Nhờ có công cuộc đổi mới đất nước, năng lực sản xuất xã hội không ngừng phát triển do đó mà của cải xã hội ngày càng dồi dào. Khu vực sản xuất tư nhân có đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế xã hội chung của cả nước. Tuy nhiên trong qúa trình định hướng và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân, chính quyền địa phương và cơ sở không lường hết các tình huống có thể xảy ra trong thực tế trong khi nhận thức của người dân về chính sách pháp luật của Nhà nước còn hạn chế dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Vì vậy một mặt phát huy quyền làm chủ của nhân, mặt khác phải coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho người dân, làm cho người dân hiểu rõ và thực hiện đầy đủ quyền đi đôi với trách nhiệm và nghĩa vụ. Đồng thời phải nâng cao trách nhiệm của chính quyền nhà nước với nhân dân, nhất là trong việc giải quyết những bức xúc của nhân dân, giải quyết những nảy sinh trong quản lý hành chính nhà nước. Nâng cao năng lực của chính quyền đang là yêu cầu cấp bách, một mặt phát huy quyền làm chủ của nhân dân, mặt khác không ngừng củng cố kiện toàn Nhà nước, làm cho chính quyền có khả năng thực thi có hiệu quả các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng được những yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở địa phương và cơ sở có vô số những tình huống xảy ra. Việc xử lý đúng đắn các tình huống góp phần nâng caouy tín, hiệu lực hiệu quả của chính quyền, thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội. Ngược lại, xử lý không đúng đắn các tình huống sẽ dẫn đến những hậu quả tai hại, kéo dài, ảnh hưởng đến lợi ích của nhân dân, uy tín của chính quyền nhà nước ở địa phương. Những tình huống liên quan đến quyết định quản lý hành chính của cơ quan nhà nước là rất đa dạng phong phú. Đòi hỏi phải đưa ra những phương án giải quyết tối ưu nhất nhằm đạt hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất. Được dự lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên; với sự giúp đỡ tận tình, chu đáo của các thầy, cô thuộc Học viện Hành chính Quốc gia và Trường Chính trị tỉnh Bắc Giang; với việc lựa chọn các tình huống có thật trong thực tiễn, tôi đã nghiên cứu viết đề tài tiểu luận tình huống xung đột giữa hai làng của hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham thuộc huyện T.Y tỉnh B.G chỉ vì khói lò gạch làm ảnh hưởng đến hoa mầu . Chắc chắn trong quá trình thực hiện, sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế nhất định, bản thân rất mong nhận được sự chỉ bảo tận tình của các thày, cô giáo để tiểu luận được bổ sung hoàn chỉnh.
Trang 1viên tỉnh Bắc Giang
Tiểu luận cuối khoá
Đề tài tình huống: "xung đột giữa hai làng của hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham thuộc huyện T.Y tỉnh B.G chỉ vì khói lò gạch làm ảnh hưởng đến hoa mầu"
