định của pháp luật về hộ tịch là căn cứ pháp lý xác nhận sự kiện hộ tịch của cánhân đó Giấy tờ hộ tịch do cơ quan đại điện Ngoại giao, cơ quan Lãnh sự củaViệt Nam ở nước ngoài cấp có giá trị như giấy tờ hộ tịch được cấp ở trong nước

Giấy khai sinh là giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi cá nhân và Giấy khai sinh là

giấy tờ hộ tịch gốc của mỗi một cá nhân Do vậy, tất cả các loại giấy tờ về hộ tịch đều phải thống nhất với Giấy khai sinh của cá nhân người đó Chính vì vậy, đăng

ký hộ tịch là hành vi bắt buộc không chỉ đối với công dân mà còn đối với cả các cơquan nhà nước có thẩm quyền

1.1.2 Đặc điểm của hộ tịch

Từ quan niệm trên về hộ tịch, có thể thấy, hộ tịch có những đặc điểm chủyếu sau:

Thứ nhất, hộ tịch là một giá trị nhân thân, gắn chặt với cá nhân con người,

bởi vì, mỗi người chỉ có một thời điểm sinh, một thời điểm chết Các dấu hiệu vềcha đẻ, mẹ đẻ, dân tộc, giới tính là những dấu hiệu giúp người ta phân biệt từng cá

nhân con người Do đó, đây là các giá trị nhân thân gắn với một con người cụ thể

từ khi sinh ra đến khi chết

Thứ hai, hộ tịch là những giá trị, về nguyên tắc không chuyển đổi cho người

khác Đặc điểm này là hệ quả của của đặc điểm thứ nhất Do đó, việc thực hiện các

sự kiện hộ tịch phải do trực tiếp cá nhân người đó thực hiện, trừ trường hợp phápluật có quy định khác (như: khai sinh có thể do bố, mẹ đi đăng ký khai sinh; khai

tử do người thân của người chết đăng ký khai tử)

Thứ ba, hộ tịch là những sự kiện nhân thân không lượng hoá được thành tiền.

Chính vì vậy, hộ tịch không phải là một loại hàng hóa có thể trao đổi trên thị trường

1.2 QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH

1.2.1 Quan niệm quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch

Là một nội dung trong quản lý hành chính nhà nước về hành chính- tư pháp,quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch tập trung chủ yếu vào các hoạt động: banhành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về

hộ tịch; xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, kế hoạch, định hướng về hoạtđộng hộ tịch; phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch; quản lý hệ thống tổ chức vàhoạt động của các cơ quan, tổ chức trong hoạt động hộ tịch; đào tạo, bồi dưỡng,hướng dẫn nghiệp vụ về đăng ký hộ tịch; kiểm tra, thanh tra, khen thưởng, xử lý viphạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động đăng ký hộ tịch; bảo đảm kinhphí, cơ sở vật chất, phương tiện cho một số hoạt động hộ tịch; tổng kết hoạt động

hộ tịch; báo cáo cơ quan nhà nước cấp trên về hoạt động đăng ký hộ tịch

Quản lý nhà nước đối với hộ tịch ở nước ta có những đặc điểm sau đây:

Thứ nhất, quản lý hành chính nhà nước đối với hộ tịch là hoạt động mang

quyền lực nhà nước

Quyền lực nhà nước trong quản lý hành chính nhà nước đối với hộ tịch trướchết thể hiện ở việc các chủ thể có thẩm quyền thể hiện ý chí nhà nước thông quaphương tiện nhất định, trong đó phương tiện cơ bản và đặc biệt quan trọng được sửdụng là văn bản quản lý hộ tịch

Bằng việc ban hành văn bản, chủ thể quản lý hộ tịch thể hiện ý chí của mìnhdưới dạng các hoạt động áp dụng pháp luật; dưới dạng các mệnh lệnh cá biệt nhằm

áp dụng pháp luật vào thực tiễn, trực tiếp thực hiện quyền và nghĩa vụ của các bêntham gia quan hệ quản lý; dưới những dạng mệnh lệnh chỉ đạo trong hoạt động,nhằm tổ chức thực hiện pháp luật trong thực tiễn; dưới dạng những thông tinhướng dẫn người dân để thực hiện việc đăng ký hộ tịch thông qua hệ thống của bộmáy quản lý hộ tịch của Nhà nước

Bên cạnh đó, quyền lực nhà nước còn thể hiện trong việc các chủ thể cóthẩm quyền tiến hành những hoạt động cần thiết để bảo đảm thực hiện ý chí nhànước, như các biện pháp về tổ chức, tuyên truyền giáo dục, thuyết phục, hòa giải

… Chính những biện pháp này là sự thể hiện tập trung và rõ nét của sức mạnh nhànước, một bộ phận tạo nên quyền lực nhà nước, nhờ đó ý chí của chủ thể quản lý

hộ tịch được bảo đảm thực hiện

Thứ hai, quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là hoạt động được tiến hành

bởi những chủ thể có quyền năng hành pháp là các công chức trong bộ máy nhànước Chủ thể chủ yếu thực hiện quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là các cơ quanquản lý hành chính nhà nước (Chính phủ, Bộ, Ủy ban nhân dân, cơ quan chuyên mônthuộc Ủy ban nhân dân, đội ngũ công chức làm công tác tư pháp- hộ tịch)

Thứ ba, quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là hoạt động có tính thống

nhất, được tổ chức chặt chẽ

Để bảo đảm tính pháp chế trong hoạt động hộ tịch, bộ máy các cơ quan hộtịch được tổ chức thành một khối thống nhất từ Trung ương tới địa phương, nhờ đócác hoạt động của bộ máy được chỉ đạo, điều hành thống nhất, bảo đảm lợi íchchung của cả nước, bảo đảm sự liên kết, phối hợp nhịp nhàng giữa các địa phươngtạo ra sức mạnh tổng hợp của cả nước, tránh được sự cục bộ phân hóa giữa các địaphương hay vùng miền khác nhau

