Chuong 2. Chon dia diem xay dung nha may

Ýù nghĩa của việc lựa chọn điểm xây dựng nhà máy : Việc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy là một khâuđặc biệt quan trọng trong quá trình đầu tư của doanh nghiệp, vìtrong thực tế sau khi

 Đảm bảo quá trình sản xuất liên tục.

 Ngày nay các nhà máy thường đặt trong các khu côngnghiệp, có lợi vì :

 Giảm diện tích xây dựng

 Số công trình hữu ích sẽ được tận dụng tốt hơn

 Giảm được vốn đầu tư ban đầu

 Tiết kiệm cơ sở hạ tầng

 Được sự ưu đãi của nhà nước

 Nằm trong vùng qui hoạch của thành phố  Có khả nănghoạt động lâu dài

 Nhà máy của chúng ta nằm gần các nhà máy khác cókhả năng cung cấp nguyên liệu  Giảm chi phí vận chuyển

 Khu công nghiệp: sản xuất công nghiệp hoặc dịch vụ phụcvụ sản xuất công nghiệp

 Khu chế xuất: nhiệm vụ chính là sản xuất hàng côngnghiệp phục vụ xuất khẩu hoặc các dịch vụ có liên quanđến xuất khẩu

 Khu công nghệ cao: áp dụng sản xuất các sản phẩm côngnghệ cao như công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, cơ điện

tử, bên cạnh đó còn có các ngành vật liệu mới, nănglượng mới.

Ví dụ:

Nhà máy sản xuất bánh kẹo

Nhà máy sản xuất đường Nhà máysản xuất bột

Nếu lựa chọn đúng thì sẽ thúc đẩy sự phát triển của cácđô thị, sự phát triển của xã hội

Ýù nghĩa của việc lựa chọn điểm xây dựng nhà máy :

Việc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy là một khâuđặc biệt quan trọng trong quá trình đầu tư của doanh nghiệp, vìtrong thực tế sau khi đã xây dựng nhà máy thì quyết địnhnày không còn khả năng thay đổi nữa Việc lựa chọn địađiểm xây dựng nhà máy có ý nghĩa quan trọng đối với sựtồn tại và phát triển của nhà máy Nếu địa điểm xây dựngkhông phù hợp thì sẽ gặp phải nhiều khó khăn trong quátrình xây dựng và hoạt động như :

1 Nếu nhà máy đặt quá xa vùng nguyên liệu, sẽ phảitốn chi phí vận chuyển nguyên liệu đến nhà máy và đôikhi hoạt động của nhà máy còn bị ngưng trệ do thiếunguyên liệu để sản xuất

2 Nếu nhà máy không đặt trong khu quy hoạch của thànhphố hay không nằm trong vùng đảm bảo an ninh quốcphòng thì hoạt động của nhà máy sẽ bị ngưng trệ khixảy ra sự cố không thể tính toán trước, ví dụ khu đất đó

bị giải tỏa

3 Nếu nhà máy đặt quá xa vùng tiêu thụ sản phẩm, sẽtốn chi phí vận chuyển hàng đến nơi tiêu thụ, đôi khi thời

gian vận chuyển dài sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sảnphẩm  có thể ảnh hưởng đến việc kinh doanh của nhàmáy.

4 Nếu nhà máy đặt xa hệ thống đường giao thông chínhthì vận chuyển khó khăn, tốn kém

5 Nếu nhà máy đặt xa nơi cung cấp điện, nước thì phảitốn kém chi phí cho việc cung cấp điện, nước cho hoạtđộng của nhà máy Đặc biệt đối với nhà máy thựcphẩm thì nước là một nhu cầu rất cần thiết

6 Nếu việc lựa chọn địa hình và địa chất của khu đấtkhông phù hợp với tính chất hoạt động của nhà máycũng có ảnh hưởng rất lớn vì:

 Nếu cường độ chịu lực của lớp đất đó không đủlớn, sẽ sinh ra sụt lún  Ảnh hưởng đến hoạt động củanhà máy

 Nếu nền đất không bằng phẳng  Tốn kém chi phísan nền

 Nếu nhà máy đặt quá xa vùng cung cấp nguyên vậtliệu cho việc xây dựng nhà máy  Tốn kém chi phí vậnchuyển

Như vậy nếu việc lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máykhông hợp lý có thể dẫn đến việc phải tốn kém nhiềuchi phí cho hoạt động của nhà máy, hoặc có thể nhàmáy ngưng hoạt động

II Nguyên tắc lựa chọn

1 Địa điểm: xây dựng nhà máy phải gần vùng nguyên liệu

(hoặc ngay vùng nguyên liệu) để:

 Giảm chi phí vận chuyển nguyên liệu

 Nguyên liệu phải đảm bảo chất lượng

 Vùng nguyên liệu phải đủ lớn, đảm bảo đủ chất lượngvà số lượng nguyên liệu cho nhà máy hoạt động liên tục.