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Nhờ có công cuộc đổi mới đất nước, năng lực sản xuất xã hội không ngừng phát triển do đó mà của cải xã hội ngày càng dồi dào Khu vực sản xuất tư nhân có đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế - xã hội chung của cả nước Tuy nhiên trong qúa trình định hướng và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân, chính quyền địa phương và cơ sở không lường hết các tình huống có thể xảy ra trong thực tế trong khi nhận thức của người dân về chính sách pháp luật của Nhà nước còn hạn chế dẫn đến những hậu quả đáng tiếc Vì vậy một mặt phát huy quyền làm chủ của nhân, mặt khác phải coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật cho người dân, làm cho người dân hiểu rõ và thực hiện đầy đủ quyền đi đôi với trách nhiệm và nghĩa vụ Đồng thời phải nâng cao trách nhiệm của chính quyền nhà nước với nhân dân, nhất là trong việc giải quyết những bức xúc của nhân dân, giải quyết những nảy sinh trong quản lý hành chính nhà nước
Nâng cao năng lực của chính quyền đang là yêu cầu cấp bách, một mặt phát huy quyền làm chủ của nhân dân, mặt khác không ngừng củng cố kiện toàn Nhà nước, làm cho chính quyền có khả năng thực thi có hiệu quả các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, đáp ứng được những yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của nhân dân
Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước ở địa phương và cơ sở
có vô số những tình huống xảy ra Việc xử lý đúng đắn các tình huống góp phần nâng caouy tín, hiệu lực hiệu quả của chính quyền, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội Ngược lại, xử lý không đúng đắn các tình huống sẽ dẫn đến những hậu quả tai hại, kéo dài, ảnh hưởng đến lợi ích của nhân dân, uy tín của chính quyền nhà nước ở địa phương
Trang 3Những tình huống liên quan đến quyết định quản lý hành chính của cơ quan nhà nước là rất đa dạng phong phú Đòi hỏi phải đưa ra những phương
án giải quyết tối ưu nhất nhằm đạt hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất Được dự lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước chương trình chuyên viên; với sự giúp đỡ tận tình, chu đáo của các thầy, cô thuộc Học viện Hành chính Quốc gia và Trường Chính trị tỉnh Bắc Giang; với việc lựa chọn các tình huống có
thật trong thực tiễn, tôi đã nghiên cứu viết đề tài tiểu luận tình huống " xung đột giữa hai làng của hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham thuộc huyện T.Y tỉnh B.G chỉ vì khói lò gạch làm ảnh hưởng đến hoa mầu ".
Chắc chắn trong quá trình thực hiện, sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế nhất định, bản thân rất mong nhận được sự chỉ bảo tận tình của các thày, cô giáo để tiểu luận được bổ sung hoàn chỉnh
Trang 4I - MÔ TẢ TÌNH HUỐNG
Hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham thuộc huyện T.Y tỉnh B.G chỉ cách nhau bởi ngòi Ông Quận (không biết được hình thành từ bao giờ) và được nối với nhau bằng một cầu tre bắc tạm do nhân dân địa phương hai bên đóng góp xây dựng Phía nam con ngòi, dải đất của xã Ngọc Nham bằng phẳng, đất đai mầu mỡ, nên từ bao đời nay người dân chỉ sống bằng nghề nông nghiệp là chủ yếu Do đầu tư thoả đáng vào các công trình tưới, tiêu nên đồng đất của xã Ngọc Nham có thể gieo trồng được ba vụ, hai vụ lúa, một
vụ màu, kể cả vàn đất ven ngòi Ông Quận Mùa nào thức nấy, đồng đất dọc theo con ngòi của xã Ngọc Nham bốn mùa xanh tốt, mang lại nguồn lợi nuôi sống dân trong xã bao đời nay
Phía bên kia ngòi Ông Quận là một vùng đất trống cằn cỗi của xã Ngọc Lý chua khai thác hết Mặc dù đất tự nhiên của xã Ngọc Lý rộng nhưng do đất canh tác ít, dân số lại đông, bình quân đất canh tác trên một ngưới dân chỉ có 1,1 sào, nên phần lớn người dân xã Ngọc Lý sống bằng nghề sản xuất gạch, ngói
