sáng kiến kinh nghiệm dự thi 10

Hoạt động của CLB tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

1 Đặt vấn đề

Những năm gần đây, giáo dục sức khỏe sinh sản (SKSS) trong nhà trường đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo quan tâm đặc biệt Nhiều đề án thực nghiệm giáo dục giới tính đã được triển khai trong các trường THCS, THPT và đã thu được những thành công nhất định Kết quả thực nghiệm của những công trình này đã tạo ra tiền đề và điều kiện thuận lợi

để ngành giáo dục tiến hành triển khai đại trà về giáo dục SKSS cho mọi nhà trường, cấp học, ngành học Việc giáo dục SKSS vị thành niên (VTN) đã được ngành giáo dục nghiên cứu xây dựng chương trình và tổ chức giảng dạy từ nhiều năm nay

Chương trình giáo dục SKSS trong nhà trường ở nước ta mới chỉ là hình thức lồng ghép trong các môn Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân

và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với các nội dung về giáo dục SKSS VTN Điều này dẫn tới thực trạng các em còn thiếu kiến thức về SKSS, giới tính, tình yêu và tình dục, việc giáo dục kiến thức giới tính vẫn ở phạm vi nhỏ hẹp; rất nhiều giáo viên, phụ huynh còn né tránh đề cập đến các nội dung của giáo dục SKSS VTN

Đối với VTN, những nội dung về tình bạn, tình yêu trong sáng, tình dục an toàn cần phải được trao đổi thẳng thắn và phổ biến một cách rộng rãi, thường xuyên hơn VTN có ưu điểm biết trao đổi với nhau những vấn

đề về tình bạn Tuy nhiên, tỷ lệ trao đổi về tình yêu của VTN với bạn bè cùng trang lứa còn thấp Tỷ lệ VTN trao đổi với nhau về tình dục lại càng thấp hơn Vì vậy để đạt được hiệu quả tốt nhất trong công tác giáo dục SKSS VTN trong nhà trường, từ năm học 2017-2018 đến nay, chúng tôi gồm thầy giáo Phan Viết Hiển - GV bộ môn Sinh học và thầy giáo Trịnh Minh Nghĩa – Tổ trưởng chuyên môn Hóa– Sinh– TDQPAN trường THPT Trần Hưng Đạo đã phối hợp tổ chức hình thức sinh hoạt câu lạc bộ (CLB) CSE tại các lớp do thầy Phan Viết Hiển làm chủ nhiệm (và một số lớp khác trong trường) Việc vận hành các CLB đã đem lại hiệu quả cao trong công tác giáo dục SKSS VTN Để chia sẻ kinh nghiệm của mình,

chúng tôi báo cáo đề tài “Nâng cao hiệu quả giáo dục sức khỏe sinh sản thông qua trải nghiệm bằng hình thức sinh hoạt câu lạc bộ CSE”

2 Cơ sở lý luận của đề tài

2.1 Trải nghiệm bằng hoạt động CLB

Câu lạc bộ là hình thức sinh hoạt ngoại khóa của những nhóm học sinh cùng sở thích, nhu cầu, năng khiếu,… dưới sự định hướng của những nhà giáo dục nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác Hoạt động của CLB tạo cơ hội để học sinh được chia sẻ những kiến thức, hiểu biết của mình về các lĩnh vực mà các em quan tâm, qua đó phát triển các kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề,… CLB là nơi để học sinh được thực hành các quyền trẻ

em của mình như quyền được học tập, quyền được vui chơi giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; quyền được tự do biểu đạt; tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin,… Thộng qua hoạt động của các CLB, nhà giáo dục hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng mục đích chính đáng của các em CLB hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, thống nhất, có lịch sinh hoạt định kì và có thể được tổ chức với nhiều lĩnh vực khác nhau như: CLB học thuật; CLB thể dục thể thao; CLB văn hóa nghệ thuật; CLB võ thuật; CLB hoạt động thực tế; CLB trò chơi dân gian…