Ví dụ: Các nhà máy đường, tinh bột mì thường đặt ở Tây

Ninh do ở đó được trồng nhiều mía, khoai mì

Các nhà máy chế biến thủy sản đặt gần sông,biển

2 Giao thông: nhà máy nên đặt gần đường giao thông chính

(đường bộ, đường thủy, đường sắt, đường hàng không) đểthuận tiện cho việc vận chuyển nguyên liệu, sản phẩm …

3 Nguồn điện, nước, (và các loại nhiên liệu khác)

 Nước: có nước trong mạng lưới nước sinh hoạt thành phố,

nước giếng khoan (độ sâu giếng từ 40m  120m, nếu cạn quánước sẽ ô nhiễm, sâu quá thì nước dễ có kim loại nặng)

 Điện: gần mạng lưới điện quốc gia.

Nếu có thể nên xây dựng gần các nhà máy khác hoặctrong các khu công nghiệp, khu chế xuất để hợp tác với nhauvề nhiều mặt như sử dụng nhân công, xây dựng các côngtrình phúc lợi công cộng, xử lý chất thải, tiêu thụ phế liệu,vật tư

4 Nằm trong khu quy hoạch của thành phố, khu vực đảm bảo an

ninh quốc phòng (không xây dựng gần biên giới, sân bay, …)để nhà máy được hoạt động ổn định

5 Nên đặt gần khu dân cư ( do đặc trưng nhà máy của chúng ta

là nhà máy chế biến thực phẩm) để thuận tiện trong việc lựachọn công nhân, tiêu thụ sản phẩm, giảm các chi phí phúc lợixã hội (đào tạo, nhà ở) Đặc biệt, các nhà máy sản xuấtcác loại sản phẩm dễ hư hỏng phải tiêu thụ ngay thì gần khudân cư là yếu tố rất quan trọng

6 Lựa chọn nơi có khí hậu, thời tiết, địa hình thuận lợi, tương đối

bằng phẳng, ít ngập lụt, mạch nước ngầm nằm sâu dưới đất Để không tốn nhiều tiền làm móng

 Phải có đủ diện tích để xây dựng, bố trí các công trìnhhiện hữu (phù hợp với mặt bằng nhà máy), đồng thời có khu dự trữ để mở rộng trong tương lai

7 Nếu nhà máy thuộc loại nhà máy nhiều bụi, có mùi khó

chịu, có chất độc hại  Chọn địa điểm xa khu nhà ở của dân,các khu vực công cộng khác để tránh ô nhiễm

Tốt nhất là chọn xây dựng nhà máy trong các khu côngnghiệp, khu chế xuất  đảm bảo về an toàn vệ sinh côngnghiệp

 Dựa vào đặc điểm của từng nhà máy mà có thể ưu tiênnguyên tắc này, xem nhẹ nguyên tắc khác

Ví dụ: xét các yếu tố có tính khoa học không? Có tính kinh tế

không? Có tính thực tế không?

III Trình tự lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy

1 Thu thập thông tin

 Thu thập, ghi chép các số liệu như diện tích, ranh giới, cácđiều kiện hạ tầng, môi trường, dân cư, dịch vụ công cộng

 Ghi các số liệu khảo sát địa chất công trình, hướng gió,thời tiết, độ ẩm không khí.

 Vẽ sơ đồ địa điểm

 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn địa điểm :

Sơ đồ các nhân tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn địa điểm xây dựng

nhà máy

Khi lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy, ta phải xác địnhcác nhân tố chính ảnh hưởng tới việc chọn địa điểm xâydựng và các nhân tố chính này phải thể hiện được sự khácnhau giữa các địa điểm