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của kinh tế cả nước, nghề sản xuất gạch, ngói của mấy làng ven ngòi Ông Quận, xã Ngọc Lý cũng phát triển nhanh chóng Uỷ ban nhân dân xã ngọc Lý đã đề ra chủ trương phát triển kinh tế của xã bằng việc cho phép khai thác vùng đất trống ven ngòi Ông Quận vốn lâu nay vẫn còn bỏ hoang Theo cách nghĩ của Uỷ ban nhân dân xã Ngọc Lý, làm như vậy vừa có phần thu thêm cho ngân sách, vừa tránh được tình trạng tuỳ tiện trong việc sử dụng đất đai Sau chủ trương đo, các lò gạch tư nhân trong xã, thậm chí của người nơi khác về nhận thầu đất làm gạch, ngói mọc lên khắp nơi, khai thác gần như cạn kiệt các lô đất gần khu dân cư quanh các làng, các xóm của xã Ngọc Lý Chỉ trong một thời
Trang 5gian ngắn, các lò gạch, lò ngói ở dải đất phía bắc sát ngòi Ông Quận thuộc địa phận xã Ngọc Lý đua nhau nhả khói làm u ám cả một vùng trời Lượng khói khổng lồ đó tương như chỉ bay lên không trung rồi tản ra, nhưng thực tế chúng lại bay là là trên mạt đất toả ra cả phía bên kia con ngòi Những ngày gió bắc, khói cứ theo chiều gío liếm hết cả màu xanh của cả một cánh đồng rộng lớn trong đó có các cây trồng vụ đông của hai thôn Hương và Cầu Biêu thuộc xã Ngọc Nham, để lại trên mặt đất khô cằn là những thân cây ngô, cây lạc, cây khoai tây khô héo, cằn cọc Nguy hiểm hơn, con người, gia súc cũng
bị ảnh hưởng của khói lò gạch, ló ngói mà phát sinh bệnh tật như viêm họng, mắt mờ
Là nạn nhân trực tiếp của sự ô nhiễm môi trường do những đám khói bên kia sông, các hộ dân ở hai thôn Hương và Cầu Biêu cử đại diện của mình trực tiếp gặp gỡ các hộ làm gạch, ngói bên kia ngòi đề nghị dừng việc đốt lò Tuy nhiên, yêu cầu của họ không được đáp ứng, vì các chủ lò cho rằng việc đốt lò của họ là hoàn toàn hợp pháp vì họ đã được phép của chính quyền xã chủ quản, đồng thời vùng đất mà họ khai thác là địa phận của xã Ngọc Lý, họ không hề lấn chiếm đất của xã Ngọc Nham Cứ như vậy, cái lý của các chủ lò thuộc xã Ngọc Lý được củng cố và các lò gạch, lò ngói cứ lạnh lùng, bình thản nhả khói, thậm chí còn đậm đặc hơn do giá gạch, ngói trên thị trưởng ngày một tăng, vì mùa khô cũng là mùa xây dựng, còn thực tế thiệt hại, mất mát mùa màng già súc, những thiệt hại đến sức khoẻ của người dân hai thôn Hương và Cầu Biêu vẫn không được giải quyết Các hộ dân ở hai thôn Hương và Cầu Biêu của xã Ngọc Nham phải đề nghị Uỷ ban nhân dân xã Ngọc Nham can thiệp và cùng đại diện của họ trực tiếp sang gặp chính quyền xã Ngọc Lý để bàn bạc giải quyết nhưng sự việc đều bị khất lần Các hộ dân họp bàn và họ cho rằng chỉ còn một con đường gửi đơn khiếu kiện lệ Uỷ ban nhân dân huyện T.Y đề nghị can thiệp giải quyêt Trong
Trang 6đơn gửi Uỷ ban nhân dân huyện họ kiến nghị: Chính quyền xã Ngọc Lý và các chủ lò phải dỡ bỏ toàn bộ số lò gạch, ngói ven ngòi Ông Quận gần địa giới xã Ngọc Nham; đồng thời các chủ lò phía xã Ngọc Lý phải bồi thường toàn bộ những thiệt hại về mùa màng, về vườn cây do khói lò gây ra Tuy nhiên, những lá đơn của dân hai thôn Hương và Cầu Biêu vẫn biệt âm, vô tín theo tháng ngày Các lò gạch bên kia sông vẫn hoạt động ngày càng khẩn trương, tấp nập, đem lại nguồn thu ngày càng lớn cho các chủ lò và cho cả
xã Ngọc Lý