Tuy nhiên, do mỗi địa phương đều có những nét đặc thù riêng về điều kiệnkinh tế - xã hội, nên để có thể phát huy tối đa những yếu tố của từng địa phương,tạo sự năng động sáng tạo trong quản lý điều hành, bộ máy quản lý hộ tịch cònđược tổ chức theo hướng phân cấp, trao quyền tự quyết, tạo sự chủ động sáng tạocho chính quyền địa phương

Thứ tư, hoạt động quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch có tính chấp hành

và điều hành

Tính chấp hành và điều hành của hoạt động quản lý nhà nước về hộ tịch thểhiện trong việc những hoạt động này được tiến hành trên cơ sở pháp luật và nhằmmục đích thực hiện pháp luật, cho dù đó là hoạt động chủ động sáng tạo của chủthể quản lý thì cũng không được vượt quá khuôn khổ pháp luật, điều hành cấpdưới, trực tiếp áp dụng pháp luật hoặc tổ chức những hoạt động thực tiễn…, trên

cơ sở quy định pháp luật nhằm hiện thực hóa pháp luật

Tính điều hành của hoạt động quản lý nhà nước về hộ tịch thể hiện trongviệc chủ thể có thẩm quyền tổ chức thực hiện pháp luật trong đời sống xã hội.Trong quá trình đó, các chủ thể này, không chỉ tự mình thực hiện pháp luật màquan trọng hơn cả chúng đảm nhận chức năng chi đạo nhằm vận hành hoạt độngcủa các cơ quan, đơn vị trực thuộc theo một quy trình thống nhất; tổ chức để mọiđối tượng có liên quan thực hiện pháp luật nhằm hiện thực hóa các quyền và nghĩa

vụ của các bên trong quan hệ quản lý

Thứ năm, quản lý hành chính nhà nước đối với hộ tịch là hoạt động mang

tính liên tục

Quản lý nhà nước đối với hộ tịch luôn cần có tính liên tục, kịp thời và linhhoạt để đáp ứng sự vận động không ngừng của đời sống xã hội Chính điểm đặcthù này được coi là một cơ sở quan trọng trong việc xác lập quy định về tổ chức vàhoạt động, quy chế công chức của bộ máy quản lý hộ tịch; tạo ra bộ máy quản lý

hộ tịch gọn nhẹ, có sự linh hoạt trong tổ chức, có đội ngũ công chức quản lý hộtịch năng động sáng tạo, quyết đoán và chịu sự ràng buộc trách nhiệm đối với hoạtđộng của mình

Như vậy, có thể hiểu quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch là một hình thức hoạt động của nhà nước, do các chủ thể có thẩm quyền (trước hết

và chủ yếu bởi các cơ quan hành chính nhà nước, người có thẩm quyền) thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật trong lĩnh vực hộ tịch, góp phần vào bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế- xã hội.

1.2.2 Quan niệm về đăng ký hộ tịch

Đăng ký hộ tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận các sự kiện:

Một là, sinh; kết hôn; tử; nuôi con nuôi; giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi,

cải chính, bổ sung, điều chỉnh hộ tịch; xác định lại giới tính; xác định lại dân tộc

Trong đó, thay đổi đổi hộ tịch là việc thay đổi họ, tên, chữ đệm đã đượcđăng ký đúng trong trong Sổ đăng ký khai sinh và bản chính Giấy khai sinh nhưng

cá nhân có yêu cầu thay đổi khi có lý do chính đáng theo yêu cầu của cá nhân đókhi có lý do chính đáng theo quy định của Bộ luật Dân sự

Cải chính hộ tịch là việc cơ quan đăng ký hộ tịch cải chính (sửa chữa) nhữngnội dung đã được đăng ký trong Sổ đăng ký khai sinh và bản chính Giấy khai sinh,nhưng có sai sót khi đăng ký hộ tịch

Điều chỉnh hộ tịch là việc cơ quan đăng ký hộ tịch căn cứ vào bản chínhGiấy khai sinh để điều chỉnh các nội dung đã được đăng ký trong sổ hộ tịch và cácgiấy tờ hộ tịch khác (không phải là Sổ đăng ký khai sinh và Giấy khai sinh) chophù hợp với các nội dung tương ứng trong bản chính Giấy khai sinh

Bổ sung hộ tịch là việc ghi bổ sung những nội dung chưa được đăng kýtrong Sổ Khai sinh và Giấy khai sinh

Xác định lại giới tính là việc cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền côngnhận việc xác định lại giới tính của một người trong trường hợp giới tính củangười đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự canthiệp của y học nhằm xác định rõ về giới tính theo quy định của Bộ Luật Dân sự

Xác định lại dân tộc là việc cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền xác địnhlại dân tộc của người con theo dân tộc của người cha hoặc dân tộc của người mẹtheo quy định tại Điều 28 Bộ luật Dân sự

Hai là, căn cứ vào quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, ghi vào

sổ hộ tịch các việc: xác định cha, mẹ, con; thay đổi quốc tịch; ly hôn; hủy việc kếthôn trái pháp luật; chấm dứt nuôi con nuôi

Như vậy, đăng ký hộ tịch gồm hai nhóm hành vi: Nhóm hành vi xác nhậncác sự kiện hộ tịch và nhóm hành vi căn cứ vào quyết định của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền để ghi vào sổ hộ tịch những thay đổi về hộ tịch

Nghị định 158/2005/NĐ-CP quy định thẩm quyền đăng ký hộ tịch theo nơi

cư trú, thì thẩm quyền đăng ký hộ tịch được xác định như sau:

- Đối với công dân Việt Nam ở trong nước, thì việc đăng ký hộ tịch đượcthực hiện tại nơi người đó đăng ký hộ khẩu thường trú; nếu không có nơi đăng ký

hộ khẩu thường trú, thì việc đăng ký hộ tịch được thực hiện tại nơi người đó đăng

ký tạm trú có thời hạn theo quy định của pháp luật và đăng ký hộ khẩu

- Đối với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, thì việc đăng ký hộ tịch đượcthực hiện tại nơi người đó đăng ký thường trú; nếu không có nơi đăng ký thường trú, thìviệc đăng ký hộ tịch được thực hiện tại nơi người đó đăng ký tạm trú

Việc đăng ký kết hôn; nhận cha, mẹ, con; nuôi con nuôi có yếu tố nướcngoài được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 68/2002/NĐ-CP ngày 10tháng 7 năm 2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của LuậtHôn nhân và gia đình về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài

Như vậy, đăng ký hộ tịch là một hoạt động nằm trong hoạt động quản lýhành chính nhà nước về hộ tịch

1.2.3 Vai trò của quản lý hành chính nhà nước về hộ tịch

Hộ tịch là những sự kiện cơ bản xác định tình trạng nhân thân của một người

từ khi sinh ra đến khi chết, nên, đăng ký, quản lý hộ tịch là một vấn đề quan trọngđối với mỗi cá nhân trong xã hội Đăng ký hộ tịch thể hiện việc nhà nước côngnhận một cá nhân con người tồn tại với tất cả đầy đủ tính pháp lý của nó

Quản lý hộ tịch là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên của chính quyền cáccấp, nhằm theo dõi thực trạng và sự biến động về hộ tịch, trên cơ sở đó bảo hộ cácquyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và gia đình khi tham gia vào các quan hệ xãhội như quyền được kết hôn khi công dân đủ tuối theo quy định, quyền được giám

hộ, quyền được thừa kế đồng thời góp phần xây dựng các chính sách về kinh tế,

xã hội, an ninh quốc phòng và dân số, kế hoạch hóa gia đình

Cũng trên cơ sở theo dõi biến động về hộ tịch mà các cơ quan quản lý nhànước xây dựng chính sách phù hợp dựa trên dân số theo độ tuổi, giới tính nguồnnhân lực từ đó có phân tích đánh giá cụ thể làm cơ sở để hoạch định các chính sách

về phát triển kinh tế, văn hoá-xã hội, thể dục thể thao, xây dựng cơ sở y tế, trườnghọc, bố trí giáo viên chăm sóc sức khoẻ trong nhân dân, đảm bảo cân bằng giớitính phục vụ an ninh quốc phòng, chăm sóc sức khoẻ trong nhân dân

1.2.4 Nguyên tắc đăng ký, quản lý hộ tịch

- Mọi sự kiện hộ tịch phải được đăng ký đầy đủ, kịp thời, chính xác

- Mỗi sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký tại một nơi theo đúng thẩm quyền

- Cơ quan quản lý hộ tịch cấp trên phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc,hướng dẫn, chỉ đạo đối với cơ quan quản lý hộ tịch cấp dưới; trường hợp phát hiệnthấy sai phạm phải chấn chỉnh, xử lý kịp thời

- Cơ quan đăng ký hộ tịch phải niêm yết công khai, chính xác các quy định

về giấy tờ mà người yêu cầu đăng ký hộ tịch phải xuất trình hoặc nộp khi đăng ký

hộ tịch, thời hạn giải quyết và lệ phí đăng ký hộ tịch

Những nguyên tắc trên đảm bảo cho việc đăng ký, quản lý hộ tịch được

chính xác, kịp thời, đầy đủ, góp phần bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyềncông dân Bởi vì, thực tế cho thấy, các giấy tờ về hộ tịch nếu trong quá trình thực

hiện có sai sót mà không được phát hiện kịp thời sẽ gây khó khăn cho công tácquản lý cũng như khắc phục, sửa chữa sai sót, và đặc biệt sẽ gây ra không ít nhữngphiền hà cho công dân trong việc thống nhất giấy tờ quan trọng khác sau này: hồ

sơ đi học, xin việc làm, xuất cảnh, thậm chí, còn liên quan đến việc xác định độtuổi để đánh giá năng lực hành vi, năng lực chịu trách nhiệm pháp lý của từng cánhân con người

1.2.5 Nội dung quản lý của nhà nước đối với hộ tịch

Nội dung quản lý nhà nước về hộ tịch tập trung chủ yếu vào các hoạt động:

- Ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạmpháp luật về hộ tịch;

- Xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, kế hoạch, định hướng về hoạtđộng hộ tịch;

- Phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch;

- Thực hiện đăng ký hộ tịch;

- Quản lý hệ thống tổ chức và hoạt động của các cơ quan, tổ chức trong hoạtđộng hộ tịch;

- Đào tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ về hộ tịch;

- Kiểm tra, thanh tra, khen thưởng, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tốcáo trong hoạt động hộ tịch;

- Bảo đảm kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện cho một số hoạt động hộtịch;

- Tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về hộ tịch

- Kiểm tra, thanh tra việc đăng ký và quản lý hộ tịch trong phạm vi địaphương; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các vi phạm về hộ tịch theo thẩmquyền

- Quản lý, sử dụng các loại sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch theo quy định của

vụ cho hoạt động đăng ký và quản lý hộ tịch

- Quyết định việc thu hồi và hủy bỏ những giấy tờ hộ tịch do Giám đốc Sở

Tư pháp và Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp trái với quy định của Nghị định158/2005/NĐ- CP

Sở Tư pháp giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các nhiệm vụ, quyềnhạn trong quản lý nhà nước về hộ tịch quy định tại các điểm từ điểm a đến điểm g,khoản 1 điều 77 Nghị định 158/2005/NĐ-CP , thực hiện đăng ký các việc hộ tịchthuộc thẩm quyền của Sở Tư pháp Trong trường hợp do buông lỏng quản lý màdẫn đến những sai phạm, tiêu cực của cán bộ, công chức thuộc Sở Tư pháp trongđăng ký và quản lý hộ tịch, thì Giám đốc Sở Tư pháp phải chịu trách nhiệm