Sự ảnh hưởng của các nhân tố này không cố định theothời gian

Nhân tố lựa chọn địa

điểm

Tầm quan trọng

Tác động theo thời gian

Ngắ n hạn

Dài hạn Tươn g lai

Cung cấp nguyên vật liệu Có ý nghĩa

quyết địnhĐặc điểm khu đất

Cấp nước

Vị trí so với mạng lưới giao

thông

Cấp điện

Lực lượng lao động

Ít có ý nghĩaquyết định

Vị trí so với thị trường tiêu

thụ

Qui định về xây dựng, thuế,

Định hướng phát triển kinh

tế của khu vực

Xử lý chất thải

Vị trí đến khu ở

Nhà máy lân cận

Bảng thể hiện tác động theo thời gian của các nhân tố ảnh hưởng

 Dự đoán sự thay đổi có lợi hoặc bất lợi theo thời giancủa các nhân tố ảnh hưởng có ý nghĩa rất thiết thựctrong quá trình đánh giá lựa chọn địa điểm

Ví dụ:

 Nguyên liệu (1)

 Điện nước (2)

 Giao thông (3)

 Vệ sinh môi trường (4)

 Chính sách pháp luật (5)

 Quan hệ xã hội (6)

 Lựa chọn nhân tố nào thể hiện sự khác biệt giữacác địa điểm A, B, C ?

Có thể (1), (2), (3), (6): nhân tố chính

 Các nhân tố chính chỉ ảnh hưởng ở mức độ tươngđối

Ví dụ: Trong thời gian đầu, khi xây dựng nhà máy ở

ngoại thành thì yếu tố cơ sở hạ tầng bất lợi nhưng saumột thời gian, thành phố mở rộng ra ngoại thành thì yếutố cơ sở hạ tầng không còn quan trọng nữa

 Tóm lại, có 6 nhóm nhân tố chính:

(I) Nguyên liệu : yêu cầu về sản lượng, chất lượng,

vận chuyển

(II) Cơ sở hạ tầng : giao thông, điện, nước.

(III) Thị trường : nguyên liệu (nếu quy nhân tố

nguyên liệu về thị trường luôn), thị trường sảnphẩm

(IV) Địa hình và đặc điểm khu đất (V) Lực lượng lao động

(VI) Quan hệ xã hội

2 Trình tự lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy

 Thu thập thông tin liên quan đến địa điểm xây dựng nhàmáy (từ các công ty kinh doanh hạ tầng kiến trúc, hoặc từcác dịch vụ công cộng)

 Phân tích, đánh giá giữa các địa diểm để lựa chọn địađiểm tối ưu

Bước 1: Xác định mục đích của việc xây dựng nhà máy Bước 2: Thống kê các nhân tố chính ảnh hưởng đến việc

lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy và những nhân tốnày phải thể hiện được sự khác nhau giữa các địa điểm

Bước 3: Xác định những yêu cầu của các nhân tố ảnh

hưởng( giao thông, địa hình, địa chất, điện, nước, ), đặcbiệt là những yêu cầu có tính đặc thù của nhà máy

Bước 4: Tìm các địa điểm có khả năng xây dựng nhà

máy

Bước 5: Kiểm tra các địa điểm, lựa chọn sơ bộ dựa trên

những yêu cầu trên, loại các địa điểm không phù hợp

Bước 6: Xác định phương pháp đánh giá (dùng phương

pháp này để lựa chọn các phương án đã được chọn sau khikiểm tra lựa chọn sơ bộ)

Bước 7: Đánh giá các địa điểm đã lựa chọn sơ bộ dựa

trên phương pháp đánh giá đã chọn ở trên

Bước 8: Chọn địa điểm tối ưu

 Nếu có 1 địa điểm tối ưu: chọn

 Nếu có nhiều địa điểm phù hợp: xét các yếutố ưu tiên, sau đó nhà đầu tư quyết định lựa chọnđịa điểm thích hợp

 Nếu không có địa điểm phù hợp: xác định lạiphương pháp đánh giá và thực hiện lại các bướctrên

IV Một số phương pháp đánh giá việc chọn địa điểm xây dựng nhà máy

 Từ những địa điểm tìm được thông qua tư vấn, quảng cáo, …người ta tiến hành lựa chọn sơ bộ Cơ sở để lựa chọn là dựavào các yêu cầu đặt ra của các nhân tố ảnh hưởng quantrọng Phần lớn các địa điểm bị loại bởi chúng không đạt đượcnhững yêu cầu tối thiểu Các địa điểm còn lại cần được đánhgiá tiếp tục để tìm ra địa điểm tốt nhất

 Có nhiều phương pháp đánh giá để lựa chọn, trong đó có haiphương pháp thường được sử dụng hiện nay

1 Phương pháp tọa độ vận chuyển :

 Phương pháp này được sử dụng để tìm các địa điểm xâydựng cho loại xí nghiệp công nghiệp có nhu cầu vận chuyểnlớn

 Trên bản đồ của một hoặc vài đô thị có các địa điểmdự kiến xây dựng nhà máy (S1, S2, S3, …) người ta xác lập mộthệ thống tọa độ X, Y Trên đó xác định địa điểm của cáchãng cung ứng nguyên vật liệu và hãng tiếp nhận thànhphẩm Mỗi điểm (n) có hai thông tin chính là khối lượng vận

chuyển (Tn) đi hoặc đến và điểm tọa độ theo phương Xn, Yn củanó.