Sự kiên nhẫn của các hộ dân hai thôn Hương và Cầu Biêu cũng chỉ đến giới hạn Vào một ngày cuối năm, mặc dù rất bận rộn với công việc đồng áng và đặc biệt phải chuẩn bị cho cái tết Nguyên đán, hơn 70 người cả nam lẫn nữ ( chủ yếu là nam giới) tuổi từ thiếu niên, thanh niên đến trung niên thuộc hai thôn Hương và Cầu Biêu, một bộ phận qua cầu tre, một bộ phận băng qua ngòi Ông Quận (mùa khô, ngòi đã cạn nước) mang theo dao, cuốc, gậy gộc ào ào, la ó tiến về các lò gạch, lò ngói thuộc địa phận xã Ngọc
Lý Khi tới nơi họ đập phá không thương tiếc các lò gạch, lò ngói, các nhà tạm, họ dội nước vào những đống phơ làm vữa ra thành những đống đất sét Mặc dù bị động nhưng phía xã Ngọc Lý cũng kịp thời huy động hàng trăm người ra ứng chiến Cuộc ẩu đả giữa hai bên kéo dài chừng 30 phút thì lực lượng quân đội và công an huyện về giải tán
Kết thúc cuộc ẩu đả, cả hai bên có số người thương vong tương đối lớn , trong đó có một số người bị thương nặng phải cấp cứu tại bệnh viện huyện Số tài sản bị huỷ hoại cũng tương đối lớn, có đến hàng chục triệu đồng
Sau sự kiện trên, chính quyền hai xã Ngọc Lý, Ngọc Nham và Uỷ ban nhân dân huyện T.Y, tỉnh B.G đã pải có thêm nhiều cuộc họp để rút kinh nghiệm, tìm ra những nguyên nhân, giải pháp để lập lại kỷ cương, trật tự và
Trang 7lập lại mối quan hệ truyền thống tốt đẹp vốn có từ lâu đời của một vùng dân
cư hai bên ngòi Ông Quận
II - NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN ĐẶT RA
Qua tình huống trên có nhiều vấn đề cần phải xem xét làm rõ nhằm không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, lập lại trật tự, kỷ cương
xã hội, nhất là trong các quan hệ dân sự, bảo vệ môi trường, xây dựng khối đoàn kết thống nhất trong cộng đồng dân cư Đồng thời tình huống trên cũng đặt ra vấn đề trách nhiệm của chính quyền nhà nước trong việc quản lý, tổ chức các hoạt động kinh tế, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo cử công dân Mặt khác qua đay cũng cho thấy, một mặt bảo vệ lợi ích của Nhà nước, mặt khác phải bảo vệ lợi ích chính đáng của công dân
Để giải quyết được yêu cầu đó cần làm rõ mấy vấn đề sau đây:
- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến xung đột giữa hai cộng đồng dân cư của hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham, trách nhiệm của nhân dân tham gia vụ đụng độ do hành động tự phát làm thiệt hại đến người và tài sản;
- Việc giao đất cho các hộ gia đình và cá nhân để sản xuất gạch, ngói của Uỷ ban nhân dân xã Ngọc Lý có đúng với các quy định của pháp luật hay không, nhất là pháp luật về môi trường;
- Trước diễn biến của sự việc nêu trên, chính quyền hai xã Ngọc Lý, Ngọc Nham và Uỷ ban nhân dân huyện T.Y có trách nhiệm gì trong cồng tác quản lý nhà nước ở đị phương nói chung và trong việc giải quyết khiếu nại tố cáo của dân nói riêng;
Trang 8- Để lập lại trật tự, kỷ cương, khôi phục mối quan hệ truyền thống tốt đẹp của cộng đồng dân cư hai xã, chính quyền hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham cần phải có những giải pháp gì
Căn cứ vào những quy định của pháp luật, một mặt cần xem xét làm
rõ những vấn đề trên, mặt khác đề xuất phương án giải quyết tối ưu nhất đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm trong quản lý hành chính nói chung và quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh nói riêng
III NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ.
