Nghĩa đàn trong công cuộc đổi mới (1986 2000)

Những thành tựu mà nhân dân huyện Nghĩa Đàn đạt đợc trong thời kỳ đổi mới đã minh chứng đờng lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra từ Đại hội VI là hoàn toàn đúng đắn.. Bên cạnh n

Mục lục

Trang

1 Lí do chọn đề tài……… 1

2 Lịch sử vấn đề……… 3

3 Giới hạn của đề tài và phơng pháp nghiên cứu………… 4

4 Bố cục của khoá luận……… 4

B Nội dung Chơng 1 Tôn giáo nguyên thuỷ……… 5

1.1 Nguồn gốc tôn giáo……… 5

1.2 Các loại hình tôn giáo nguyên thuỷ……… 22

1.3 Bản chất tôn giáo nguyên thuỷ……… 25

Chơng 2 Tôn giáo trong xã hội chiếm hữu nô lệ……… 30

2.1 Tôn giáo ấn Độ cổ đại: đạo Bà la môn, đạo Phật……… 30

2.2 Tôn giáo ở khu vực Trung Đông: đạo Do thái………… 41

2.3 Tôn giáo ởm Rôma cổ đại: đạo Cơ đốc……… 48

2.4 Bản chất tôn giáo trong thời kỳ chiếm hữu nô lệ……… 50

Chơng 3 Tôn giáo trong xã hội phong kiến……… 53

3.1 Đạo Hinđu……… 53

3.2 Đạo Thiên chúa……… 55

3.3 Đạo Hồi……… 61

3.4 Bản chất tôn giáo trong xã hội phong kiến……… 69

C Kết luận……… 71

Tài liệu tham khảo………. 76

a- Dẫn Luận.

1 Lí do chọn đề tài.

Vào mùa xuân năm 1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc của dân tộc ta giành đợc thắng lợi Cả nớc bớc vào thời kỳ cách mạng mới- cách mạng xã hội chủ nghĩa - con đờng mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta đã lựa chọn

Trong gần một thập kỷ vừa tìm tòi, vừa làm vừa thử nghiệm chúng ta đã

đạt đợc những thành tựu cơ bản trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị - xã hội Tuy

nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt đợc, Đảng và Nhà nớc ta còn gặp phảinhững khó khăn và những hạn chế nhất định Đó là sự tàn phá của cuộc chiếntranh dai dẳng 30 năm Những vết thơng chiến tranh cha dễ gì khắc phục trongngày một, ngày hai Thêm vào đó, tình hình chính trị thế giới có nhiều biếnchuyển không có lợi cho ta cũng nh các nớc xã hội chủ nghĩa Sự hỗ trợ giúp đỡmột cách vô t và nhiệt tình của các nớc xã hội chủ nghĩa không còn nữa, đặcbiệt là cơ chế quan liêu bao cấp đã tỏ ra lỗi thời, lạc hậu làm cho đất nớc sau 10năm rơi vào tình trạng trì trệ, khủng hoảng trên nhiều lĩnh vực kinh tế - chính trị

và đời sống xã hội

Trong hoàn cảnh đó, để đa đất nớc thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng, tiếptục đa sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa đi lên thì đổi mới là con đờng tấtyếu Đổi mới là một yêu cầu cấp thiết có ý nghĩa sống còn đối với dân tộc ta vànhân dân ta, đồng thời nó còn phù hợp với xu thế của thời đại Vì vậy Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) của Đảng Cộng sản Việt Nam là mộtcái mốc quan trọng trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nớc ta

Trong 15 năm thực hiện đờng lối đổi mới (1986-2000) nền kinh tế nớc ta

đã thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng, công cuộc đổi mới đã đạt đợc những thànhtựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh quốcphòng

Trong bối cảnh chung của đất nớc, Nghĩa Đàn thuộc vùng trung du miềnnúi, ở về phía Bắc - Tây Bắc tỉnh Nghệ An, đã nhanh chóng tiếp nhận đờng lốiquan điểm đổi mới một cách linh hoạt sáng tạo vào thực tiễn của địa phơngmình Đảng bộ huyện Nghĩa Đàn đã khai thác tiềm năng nội lực, cùng với sựsáng tạo nỗ lực vơn lên của nhân dân các dân tộc trong huyện 15 năm đổi mới(1986-2000), Nghĩa Đàn đạt đợc nhiều thành tựu chủ yếu trên tất cả các lĩnhvực nh: kinh tế, chính trị, văn hoá, giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng Nghĩa

Đàn thực sự trở thành một huyện điển hình của sự kết hợp kinh tế nônglâm công - thơng nghiệp và dịch vụ phát triển

-Những thành tựu và tiến bộ mà Nghĩa Đàn đạt đợc trong 15 năm đổi mới

là rất cơ bản, tuy nhiên đó mới chỉ là bớc đầu Bên cạnh đó còn có nhiều mặtyếu kém khuyết điểm hoặc vừa nảy sinh cha đợc giải quyết đòi hỏi cán bộ vànhân dân Nghĩa Đàn phải có biện pháp khắc phục

Những thành tựu mà nhân dân huyện Nghĩa Đàn đạt đợc trong thời kỳ

đổi mới đã minh chứng đờng lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam đề ra từ

Đại hội VI là hoàn toàn đúng đắn Đờng lối đó phù hợp với tình hình đất nớc,vừa phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử và thời đại Bên cạnh những thànhtựu trên trong quá trình thực hiện đổi mới, Đảng bộ và nhân dân huyện Nghĩa

Đàn cũng gặp không ít khó khăn, tồn tại, những mặt yếu kém cần phải cố gắngkhắc phục để đa công cuộc đổi mới ở Nghĩa Đàn ngày một đạt đợc những kếtquả cao hơn, góp sức cùng nhân dân cả nớc trong công cuộc đổi mới

Hiện nay nhân dân Nghĩa Đàn đang tiếp tục công cuộc đổi mới trong thời

kỳ mới của dân tộc, đó là thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Việc tổng kết đánh giá nhìn nhận những kinh nghiệm thành công cũng

nh cha thành công của giai đoạn trớc, áp dụng cho giai đoạn sau là điều rất quantrọng Là ngời con của quê hơng Nghĩa Đàn, lại là sinh viên theo học ngành lịch

sử Việt Nam, tôi muốn góp sức vô cùng nhỏ bé của mình cùng nhân dân Nghĩa

Đàn nhìn nhận lại quá trình thực hiện công cuộc đổi mới trên quê hơng Do đó

tôi chọn đề tài: “Nghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới (1986-2000)“ làm khoá

luận tốt nghiệp đại học của mình

2 Lịch sử vấn đề.

Nghiên cứu quá trình đổi mới nói chung, vấn đề “Nghĩa Đàn trong côngcuộc đổi mới (1986-2000)” nói riêng hiện đang là một đề tài mới mẻ, mang tínhthời sự, vì các sự kiện đang trong quá trình phát triển đi lên Do đó việc tổng kết

đánh giá gặp nhiều khó khăn Hơn nữa đây là một vấn đề hàm chứa trong đó cảtính lí luận và thực tiễn Trên phạm vi cả nớc cho đến nay, mới có một số tài

liệu mang tính chuyên khảo nghiên cứu đờng lối đổi mới của Đảng hoặc đề cập

đến một số khía cạnh của vấn đề

2.1 Trong cuốn “Lịch sử Việt Nam từ 1975 đến nay - những vấn đề líluận và thực tiễn” của giáo s Trần Bá Đệ biên soạn, do nhà xuất bản Đại họcQuốc gia xuất bản năm 1998 đã nêu lên nhiều thành tựu tiến bộ và những hạnchế yếu kém, khuyết điểm của đất nớc từ khi thực hiện đờng lối đổi mới đếnnăm 1996

2.2 Luận án tiến sĩ sử học “Đặc điểm công cuộc đổi mới dới sự lãnh đạocủa Đảng Cộng sản Việt Nam (1986-1996)” của Tờng Thuý Nhân, mã số 50316bảo vệ tại Hà Nội năm 2000 Tác giả đã đề cập đến quá trình thực hiện đờng lối

đối mới của nớc ta trên một số khía cạnh, những thành tựu, khuyết điểm và một

số vấn đề cần bổ sung cho đờng lối đổi mới

2.3 Cuốn “Đổi mới kinh tế và các chính sách phát triển ở Việt Nam”- Hànội 1990 Đây là tập Kỷ yếu hội thảo khoa học do Viện Nghiện cứu Quản lýkinh tế Trung ơng phối hợp với trờng Đại học kinh tế Stốckhôm Thuỷ Điển thựchiện Các tham luận tham gia hội thảo tập trung đi sâu nghiên cứu các chínhsách kinh tế trên một số lĩnh vực cụ thể nh công nghiệp, nông nghiệp, thơngnghiệp Tuy nhiên, các tham luận mới chỉ dừng lại ở phạm vi kinh tế, hơn nữa

về mặt thời gian mới chỉ dừng lại ở thời điểm 1990 cho nên kết quả đánh giácòn nhiều hạn chế

2.4 Ngoài các tài liệu mang tính chuyên khảo trên, trong các văn kiện

Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam tại các Đại hội VI,VII, VIII, IX đã tổng kết những thành tựu, tiến bộ và vạch ra những yếu kémtồn tại, khuyết điểm của việc thực hiện những nhiệm vụ, mục tiêu mà nghịquyết của các đại hội đó đề ra

ở phạm vi địa phơng thì đây là vấn đề mới mẻ cha thu hút sự quan tâmnghiên cứu của các nhà nghiên cứu Tản mạn trong một số tài liệu có đề cập đếnmột số khía cạnh của vấn đề

2.5 Cuốn “Kinh tế - xã hội - văn hoá của tỉnh Nghệ An trong tiến trình

đổi mới” do Sở Khoa học - Công nghệ và Môi trờng Nghệ An biên soạn, Vinh

1994 Đã đánh giá thực trạng kinh tế xã hội và văn hoá, khẳng định nhữngthành tựu, những mặt mạnh, đồng thời nêu rõ những hạn chế và thiếu sót củatỉnh Nghệ An trong bớc đầu thực hiện đờng lối của Đảng (1986-1993)

2.6 Cuốn “Lịch sử Đảng bộ huyện Nghĩa Đàn” do Huyện uỷ, UBNDhuyện Nghĩa Đàn biên soạn, nhà xuất bản Nghệ Tĩnh 1990 Đây là một côngtrình giới thiệu lịch sử về tự nhiên, con ngời và truyền thống yêu nớc của Nghĩa

Đàn từ xa xa đến năm 1954 và quá trình hoạt động phát triển của lịch sự Đảng

bộ huyện Nghĩa Đàn trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp

2.7 Ngoài ra, một số báo cáo của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện Nghĩa

Đàn từ khoá XXI đến khoá XXV và các báo cáo tổng kết của Hội đồng Nhândân huyện hiện lu tại huyện uỷ và UBND huyện Nghĩa Đàn đã đánh giá sơ lợcnhững thành tựu của Nghĩa Đàn qua quá trình thực hiện đờng lối đổi mới Riêng

về Nghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới thì có thể khẳng định cha có một côngtrình nghiên cứu nào tổng kết và đánh giá Bởi vì công cuộc đổi mới hiện nayvẫn còn tiếp tục Do vậy việc tổng kết đánh giá mới chỉ là sự tổng kết qua từng

đại hội hàng năm của Đảng bộ Nghĩa Đàn Để có một công trình hoàn chỉnh về

“Nghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới (1986-2000)” cần đợc đầu t thời gian,công sức và trí tuệ nhiều hơn

3 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài.