 Địa điểm tối ưu nhất ( điểm cân bằng về quãng đường vàkhối lượng vận chuyển) được xác định bằng tọa độ:

X điểm tối ưu = (Tổng các Xn* Tn ) : (Tổng khối lượng vận chuyển đến

 Phương pháp này thường dược dùng cho khu vực có mật độgiao thông dày đặc và với giả thiết không kể đến giá cướcvận chuyển khác nhau của từng loại hàng hóa

Nguyên vật liệu chính

N1 6.40 40 256.0 0 0N2 2.50 50 125.0 23 57.5N3 8.60 20 172.0 20 172.0

p nha än

Sản phẩm

T1 8.50 50 425.0 46 391.0T2 1.50 43 64.5 46 69.0T3 3.00 20 60.0 70 210.0

41.90 1498 .7 1374 .7

Kết quả: Ytt = 1498.7 : 41.9 = 35.77 và Xtt = 1374.7 : 41.9 = 32.8

Ví dụ về lựa chọn địa điểm xây dựng xí nghiệp công nghiệp bằng

phương pháp toạ độ vận chuyển Chú thích: - Stt (32.8, 35.77) là địa điểm lý tưởng, điểm trung tâm về quãng đường và khối lượng vận chuyển, S2 là địa

điểm được chọn.

2 Phương pháp đánh giá theo điểm (Phương pháp sử dụng tổng hợp các yếu tố có liên quan) :

 Đây là phương pháp thường được sử dụng bởi các ưu điểm:

 Phương pháp này xét đến một cách tổng hợp các nhântố ảnh hưởng nên nó mang tính thực tế hơn so với cácphương pháp chỉ dựa vào một hay một số ít các nhân tốđể đánh giá

 Chú ý đến ý nghĩa hay giá trị so sánh của từng nhântố trong quá trình đánh giá

 Độ chính xác, tính khách quan cao

 Sử dụng đơn giản do dùng một đơn vị thống nhất trongđánh giá (điểm) và có thể đánh giá nhiều phương áncùng một lúc

 Phương pháp này được tiến hành theo 5 bước sau:

Bước 1: Xác định các nhân tố cần đánh giá, nghĩa là

xác định các nhân tố chính ảnh hưởng đến việc lựa chọn

địa điểm xây dựng và các nhân tố chính này phải thểhiện được sự khác nhau giữa các địa điểm lựa chọn.

Ví dụ: (1), (2), (3), (6): nhân tố chính

Có 6 nhóm nhân tố chính

Bước 2: Xác định giá trị so sánh (theo %) của các nhóm

và từng nhân tố trong mỗi nhóm

 Đây là bước có tính quyết định để lập nên hệthống đánh giá theo điểm và cũng là điểm yếu nhấtcủa phương pháp Vì ở đây thể hiện nhiều tính chủquan của người lập

 Giá trị so sánh (%) của từng nhân tố phụ thuộc vàođặc điểm của từng ngành công nghiệp, đặc điểm xínghiệp, và sự phát triển của cơ sở hạ tầng kỹ thuật –xã hội của khu vực

 Xác định bằng cách cho điểm cao đối với nhữngnhân tố quan trọng, và cho điểm thấp đối với nhữngnhân tố ít quan trọng hơn

 Để hạn chế tính chủ quan thì dùng phương pháp “hỏi

ý kiến chuyên gia”

 Hiệu quả của công việc này phụ thuộc rất nhiềuvào cách lập các phiếu đánh giá

 Sau đó tổng kết, chỉnh lý và đưa ra một hệ thốnggiá trị của các nhân tố ảnh hưởng

Ví dụ tham khảo về phân chia nhóm và xác định giá trị so

sánh của các nhân tố ảnh hưởng

Cho tất cả ngành công nghiệp

(CHLB Đức) Cho ngành CN thực phẩm(CHLB Đức)

Thư ù tự

Các nhân tố ảnh

hưởng

Giá trịso sán h

1 Đặc điểm khu đất 32 1 Đặc điểm khu đất 34

1.1 Đặc điểm điều kiện địa hình khu đất 26.7 1.1 Đặc điểm điều kiện địa hình khu đất 14.5