+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm về tình hình đăng ký

và quản lý hộ tịch của địa phương Trong trường hợp do buông lỏng quản lý màdẫn đến những sai phạm, tiêu cực của cán bộ, công chức trong đăng ký và quản lý

hộ tịch ở tại địa phương mình, thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải chịutrách nhiệm

* Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện quản lý nhà nước về hộ tịch trongđịa phương mình, có nhiệm vụ, quyền hạn:

- Chỉ đạo, kiểm tra việc tổ chức, thực hiện công tác đăng ký và quản lý hộtịch đối với Ủy ban nhân dân cấp xã

- Thực hiện giải quyết việc thay đổi, cải chính hộ tịch cho người từ đủ 14tuổi trở lên và xác định lại dân tộc, xác định lại giới tính, bổ sung hộ tịch, điềuchỉnh hộ tịch cho mọi trường hợp, không phân biệt độ tuổi

- Tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch cho cán bộ Tư pháp hộ tịch

- Tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về hộ tịch

- Quản lý, sử dụng các loại sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch theo quy định của

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các vi phạm về hộ tịch theo thẩm quyền.

- Quyết định việc thu hồi, hủy bỏ những giấy tờ hộ tịch do Ủy ban nhân dân cấp

xã cấp trái với quy định tại Nghị định 158/2005/NĐ-CP (trừ việc đăng ký kết hôn viphạm về điều kiện kết hôn theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình)

+ Phòng Tư pháp giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện các nhiệm vụ,quyền hạn trong quản lý nhà nước về hộ tịch theo quy định tại Nghị định số158/2005/NĐ-CP

+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện chịu trách nhiệm về tình hình đăng

ký và quản lý hộ tịch của địa phương Trong trường hợp do buông lỏng quản lý màdẫn đến những sai phạm, tiêu cực của cán bộ, công chức trong đăng ký và quản lý

hộ tịch ở địa phương mình, thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân

cấp huyện phải chịu trách nhiệm

* Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã trong quản lý nhà nước

- Lưu trữ sổ hộ tịch, giấy tờ hộ tịch; cấp bản sao giấy tờ hộ tịch từ sổ hộ tịch

- Tổng hợp tình hình và số liệu thống kê hộ tịch báo cáo Ủy ban nhân dâncấp huyện theo định kỳ 6 tháng và hàng năm

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý các vi phạm về hộ tịch theo thẩm quyền + Cán bộ Tư pháp hộ tịch có trách nhiệm giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thựchiện các nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể theo quy định tại khoản 1 Điều 79 Nghị định

số 158/2005/NĐ-CP

+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm về tình hình đăng ký

và quản lý hộ tịch của địa phương Trong trường hợp do buông lỏng quản lý màdẫn đến những sai phạm, tiêu cực của cán bộ, công chức trong công tác đăng ký và

quản lý hộ tịch ở địa phương mình, thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phải chịu

trách nhiệm

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH Ở

HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG 2.1 TỔNG QUAN VỀ HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG

Sơn Động là huyện vùng cao của tỉnh Bắc Giang, cách trung tâm tỉnh lỵ 80

km về phía Đông Bắc; diện tích tự nhiên 844,32 km2 (chiếm 22% diện tích toàntỉnh) Phía Bắc giáp các huyện Lộc Bình, Đình Lập tỉnh Lạng Sơn; phía Đông vàphía Nam giáp các huyện Ba Chẽ, Hoành Bồ và thị xã Uông Bí tỉnh Quảng Ninh;phía Tây giáp các huyện Lục Nam, Lục Ngạn tỉnh Bắc Giang Diện tích đất lâmnghiệp chiếm 82,67% diện tích đất tự nhiên, độ che phủ của rừng đạt trên 61%,trong đó có Khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên tử với hệ động thực vật phong phú

có tiềm năng lớn về phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng gắn với du lịch văn hoátâm linh, lễ hội Chùa Đồng - Yên Tử Trên địa bàn huyện còn có một số tài nguyênkhoáng sản như: quặng đồng ở các xã Giáo Liêm, Cẩm Đàn; quặng thiếc ở xã VânSơn và mỏ than Đồng Rì với trữ lượng ≈ 100 triệu tấn đang được khai thác, cungcấp than thành phẩm phục vụ hoạt động của Nhà máy Nhiệt điện Sơn Động vớicông suất 220MW Toàn huyện có 21 xã và 2 thị trấn với 179 thôn, bản, khu phố(trong đó có 14 xã đặc biệt khó khăn, 28 thôn đặc biệt khó khăn của xã vùng II); đã

có 23/23 xã, thị trấn với 179 thôn bản có điện lưới Quốc gia Dân số ≈ 7,3 vạnngười và 12 dân tộc cùng chung sống (trong đó dân tộc thiểu số chiếm 47,2%).Kinh tế trong vài năm trở lại đây đã đạt được những kết quả nhất định, trong đó,giá trị sản xuất một số ngành chủ yếu tăng bình quân hàng năm đạt 13,57%; cơ cấukinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng giá trị sản xuất ngành nông - lâmnghiệp và thủy sản giảm từ 47,92% xuống còn 41,54%; công nghiệp - xây dựngtăng 12,83%; dịch vụ tăng 19,01%; thu nhập bình quân đầu người đạt 17 triệuđồng/người/năm Đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảmbình quân từ 45,8% năm 2011 xuống còn 29% năm 2015 Phong trào xây dựngnông thôn mới có chuyển biến rõ nét, hạ tầng được đầu tư xây dựng, nhiều môhình cây, con cho hiệu quả kinh tế cao được nhân rộng; đã hoàn thành xây dựng

nông thôn mới đối với xã Tuấn Đạo; 8 xã đạt từ 10 - 13 tiêu chí; 12 xã đạt từ 6 - 9

tiêu chí Lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục đạt nhiều kết quả tích cực