1 Nguyên nhân xảy ra các sự kiện.
Để xảy ra tình trạng nói trên có thể nói đến sự bất cập trong quản lý hành chính nhà nước ở địa phương, cơ sở Việc tận dụng đất đai để tổ chức sản xuất làm ra của cải cho xã hội, cải thiện đời sống nhân dân là một nhu cầu tất yếu Tuy nhiên, Uỷ ban nhân dân xã Ngọc Lý khi giao đất cho các hộ gia đình, cá nhân làm gạch ngói không tính đến tác động sự ô nhiễm của môi trường
Ô nhiễm môi trường là bất cứ sự thay đổi trực tiếp hay gián tiếp của môi trường theo chiều hướng xấu đi hay sự suy thoái của nó Hoạt động sản xuất của con người là một trong những nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường Trong quá trình sản xuất nào con người sử dụng nguyên, nhiên, vật liệu và các thành phần khác của môi trường để tạo ra thành phần chính hoặc phụ Quá trình đó làm phát sinh ra các chất thải ở các trạng thái khác nhau (rắn, lỏng, khí) Những chất thải này có tác động xấu tới môi trường, gây ô nhiễm, suy thoái môi trường
Những thiệt hại về hoa màu của nhân dân hai thôn Hương và Cầu Biêu thuộc xã Ngọc Nham do khói lò gạch của các hộ sản xuất gạch, ngói ven ngòi Ông Quận thuộc xã Ngọc Lý gây ra, làm cho nhân dân hai thôn đó
Trang 9bất bình Khi có kiến nghị của nhân dân hai thôn Hương và Cầu Biêu, chính quyền hai xã Ngọc Lý, Ngọc Nham và Uỷ ban nhân dân huyện T.Y đáng ra phải giải quyết kịp thời song lại để tình trạng kéo dài dẫn đến xung đột đáng tiếc xảy ra
2 Những hậu quả.
Qua nghiên cứu xem xét tình huống trên, có thể thấy những hậu quả
về mặt kinh tế và xã hội như sau:
Thiệt hại về kinh tế là đáng kể, tới hàng chục triệu đồng: Nhiều vỏ lò gạch bị phá nát; hàng chục vạn phơ gạch trở thành đống đất đã tiêu hao rất nhiều công sức của nhân dân; nhiều nhà tạm bị phá… Mất đi tài sản là đáng
kể, song có thể làm lại Điều quan trọng hơn là mất đi tình làng nghĩa xóm, mất đi mối quan hệ tốt đẹp vốn có từ xa xưa giữa các thôn hai bên ngòi Ông Quận Còn điều nữa cũng cần nói đến là qua sự việc trên chính quyền cũng giảm đi phần nào uy lực của mình, bởi những sai lầm không đáng có, những toan tính nông cạn chỉ vì những lợi ích trước mắt mà không tính đến những hậu quả ảnh hưởng đến sự ổn định trong khu vực dân cư, nhất là những tác động xấu tới môi trường làm ảnh hưởng tới hoa màu và sức khoẻ của con người Những biểu hiện quan liêu trong việc giải quyết vướng mắc của dân như thiếu kịp thời, thiếu căn cứ vào tình hình thực tế làm cho dân thiếu niềm tin vào chính quyền
IV PHÂN TÍCH VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT.
1 Những cơ sở pháp lý.
a, Luật Dân sự
- Điều 268 Nghĩa vụ của chủ sở hữu trong việc bảo vệ môi trường
"Khi sử dụng, bảo quản, từ bỏ tài sản của mình, chủ sở hữu phải tuân theo các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường; nếu làm ô nhiễm môi
Trang 10trường, thì chủ sơ rhữu có trách nhiệm chấm dứt hành vi gây ô nhiễm, thực hiện các biện pháp để khắc phục hậu quả và phải bồi thường thiệt hại".