2.2 Câu lạc bộ CSE

CSE = Comprehensive Sexual Education: Tăng cường tiếp cận giáo

dục tình dục toàn diện dựa trên Quyền và vấn đề nhạy cảm giới và vận động thay đổi chính sách dành ưu tiên cho việc đáp ứng những nhu cầu sức khỏe sinh sản (SKSS)/sức khỏe tình dục (SKTD) của thanh niên trong

hệ thống y tế quốc gia

CLB CSE Đây như là một hình thức trải nghiệm để giáo dục SKSS/SKTD

CLB CSE nhằm cung cấp, chia sẻ nội dung chính xác về bất kỳ chủ

đề nào mà thanh niên mốn tham gia như giới tính, sức khỏe tình dục, HIV, tình dục, các mối quan hệ, truyền thông, bạo lực trong quan hệ tình dục với bạn tình, tuổi dậy thì, sinh sản, biện pháp tránh thai, phá thai, hoặc vận động cho quyền của chính họ Do đó có thể chọn nội dung và các hoạt

động theo nhu cầu của người tham gia

Mục đích chính của CLB CSE là phát triển năng lực của thanh niên để họ

hưởng lợi cũng như vận động cho quyền của họ có được phẩm cách, sự bình đẳng

và trách nhiệm, thoả mãn và có được SKSS/SKTD và cuộc sống tốt đẹp (cho

cả thanh niên nam và nữ); Đẩy mạnh sự phát triển tư duy phản biện cho thanh niên khi họ được chia sẻ, thảo luận trong mối quan hệ giữa cái tôi, người khác và xã hội; Tôn trọng những vấn đề của mỗi cá nhân nhằm tạo ra môi trường học đường nhân đạo và công bằng; Hình thành cho các thành viên khả năng đưa ra quyết định có trách nhiệm và hành động theo sự lựa chọn của mình, khả năng tham gia vào xã hội và thực hiện các quyền con người

Thông qua đề tài, chúng tôi mong muốn chia sẻ kinh nghiệm trong công tác giáo dục SKSS/SKTD trong nhà trường, đồng thời cũng mong muốn nhận được các ý kiến đóng góp để đề tài có cơ hội nhân rộng áp dụng tại các cơ sở giáo dục khác trong tỉnh

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Những hạn chế của công tác giáo dục SKSS trước khi áp dụng sáng kiến

Chương trình: Chương trình giáo dục SKSS trong nhà trường ở

nước ta mới chỉ là hình thức lồng ghép trong các môn Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp với các nội dung về giáo dục SKSS VTN

Phương tiện: Kinh phí hầu như không có, tài liệu cũ, đơn giản, chủ

đề không phong phú, trình bày thiếu hấp dẫn

Giáo viên, cha mẹ: Né tránh các vấn đề liên quan đến SKSS/SKTD

hoặc chia sẻ một chiều, chủ yếu là đưa ra cảnh báo, thiếu thấu hiểu và thẳng thắn Các thầy, cô giáo tham gia giảng dạy kiến thức giới tính, SKSS mặc dù được tập huấn cả về kiến thức lẫn phương pháp, kỹ năng truyền đạt nhưng không phải ai cũng thực hiện thành công

Học sinh: Thường có cảm giác xấu hổ, ngại ngần, đặc biệt là với

những kiến thức khá nhảy cảm như giới tính, SKSS, tình dục Ngại tham gia và ngại đặt câu hỏi trong các buổi học, sinh hoạt ngoại khóa… dẫn đến rất nhiều vấn đề muốn quan tâm, muốn được chia sẻ, trao đổi để hiểu biết

2.2 Hoạt động của CLB CSE

2.1.1 Bước 1 Làm việc với chuyên gia

Các em học sinh được cung cấp các kiến thức cơ bản và chuẩn về SKSS/SKTD thông qua bài giảng của chuyên gia (có thể là chính giáo viên chủ nhiệm nếu được bồi dưỡng về giáo dục SKSS VTN) Chuyên gia nên dựa trên các vấn đề, nhu cầu của các em học sinh để thiết kế mạch nội dung bài giảng Trong quá trình làm việc với học sinh cần thiết tổ chức các hoạt động dạy học phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học

Chuyên gia gợi ý các chủ đề có thể lựa chọn để thảo luận, chia sẻ trong

sinh hoạt CLB CSE (Phụ lục 2); (Phụ lục ảnh 3)

2.1.2 Bước 2 Tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ

Chủ tịch CLB dựa trên gợi ý chủ đề của chuyên gia, xây dựng kế hoạch cho buổi sinh hoạt CLB, thống nhất phương pháp sinh hoạt CLB để tiếp cận chủ đề Các phương pháp có thể lựa chọn trong tổ chức sinh hoạt

CLB (Phụ lục 4)