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN SƠN ĐỘNG, TỈNH BẮC GIANG

2.2.1 Công tác ban hành các văn bản quản lý nhà nước đối với hộ tịch

Để việc đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn huyện được thực hiện đúngcác quy định của pháp luật, hàng năm, phòng Tư pháp đều xây dựng Tờ trình cácnhiệm vụ trọng tâm và Kế hoạch công tác tư pháp trình Uỷ ban nhân dân huyệnphê duyệt Nhằm củng cố và năng cao vai trò, trách nhiệm của ngành tư pháp từhuyện đến cơ sở trong công tác quản lý nhà nước trên địa bàn huyện Xây dựng độingũ cán bộ tư pháp trong sạch vững mạnh theo hướng nâng cao đạo đức công vụ,chuyên nghiệp, hiện đại; tập trung thưc hiện tốt các nhiệm vụ công tác tư pháp đểphục vụ một cách hiệu quả những nhiệm vụ về phát triển kinh tế xã hội của huyện;nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các ngành các cấp về công tác tư pháp;đảm bảo triển khai thực hiện một cách đồng bộ, có hiệu quả công tác tư pháp trên

địa bàn huyện trong đó có công tác hộ tịch để Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn xâydựng kế hoạch và triển khai thực hiện, trong đó có công tác đăng ký và quản lý hộtịch Uỷ ban nhân dân huyện yêu cầu làm tốt công tác tuyên truyền pháp luật đăng

ký và quản lý hộ tịch, Thực hiện tốt đăng ký và quản lý hộ tịch thuộc thẩm quyềncủa Uỷ ban nhân dân cấp xã theo đúng quy định tại nghị định số158/2005/NĐ -CP

và Thông tư hướng dẫn số 01/2008/TT-BTP về hướng dẫn thi hành Nghị định số158/2005/NĐ-CP, trong đó công tác đăng ký khai sinh, khai tử đạt đạt 93,4% trởlên đăng ký đúng hạn, chỉ đạo uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn tiếp tục cải tiếnphong cách, lề lối làm việc của cán bộ tư pháp hộ tịch, cán bộ công chức củaphòng tư pháp, đáp ứng các việc về hộ tịch đạt 100% về thẩm quyền, giao chophòng Tư pháp tăng cường kiểm tra, hướng dẫn Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấngiải quyết các việc về đăng ký và quản lý hộ tịch, kịp thời giải quyết các vướngmắc trong tổ chức thực hiện, xây dựng kế hoạch kiểm tra công tác hộ tịch các xãthị trấn,xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nghiệp vụ, tập huấn về hộ tịch, quản lý, sửdụng cấp phát các loại sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch do Bộ Tư pháp phát hành đúngquy định

2.2.2 Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về hộ tịch trên địa bàn huyện

Hiện nay nhu đăng ký hộ tịch để phục vụ cho các hoạt động của cá nhân haytrong các giao dịch hàng ngày càng cao Tuy nhiên, việc người dân đi đăng ký hộtịch tới tìm gặp cơ quan có thẩm quyền còn nhiều bỡ ngỡ do một số không biếtđược cơ quan nào có thẩm quyền hay thủ tục ra sao…do đó gây chậm chễ trongviệc đăng ký hộ tịch Xảy ra tình trạng này là do người dân chưa nắm rõ về các quyđịnh của pháp luật trong lĩnh vực hộ tịch Với một địa bàn vừa rộng, vừa khó khănphức tạp, nếu không nói đến một số ít ở những trung tâm thị trấn đông dân cư thìđại bộ phận người dân nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dântộc thiểu số, cần phải có giải pháp để nâng cao hiểu biết của người dân trong lĩnhvực này Chính vì vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật(TTPBGDPL) nói chung và tuyên truyền, PBGDPL các quy định về hộ tịch nóiriêng là việc làm cần thiết, không thể thiếu được, đây là nhiệm vụ chính trị củangành nhằm giúp người dân nắm bắt kịp thời các chủ trương, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước trên mọi lĩnh vực trong đó có lĩnh vực hộ tịch

Xác định rõ tầm qua trọng của công tác tuyên truyền, PBGDPL, cùng sựquan tâm của Lãnh đạo các cấp ủy Đảng và các ban, ngành của huyện, trong nhữngnăm qua, công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật của huyện đã có nhiềuchuyển biến tích cực, phục vụ kịp thời nhiệm vụ chính trị của địa phương UBNDhuyện đã giao cho phòng Tư pháp tham mưu cho lãnh đạo UBND huyện xây dựngcác chương trình, kế hoạch cũng như lồng ghép các hình thức phổ biến, giáo dụcpháp luật vào các hoạt động chuyên môn, góp phần chuyển tải kịp thời các văn bảnpháp luật đến mọi tầng lớp nhân dân; chỉ đạo cho các cơ quan có liên quan như ĐàiTH-TT huyện, Phòng Văn hóa – TT, phòng Tư pháp huyện và một số phòng bantriển khai một số văn bản liên quan đến lĩnh vực hộ tịch: Nghị định số158/2005/NĐ-CP về đăng ký, quản lý hộ tịch

Thông qua việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên lĩnh vực hộtịch đã bước đầu hình thành ý thức chủ động, tích cực tìm hiểu pháp luật và từ đónâng cao hiểu biết, tôn trọng và chấp hành pháp luật của các tổ chức, doanhnghiệp, cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong ngành nói riêng và cán

bộ và nhân dân toàn nói chung trong quá trình tham gia vào các thủ tục hành chínhliên quan đến lĩnh vực hộ tịch Góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật nhà nước,nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước ở địa phương