- Điều 628 quy định: "Cá nhân, pháp nhân và các chủ thể khác làm ô
nhiễm môi trường gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, trừ trường hợp người bị thiệt hại có lỗi".
b, Luật Khiếu nại, tố cáo: Quy định trình tự tố cáo, khiếu nại và thẩm
quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo
- Điều 57 quy định: Người tố cáo gửi đơn hoặc trực tiếp tố cáo với cơ
quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền; yêu cầu được thông báo kết quả giải quyết tố cáo
- Điều 59 quy định : Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật mà người tố
cáo thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức nào thì cơ quan tổ chức
đó phải giải quyết.
c, Luật môi trường
- Điều 6 Luật bảo vệ môi trường quy định: Bảo vệ môi trường là sự
nghiệp của toàn dân, mọi tổ chức, cá nhân phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường, có quyền và trách nhiệm phát hiện, tố cáo mọi hành vi vi phạm pháp luật để bảo vệ môi trường.
- Điều 7 Luật bảo vệ môi trường quy định: "Tổ chức, cá nhân gây tổn
hại môi trường do hoạt động của mình phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật".
d, Luật hành chính: Quy định hành vi hành chính của cơ quan quản lý
hành chính nhà nước Nếu có những biểu hiện vi phạm pháp luật cũng phải chịu trách nhiệm hành chính
2 Hướng xử lý tình huống
Trang 11a, Đây là tình huống thường gặp trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa Câu chuyện xảy ra tuy đã qua nhưng nó luôn là bài học mới cho công tác quản lý hành chính nhà nước ở địa phương và cơ sở
Trên thực tế, sự tranh chấp về đất đai, nguồn nước hay về một nguồn tài nguyên nào đó rồi dẫn đến sự xung đột giữa các làng, xã là các việc thường xảy ra lâu nay Tuy nhiên, cuộc xung đột ở tình huống nêu trên giữa cụm dân cư của hai xã Ngọc Lý và Ngọc Nham không phải do nguyên nhân nêu trên Bởi vì ranh giới lãnh thổ, đất đai của hai xã đã được phân định bởi ngòi Ông Quận Hơn nữa, những vấn đề tranh chấp đất đai, tài nguyên đã có Luật Đất đai, Luật Tài nguyên điều chỉnh Chỉ còn phần không gian là vấn
đề nhạy cảm chưa được quy định trong luật Do sức ép của việc tăng dân số, ngành nghề ngày càng phát triển, cùng với quá trình đô thị hoá, công nghiệp hoá đã làm gia tăng một khối lượng lớn chất thải và môi trường sống, làm hỏng đất, ô nhiễm nguồn nước và không khí Các chỉ số về mức độ độc hại
do ô nhiễm đã vượt quá giơí hạn cho phép như nồng độ bụi, khí NH3, hơi trì,
SO2, CO2… quá cao Khí thải CO2 từ các lò gạch của xã Ngọc Lý đã lan toả, phá hoại mùa màng, vườn cây của hai thôn Hương và Cầu Biêu, dẫn đến sự bột phát, manh động của nhân dân hai thôn này Đây là vấn đề mà chính quyền cả hai xã đáng lẽ phải dự cảm được và phải có phương án phòng ngừa
Nguồn gốc sâu xa hơn của cuộc xung đột ở tình huống trên, xét về mặt tự nhiên là do sự phát triển ồ ạt của nền kinh tế thị trường dẫn đến sự vi phạm về môi trường sinh thái của các chủ lò gạch xã Ngọc Lý Chủ trương của chính quyền xã Ngọc Lý cho nhân dân khai thác đất đai phát triển kinh
tế bằng các sản phẩm gạch, ngói là đúng Nhưng có lẽ chính quyền xã Ngọc
Lý chưa lường hết những hậu quả do khí thải và khói bụi gây ra Về phía chính quyền xã Ngọc Nham thì xem như việc đó là việc riêng của dân cư