Nghiên cứu đề tài: “Nghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới (1986-2000)”

Đây là một đề tài về lịch sử địa phơng, nghiên cứu về một giai đoạn nhỏ, đó làquá trình đổi mới trên đất Nghĩa Đàn từ 1986-2000 Do vậy xác định đối tợnglà: Những thành tích đã đạt đợc của nhân dân Nghĩa Đàn cùng những tồn tạitrong thời kỳ đổi mới Hay nói một cách khác là tìm hiểu quá trình đổi mới củaNghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới của đất nớc

Với đối tợng nh vậy, trớc hết chúng tôi đề cập đến những điều kiện tựnhiên, điều kiện lịch sử, xã hội của huyện Nghĩa Đàn, những nhân tố có ảnh h-ởng đến công cuộc đổi mới Trọng tâm nghiên cứu của khoá luận là nhữngthành tựu chủ yếu đã đạt đợc và những hạn chế trong quá trình thực hiện đờnglối đổi mới ở Nghĩa Đàn Qua đó khẳng định tính đúng đắn sáng tạo, phù hợpvới thực tế ở địa phơng do Đảng ta vạch ra từ Đại hội VI (1986) và Nghĩa Đànthực hiện đờng lối đó với những biện pháp cụ thể, sáng tạo đã tạo nên nhữngchuyển biến tích cực trên tất cả các lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội ở Nghĩa

Đàn Trên cơ sở đó, chúng tôi mạnh dạn nêu lên một số giải pháp cụ thể, đồngthời cũng mạnh dạn rút ra một số bài học kinh nghiệm với hy vọng sẽ góp phầnnhỏ bé của mình vào sự nghiệp đổi mới ở Nghĩa Đàn

4 Nguồn tài liệu và phơng pháp nghiên cứu.

Để tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới(1986-2000)” Chúng tôi tập trung khai thác những nguồn tài liệu sau:

Các tài liệu thành văn: Trớc hết là các văn kiện Đại hội đại biểu toànquốc của Đảng từ giai đoạn VI đến đại hội IX, các giáo trình lịch sử Việt Namhiện đại Đặc biệt chúng tôi tập trung khai thác các báo cáo của huyện uỷ,UBND huyện Nghĩa Đàn qua các nhiệm kỳ từ 1986-2000 hiện lu trữ tại huyện

uỷ và UBND huyện Đây là nguồn tài liệu quan trọng nhất phục vụ cho việcnghiên cứu đề tài

Bên cạnh những tài liệu thành văn nói trên, chúng tôi còn có những cuộctrao đổi trực tiếp với các nhân chứng Đó là cán bộ lãnh đạo các cấp đã và đangtham gia trực tiếp vào quá trình đổi mới của nhân dân Nghĩa Đàn Đó là Giám

đốc các doanh nghiệp đóng trên địa bàn huyện mà những doanh nghiệp đó cũng

đã có những đóng góp to lớn, quan trọng trong công cuộc đổi mới ở Nghĩa Đàn.Ngoài ra còn có lực lợng rất đông đảo và rất quan trọng nữa, đó là lực lợng quầnchúng, những ngời làm nên những kỳ tích của Nghĩa Đàn Đại diện cho quầnchúng đó là các chủ trang trại, những ngời làm kinh tế giỏi ở nông thôn

Từ nguồn tài liệu thành văn và không thành văn, chúng tôi tổng hợp lại

đối chiếu so sánh để hoàn thành đề tài

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi sử dụng các phơng pháp nghiên cứunh: phơng pháp lịch sử, phơng pháp lôgíc, phơng pháp thống kê đối chiếu, sosánh Lấy phơng pháp luận sử học Mác-xít và quan điểm sử học của Đảng Cộngsản Việt Nam làm cơ sở soi sáng

5 Bố cục của khoá luận.

Ngoài phần dẫn luận, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dungcủa khoá luận đợc trình bày trong 2 chơng

- Ch ơng 1 : Tình hình kinh tế chính trị - xã hội Nghĩa Đàn trớc

những năm đổi mới.

- Ch ơng 2 : Nghĩa Đàn trong công cuộc đổi mới (1986-2000).

Bản khoá luận hoàn thành ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân, chúngtôi còn nhận đợc sự giúp đỡ, chỉ bảo góp ý hết sức tận tình của Ban Tuyên giáohuyện uỷ Nghĩa Đàn Các cán bộ đã và đang công tác ở cơ quan huyện uỷ,UBND huyện cùng một số cán bộ chủ chốt các ban ngành trong huyện Chúngtôi xin chân thành cảm ơn

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo đã nhiệt tình ớng dẫn chỉ bảo để bản khoá luận đợc hoàn thành

h-Do khả năng và trình độ còn hạn chế, điều kiện t liệu và thời gian có hạn,chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những hạn chế Do vậy chúng tôi xinchân thành cảm ơn sự đóng góp của tất cả mọi ngời cùng quan tâm tới vấn đề

Hợp và Quỳ Châu Từ thị trấn Thái Hoà - Trung tâm của huyện, có thể đi ô tôxuống Yên Lý (huyện Diễn Châu) hay đi tàu hoả xuống cầu Giát (huyện QuỳnhLu) để ra thủ đô Hà nội với quảng đờng dài gần 300 km, hoặc vào thành phốVinh với quãng đờng cha đầy 90km.

Nghĩa Đàn có lãnh thổ trải rộng theo hớng Đông - Tây, từ Khe Đổ đếnTruông Rếp, dài 26 km và theo hớng Bắc - Nam từ làng Tra xã Nghĩa Lâm đếncuối xã Nghĩa Khánh dài 30 km với tổng diện tích hơn 780 km2 Cấu tạo địachất bề mặt của Nghĩa Đàn khá phức tạp, nhìn chung có dạng hình bán nguyệtlợn sóng, đợc tạo nên từ kỷ địa chất đệ tứ (cách ngày nay hơn 1 triệu năm) dohoạt động của núi lửa Vốn là một thung lũng cổ nằm trong thềm lục địa cũ, đợchoạt động của núi lửa nâng lên và phủ thêm nham thạch nên địa hình của huyệnvừa có các dãy núi đá vôi cao hơn 400 m ở phía Bắc, vừa có các dãy núi nhỏ và

đồi trọc độ cao trung bình 150 mét ở phía Nam Các dãy núi này chia cắt Nghĩa

Đàn ra thành nhiều vùng nhỏ, có đặc điểm tự nhiên chứa đựng những yếu tốtiểu khí hậu và chất đất khác nhau Đặc điểm đó làm cho thiên nhiên, môi trờng

ở đây rất đa dạng, phong phú “Sơn thuỷ hữu tình”

Đất đai Nghĩa Đàn tuy dễ bị xói mòn về mùa ma, hay khô hạn về mùanắng, song nhìn chung là rất tốt tơi, màu mỡ “Diện tích tự nhiên toàn huyện là73.000 ha Trong đó có 13.000 ha đất đỏ Bazan thuận lợi cho việc phát triển câycông nghiệp và cây ăn quả, 25.000 ha đất nông nghiệp, hơn 30.000 ha rừng và

đất rừng” [1,8]

Nghĩa Đàn có hệ thống sông ngòi, khe suối dày đặc Sông Hiếu là consông lớn nhất của huyện bắt nguồn từ vùng biên giới Việt - Lào Sông Hiếuchảy qua các huyện Quế Phong, Quỳ Châu rồi xuyên qua giữa Nghĩa Đàn, chia

đôi huyện thành hai phần gọi là Đông Hiếu và Tây Hiếu

Ngoài 36 km sông Hiếu, Nghĩa Đàn còn có hàng trăm cây số khe, suối,sông nhỏ do 7 phụ lu chính của sông Hiếu (sông Sào, Khe Dền, khe Đổ, kheCung, khe Ang, khe Đá, khe Cái) tạo nên Sông Hiếu và các khe suối này đã

hợp thành mạng lới sông, suối hình xơng cá dẫn nớc tới tiêu trồng trọt và là ờng giao thông thuận tiện tới các vùng trong huyện Hệ thống sông suối củaNghĩa Đàn về mùa ma tuy có gây ra lũ lụt, cản trở giao thông nhng ngợc lại,cũng là nguồn bù đắp phù sa chủ yếu cho ruộng đồng và là nơi cung cấp cá, mộtnguồn thực phẩm dồi dào và rất quan trọng đối với địa bàn miền núi, nguồnthực phẩm chủ yếu của c dân bên đôi bờ sông Hiếu.

đ-Thời tiết, khí hậu của Nghĩa Đàn cơ bản có chung các đặc tính của vùngThanh - Nghệ Tĩnh, đồng thời có thêm những đặc điểm riêng của khu vực trung

du đồi núi, á nhiệt đới Khí hậu Nghĩa Đàn dung hoà giữa khí hậu của vùng

đồng bằng ven biển Nghệ Tĩnh với khí hậu của vùng Quỳ Châu, Quỳ Hợp, khíhậu của vùng sông Mê Kông tràn từ Lào sang ở Nghĩa Đàn, hàng năm có haimùa khá rõ rệt là mùa nóng và mùa rét, tức là mùa hè và mùa đông, còn mùaxuân và mùa thu mang tính chất là những mùa chuyển tiếp, xen kẽ “Từ tháng 5

đến tháng 7 hay có gió Tây Nam và gió Tây nóng bức, nhiệt độ có ngày lên tới

410C Từ cuối tháng 7 đến tháng 10 thờng có ma to và bão lụt Năm ma nhiều, ợng ma lên tới 2.610 ml, năm ma ít cũng có trên dới 850 ml Từ tháng 11 đếntháng 4 năm sau, lợng ma thấp, trung bình chỉ có 450 ml Thời gian này hay cócác đợt gió mùa Đông Bắc khô hanh và giá rét, có lúc nhiệt độ xuống tới âm 3

l-độ, có năm hạn hán kéo dài 2-3 tháng liền” [1,9]

Hệ thống giao thông ở Nghĩa Đàn xa kia chủ yếu là đờng thuỷ trên sôngHiếu Từ sông Hiếu có thể đi ngợc dòng lên Quỳ Châu, Quế Phong và từ Nghĩa

Đàn xuôi dòng sông Hiếu về Sông Lam sẽ đến các huyện đồng bằng Ngày nay

hệ thống giao thông ở Nghĩa Đàn khá thuận lợi

Hệ thống đờng bộ gồm có: Đờng tỉnh lộ 48 từ Yên Lý thuộc huyện DiễnChâu đi qua Nghĩa Đàn đến các huyện Quỳ Châu, Quế Phong sang Lào

Đờng quốc lộ 15A chạy từ Tân Kỳ qua Nghĩa Đàn đến huyện Nh Xuân(Thanh Hoá)

Đờng quốc lộ 15B chạy qua thị trấn Thái Hoà đến huyện Đô Lơng

Ngoài ra còn có một số đờng nhánh khác nh đờng Dốc Lụi đi Nghĩa Hội,Sông Vòng đi Nghĩa Thịnh và một số tuyến đờng liên thôn, liên xã khác.