Bên cạnh đó, UBND huyện Sơn Động luôn coi trọng việc đa dạng hóa côngtác tuyên truyền bằng nhiều hình thức, đồng thời đẩy mạnh việc ứng dụng côngnghệ thông tin và các phương tiện truyền thông, không ngừng nâng cao hiệu quảcông tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật qua hệ thống này, tập trung chủyếu vào các hình thức như: Hội nghị, Trợ giúp pháp lý lưu động, đẩy mạnh tuyêntruyền trên hệ thống truyền thanh cơ sở

Phát huy hiệu quả Tủ sách pháp luật của các Uỷ ban nhân dân xã, thị trấn,hiện nay có xã đã có khoảng 400 đầu sách pháp luật, phục vụ tốt cho việc nghiêncứu tìm hiểu pháp luật của cán bộ và nhân dân; phân loại xắp sếp các loại sáchkhoa, hàng năm được bổ sung các đầu sách pháp luật mới, phục vụ tốt cho cán bộ

và nhân dân tới tìm đọc việc luân chuyển đầu sách từ tủ sách pháp luật ở xã,xuống các nhà văn hoá thôn, cụm dân cư có tủ sách pháp luật cũng được duy trìthực hiện, ngoài ra còn tổ chức sinh hoạt một buổi, tuyên truyền pháp luật tại cácthôn, khu dân cư

Đặc biệt, nhận thức được vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác Tưpháp hộ tịch trong việc phát triển kinh tế - văn hoá- xã hội và giữ gìn an ninh trật

tự trên địa bàn huyện, trong thời gian qua cấp uỷ, chính quyền các xã thuộc HuyệnSơn Động đã tăng cường quan tâm củng cố công tác Tư pháp của bằng việc: Cử vàtạo điều kiện cho công chức Tư pháp - Hộ tịch xã được theo học các lớp đào tạo hệvừa học, vừa làm Đại học Luật trong và ngoài tỉnh để nâng cao trình độ chuyênmôn; giới thiệu công chức Tư pháp- Hộ tịch xã tham gia Ban chấp hành Đảng uỷ

xã nhiệm kỳ 2015- 2020; quy hoạch công chức Tư pháp - Hộ tịch xã vào đội ngũcán bộ lãnh đạo nguồn kế cần cho giai đoạn tiếp theo; chú trọng công tác bồidưỡng nghiệp vụ hoà giải cho đội ngũ hoà giải viên ở các thôn bản trong xã, tăngcường củng cố và kiện toàn Hội đồng tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật vàđội ngũ tuyên truyền viên pháp luật cấp xã, phối hợp Mặt trận tổ quốc cùng cácban, ngành đoàn thể trong xã tổ chức tốt công tác truyên truyền giáo dục pháp luậttrong các hội, đoàn thể quần chúng nhân dân, khẳng định vị trí của công tác Tưpháp - Hộ tich cơ sở trong việc phát triển - kinh tế -xã hội trên địa bàn

2.2.3 Công tác tổ chức bộ máy làm công tác đăng ký, quản lý hộ tịch

Trong giai đoạn xây dựng đất nước hiện nay, yêu cầu của công tác xây dựngpháp luật, cải cách hành chính cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa Việt Nam trong xu hướng hội nhâp quốc tế đã, đang và sẽ tác độngmạnh tới toàn bộ tổ chức và hoạt động của ngành Tư pháp, đặc biệt tư pháp ở cơ

sở Bởi cơ sở là nơi trực tiếp đưa các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống và kiểm nghiệm tính đúng đắn của các chủ

trương, chính sách pháp luật đó Đối với ngành Tư pháp, kết quả hoạt động của tưpháp cơ sở là đội ngũ công chức Tư pháp – Hộ tịch không chỉ là thước đo mà còn

là động lực phát triển toàn ngành Tư pháp

Theo quy định, công chức tư pháp cơ sở phải có đầy đủ các tiêu chuẩn củacông chức Tư pháp – Hô tịch và có thêm các tiêu chuẩn sau:

- Có bằng trung cấp Luật trở lên

- Được bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác hộ tịch

ĐH Luật = 25%, 03 đ/c có trình độ ĐH khác = 75%

Ở xã, thị trấn có tổng số 47 công chức Tư pháp – Hộ tịch, cụ thể như sau:

Biểu 1:đội ngũ công chức Tư pháp – Hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động

Huyện Sơn Động có 23 xã, thị trấn trong đó có 01 thị trấn và 22 xã, 22/23

xã, thị trấn bố trí 02 công chức Tư pháp – Hộ tịch, riêng xã Dương Hưu có 03 côngchức Tư pháp – Hộ tịch

Trong tổng số 47 công chức Tư pháp – Hộ tịch thì có 43 nam và 04 nữ

- Về chất lượng:

Có 5/47 công chức có trình độ đại học Luật chiếm tỷ lệ 10,6%; 23/47 côngchức có trình độ trung cấp luật chiếm tỷ lệ 48,9%; 19/47 công chức có trình độtrung cấp khác chiếm tỷ lệ 40,5%

- Về độ tuổi:

Công chức có độ tuổi dưới 30 là 04 công chức chiếm tỷ lệ 8,51%; công chức

có độ tuổi từ 30 đến dưới 40 là 24 công chức chiếm tỷ lệ 51,06%; công chức có độtuổi từ 40 đến 50 là 17 công chức chiếm tỷ lệ 36,17%; công chức có độ tuổi trên 50

là 02 công chức chiếm tỷ lệ 4,26% Như vậy, công chức Tư pháp – Hộ tịch trẻđược đào tạo chuyên môn hiện nay ngày càng cao

- Về thời gian tham gia công tác:

09 công chức công tác trong ngành trên 10 năm chiếm tỷ lệ 19,1%; 7 côngchức công tác trong ngành từ 5 đến 10 năm chiếm tỷ lệ 14,9%; 31 công chức côngtác trong ngành dưới năm chiếm tỷ lệ 66%;