Sau mỗi buổi sinh hoạt CLB, giáo viên chủ nhiệm cùng Chủ tịch CLB xác định tiếp các nhu cầu trao đổi của các thành viên trong CLB để quyết định chủ đề và hình thức sinh hoạt cho CLB ở buổi sinh hoạt tiếp theo

(Phụ lục ảnh 5)

2.3 Hiệu quả

Hầu hết các học sinh đã mạnh dạn hơn, tự tin hơn, các câu hỏi quan tâm đến những vấn đề thực tế hơn như: Cách sử dụng biện pháp tránh thai,

tình dục đồng giới, phòng tránh xâm hại tình dục… (Phụ lục ảnh 6) Nhiều

em còn tỏ ra rất hứng thú và thoải mái khi tham gia các chương trình giao lưu với chuyên gia SKSS, hay tự tin thuyết trình, hùng biện sự hiểu biết của mình trong CLB…

100% HS được thamgia CLB CSE đều nắm chắc và hiểu chính xác những vấn đề cơ bản về SKSS/SKTD Phần lớn các em có thể hiểu và giải thích đúng các khái niệm liên quan đến vấn đề giới tính, tình dục, tình bạn, tình yêu, tình dục đồng giới, các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục…

III HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI

1 Hiệu quả kinh tế

Giáo dục sức khỏe sinh sản thông qua trải nghiệm bằng hình thức sinh hoạt câu lạc bộ CSE đã khắc phục được hạn chế về kinh phí Phần nội dung kiến thức về các chủ đề đã được chuyên gia lựa chọn, biên tập

và có chỉnh lý, cập nhật và có thể tái sử dụng nhiều năm Vận hành CLB đơn giản do chính các em học sinh thực hiện, điều kiện về không gian là lớp học, thời gian là các giờ sinh hoạt lớp hoặc buổi sinh hoạt ngoại khoá Tất cả các chia sẻ, báo cáo của nhóm, cá nhân thành viên CLB đều được tập hợp thành bộ tài liệu cho các CLB năm sau

2 Hiệu quả về mặt xã hội

CLB CSE góp phần đẩy mạnh các hoạt động truyền thông, giáo dục tới đối tượng tiền hôn nhân, vị thành niên bởi có hiểu được việc chăm sóc SKSS tiền hôn nhân mang lại lợi ích cho bản thân, cho gia đình như thế nào thì các đối tượng mới có thể vượt qua các rào cản tâm lý mà đến với các cơ quan chuyên môn để được chăm sóc SKSS

Như vậy, CLB CSE đạt được các mục đích hết sức thiết thực và to lớn là chuẩn bị tâm, sinh lý để xây dựng một gia đình hạnh phúc cả về thể chất lẫn tinh thần, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của con người trong xã hội Điều này cần được toàn xã hội, mọi người dân nhận thức và góp phần thực hiện

3 Khả năng áp dụng và nhân rộng

Kế hoạch tổ chức khoa học, đơn giản dễ thực hiện, đề tài hoàn toàn

có thể vận dụng rộng rãi ở tất cả các cơ sở giáo dục phổ thông

Nam Định, ngày 18 tháng 09 năm 2020

KẾ HOẠCH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CHO HỌC SINH

NĂM HỌC 2020 – 2021

I MỤC ĐÍCH

- Phát huy tính tự chủ của học sinh, nâng cao tinh thần tập thể đoàn kết;

- Giáo dục phát triển sáng tạo, nâng cao cá tính riêng cho mỗi học sinh;

- Học sinh được nâng cao kĩ năng giao tiếp, nâng cao ý thức tổ chức kỉ luật, áp dụng được những kiến thức khoa học vào thực tiễn cuộc sống;

- Tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh và tạo điều kiện cho các học sinh tự nâng cao về trình độ kỹ năng trong sinh hoạt cũng như trong cuộc sống;

- Qua trải nghiệm sẽ phát triển các kĩ năng của học sinh như: kĩ năng giao tiếp, kĩ năng lắng nghe và biểu đạt ý kiến, kĩ năng trình bày suy nghĩ, ý tưởng, kĩ năng viết bài, kĩ năng chụp ảnh, kĩ năng hợp tác, làm việc nhóm, kĩ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề,…