Nghĩa Đàn còn có tuyến đờng sắt từ Yên Lý nối với đờng sắt Bắc-Nam.Tuyến đờng sắt này giúp cho việc vận chuyển các lâm sản ở Nghĩa Đàn đi vềcác vùng miền trong nớc cũng nh xuất khẩu ra nớc ngoài

Lòng đất Nghĩa Đàn chứa đựng nhiều loại khoáng sản quý nh thiếc,vàng, than đá ở đây còn có nhiều núi đá vôi, đá xốp, nhiều hang động rất cógiá trị về kinh tế và quốc phòng

Tài nguyên rừng Nghĩa Đàn phong phú và có trữ lợng lớn Cây rừng có

12 họ với gần 150 loài có giá trị kinh tế cao Trữ lợng gỗ ở Nghĩa Đàn bìnhquân có 73 m3/ha Vùng rừng già phía Tây Bắc giáp với Thanh Hoá có đủ cácloại gỗ quý nh lát, gụ, lim, sến 20% diện tích rừng là nơi phát triển của tre,nứa, mét, giang, mây Nhiều vùng có sa nhân, nấm hơng, mộc nhĩ và các loạicây làm thuốc, cây hơng liệu quý hiếm Thú rừng có nhiều loại nh voi, hổ, hơunai, khỉ, lợn rừng Rừng Nghĩa Đàn cũng là nơi c trú, sinh trởng của rất nhiềuloại chim muông: công, hoạ mi, cò, vạc và các loài bò sát nh: trăn hoa, rắn hổmang

Với điều kiện tự nhiên trên đã tạo điều kiện cho Nghĩa Đàn phát triểnmột nền kinh tế đa dạng và phong phú Nghĩa Đàn có thể phát triển mô hìnhnông - lâm - công kết hợp Nông nghiệp kết hợp với lâm nghiệp, phát triển côngnghiệp và dịch vụ trong nớc

Trong quá trình đổi mới phát triển, Nghĩa Đàn có những thế mạnh màcác huyện khác không có Đó là đất đai phì nhiêu, trong đó có nhiều vùng cha

đợc khai thác Tài nguyên khoáng sản dồi dào và có nhiều mỏ quý hiếm Conngời Nghĩa Đàn cần cù thông minh, sáng tạo, chịu thơng chịu khó Đó là nguồnnhân lực dồi dào và là vốn quý báu nhất của Nghĩa Đàn

Tuy vậy Nghĩa Đàn cũng còn gặp phải không ít những khó khăn nhất

định: thời tiết, khí hậu bão lụt, hạn hán, địa hình phức tạp Đây là những thử

thách trong quá trình đi lên của Nghĩa Đàn Điều đó đặt ra cho những ngời lãnh

đạo quản lý phải biết phát huy thế mạnh và khắc phục khó khăn để đa Nghĩa

Đàn đi lên

1.1.2 Đặc điểm lịch sử chính trị - xã hội.

Từ buổi bình minh của lịch sử đã xuất hiện con ngời sinh sống trên mảnh

đất này Qua một số phát hiện của khảo cổ học đã minh chứng điều đó Di chỉvăn hoá làng Vạc là sự ghi dấu của con ngời đã sống quần tụ ở Nghĩa Đàn

“Trong một ngôi mộ ở làng Vạc, các nhà khảo cổ đã tìm thấy răng trâu, nghé.Trên mặt trống đồng làng Vạc có hình 8 con bò đực và cái Điều đó chứng tỏthời bấy giờ, trâu bò đã là động vật quen thuộc của con ngời Ngoài trâu, bò,lợn, gà là những động vật thuần dỡng, ngời làng Vạc còn thuần dỡng đợc cả voi.Cán một chiếc dao găm đồng đã có hình một con voi với bành rộng trên lng.Nhờ có công cụ bằng đồng và sức kéo của trâu, bò nên năng suất lúa của c dânlàng Vạc khá cao Những chiếc nồi, thạp đựng thóc tìm đợc chứng tỏ con ngờinơi đây đã có của ăn, của để Các chõ đồ xôi cũng thể hiện c dân bản địa đãtrồng và dùng lúa nếp làm lơng thực” [2,53] Chính bằng lao động của mình,những chủ nhân cổ xa trên mảnh đất Nghĩa Đàn đã “khai sơn phá thạch” vật lộnvới thiên nhiên tạo nên một kỳ tích, hình thành nên một số vùng đất và hìnhthành nên cộng đồng dân c đoàn kết gắn bó với nhau

Ngợc dòng lịch sử xa xa, về mặt hành chính, vùng đất đỏ bazan này đãtrải qua nhiều lần cắt, nhập với các địa phơng lân cận và nhiều tên gọi khácnhau Năm Minh Mệnh thứ 21 (1840), tổ chức hành chính Nghệ An đợc sắp xếplại và lập thêm một số huyện Phủ Quỳ Châu vốn trớc có 2 huyện là Trung Sơn(Quế Phong) và Thuý Vân (tơng đơng phần đất Quỳ Hợp và Quỳ Châu ngàynay) đợc chia ra và lập thêm một huyện mới: huyện Nghĩa Đờng Năm 1885,

Đồng Khánh đã cho đổi Nghĩa Đờng thành Nghĩa Đàn (vì kỵ huý) , tên “Nghĩa

Đàn” bắt đầu có từ đó

Huyện Nghĩa Đàn đợc thành lập trên cơ sở trích đất 7 tổng của huyệnQuỳnh Lu (Hạ Bì, Nghĩa Hng, Phớc Lộ, Chơng Khê, Nhiêu Hạp, Thuần Can,Lâm La) một tổng của huyện Yên Thành (tổng Cự Lâm) và tổng Đàn Lâm (đấtThuý Văn cũ), do Phủ Quỳ Châu kiêm lý.

Ngay sau khi đợc thành lập, Nghĩa Đàn là huyện có vị trí quan trọng củaPhủ Quỳ Châu Toàn phủ gồm 17 tổng, 95 xã thôn thì Nghĩa Đàn có tới 8 tổng,

đại diện của chính quyền cấp tỉnh Đến ngày 3 tháng 3 năm 1930, Toàn quyền

Đông Dơng ra nghị định nâng trạm Nghĩa Hng lên thành sở Đại lý Phủ QuỳChâu với trách nhiệm và quyền hạn lớn hơn trớc “Huyện Nghĩa Đàn lúc này có

6 tổng với 58 xã thôn, có con dấu riêng Cơ cấu hành chính này tồn tại đến ngàycách mạng tháng 8 năm 1945” [1,13] Đến tháng 5 năm 1963, theo quyết địnhcủa Quốc hội và Chính phủ nớc Việt Nam dân chủ Cộng hoà, Nghĩa Đàn đợcchia thành hai huyện là Nghĩa Đàn và Tân Kỳ, một số xã của Nghĩa Đàn đợc cắtsang huyện Quỳ Hợp

Hiện nay Nghĩa Đàn gồm 32 xã và 1 thị trấn với gần 100 cơ quan Trung

-ơng, tỉnh đóng trên địa bàn, có 67 đảng bộ và chi bộ trực thuộc, trong đó có 45

đảng bộ với 7.100 đảng viên Dân số toàn huyện là 17,3 vạn dân, trong đó có 4vạn đồng bào dân tộc, 75.000 lao động

Song song với cộng đồng dân c bản địa sinh sống ở Nghĩa Đàn, còn có cdân nơi khác do nhiều lí do đã đến định c ở đây (do sự chuyển dịch tự nhiên và

do chính sách phát triển kinh tế - xã hội) Dù là nguồn gốc ở đâu nhng đã sống

trên đất này, cộng đồng dân c đều mang một sắc thái bản địa rõ nét, một tìnhcảm quê hơng sâu nặng của đất xứ Nghệ.

Trên lĩnh vực kinh tế, Nghĩa Đàn có nền kinh tế nông nghiệp phong phúsản vật, đa dạng ngành nghề Bên cạnh nghề trồng lúa, nét nổi bật của nôngnghiệp ở Nghĩa Đàn là trồng cây công nghiệp nh cao su, cà phê, chè Sản lợnglơng thực hàng năm tơng đối cao và chủng loại màu phong phú, đây chính làsản phẩm hàng hoá lớn nhất trong kinh tế nông nghiệp Những nguồn lợi từ cáccây công nghiệp là nguồn bổ sung lớn nhất trong nguồn thu nhập hàng năm củanhân dân Nghĩa Đàn Nghề chăn nuôi cũng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt lànghề chăn nuôi trâu, bò Nghề đánh bắt cá cũng rất phát triển

Là mảnh đất cửa ngõ của núi rừng miền Tây, có giao thông đờng bộ, ờng thuỷ thuận lợi nên Nghĩa Đàn có nền thơng nghiệp phát triển Chợ thị trấnThái Hoà là trung tâm của huyện Nghĩa Đàn và là trung tâm thơng nghiệp lớncủa vùng Tây Bắc Nghệ An

đ-Từ thủa xa xa c dân Nghĩa Đàn đã là chủ nhân của nghề đúc đồng nổitiếng Trống đồng phát hiện ở di chỉ văn hoá Làng Vạc và một số vùng thuộcNghĩa Đàn nh: Đông Hiếu, Làng Bồi (Nghĩa Tiến), Làng Mét (Nghĩa Trung)thuộc nền văn hoá Đông Sơn Chứng tỏ c dân Nghĩa Đàn có một trình độ trongnghề luyện kim tinh xảo Trống đồng Làng Vạc là sự kết tinh tài năng, kỹ thuật,trình độ tinh tế và thẩm mỹ văn hoá của tổ tiên xa xa Những trống đồng cổnhất, đẹp nhất thuộc văn hoá Đông Sơn đã tìm thấy ở nhiều nơi trên đất nớc ta,nhng cha có địa điểm nào tập trung nhiều trống đồng lớn và đẹp nh ở Làng Vạc[2,58] Phát huy đợc tinh hoa văn hoá từ xa xa đó, ngày nay, nhân dân Nghĩa

Đàn đã vận dụng linh hoạt với đôi bàn tay khéo léo của mình để tạo ra các sảnphẩm đẹp, phong phú về chủng loại để bán ra thị trờng Các nghề truyền thốngnh: làm gạch ngói, nung vôi, đục đá, mộc, chạm trỗ, đan lát, trồng dâu, nuôitằm, tiếp tục phát triển phục vụ cho cuộc sống của nhân dân Nghĩa Đàn Sựphong phú các ngành nghề truyền thống ở Nghĩa Đàn đã tạo ra nguồn thu nhập

đáng kể của nhân dân địa phơng Sự phát triển các ngành nghề ở các địa phơngtrong huyện đã giải quyết đợc sự d thừa lao động ở Nghĩa Đàn.

Về mặt văn hoá, do Nghĩa Đàn có nhiều dân tộc cùng sinh sống xen kẽ từlâu đời nên phong tục, tập quán, ngôn ngữ ở đây vừa có sự đan xen giao lu rấtphong phú, vừa có nét độc đáo truyền thống Nhân dân Nghĩa Đàn có nhiều

điệu múa điêu luyện nh múa sạp, múa nón, có nhiều làn điệu dân ca hay nh hátthuôm, hát cuối, hát ghẹo, hát dặm Các truyền thuyết dân gian và những lời catiếng hát tập trung phản ánh về cuộc sống lao động và tình yêu nam nữ:

ăn trầu phải mở trầu ra

Một là vôi mặn, hai là bùa yêu

“Văn học dân gian, các nhạc cụ cồng chiêng độc đáo của đồng bào Thổ,Mờng, trang phục và lễ nghi ngày hội của đồng bào các dân tộc ở Nghĩa Đàn cógiá trị lớn trên nhiều phơng diện đối với địa phơng và đối với cả nớc, cả về hìnhthức lẫn nội dung” [1,19]

Từ trong lịch sử sinh tồn và phát triển dài lâu của mình, nhân dân Nghĩa

Đàn đã dần dần hun đúc nên những truyền thống tốt đẹp: Cần cù, sáng tạo, anhdũng, bất khuất, đoàn kết, là những nét đặc trng trong tính cách của nhân dâncác dân tộc Nghĩa Đàn Đặc biệt, nổi bật lên trong những truyền thống vẻ vangcủa địa phơng là truyền thống yêu nớc, đấu tranh chống các thế lực bóc lột,chống giặc ngoại xâm Trong nhân dân còn lu truyền nhiều sự tích anh hùngchống bọn chúa đất phong kiến, chống quân xâm lợc

Dới triều đại Tiền Lê, Lý, Trần, địa bàn Nghĩa Đàn nói riêng, vùng NghệTĩnh nói chung là nơi đợc coi trọng cả về phơng diện kinh tế, văn hoá lẫn anninh quốc phòng Đây là nơi các vơng triều tích trữ lực lợng để bảo vệ biên c-

ơng phía Nam chống quân xâm lợc Chăm Pa và là hậu phơng của các cuộckháng chiến chống Tống, Nguyên Mông Thế kỷ XIII Nghĩa Đàn thuộc đấtDiễn Châu, Diễn Châu cùng với Hoan Châu là nơi nhà Trần tin tởng, trông cậykhi vận nớc nguy nan “Vua Trần Nhân Tông đã nói: “Cối kê cựu sự quân tu ký,

Hoan Diễn do tồn thập vạn binh” (chuyện cũ cối kê ngơi nên nhớ, Hoan Diễnkia còn chục vạn quân)” [3,5,45].

Cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lợc (thế kỷ XV) nhân dân cácdân tộc vùng Nghĩa Đàn lại tiếp tục có những đóng góp to lớn cho nghĩa quânLam Sơn Với những đóng góp đó, nhân dân Nghĩa Đàn đã góp phần mở ra bớcphát triển mạnh mẽ cho cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, làm cho nó mang tính toànquốc ngày càng rõ rệt Chỉ sau một năm chiến đấu, nghĩa quân Lam Sơn đã giảiphóng hầu hết một vùng đất đai rộng lớn từ Tân Bình, Thuận Hoá ra Nghệ An,Thanh Hoá, tạo thêm thanh thế và lực lợng để tiến tới giải phóng hoàn toàn đấtnớc vào cuối năm 1427

Sang đầu thế kỷ thứ XVI, triều Lê suy vong đã dẫn tới tình trạng hỗnchiến Trịnh - Mạc (hay Nam - Bắc triều) và Trịnh Nguyễn (hay Đàng trong -

Đàng ngoài), gây ra nhiều nỗi oan khiên cho dân lành Vì vậy, khi Nguyễn HữuCầu - một vị lãnh tụ của phong trào nông dân - kéo quân khởi nghĩa từ phía Bắcvào, nhân dân vùng Nghĩa Đàn và các nơi khác ở Nghệ An đã hăng hái đi theo

ông, thực hiện khẩu hiệu “Lấy của nhà giàu, chia cho nhà nghèo”, chống lạibọn thống trị thối nát

Vào những năm Tây Sơn khởi nghĩa, Nghĩa Đàn và cả vùng Nghệ An lànơi cung cấp lớn nhân tài, vật lực cho quân sĩ của Quang Trung, nhất là tronglần nghĩa quân tiến ra đại phá quân Thanh, giải phóng kinh thành Thăng Longmùa xuân năm Kỷ Dậu (1789)

Sau khi nớc ta bị thực dân Pháp xâm lợc, lịch sử dân tộc bớc vào thời cận

đại Hởng ứng chiếu Cần Vơng của vua Hàm Nghi, nhân dân các dân tộc vùngNghĩa Đàn đã tích cực tham gia các phong trào chống Pháp, nhất là dọc tuyến

đờng từ Quỳnh Lu qua Nghĩa Đàn lên Quỳ Châu, Quế Phong Do vị trí là vùngtiếp giáp giữa miền núi và đồng bằng, nhân dân Nghĩa Đàn đã vừa tham giacuộc khởi nghĩa của Nguyễn Xuân Ôn ở đồng bằng, vừa hởng ứng cuộc nổi dậycủa Lang Văn Thiết ở miền núi

Ngay trong quá trình “bình định” (1885-1896) và nhất là sau khi cơ bản

“bình định” xong Việt Nam (1896), thực dân Pháp đã tiến hành chơng trìnhkhai thác thuộc địa lần thứ nhất, đã thi hành nhiều thủ đoạn chính trị, kinh tế vàvăn hoá thâm độc hòng thống trị lâu dài nớc ta, làm giàu cho chủ nghĩa t bảnPháp Chơng trình khai thác đợc thực hiện khá sớm (1892) và rất quyết liệt.Nhân dân Nghĩa Đàn đã bị bọn thực dân Pháp vơ vét, bòn rút về sức ngời và sứccủa rất nặng nề Chính sách cai trị và bóc lột của đế quốc và phong kiến dẫn tớimâu thuẫn dân tộc và giai cấp rất gay gắt Đặc biệt là mâu thuẫn dân tộc, nhândân Nghĩa Đàn quyết không đội trời chung với bọn đế quốc Nhân dân Nghĩa

Đàn đã vùng dậy đấu tranh chống Pháp, chống áp bức bóc lột khá sớm

Ngày 03 tháng 02 năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời Tháng 10năm 1930 chi bộ Đảng đầu tiên ở Nghĩa Đàn đợc thành lập Đây là một trongnhững chi bộ Đảng đợc thành lập đầu tiên ở các huyện miền núi của Nghệ An.Cuối tháng 2 năm 1931, tại Nghĩa Đồng, Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Namhuyện Nghĩa Đàn ra đời Sự ra đời của Đảng bộ huyện đánh dấu một bớc ngoặtlớn đối với phong trào cách mạng ở Nghĩa Đàn Từ đây phong trào cách mạngcủa huyện đã hoà chung với khí thế và đóng góp tích cực vào phong trào cáchmạng của tỉnh Nghệ An và cả nớc

Dới sự lãnh đạo của Đảng, Nhân dân Nghĩa Đàn cùng với nhân dân cả

n-ớc đã nổi dậy cớp chính quyền làm nên cuộc cách mạng tháng 8 năm 1945thắng lợi vĩ đại, khai sinh ra nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà, mở ra kỷ nguyênmới cho dân tộc - kỷ nguyên độc lập

Hoà bình đến với nhân dân Việt Nam cha đợc bao lâu thì thực dân Phápquay lại xâm lợc nớc ta một lần nữa Ngày 19 tháng 12 năm 1946, tiếng súngkháng chiến toàn quốc bùng nổ Cùng với nhân dân cả nớc, Nghĩa Đàn “thà hysinh tất cả chứ không chịu mất nớc, không chịu làm nô lệ”, nhiều thanh niêncon em Nghĩa Đàn nô nức lên đờng bảo vệ quê hơng đất nớc Trong 9 nămkháng chiến chống Pháp, nhân dân Nghĩa Đàn đã huy động cao nhất, nhiều nhất

sức ngời, sức của phục vụ kháng chiến, góp phần cùng cả tỉnh, cả nớc làm nênchiến thắng Điện Biên Phủ lẫy lừng thế giới

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, hiệp định Giơ-ne-vơ đợc ký kết (7-1954),miền Bắc chuyển sang làm cách mạng xã hội chủ nghĩa, miền Nam tiếp tụccuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân

Hoà bình lập lại, nhân dân Nghĩa Đàn dới sự lãnh đạo của Đảng đã tiếnhành cải cách ruộng đất hoàn thành cách mạng dân chủ Thực hiện ngời cày córuộng, nhân dân Nghĩa Đàn ra sức khắc phục hậu của của chiến tranh và thiêntai, khôi phục phát triển kinh tế văn hoá xã hội cải tạo xây dựng chủ nghĩa xãhội để cùng nhân dân miền Bắc tiến lên chủ nghĩa xã hội làm hậu phơng lớncho tiền tuyến lớn miền Nam

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nớc nhân dân Nghĩa Đàn đã đónggóp sức ngời, sức của chi viện cho miền Nam Mặt khác nhân dân Nghĩa Đàncòn chủ động đánh trả cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ ở miền Bắc và

ra sức lao động sản xuất, đảm bảo hậu phơng an toàn ổn định về mọi mặt

Sau đại thắng mùa xuân 1975 đất nớc thống nhất, cả nớc cùng đi lên xâydựng xã hội xã hội chủ nghĩa, nhân dân Nghĩa Đàn phát huy truyền thống lịch

sử - văn hoá của quê hơng mình vững bớc tiến vào thời kỳ lịch sử mới

Trong thời kỳ đổi mới xây dựng đất nớc, nhân dân Nghĩa Đàn đã đẩymạnh việc phát triển kinh tế dựa trên những thế mạnh sẵn có của mình Vì vậyNghĩa Đàn có nền kinh tế đa dạng với nghề nông, tài nguyên rừng phong phú,cùng với một số nghề thủ công truyền thống Một bộ phận kinh tế hàng hoá vợt

ra khỏi thị trờng của huyện nh sản phẩm cao su, cà phê, cam, dứa, gỗ còn lạicác sản phẩm sản xuất ra chủ yếu phục vụ trong huyện mang tính chất “tự cung,

tự cấp” , cha có kinh doanh lớn Đặc biệt nổi bật ở Nghĩa Đàn là nền nôngnghiệp kinh tế theo mô hình trang trại đã thu đợc sản phẩm khá cao Một số sảnphẩm đã đựa tiêu thụ trên thị trờng trong nớc và ngoài nớc Vì vậy, vấn đề đặt ra

là trong những năm tới, Nghĩa Đàn cần có những chủ trơng chính sách hợp lý

để đẩy mạnh kích thích việc phát triển kinh tế nhằm phát huy tiềm năng thếmạnh vốn có trong vùng để nâng cao hơn nữa đời sống nhân dân.

Bên cạnh đó Nghĩa Đàn còn là vùng đất văn hoá lịch sử lâu đời Trải quathời kỳ dựng nớc và giữ nớc, qua các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm,nhân dân Nghĩa Đàn đã có nhiều đóng góp to lớn để góp phần tô điểm cho lịch

sử hào hùng dân tộc Cùng với những thăng trầm và biến cố của lịch sử, nhândân Nghĩa Đàn đã đoàn kết, tơng thân tơng ái giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống,siêng năng cần cù, sáng tạo trong lao động, kiên cờng, bất khuất, anh dũngtrong chống giặc ngoại xâm Đó là những di sản quý báu cho lớp thế hệ concháu hôm nay và mai sau noi theo Đó là những vốn quý sẵn có của Nghĩa Đàntrớc khi bớc vào thời kỳ đổi mới

1.2 Tình hình kinh tế chính trị - xã hội Nghĩa Đàn trớc những năm đổi mới (1975-1985).

Sau hơn 20 năm bị chia cắt đất nớc, đại thắng Mùa xuân 1975 đã thugiang sơn về một mối, đất nớc hoàn toàn thống nhất, cả nớc bớc vào một thời kỳcách mạng mới - thời kỳ cả nớc đi lên chủ nghĩa xã hội

Trong tình hình đó, nhiệm vụ đặt ra cho Nghĩa Đàn là nhanh chóng hàngắn vết thơng chiến tranh, khôi phục phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đờisống nhân dân

Trong 10 năm (1975-1985) cùng với nhân dân cả nớc, nhân dân Nghĩa

Đàn tiếp tục đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, Nghĩa Đàn đã đạt đợc nhữngthành tựu cơ bản về kinh tế - xã hội

Thứ nhất, về kinh tế, Đảng bộ huyện Nghĩa Đàn đã chú trọng phát triển

nông nghiệp, một trong những thế mạnh của Nghĩa Đàn Bên cạnh chủ trơngthâm canh, tăng vụ, chuyển dịch cơ cấu cây con, mùa vụ, Nghĩa Đàn còn chútrọng đến việc mở rộng diện tích canh tác Để làm đợc điều này Nghĩa Đàn phảigiải quyết khâu thuỷ lợi “Trong 10 năm nhân dân Nghĩa Đàn đã xây dựng đợc

hàng trăm công trình thuỷ lợi vừa và nhỏ Nhờ đó diện tích trồng lúa nớc trớc

đây chỉ có 1.900 ha đến năm 1995 đã tăng lên 2.200 ha Từ đó sản lợng bìnhquân hàng năm đã tăng nhanh Từ 1976-1980, bình quân sản xuất hàng năm đ-