Có thể nhận thấy đội ngũ công chức Tư pháp – hộ tịch huyện Sơn /độngphần lớn là còn rất trẻ, được đào tạo chuyên ngành luật nên khả năng tiếp cận côngviệc khá nhạy bén, do đó việc tiếp nhận, tổ chức thực hiện công tác đăng ký, quản

lý hộ tịch đạt kết quả khá tốt, góp phần không nhỏ phục vụ nhiệm vụ phát triểnkinh tế- xã hội ở địa phương, đáp ứng yêu cầu của công dân về công tác đăng ký

và quản lý hộ tịch

Tuy nhiên, do đội ngũ cán bộ Tư pháp – hộ tịch được đào tạo chuyên ngànhluật tại chức hoặc qua lớp bồi dưỡng nghiệp vụ tư pháp nên đôi khi không tránhkhỏi những sai sót Nền kinh tế trên địa bàn huyện còn nghèo nàn nên cơ sở vậtchất phục vụ cho công tác đăng ký, quản lý hộ tịch còn thô sơ, mạng internet phục

vụ cho việc nghiên cứu tài liệu và giải quyết công việc không ổn định Bên cạnh

đó, chế độ đối với cán bộ Tư pháp – hộ tịch là rất thấp hoặc gần như không có,trong khi đó khối lượng công việc phải giải quyết tương đối lớn Điều đó phần nàolàm ảnh hưởng tới tâm lý làm việc của cán bộ, gây ra thái độ thờ ơ với công việchay lười nghiên cứu các văn bản, tài liệu liên quan đến lĩnh vực mình phụ trách

2.2.4 Hoạt động đăng ký hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động

Trong những năm qua, công tác đăng ký quản lý hộ tịch trên địa bàn huyệnSơn Động đã đạt được những kết quả nhất định Qua thống kê cho thấy, việc tổchức thực hiện đăng ký hộ tịch trên địa bàn các xã thuộc huyện Sơn Động từ 2010đến nay như sau:

2.2.4.1 Các việc hộ tịch thực hiện tại UBND huyện

Biểu 2: Các việc hộ tịch thực hiện tại UBND huyện

Số

TT Sự kiện hộ tịch

Tổng Số trường hợp thực hiện trong năm

Năm 2010

Năm 2011

Năm 2012

Năm 2013

Năm 2014

Năm 2015

Biểu 3: Đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, nuôi con nuôi tại UBND các xã, thị

trấn trên địa bàn huyện

Nuôi con nuôi

Đúng hạn Quá hạn Đăng ký lại Đúng hạn Quá hạn Đăng ký lại ký mới Đăng Đăng ký lại

2.2.4.3 Các việc hộ tịch khác thực hiện tại UBND các xã, thị trấn

Biểu 4: Các việc hộ tịch khác thực hiện tại UBND xã, thị trấn trên địa bàn huyện

Số

Thay đổi hộ tịch

Cải chính hộ tịch

Điề chinh hộ tịch

Bổ sing hộ tịch

Nhận cha, mẹ, con

Giám hộ

Ghi vào

sổ các thay đổi hộ tịch khác

Cấp giấy xác nhận tình trạng hôn nhân

lý nhà nước về hộ tịch ở cơ sở, từ đó để nâng cao vai trò trách nhiệm của tập thể, cá nhânngười đứng đầu ở chính quyền các xã, thị trấn nói chung của công chức tư pháp- hộ tịchnói riêng trong thực hiện đăng ký và quản lý hộ tịch thuộc thẩm quyền do vậy nhữngnăm qua công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn huyện Sơn Động đều đượcđảm bảo đúng theo quy định của pháp luật không có đơn thư khiếu nại về lĩnh vực tưpháp hộ tịch

2.3 ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HỘ TỊCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN

2.3.1 Những ưu điểm

Thứ nhất, ưu điểm nổi lên trong công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa

bàn huyện là UBND huyện và hầu hết UBND các xã, thị trấn đã quan tâm lãnh đạocông tác đăng ký, quản lý hộ tịch

Cơ sở vật chất, phương tiện làm việc của tư pháp được bố trí đảm bảo hơncho hoạt động Công chức Tư pháp-Hộ tịch thường xuyên được cử đi bồi dưỡng,tập huấn do tư pháp cấp trên tổ chức Tư pháp xã đã tham mưu cho UBND cùngcấp tiếp nhận và giải quyết hầu hết các loại việc đăng ký hộ tịch đúng thẩm quyền,giải quyết kịp thời các yêu cầu của công dân; các loại sổ, biểu mẫu dùng để đăng

ký hộ tịch sử dụng đúng mẫu Bộ Tư pháp ban hành; chữ viết trong sổ hộ tịch rõràng, dễ đọc; sổ lưu và hồ sơ lưu về đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, đăng ký lạiviệc sinh, thay đổi, cải chính hộ tịch được lưu trữ đầy đủ, sắp xếp ngăn nắp, khoahọc thuận lợi cho công tác tra cứu, sao lục khi cần Niêm yết các thủ tục, trình tự,thời gian và lệ phí về hộ tịch đúng quy định pháp luật, thuận lợi cho dân khi có yêucầu…

Thứ hai, tuyên truyền về pháp luật hộ tịch được quan tâm

Xác định công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hộ tịch có vai trò và

ý nghĩa quan trọng Để thực hiện tốt công tác đăng ký và quản lý hộ tịch, trước hếtphải làm cho cán bộ và nhân dân hiểu biết về mục đích, ý nghĩa của công tác đăngký,quản lý hộ tịch; quyền và nghĩa vụ công dân về đăng ký hộ tịch Vì vậy, Ủy bannhân dân huyện tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ Tư pháp cho công chức làlãnh đạo và chuyên viên phòng Tư pháp; lãnh đạo UBND, cán bộ tư pháp - hộ tịch

23 xã, thị trấn với 75 đại biểu tham dự; trong 5 năm tổ chức được 04 Hội nghị tậphuấn kỹ năng tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho hơn 1000 hòa giải viêncủa các Tổ hòa giải thuộc 179 thông, khu phố