Độ bằng phẳng 6.9 Độ bằng phẳng 2.5 Cấu trúc nền đất,

Khả năng chịu lực 5.9 Cấu trúc nền đất, Khả năng chịu lực 4.0Chủ sở hữu 2.5 Mực nước ngầm 3.3 Cảnh quan tự nhiên 1.5 Cảnh quan tự nhiên 0.8 Khoảng cách cách ly 5.2 Lũ lụt 2.8 Yếu tố truyền thống 4.7 Điều kiện khí hậu 1.1

2 Hạ tầng kỹ thuật 38 1.3 Độ lớn khu đất 8.5 2.1 Hệ thống giao thông 13 2 Hạ tầng kỹ thuật 35

Tiếp nối với giao

thông đường bộ 5.4 2.1 Hệ thống giao thông 9.0Tiếp nối với giao

thông đường sắt 4.6 Tiếp nối với giao thông đường bộ 6.5Tiếp nối với sân bay 2.0 Tiếp nối với giao thông đường sắt 2.5Tiếp nối với cảng,

sông, biển 1.0 2.2 Cung cấp năng lượng 7.0

2.2 Cung cấp năng lượng 11.3 Cung cấp điện 5.3 Cung cấp điện 7.4 Cung cấp khí đốt 1.7 Cung cấp dầu lửa, khí

2.3 Cấp nước 6.9 Từ giếng khoan tại chỗ 7.52.4 Xử lý nước thải 3.9 2.4 Xử lý rác thải, nước thải 4.0 2.5 Xử lý rác thải 2.9 3 Lực lượng lao động 16

3 Lực lượng lao động 16 3.1 Vị trí trong thị trường lao động 8.0 3.1 Số lượng lao động 5.3 3.2 Mức lương 4.0

3.2 Chất lượng lao động 5.4 3.3 Đặc điểm con người địa phương 1.5 3.3 Các cơ sở giáo dục, dạy nghề 5.3 3.4 Các cơ sở giáo dục, dạy nghề 1.1

4 Các nhân tố khác 14 3.5 Nhà ở cho công nhân 1.4 4.1 Chính sách phát triển kinh tế 4.5 4 Các nhân tố khác 15.0

4.2 Ngày nghĩ, lễ trong khu vực 3.5 4.1 Thuế, cơ hội phát triển, hạn chế 12.0 4.3 Thị trường 6.0 4.2 XHCN ở lân cận 3.0

Giá trị so sánh của từng nhân tố ảnh hưởng ví dụ cho

nhà máy thực phẩm Việt Nam

Giá khu đất: 9%

Độ lớn khu đất: 6%

Xử lý nước thải: 3%

Xử lý rác thải: 2%

Đặc điểm thị trường: 3%

Lực lượng lao động: 10%

Vị trí trong thị trường sức lao động: 6%

Nhà ở: 2%

Công trình dich vụ công cộng: 2%

Quan hệ đô thị: 5% Vị trí so với khu dân cư: 2%Nhà máy lân cận: 3%

Bước 3: Xác định mức đánh giá cho từng nhân tố ảnh

hưởng

 Khả năng đáp ứng yêu cầu của từng nhân tố ảnhhưởng được chia thành các mức khác nhau Chính mứcnày có tác dụng đánh giá được nhân tố ảnh hưởngcó thuận lợi hay không và ở mức độ nào Các mứcnày được xếp đặt theo trật tự giảm dần tương ứng vớimột thang điểm, ví dụ như: rất thuận lợi, thuận lợi, ítthuận lợi, và không thuận lợi tương ứng với 4, 3, 2, 1điểm Tùy theo đặc điểm của từng nhân tố ảnhhưởng mà mức đánh giá nhiều hoặc ít

 Phương pháp thông thường được dùng để xây dựngcác mức đánh giá là phương pháp phân tích SWOT(Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) Phương phápnày giúp xác định các mặt mạnh, mặt yếu, các cơhội phát triển ảnh hưởng đến nhân tố và những gìcó thể trở thành nguy cơ đe dọa trong nhân tố đó

Ví dụ:

Tiêu chuẩn cho mức thang đánh giá nhân tố cung cấp

nguyên liệu để lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy chế biến rau

quả

Nhân tố ảnh hưởng: “CUNG CẤP NGUYÊN LIỆU”

SWOT Khả năng cung cấp nguyên liệu đánhMức

giá

Điể m