ợc 56.320 tấn/năm, trong 5 năm 1981-1985 sản xuất bình quân 75.020tấn/năm” [4,17]

Khu vực quốc doanh ở Nghĩa Đàn chủ yếu là các nông trờng trồng câycông nghiệp, mà trong đó cây cà phê là cây mũi nhọn của Nghĩa Đàn

Bên cạnh cây cà phê, Nghĩa Đàn còn có cao su, cam, chanh cũng là mộtnguồn lợi góp phần nâng cao thu nhập của nhân dân Nghĩa Đàn “Sản lợng càphê nhân từ 110 tấn lên 194 tấn/năm, mủ cao su khô từ 650 tấn lên 850tấn/năm; cam chanh từ 2.707 tấn lên 5.536 tấn” [4,17]

Lâm nghiệp cũng là một thế mạnh của Nghĩa Đàn Về vấn đề này Nghĩa

Đàn giải quyết tốt hai khâu cơ bản đó là bảo vệ chăm sóc rừng đã có và trồngmới mở mang diện tích rừng Do đó đã hạn chế đợc nạn đốt rừng làm rẫy, bảo

vệ rừng đồng thời góp phần bảo vệ môi trờng Trong 3 năm Nghĩa Đàn đã trồng

đợc 2.240 ha rừng mới và đã giao cho các cơ sở trồng và bảo vệ rừng đợc 7.500ha

Về công nghiệp: ở Nghĩa Đàn công nghiệp chiếm tỷ trọng rất nhỏ trongnền kinh tế Tuy nhiên ở Nghĩa Đàn một số cơ sở sữa chữa ô tô, cơ khí, điện,chế biến lâm sản, vật liệu xây dựng đã có những đóng góp đáng kể trong thunhập kinh tế của Nghĩa Đàn Tổng giá trị sản lợng tăng 11,3% so với nhữngnăm trớc đó

Bên cạnh công nghiệp thì ngành tiểu thủ công nghiệp có sự phát triển khámạnh Đặc biệt là các nghề truyền thống nh: làm gạch ngói, nung vôi, đục đá,trồng dâu nuôi tằm, chạm trỗ, đan lát Sự phong phú các nghề truyền thống đãtạo ra nguồn thu nhập đáng kể của nhân dân địa phơng

Về xuất khẩu: Mặt hàng xuất khẩu truyền thống của Nghĩa Đàn là càphê, cao su, cam, chanh Bên cạnh những mặt hàng trên Nghĩa Đàn còn biết

khai thác lạc, vừng Đặc biệt Nghĩa Đàn còn khai thác Sa Nhân, một mặt hàngxuất khẩu cũng đem về một nguồn lợi lớn cho Nghĩa Đàn nói riêng, cho tỉnhcũng nh là cho đất nớc nói chung “Tổng giá trị xuất khẩu của Nghĩa Đàn tăng

từ 1,33 triệu rúplên 1,66 triệu rúp, nâng bình quân đầu ngời 9 rúp”[4,2]

Mặc dù kinh tế đã có sự chuyển biến hơn so với trớc nhng nhìn chungNghĩa Đàn vẫn cha thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, đời sống nhân dân, đặc biệt

là nông dân vẫn đang còn gặp nhiều khó khăn, vất vả Tuy có những chuyểnbiến đáng kể nhng thấy rõ thực trạng kinh tế trên địa bàn huyện là: Kết quả sảnxuất còn thấp, cha tơng xứng với tiềm năng to lớn trên địa bàn về lao động, về

đất đai, năng lực thiết bị và cơ sở vật chất kỹ thuật Sự mất cân đối giữa kết quảsản xuất và tiêu dùng, giữa thu và chi, giữa tiền và hàng, vấn đề quy hoạch tổngthể cơ cấu kinh tế ngành và lãnh thổ cha thống nhất đã và đang hạn chế nhau.Thực trạng đó phản ánh trình độ quản lý sản xuất, tình trạng phân tán, manhmún khép kín bởi sự ràng buộc của chế độ hành chính bao cấp kéo dài Nguyênnhân của tình trạng trì trệ trên là do lãnh đạo huyện còn thiếu cách nhìn toàndiện, cụ thể và cha tập trung cao độ để giải quyết những vấn đề nh thâm canh,tăng năng suất lúa, hoa màu Việc trồng rừng và bảo vệ rừng cha đợc quan tâm

đúng mức Vì vậy đất đai, môi trờng bị suy thoái nghiêm trọng Lãnh đạo huyệncha tập trung chỉ đạo vào thế mạnh cây công nghiệp dài ngày: Cà phê, Cao

su Đối với khu vực kinh tế quốc doanh, các nông trờng, lãnh đạo huyện cha

có sự chỉ đạo sát sao, cha có sự phối hợp chặt chẽ để khuyến khích và phát huythế mạnh ngành kinh tế này Đối với khu vực kinh tế tập thể đã xẩy ra hiện tợngtrả ruộng và xin ra hợp tác xã, gây ảnh hởng xấu trong quần chúng “Công tác

kế hoạch còn yếu, cha sử dụng, khai thác tốt tiềm năng lao động, trang thiết bị,thậm chí lãng phí, h hao, mất mát quá lớn Cha áp dựng đợc khoa học kỹ thuậtvào sản xuất” [4,5] Tình hình đó tác động tiêu cực đến tình hình kinh tế và đờisống của nhân dân, tạo ra sự căng thẳng trong đời sống xã hội

“Hoạt động phân phối lu thông ở Nghĩa Đàn còn bộc lộ nhiều yếu kém,buông lỏng mặt trận phân phối lu thông, nhất là thị trờng giá cả thiếu sự điềuhành tập trung thống nhất trên địa bàn huyện Quản lý tiền mặt, thu chi ngânsách còn nhiều hạn chế và rất căng thẳng” [4,5].

Nhìn chung kinh tế Nghĩa Đàn trong 10 năm (1975-1985) đang còntrong tình trạng chậm phát triển, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn

Thứ hai, về mặt chính trị xã hội: Qua 10 năm (1975-1985) xây dựng và

phát triển kinh tế Nghĩa Đàn đã đạt đợc một số thành tựu về văn hoá, giáo dục,

y tế

Hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao trở thành những phongtrào mạnh mẽ trong toàn huyện “Chất lợng giáo dục từng bớc đợc nâng cao hơntrớc Hàng năm có khoảng 3,3 vạn học sinh Số học sinh vào đại học, trung họctăng từ 4-8% Chất lợng khám chữa bệnh đợc nâng lên do vậy đời sống nhândân đợc nâng cao hơn trớc Việc phòng chống bệnh dịch đợc đẩy mạnh Cácchế độ chính sách thơng binh, xã hội đợc thực hiện cho hơn 8.100 đối tợng”[4,3] Nhng nhìn chung các hoạt động văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế vẫn cònnhiều yếu kém, đó là cha nhận thức đầy đủ và sâu sắc các quan điểm của Đảng

về chiến lợc xây dựng con ngời mới xã hội chủ nghĩa Công tác văn hoá, vănnghệ chất lợng còn thấp, cha đáp ứng đợc yêu cầu nội dung của cách mạng vănhoá trong tình hình hiện nay Việc chăm sóc sức khoẻ cho nhân dân cha đợcquan tâm đúng mức Tổ chức hệ thống trạm xá của huyện còn yếu về cơ sở vậtchất, thuốc men chữa bệnh, đội ngũ cán bộ y tế thiếu nghiêm trọng

Công tác quân sự địa phơng và phong trào quần chúng bảo vệ an ninh tổquốc thờng xuyên đợc củng cố, tăng cờng góp phần thực hiện nhiệm vụ chínhtrị của Đảng bộ

Tỷ lệ tăng dân số đang còn cao (2,2% năm 1982) [4.3] dẫn tới số ngờicha có việc làm còn nhiều Đây là những khó khăn và nan giải của Nghĩa Đàntrong quá trình xây dựng và phát triển

Trong thời gian 1975-1985, Nghĩa Đàn đang gặp phải nhiều khó khăn ớng mắc cần có những biện pháp giải quyết Kinh tế đang nằm trong tình trạngchậm phát triển, bảo thủ, trì trệ Xã hội khủng hoảng nhiều mặt Bên cạnh sựbùng nổ về dân số gây nhiều khó khăn cho địa phơng.

v-Trong lĩnh vực văn hoá, giáo dục đã xuất hiện nhiều hiện tợng tiêu cực

Do đó đã ảnh hởng đến niềm tin của quấn chúng đối với Đảng, nhà nớc và cáccấp chính quyền Đây là thời kỳ khó khăn gay go của huyện, tỉnh nói riêng vàcả nớc nói chung Nhng bao trùm lên tất cả nguyên nhân chính và chủ yếu là t t-ởng bảo thủ của các cấp chính quyền Công tác đào tạo cán bộ và bồi dỡng chatheo kịp thời kỳ mới Kỷ cơng trong quản lý kinh tế trong điều hành công việccha đi vào nề nếp và nghiêm túc Trong chỉ đạo tổ chức thực hiện còn lúng túng,

bị động ý thức chấp hành chỉ thị, nghị quyết có nơi, có lúc cha nghiêm Điều

đó đã cản trở đến sự phát triển kinh tế và đời sống xã hội nhân dân Nghĩa Đàn

Đờng lối đổi mới đề ra một cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực: kinh

tế, chính trị đến t tởng văn hoá mà trọng tâm là đổi mới kinh tế Đại hội xác

định nhiệm vụ bao trùm, mục tiêu tổng quát trong 5 năm trớc mắt (1986-1990)là: “ổn định về cơ bản tình hình kinh tế xã hội mà quan trọng nhất là sự pháttriển sản xuất, ổn định thị trờng giá cả, tài chính tiền tệ Trớc hết tập trung sứcngời, sức của thực hiện bằng đợc nhiệm vụ mục tiêu của 3 chơng trình kinh tế:lơng thực - thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu Đồng thời đổi mới cơchế quản lý, xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, thiết lập và hình thành

đồng bộ cơ chế kế hoạch hoá theo phơng thức hạch toán kinh doanh xã hội chủnghĩa đúng nguyên tắc tập trung dân chủ” Nội dung của kế hoạch 5 năm trớchết là: “Bố trí đúng cơ cấu sản xuất và đầu t, gắn liền ứng dụng khoa học kỹthuật mở mang kinh tế đối ngoại, tiếp tục đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa,nâng cao chất lợng quan hệ sản xuất mới, lấy hạch toán làm trọng tâm, thựchiện hạch toán kinh tế và kinh doanh xã hội chủ nghĩa” [12,6]

Trên cơ sở đờng lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam, triển khainghị quyết của tỉnh uỷ Nghệ An, lãnh đạo huyện Nghĩa Đàn đã dựa vào tình

hình kinh tế chính trị cụ thể mà đề ra đờng lối đổi mới cho huyện tại Đại hội

Đảng bộ lần thứ XXII Đờng lối đó là: “Tổ chức sắp xếp lại sản xuất trên địabàn huyện, xây dựng cơ cấu kinh tế nông - lâm - công nghiệp” Cả 3 thành phầnkinh tế quốc doanh, tập thể và gia đình đều phải tập trung sức phát triển mạnhvùng chuyên canh cây lơng thực, thực phẩm, cây công nghiệp xuất khẩu “Từngbớc hình thành vùng nguyên liệu đáp ứng cho công nghiệp chế biến nông, lâmsản Phát triển ngành nghề, tạo ra nhiều hàng hoá cho xuất khẩu và tiêu dùng.Nhanh chóng phủ xanh đất trống đồi trọc Tăng nhanh đàn đại gia súc, nhất là