Tổ chức tuyên truyền lồng ghép thông qua các hội nghị bằng nhiều hìnhthức đa dạng phong phú như thông qua các hội thi “Cán bộ Tư pháp – Hô tịchgiỏi”, Hội thi “Hòa giải viên giỏi” định kỳ 2 năm 1 lần theo kế hoạch Uỷ ban nhândân huyện, thu hút đông đảo cán bộ công chức và người dân tham gia, đây cũng làmột hình thức tuyên truyền về hộ tịch rất hiệu quả trên địa bàn huyện, cấp phát hơn

400 tài liệu cho Uỷ ban nhân dân các xã làm tài liệu tuyên truyền, việc tuyêntruyền về hộ tịch còn được thực hiện thông qua các tủ sách pháp luật được đặt tại

Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn, nhà văn hoá thôn, khu dân cư nơi có tủ sách phápluật để nhân dân tự tìm hiểu pháp luật nói chung và hộ tịch nói riêng Đồng thờilập chuyên mục tuyên truyền trên hệ thống Đài truyền thanh từ huyện đến xã đểngười dân hiểu và tự giác thực hiện đăng ký hộ tịch theo quy định

Thứ ba, công tác kiểm tra về đăng ký và quản lý hộ tịch được thực hiện đúng

theo quy định

Công tác kiểm tra được coi là nhiệm vụ thường xuyên có tích chất quyếtđịnh, do vậy hàng năm phòng Tư pháp huyện với chức năng, nhiệm vụ được quyđịnh đã tiến hành xây dựng kế hoạch tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất nhằmphát hiện và giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong đăng ký và quản

lý hộ tịch ở các xã, thị trấn, kết quả những năm qua việc quản lý nhà nước về hộtịch ở các xã, thị trấn trên địa bàn huyện được thực hiện nghiêm túc, qua đó để kịp

thời phát hiện và chấn chỉnh thiếu sót góp phần đưa công tác đăng ký và quản lý hộtịch theo đúng Nghị định số 158/2005/NĐ-CP

Kết quả qua công tác kiểm tra các xã, thị trấn những năm qua cho thấy các

xã, thị trấn đều thực hiện việc niêm yết công khai các thủ tục, trình tự, thời gian và

lệ phí về hộ tịch đúng quy định pháp luật thuận lợi cho dân khi có yêu cầu Mọicông dân khi đến đăng ký khai sinh đều được cán bộ tư pháp - hộ tịch hướng dẫn

cụ thể, đảm bảo đầy đủ và chính xác Việc đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, chonhận con nuôi; thay đổi, cải chính hộ tịch… được thực hiện đúng trình tự, thủ tục

và thời hạn quy định; hạn chế tình trạng đăng ký khai sinh quá hạn…

Thứ tư, công tác thống kê báo cáo cho thấy, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn

đã thực hiện tổng hợp số liệu thống kê hộ tịch báo cáo định kỳ hàng tháng, quý, cảnăm theo đúng quy định, tất cả báo cáo về hộ tịch đều được thực hiện theo đúngmẫu quy định của Bộ tư pháp, do vậy công tác quản lý nhà nước về hộ tịch những

năm qua trên địa bàn huyện được thực hiện đảm bảo về nội dụng theo quy định

Số liệu thống kê hộ tịch được thực hiện đúng theo quy định tại Điều 73

Nghị định 158/2005/NĐ-CP đó là số liệu thống kê hộ tịch phải được lập (theo mẫuquy định) theo định kỳ 6 tháng và 1 năm Nhìn chung những năm qua số liệu thống

kế về hộ tịch của các xã, thị trấn trên địa bàn huyện được thực hiện đảm bảo chínhxác về nội dung và thời hạn, thời gian theo quy định

Thứ năm, công tác lưu trữ sổ sách được thực hiện tốt.

Các loại sổ, biểu mẫu dùng để đăng ký hộ tịch được sử dụng theo mẫu của

Bộ Tư pháp ban hành; chữ viết trong sổ hộ tịch rõ ràng, dễ đọc; sổ lưu và hồ sơ lưu

về đăng ký khai sinh, khai tử, kết hôn, đăng ký lại việc sinh, thay đổi, cải chính hộtịch được lưu trữ đầy đủ, sắp xếp ngăn nắp, khoa học, thuận lợi cho công tác tracứu, sao lục Các thủ tục, trình tự, thời gian và lệ phí về hộ tịch được niêm yếtcông khai Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết các vấn đề

về hộ tịch thông qua truy cập mạng internet để tra cứu, khai thác các loại biểu mẫu

hộ tịch đã giúp cho việc đăng ký và quản lý hộ tịch được thuận lợi, nhanh chóng vàđảm bảo thông tin chính xác UBND cấp xã quản lý chặt chẽ các sự kiện hộ tịch,chỉ đạo các ngành, đoàn thể tăng cường phối hợp trong công tác quản lý hộ tịch, đểkhi có những sự kiện hộ tịch phát sinh, đội ngũ cán bộ thôn, xóm, khu dân phố, cán

bộ y tế, cộng tác viên dân số nắm rõ các sự kiện hộ tịch để trực tiếp tuyên truyền,vận động nhân dân chấp hành các quy định về đăng ký, quản lý hộ tịch

2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân

2.3.2.1 Những hạn chế

Thực tế trên địa bàn huyện Sơn Động thời gian qua còn một số hạn chế sau:

Thứ nhất, tình trạng đăng ký hộ tịch quá hạn vẫn còn trong nhân dân: Số

lượng đăng ký khai sinh quá hạn còn cao; tỷ lệ đăng ký khai tử còn thấp, những aichết có chế độ tử tuất, xin đất mộ hoặc phục vụ cho mục đích xác định dân tộc củacon thì mới đến xã khai tử, việc này đã ảnh hưởng đến thi hành pháp luật về hộtịch và quản lý của chính quyền địa phương