- Thông qua hoạt động trải nghiệm, GVCN, GVBM hiểu và quan tâm hơn đến nhu cầu, nguyện vọng mục đích chính đáng của các em nhằm tạo môi trường giao lưu thân thiện, tích cực giữa các học sinh với nhau và giữa học sinh với thầy cô giáo, với những người lớn khác

II YÊU CẦU

- Hoạt động trải nghiệm sáng tạo phải coi trọng các hoạt động thực tiễn mang tính tự chủ của học sinh, là những hoạt động giáo dục được tổ chức gắn liền với kinh nghiệm, cuộc sống để học sinh trải nghiệm và sáng tạo

- Hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm phải đa dạng, linh hoạt Học sinh phải được tự hoạt động, trải nghiệm

- Các giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, định hướng, tạo điều kiện để học sinh được thực hành các quyền được học tập, quyền được vui chơi giải trí và tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; quyền được tự do biểu đạt; tìm kiếm, tiếp nhận và phổ biến thông tin,…

III HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC

1 Hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm: Hoạt động “Câu lạc bộ CSE”

- Mục đích chính của CLB nhằm phát triển năng lực của học sinh để các em có được lợi ích cũng như vận động cho quyền của mình có được phẩm cách, sự bình đẳng và trách nhiệm, thoả mãn và có đời sống, sức khỏe sinh sản khỏe mạnh

- CLB hướng tới các nội dung về:

+ Giới và giới tính, tuổi dậy thì;

+ Tình dục và sức khỏe tình dục, quyền tình dục;

+ HIV/AIDS;

+ Các mối quan hệ, giao tiếp;

+ Sinh sản, biện pháp tránh thai, phá thai, hậu quả của việc phá thai;

+ Vận động cho quyền của vị thành niên thanh niên;

- Trong quá trình hoạt động, CLB có thể chọn nội dung và các hoạt động theo nhu cầu

2 Phương pháp lựa chọn trong tổ chức hoạt động CLB (Theo phụ lục 2)

IV CÁC HOẠT ĐỘNG CỤ THỂ

TT Thời

gian Nội dung Hình thức

Địa điểm, phương tiện

hỗ trợ

Người thực hiện

Kết quả

1 Tháng

10/2020

Cung cấp tài liệu, kiến thức nền về Các chủ đề sinh hoạt

CLB CSE

Mời chuyên gia thuyết trình, giảng giải các kiến thức liên quan và cùng học sinh làm bài

tập nhóm

- Làm việc tập trung tại phòng thực hành môn sinh

- Máy chiếu, loa đài

- Giấy khổ A0, bút màu, giấy nhớ khổ

lớn

Trịnh Minh Nghĩa;

HS các lớp 12A1, 12A10

,

Học sinh được trang bị những kiến thức cơ bản Giới và giới tính, tuổi dậy thì;Tình dục và sức khỏe tình dục, quyền tình dục; HIV/AIDS; Các mối quan hệ, giao tiếp; Sinh sản, biện pháp tránh thai, phá thai, hậu quả của việc phá thai; Vận động cho quyền của vị thành niên thanh niên thông qua bài giảng của chuyên

“Tuổi dậy thì và các khó khăn

gặp phải”

Dùng phương pháptrò chơi

để thực hiện

-Lớp 12A1, - Tranh ảnh, tài liệu về đặc điểm thể chất, tâm lí tuổi dậy

thì

- HS lớp 12A1

(Phan Viết Hiển;

Trịnh Minh Nghĩa

cố

vấn)

Thông qua các buổi sinh hoạt câu lạc bộ, các em học sinh trao đổi với nhau những kiến thức tiếp thu được

và trở thành tuyên truyền viên để lan rộng

kiến thức ra cộng đồng

Tháng

12/2020

Sinh hoạt CLB chủ đề

“Tình dục

và các vấn

đề của tình dục không

an toàn”

Dùng phương pháp đóng vai để thực

hiện

- Lớp 12A1, - Tranh ảnh, các bài báo, sự việc thực tế liên quan đến tình dục

không an toàn

Tháng

12/2020

Sinh hoạt CLB chủ đề

“Quyền của

Vị thành

niên”

Dùng phương pháp hoạt động nhóm

để thực hiện

- Lớp 12A1,

- Tài liệu về quyền của Vị

Phụ lục 2: Các chủ đề có thể lựa chọn trong sinh hoạt CLB CSE

(Theo tài liệu “Tất cả trong 1 giáo trình” – Dự án Chois – 2010)