đàn bò Xây dựng, củng cố và tăng cờng an ninh quốc phòng và an ninh trongcuộc sống” [4,20] Tập trung giải phóng sức sản xuất, khai thác tốt tiềm nănglao động

ổn định và phát triển sản xuất, trớc hết là sản xuất nông nghiệp Sắp xếplại cho đồng bộ để khai thác tốt nhất những năng lực sản xuất hiện có nhằm đẩymạnh sản xuất, tăng nhanh sản phẩm hàng hoá với khối lợng lớn và chất lợngtốt từ nông nghiệp và lâm nghiệp, phục vụ xuất khẩu, tăng nhanh hàng tiêudùng Trên cơ sở đó, ổn định và cải thiện đời sống nhân dân cả về vật chất vàvăn hoá, tinh thần, tạo ra một sự chuyển biến đáng kể về mặt xã hội đảm bảocho ngời lao động có việc làm và đợc phân phối đúng Thực hiện công bằng xãhội phù hợp với điều kiện cụ thể hiện nay Đối với những vùng còn khó khănphải tạo ra một bớc chuyển biến thật sự mạnh mẽ trọng sản xuất Xây dựngquan hệ xã hội và nếp sống lành mạnh, khắc phục những hiện tợng tiêu cựctrong đời sống xã hội

Nhanh chóng khôi phục lại môi trờng sinh thái, phát huy u thế đất đai, cơ

sở vật chất kỹ thuật hiện có để đạt hiệu quả kinh tế kỹ thật cao, tạo ra tích luỹban đầu, tăng cờng cơ sở vật chất kỹ thuật, tạo thế phát triển cho các năm sau

Củng cố quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, kết hợp chặt chẽ kinh tếTrung ơng với kinh tế địa phơng trên địa bàn Thực hiện việc liên kết kinh tế -xã hội giữa ba thành phần kinh tế Phát huy vai trò lãnh đạo của cấp uỷ Đảng và

chính quyền trên địa bàn lãnh thổ, nhằm tạo đợc sức mạnh tổng hợp trên địabàn.

Đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng pháo đài quân

sự huyện vững mạnh

Trên đây là những điểm chủ yếu trong phơng hớng, mục tiêu của Nghĩa

Đàn trong 5 năm đầu thực hiện đờng lối đổi mới (1986-1990)

2.1.2 Những thành tựu trong thời kỳ đầu thực hiện công cuộc đổi mới.

Nghị quyết về đổi mới xây dựng đất nớc của Đảng Cộng sản Việt Nam

nh một luồng sinh khí mới, tiếp thêm sức mạnh cho toàn thể nhân dân huyệnNghĩa Đàn Dới sự lãnh đạo của Đảng bộ, nhân dân Nghĩa Đàn đã nhanh chóngtriển khai nghị quyết đổi mới vào cuộc sống thực tiễn của huyện Nhờ đó sau 5năm thực hiện đờng lối đổi mới của Đảng, Nghĩa Đàn đã đạt đợc những thànhtựu to lớn trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, góp phần thúc đẩy sựnghiệp đổi mới của đất nớc Những thành tựu đó đợc thể hiện trên một số lĩnhvực chủ yếu sau đây:

nông nghiệp đã đẩy mạnh thâm canh, thay đổi cơ cấu mùa vụ “Do đó tổng sảnphẩn xã hội tăng bình quân hàng năm 0,45% Trong đó nông nghiệp tăng5,64%, lâm nghiệp tăng 5% “[6,11] Sản xuất từng bớc củng cố và phát triển.Qua việc thực hiện cơ chế “khoán 10” đã thúc đẩy tính tích cực và sáng tạo củangời lao động, tạo đợc nhiều sản phẩm hàng hoá Sản lợng lơng thực hàng năm

đạt 23.000 tấn (quy thóc), có năm đạt 24.000 tấn Điều đáng lu ý ở đây là từngày thực hiện cơ chế “khoán 10” ở Nghĩa Đàn đã phát triển kinh tế hộ gia

đình Ngày càng xuất hiện nhiều gia đình làm kinh tế giỏi, nhiều gơng điển hìnhtrong lao động và sản xuất

Đặc biệt hơn ở Nghĩa Đàn có khu vực quốc doanh nông trờng những nămtrớc có nhiều khó khăn về tổ chức, bộ máy, lãnh đạo còn bỡ ngỡ trong cơ chếquản lý kinh tế mới, nhng các đơn vị đã cố gắng vơn lên Do vậy một số nôngtrờng có sản phẩm tăng nh nông trờng Đông Hiếu, nông trờng 22/12, nông tr-ờng Tây Hiếu 1

Khu vực kinh tế tập thể ổn định và có những bớc phát triển mới Nhiềuhợp tác xã giữ vững đợc phong trào: Nghĩa Thuận, Nghĩa Lộc, Nghĩa Lạc,Nghĩa Đức, Nghĩa Thắng Một số hợp tác xã có sự điều điều chỉnh lại quy mônh: Nghĩa Hng, Nghĩa Yên, Nghĩa An cũng đã đi vào ổn định và có chiều hớngphát triển tốt

Tuy nhiên điều quan trọng hơn đối với Đảng bộ và nhân dân Nghĩa Đàn

là việc tăng cờng và kết hợp mùa vụ, cây con thích hợp để phát huy thế mạnh về

đất và con ngời ở Nghĩa Đàn Sự kết hợp giữa cây công nghiệp dài ngày và ngắnngày nh: cà phê, cao su, chè, cam chanh, lạc đã tạo nên sự chuyển biến tốt.Trong 5 năm (1986-1990) trồng mới đợc 2.010 ha cà phê, 800 ha cam Chănnuôi cũng là một thế mạnh của Nghĩa Đàn cần đợc khai thác triệt để, đàn giasúc vẫn đợc duy trì và phát triển, nhất là đàn bò

Lâm nghiệp từng bớc có những chuyển biến mới đáng kể về chất “Trongkhoanh nuôi bảo vệ rừng, trồng rừng, giao đất giao rừng đã có 1.056 hộ gia đìnhnhận nuôi, trồng 987 ha sản xuất và 1.500 ha rừng phòng hộ” [6,12].

Song song với việc tạo ra nhịp độ phát triển trong nông lâm nghiệp thìlãnh đạo và nhân dân Nghĩa Đàn đã chú ý đầu t vào việc phát triển kinh tế côngnghiệp- thủ công nghiệp Giai đoạn (1986-1990) đã tập trung tháo gỡ những v-ớng mắc do đổi mới cơ chế quản lý từ tập trung quan liêu bao cấp sang hạchtoán kinh doanh, tự chủ về tài chính Huyện đã tiến hành điều tra, khảo sát cụthể các xí nghiệp ngoài quốc doanh, các hợp tác xã chuyên doanh, điều tra kinh

tế tiểu thủ công nghiệp để định hớng cho phát triển các thành phần kinh tế.Trong điều kiện khó khăn, các đơn vị kinh tế quốc doanh, ngoài quốc doanh vàcác cơ sở công nghiệp, thủ công nghiệp đã cố gắng tự vơn lên Các cơ sở đãkhai thác tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có, mở rộng liên doanh liên kết, pháthuy quyền làm chủ xí nghiệp tạo công ăn việc làm, duy trì và đẩy mạnh sảnxuất, nâng cao đời sống của ngời lao động

Điều đáng chú ý trong thời kỳ chuyển đổi cơ cấu kinh tế, Nghĩa Đàn đã

mở thêm đợc một số ngành nghề mới, một số mặt hàng mới phục vụ cho nhucầu của ngời lao động trong huyện, trong tỉnh cũng nh cả nớc và cả xuất khẩu

Đó là: cót ép, chất kết dính cấp thấp, bao bì xuất khẩu “Một số đơn vị kinh tếlàm ăn khá nh xí nghiệp Ba Tơ, đã thể hiện đợc thế mạnh đúng hớng phát triểncủa huyện” [5,30]

Thực hiện Quyết định 217 của Hội đồng Bộ trởng, các đơn vị kinh tếquốc doanh và các cơ sở thủ công nghiệp đã bắt đầu tiếp cận với cơ chế mới và

đang từng bớc chuyển hớng sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa Tínhchủ động, năng động đang đợc khơi dậy, phơng thức làm ăn mới đã xuất hiện ởcác đơn vị Trong 5 năm (1986-1990) kinh tế công nghiệp - tiểu thủ côngnghiệp của Nghĩa Đàn đã có những chuyển biến khá quan trọng

Giao thông vận tải và xây dựng cơ bản trong giai đoạn này cũng cónhững bớc tiến bộ đáng kể Với phơng châm “nhà nớc và nhân dân cùng làm”,lấy hiệu quả làm mục tiêu, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ của các cấp và Trung -

ơng Giao thông trong huyện đợc tu bổ, nhiều tuyến giao thông đợc hình thành

và củng cố Nghĩa Đàn đã làm mới 2km đờng nhựa, hàng chục km đờng cấpphối và đờng đất Hệ thống đờng liên thôn, liên xã đợc tu bổ

Huyện đã tập trung xây dựng các công trình điện, thuỷ lợi, giao thông vàcác công trình lớn khác phục vụ cho sản xuất, đời sống Nhiều công trình đãphát huy hiệu quả tốt nh: trạm biến thế 110 KV và 16 trạm biến thế Một trạmthu phát triển hình đợc xây dựng với vốn đầu t 166 triệu đồng Ngoài ra huyệncòn xây dựng đợc nhiều khu dân c mới ở vùng trung tâm huyện lỵ

“Về công trình thuỷ lợi phục vụ thâm canh đã làm đợc 140 công trình lớnnhỏ (trong đó nông trờng quốc doanh là 20 công trình)” [6,12]

Ngành thơng nghiệp đã có chuyển biến đáng kể, bớc đầu thích nghi vớicơ chế mới Hàng hoá sản xuất ra ngày càng phong phú, đáp ứng đầy đủ và kịpthời các nhu cầu, nhu yếu phẩm cho nhân dân, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa

Xuất khẩu tuy gặp nhiều khó khăn nhng cũng có những kết quả nhất

định Giá trị kim ngạch xuất khẩu năm cao nhất đạt 1.216.000USD (năm 1989),thấp nhất là 480.000 USD Thơng nghiệp hoạt động có hiệu quả đã tạo điều kiệncho các ngành kinh tế khác phát triển, góp phần nâng cao đời sống vật chất chonhân dân

Nh vậy, sau 5 năm thực hiện đờng lối đổi mới (1986-1990) dới sự lãnh

đạo của Đảng và các cấp chính quyền, Nghĩa Đàn đã vơn lên trên nhiều mặttheo hớng chung của sự nghiệp đổi mới Huyện đã bớc đầu giải quyết cơ bảnvấn đề lơng thực ở mức tối thiểu, tháo gỡ đợc cách làm ăn, bớc đầu tạo ra khôngkhí sản xuất hàng hoá năng động, cửa hàng, chợ búa tấp nập Hình ảnh huyệnnông - công - thơng nghiệp rõ dần, đời sống nhân dân nhìn chung ổn định và đ-

ợc cải thiện, nền kinh tế của huyện phát triển đúng hớng Nhng đó mới chỉ lànhững thành tựu bớc đầu.

Qua 5 năm đầu thực hiện đờng lối đổi mới (1986-1990) Nghĩa Đàn đã

đạt đợc nhiều thành tựu trên các lĩnh vực kinh tế Mặc dù vậy nền kinh tế củahuyện nhìn chung vẫn tăng trởng cha cao, đang mất cân đối giữa các thành phầnkinh tế : Nông - lâm - công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp Nhng đó là nhữngthành tựu bớc đầu đặt nền móng cho Nghĩa Đàn xây dựng kinh tế trong côngcuộc đổi mới

đối với một số cơ sở trọng điểm, coi đây là một biện pháp quan trọng để xâydựng Đảng trong sạch, vững mạnh Phát triển các cơ sở sản xuất kinh doanh,kịp thời hình thành các đơn vị kinh tế mới Các tổ chức đoàn thể từ huyệnxuống cơ sở đợc kiện toàn một bớc Nhiều cấp uỷ Đảng đã chú trọng cử các cán

bộ có năng lực vận động quần chúng sang ứng cử các chức vụ chủ chốt của các

đoàn thể và đã đợc các tổ chức đoàn thể tín nhiệm

Công tác giáo dục chính trị t tởng cho cán bộ Đảng viên đã đợc chú ý.Các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và nhà nớc nh: Nghị quyết VIII của Trung -

ơng, Nghị quyết XXII của Thờng vụ tỉnh uỷ, quyết định 240 của Hội đồng bộtrởng đã đợc quán triệt từ cán bộ đến quần chúng Việc tổ chức cho Đảng viên

và quần chúng tham gia góp ý kiến vào các văn kiện đại hội của Đảng đã pháthuy đợc quyền dân chủ và nâng cao ý thức trách nhiệm của Đảng viên, quầnchúng đối với công cuộc đổi mới đất nớc, củng cố lòng tin đối với Đảng Nghĩa

Đàn đã khắc phục dần t tởng hoài nghi dao động, giảm bớt ý chí chiến đấutrong một bộ phận cán bộ đảng viên và nhân dân Các cơ sở đã có sự chủ độngvơn lên, vững tay lãnh đạo và phối hợp chặt chẽ với nhau Đặc biệt sau đại hộilần thứ XXI, các cấp uỷ Đảng đã đợc củng cố và kiện toàn một bớc “Bồi dỡngtrên 1000 đối tợng, kết nạp 573 đảng viên mới, tập huấn bồi dỡng cho hơn 400cấp uỷ cơ sở, làm tốt công tác kiểm tra việc thực hiện nghị quyết của đảng vàchấp hành điều lệ Đảng” [5,12]

Công tác kiểm tra, kỉ luật Đảng đợc kết hợp chặt chẽ với công tác tổ chứccác ngành, đoàn thể chức năng của nhà nớc Do đó đã phát hiện kịp thời và đã

xử lý nhiều vụ việc tiêu cực, góp phần làm trong sạch đội ngũ và củng cố tổchức cơ sở đảng

Bên cạnh nhiệm vụ chính trị, Nghĩa Đàn đã chú ý đến công tác an ninhquốc phòng nhằm giữ vững an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội, góp phầnquan trọng trong việc ổn định và phát triển kinh tế- xã hội Nghĩa Đàn là mộttrong những địa bàn trọng yếu về an ninh Lãnh đạo huyện đã tổ chức quán triệt

và triển khai Chỉ thị 135-Hội đồng Bộ trởng, Nghị quyết XX của tỉnh uỷ, Nghịquyết XXVII của Bộ Chính trị đến từng cán bộ Đảng viên và quần chúng

“Công tác an ninh quốc phòng đợc tăng cờng Tình hình an ninh chính trị vẫn

đ-ợc giữ vững, trật tự an toàn xã hội cơ bản đđ-ợc đảm bảo Công tác quân sự địaphơng đã duy trì, tổ chức tốt Các đợt huấn luyện, diễn tập, tuyển quân, giaoquân hàng năm đều đạt chỉ tiêu kế hoạch” [6,13]

2.1.2.3 Văn hoá - giáo dục - y tế.

Văn hoá, giáo dục, y tế là mặt trận vô cùng quan trọng, đặc biệt nó lạicàng quan trọng hơn trong thời kỳ đổi mới Vì nó là chiến lợc đối với con ngời.

Do đó trong nghị quyết đại hội Đảng bộ huyện Nghĩa Đàn đã vạch ra là gắnmục tiêu phát triển kinh tế với mục tiêu giáo dục trong đó trọng tâm là nhân tốcon ngời

Hoàn cảnh một huyện còn gặp nhiều khó khăn, việc đặt ra phơng hớngnhiệm vụ phát triển văn hoá, giáo dục là điều rất cần thiết và cơ bản đối với sựnghiệp đổi mới ở Nghĩa Đàn Trớc Đại hộiVI (12-1986) của Đảng Cộng sảnViệt Nam, hoạt động văn hoá ở Nghĩa Đàn lâm vào tình trạng bế tắc Các tệ nạnxã hội, các tập tục lạc hậu có nguy cơ phát triển mạnh Giáo dục, y tế xuống cấpmột cách trầm trọng gây tâm lý hoài nghi không tốt trong nhân dân

Trong tình hình khó khăn thử thách đó, lãnh đạo Đảng và các cấp chínhquyền ở Nghĩa Đàn đã tập trung chỉ đạo toàn Đảng, toàn dân thực sự chăm lo sựnghiệp văn hoá giáo dục, y tế và xây dựng con ngời mới Trong các nhà trờngtập trung nâng cao chất lợng giáo dục toàn diện Trớc hết phải chăm lo bồi dỡng

đội ngũ giáo viên, đẩy mạnh giáo dục đạo đức và hớng nghiệp cho học sinh, xâydựng trờng và cá nhân điển hình dạy tốt và học tốt Lãnh đạo huyện đã vậndụng sáng tạo phơng thức nhà nớc và nhân dân cùng làm để xây dựng, củng cố

và hoàn thiện hệ thống nhà trẻ Sự đóng góp của các cơ quan trong huyện cùngvới hợp tác xã và cá nhân đã giúp cho hệ thống nhà trẻ trong huyện, xã, thậmchí đến các đội sản xuất đều có nhà trẻ lợp ngói

Trong điều kiện khó khăn chung, ngành giáo dục Nghĩa Đàn đạt đợcnhững thành tích khả quan Ngành giáo dục Nghĩa Đàn đã duy trì và có sựchuyển biến mạnh mẽ về chất lợng, hệ thống trờng lớp, đội ngũ giáo viên đã đ-

ợc nâng cao Thực hiện điều chỉnh cải cách giáo dục, củng cố trờng phổ thônghiện có Duy trì các lớp bổ túc văn hoá, hoàn toàn phổ cập cấp I và xoá mù chữcho nhân dân, phát triển giáo dục hớng nghiệp dạy nghề Đặc biệt huyện đãquan tâm tốt hơn đến đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ giáo viên, tăng c-

ờng cơ sở vật chất cho các trờng học Cùng với việc nâng cao chất lợng các ờng chuyên lớp chọn thì phải cọi trọng chất lợng đại trà Hàng năm Nghĩa Đàn

tr-có nhiều học sinh giỏi cấp huyện, tỉnh và học sinh thi đậu vào đại học, cao đẳng

và trung học chuyên nghiệp

Song song với văn hoá giáo dục trong 5 năm (1986-1990) hoạt động y tếcủa Nghĩa Đàn cũng đợc nâng cao Nghĩa Đàn đã củng cố và nâng cao chất l-ợng khám chữa bệnh cho nhân dân ở các tuyến huyện và xã Mạng lới y tế cơ sở

đợc củng cố và nâng cao Các công trình vệ sinh tập thể và hộ gia đình đợc nângcấp Huyện đã đầu t thêm trang thiết bị cho bệnh viện huyện để nâng cao chất l-ợng khá, chữa bệnh cho nhân dân Tiêm chủng phòng bệnh mở rộng đạt 85% kếhoạch, không để xẩy ra dịch bệnh tràn lan trên địa bàn

ở lĩnh vực văn hoá thì huyện đã chú ý xây dựng phong trào văn hoáthông tin ở cơ sở, phát huy cụm văn hoá nông trờng, xây dựng gia đình văn hoámới, đẩy lùi hủ tục lạc hậu Đồng bào các dân tộc ít ngời đợc hởng những chínhsách xã hội chống các tệ nạn xã hội, xây dựng nếp sống văn hoá mới, con ngờimới Hàng năm huyện đã chi 3-4 tỷ đồng về việc trợ cấp cho các đối tợng nóitrên, làm tốt các chính sách đối với các gia đình liệt sĩ, thơng bệnh binh nên đãtạo ra một không khí phấn khởi, hăng hái trong quần chúng Nhân dân phấnkhởi bớc vào cuộc sống mới với một tinh thần vợt khó để xoá đói giảm nghèo

“Kết quả là Nghĩa Đàn đã từng bớc xoá đói, hộ gia đình làm kinh tế giỏi tăng 10% Qua khảo sát toàn huyện có 150 đầu Video, 2000 tivi, 1.200 xe máy và 16

5-xe ô tô các loại Những lúc bị thiên tai, những tháng giáp hạt, những lúc mấtmùa, chính quyền các cấp đã tổ chức vận động nhân dân giúp đỡ, cứu trợ lẫnnhau vợt qua khó khăn” [5,12]

Nh vậy văn hoá giáo dục, y tế ở Nghĩa Đàn trong thời kỳ đầu của côngcuộc đổi mới đã có những chuyển biến đáng kể Chất lợng giáo dục, chất lợngcuộc sống của nhân dân đợc nâng cao hơn trớc

2.1.3 Những hạn chế trong thời kỳ đầu thực hiện công cuộc đổi mới.

Bên cạnh những thành tựu đã đạt đợc trên các lĩnh vực trong 5 năm tiếnhành đổi mới (1986-1990) Nghĩa Đàn còn bộc lộ một số hạn chế sau:

Về kinh tế: Nền kinh tế huyện Nghĩa Đàn đang ở trong tình trạng mất cân

đối nghiêm trọng giữa yêu cầu phát triển kinh tế toàn diện, mạnh mẽ với khảnăng quản lý, khai thác tiềm năng Tốc độ phát triển kinh tế còn chậm chuyển

đổi theo cơ chế thị trờng Sản xuất hàng hoá còn ít, đang mang nặng tính tựcung tự cấp Trong nông nghiệp cha chú trọng đầu t thâm canh chiều sâu Năngsuất, sản lợng cây trồng đạt thấp Sản lợng lơng thực chỉ đạt 80-90%, cà phê đạt50%, lạc vỏ 74-78%, cam quả 32-40%, cao su mủ khô 40-54% Chơng trìnhcây cà phê chỉ trồng đợc 60% diện tích theo kế hoạch Việc giao đất giao rừngtiến hành chậm, có nơi còn mang nặng tính hình thức, kinh tế rừng cha thu hút

đợc sự hởng ứng mạnh mẽ của quần chúng Công việc nuôi trồng rừng và bảo

vệ rừng cha có sự phối hợp chặt chẽ Tình trạng chặt phá rừng làm rẫy, khaithác gỗ trái phép vẫn diễn ra thờng xuyên đã dẫn tới hậu quả xấu về mặt kinh tếchính trị- xã hội và môi trờng

Các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đang gặp nhiều khókhăn ách tắc về vốn thị trờng Sản phẩm hàng hoá ít, chất lợng cha cao Nhiều

đơn vị quốc doanh làm ăn thua lỗ làm hụt vốn, thất thoát tài sản của nhà nớc.Việc quản lý nhà nớc đối với các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh còn yếu.Quản lý thị trờng còn nhiều sơ hở, tiêu cực Trốn thuế, lậu thuế vẫn còn phổbiến, ngân sách bị thất thu Giá trị xuất khẩu thấp so với tiềm năng hàng hoáxuất khẩu trên địa bàn

Về chính trị - an ninh - quốc phòng: Công tác giáo dục chính trị cha

làm đợc thờng xuyên, hiệu quả thấp Tổ chức cơ sở Đảng cha mạnh, chất lợng

Đảng viên, chất lợng sinh hoạt của chi bộ, Đảng bộ còn yếu Công tác xây dựng

Đảng cha đợc quan tâm đúng mức Việc bồi dỡng, kết nạp những đoàn viên u túvào Đảng cha thờng xuyên, thiếu kế hoạch Tuổi đời trung bình của Đảng viênngày một cao (bình quân toàn huyện là 46,3 tuổi) Trong công tác cán bộ còn

mang nặng tính chủ quan, thiếu khoa học Bộ máy của tổ chức Đảng, đoànthanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, hoạt động hình thức, sinh hoạt chắp vá,nhảy cóc, có nhiều tổ chức chi đoàn, xã đoàn tê liệt.

Công tác an ninh quốc phòng của huyện đã dần dần đi vào ổn định nhngbên cạnh đó tình hình an ninh, trật tự xã hội đang còn nhiều diễn biến phức tạp.Mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, việc tranh chấp đất đai đang có chiều hớngtăng lên Kỷ cơng xã hội, pháp luật của Nhà nớc đang bị coi thờng Một số vụviệc cha đợc xử lý nghiêm khắc, công minh và kịp thời, còn nhiều biểu hiệnhững khuynh né tránh Chất lợng hoạt động và sự phối hợp của các ngành, cáccấp trong khối nội chính cha cao, thiếu đồng bộ Một số ít có những hiện tợngtiêu cực, làm giảm uy tín của cán bộ đảng viên, giảm lòng tin của quần chúng

đối với chính quyền Các hoạt động quốc phòng cha đi vào nề nếp thờng xuyên.Chủ trơng phổ cập giáo dục, phổ biến pháp luật trong các trờng học, các đoànthể nhân dân nhằm nâng cao năng lực làm chủ cho nhân dân thực hiện cònchậm

Về văn hoá - giáo dục - y tế: Bên cạnh những thành tựu đã đạt đợc, công

tác giáo dục văn hoá xã hội, y tế còn tồn tại nhiều yếu kém Chất lợng công tácvăn hoá giáo dục, ytế còn thấp, có nơi đáng báo động Cơ sở trờng lớp, trạm xá

có nơi quá nghèo nàn Chỉ thị, chính sách đối với cán bộ hành chính sự nghiệpnói chung và y tê giáo dục nói riêng còn là vấn đề đáng quan tâm Chính sáchdân tộc cha đợc cụ thể và thực thi một cách nghiêm túc Tỷ lệ phát triển dân sốvẫn còn cao (2,4%) Số lao động không có việc làm và việc làm không ổn địnhtrong khu vực nhà nớc ngày càng tăng Đời sống nhân dân còn quá chênh lệchgiữa các vùng trên địa bàn Nhân dân các xã vùng sâu, các đối tợng chính sáchxã hội, cán bộ công nhân viên nhà nớc, những ngời không có việc làm đang gặpnhiều khó khăn về đời sống Đây là một vấn đề nan giải đang tồn tại ở Nghĩa

Đàn

2.2 Giai đoạn 1991-1995.

2.2.1 Tình hình và nhiệm vụ.

Sau 5 năm tiến hành công cuộc đổi mới theo đờng lối đổi mới của Đảng(1986-1990) Nghĩa Đàn đã bớc đầu đạt đợc một số thành tựu Nông nghiệp đãhình thành ra các mô hình trang trại thể hiện bớc đầu cho xu hớng làm ăn cánhân Các nông trờng quốc doanh đã từng bớc khắc phục khó khăn nâng cao đờisống cho công nhân và nhân dân lao động Cơ cấu nông lâm đã bớc đầu hìnhthành, thu đợc một số sản phẩm năng suất cao Nền kinh tế bớc đầu có nhữngchuyển biến về chất Cơ cấu kinh tế, cơ cấu quản lý mới đã hình thành và vận

động theo hớng nền kinh tế thị trờng hàng hoá nhiều thành phần Cơ chế thị ờng đã gắn và tác động trực tiếp đến sản xuất kinh doanh thúc đẩy kinh tế - xãhội và từng bớc mở rộng quan hệ với thị trờng bên ngoài

tr-Kinh tế ngày một ổn định hơn thì đời sống văn hoá tinh thần của ngờidân cũng từng bớc đợc nâng cao Bộ mặt làng quê ngày một thay đổi An ninhtrật tự an toàn xã hội cơ bản đợc ổn định Những kết quả này đã bớc đầu minhchứng cho bớc đi đúng đắn của Nghĩa Đàn trong thời kỳ đổi mới Đó là nhữngthành quả bớc đầu mà nhân dân Nghĩa Đàn tiếp tục vững bớc đi lên

Song song với những thành tựu đã đạt đợc thì Nghĩa Đàn đang còn tồn tạinhững vớng mắc khó khăn cần đợc giải quyết Nền kinh tế đang còn mất cân

đối giữa thu và chi, tỉ lệ lao động thiếu việc làm ngày một tăng Đời sống củamột bộ phận nhân dân còn trong tình trạng thấp kém khổ cực Tình trạng mấtcông bằng xã hội, mất dân chủ, tham ô, vụ lợi gia tăng, t tởng đạo đức, nếpsống, kỉ cơng ngày một xuống cấp đang là mối băn khoăn day dứt cần phải đ-

ợc khắc phục và giải quyết một cách đúng đắn

Đứng trớc tình hình đó đòi hỏi lãnh đạo huyện và nhân dân Nghĩa Đànphải tập trung sức lực và trí tuệ tìm ra con đờng đúng đắn để đa Nghĩa Đànthoát ra khỏi tình trạng trên

Công cuộc đổi mới ở nớc ta trong đó có cả Nghĩa Đàn đang tiến triểntheo chiều hớng tích cực thì tình hình thế giới nhất là các nớc xã hội chủ nghĩa

có những biến động hết sức phức tạp Liên Xô và các nớc Đông Âu đang trên

b-ớc đờng tan rã đã tác động tiêu cực đến tình hình cách mạng nb-ớc ta nói chung

và công cuộc đổi mới nói riêng Thêm vào đó, chính sách cấm vận của Mỹ, cácthế lực thù địch trong và ngoài nớc tăng cờng thực hiện âm mu “Diễn biến hoàbình” gây cho sự nghiệp đổi mới ở nớc ta gặp nhiều khó khăn cả về chính trị lẫnkinh tế

Trớc tình hình đó, từ ngày 24 đến ngày 27 tháng 6 năm 1991, Đại hội đạibiểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã khai mạc, nhằm tổng kết đánh giá việcthực hiện đờng lối đổi mới do Đại hội VI đề ra Đồng thời đề ra những chủ tr-

ơng, đờng lối, chính sách, nhiệm vụ trong thời kỳ mới Đại hội đã thông qua

“Cơng lĩnh xây dựng đất nớc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” Vớichiến lợc : “ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000” Đại hội khẳng

định: Kiên trì đa đất nớc tiến lên chủ nghĩa xã hội, đẩy mạnh công cuộc đổi mới

đa đất nớc thoát khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội tiến lên con đờng “dân giàu,nớc mạnh, xã hội công bằng văn minh” trên cơ sở vận dụng các quan điểm lớncủa Đại hội toàn quốc lần thứ VII Từ thực tiễn của huyện, Đảng bộ huyệnNghĩa Đàn đã tiến hành đại hội Đảng bộ lần thứ XXIII để tập trung triển khaithực hiện Nghị quyết VII của Đảng Cộng sản Việt Nam

Nghị quyết XXIII đã vạch ra chơng trình hành động của Nghĩa Đàn trongthời kỳ 1991-1995 là: “Phát huy thế mạnh của địa bàn với ý thức tự lực, tự cờngcủa Đảng bộ và nhân dân, phấn đấu tạo một bớc chuyển biến mạnh mẽ về kinh

tế - văn hoá - xã hội, giữ gìn trật tự kỉ cơng pháp luật, ổn định chính trị, từng

b-ớc cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân Phấn đấu xây dựng huyện Nghĩa

Đàn thành một huyện giàu về kinh tế, mạnh về an ninh quốc phòng” [6,19]

Các mục tiêu cụ thể: “Tổng giá trị sản phẩm tăng bình quân hàng năm5,7% Giá trị nông lâm nghiệp tăng 6-7% Thu nhập bình quân đầu ngời432.000 đồng/năm Sản xuất phát triển, tổng sản lợng lơng thực đạt 26.000-28.000 tấn, đạt giá trị bình quân lơng thực đầu ngời 240-260 kg, nâng số hộ

giàu lên từ 10-15%, xoá hộ nghèo đến mức tối thiểu 5-7% Về vấn đề dân số kếhaọch hoá gia đình cố gắng phấn đấu đạt tỉ lệ phát triển dân số 1,8-1,9% Đếnnăm 1995 phải đạt các chỉ tiêu kinh tế chủ yếu: cao su trồng mới 800-1000 ha,Cam trồng mới: 200-300 ha, Cà phê 200-250 ha, Giao đất giao rừng 10.000 hacho 5000 hộ gia đình” [6,20] Đó là những chỉ tiêu cơ bản mà Đại hội Đảng bộhuyện Nghĩa Đàn lần thứ XXII dựa vào tình hình thực tế của Nghĩa Đàn đểvạch ra đờng lối cho toàn dân Nghĩa Đàn thực hiện.

2.2.2 Những thành tựu của Nghĩa Đàn trong thời kỳ 1991-1995.

Có nghị quyết mới soi sáng, phấn khởi trớc những thành tích mà nhândân Nghĩa Đàn đã đạt đợc trong những năm qua, nhân dân Nghĩa Đàn quyết v-

ơn lên tập trung trí tuệ, sức lực để phấn đấu xây dựng Nghĩa Đàn thành địa

ph-ơng vững về kinh tế, mạnh về quốc phòng an ninh và ổn định về chính trị xãhội Nghĩa Đàn cùng cả nớc bớc vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá

2.2.2.1 Kinh tế.

Các cấp uỷ Đảng coi đây là nhiệm vụ trọng tâm mà trớc hết là chuyển

đổi cơ cấu kinh tế và cơ chế quản lý theo hớng sản xuất hàng hoá Cơ cấu kinh

tế đã có sự chuyển dịch từ việc xác định kinh tế mũi nhọn của Nghĩa Đàn trớcmắt vẫn là tập trung phát triển nông nghiệp toàn diện theo hớng sản xuất nôngnghiệp hàng hoá, phát triển theo cơ chế thị trờng, từng bớc lựa chọn cơ cấu sảnxuất mang lại hiệu quả kinh tế cao Từ đó thúc đẩy sản xuất phát triển theo môhình mới, các chỉ tiêu đại hội đề ra đều đạt và vợt “Giá trị tổng sản lợng năm

1995 đạt 252,6 tỷ đồng (tăng 91,7% so với năm 1991), trong đó nông nghiệpchiếm 80%, công nghiệp 16,9%, lâm nghiệp 3,1% Mức tăng trởng kinh tế17,56%/năm” [7,2]

Trong nông nghiệp đã có sự chuyển biến rõ rệt Với địa bàn có cả núirừng, trung du và đồng bằng, muốn phát triển đợc kinh tế thì phải giải quyết đợccơ cấu mùa vụ cho thích hợp Hay nói một cách khác dù trồng cây gì, nuôi congì, ở đâu, để phát huy đợc tiềm năng của Nghĩa Đàn là điều hết sức quan trọng