CHỦ ĐỀ SỨC KHOẺ TÌNH DỤC VÀ HẠNH PHÚC LÀ YÊU CẦU CỦA QUYỀN CON NGƯỜI: Giải thích sức khỏe tình dục của con người và cảm xúc lành mạnh được kết nối như thế nào với khả năng của mình để thực hiện các quyền con người của họ (ví dụ, quyền đối với giáo dục và tự do ngôn luận) Những quyền này nhằm bảo vệ cơ thể người, tình dục, và sức khỏe của con người Phần này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc có thể thực hiện các quyền của một người một cách tự tin Chủ

đề mô tả hành động của những người trẻ tuổi có thể giành lấy để thúc đẩy

sự tôn trọng; cho thấy làm thế nào họ có thể tự bảo vệ và các đối tác tình dục cũng như sức khỏe sinh sản và các quyền của họ

CHỦ ĐỀ GIỚI TÍNH

Đạt được bình đẳng giới là yêu cầu đạo đức; xác định các vấn đề giới một cách hiệu quả, hỗ trợ cả bé trai và bé gái; cung cấp thông tin về chuẩn mực trong xã hội trong các quan hệ gia đình, trong trường học Giải thích vai trò giới tính ảnh hưởng đến tình dục và sức khỏe tình dục như thế nào Giúp các bé trai và bé gái phải suy nghĩ cân nhắc và phản ánh thái độ của họ về giới tính một cách có ý nghĩa

CHỦ ĐỀ TÌNH DỤC: Vừa bao gồm những thông tin sinh học cơ bản về tình dục, vừa nhấn mạnh vai trò mang tính xã hội của tình dục trong cuộc sống và cộng đồng của con người Chủ đề này kiểm định các chuẩn mực văn hóa và giới tính ảnh hưởng như thế nào đến thái độ, thực hành, kinh nghiệm, và sự thỏa mãn, rà soát lại một số trải nghiệm lo lắng thông thường của con người đối với cuộc sống tình dục của họ, bao gồm

cả cảm giác áp lực khi có quan hệ tình dục không mong muốn hoặc

không an toàn

CHỦ ĐỀ CÁC MỖI QUAN HỆ CÁ NHÂN: Tình dục thăng hoa và sức khỏe phụ thuộc vào các yếu tố cá nhân hoặc con người cũng như ảnh hưởng xã hội rộng lớn hơn Chủ đề này nhằm mục đích giúp vị thành niên

có được thước đo về sự hiểu biết và sự tự tin trong các mối quan hệ của mình Cụ thể là, nó cung cấp các nguồn lực để giúp họ phản ánh và tăng cường giao tiếp trong tất cả các mối quan hệ Đặc biệt tập trung vào cách tạo ra các mối quan hệ thân thiết và lãng mạn

CHỦ ĐỀ KỸ NĂNG GIAO TIẾP VÀ RA QUYÊT ĐỊNH: Giúp những người trẻ tuổi tìm hiểu cách có được cuộc trò chuyện về những chủ

đề thân mật, trong đó họ có thể cảm thấy thoải mái và tự tin Chủ đề này

tập trung vào việc tăng cường kỹ năng giao tiếp hướng đến các nội dung

về tình dục, các phương tiện tránh thai, HIV và AIDS

CHỦ ĐỀ CƠ THỂ, TUỔI DẬY THÌ VÀ SINH SẢN: Hiểu biết về

cơ thể giúp thanh niên bảo vệ sức khỏe và tình dục của họ Bao gồm thông tin cơ bản về giáo dục giới tính trong trường học Ví dụ, nó giải thích về tuổi dậy thì, cơ thể và các bộ phận của cơ thể hoạt động như thế nào Nhưng tập trung vào bối cảnh xã hội và quyền con người, chứ không trong khuôn khổ hẹp về "lâm sàng"

CHỦ ĐỀ SỨC KHỎE SINH SẢN, SỨC KHỎE TÌNH DỤC: (Bao gồm cả phòng chống HIV và phương pháp tránh thai) Cung cấp thông tin

về các bệnh lây truyền qua đường tình dục, HIV/AIDS, và các bệnh viêm nhiễm đường sinh sản, phương pháp tránh thai và phá thai

CHỦ ĐỀ VẬN ĐỘNG CHO SKSS, QUYỀN VÀ BÌNH ĐẲNG GIỚI: Mong muốn thúc đẩy những thay đổi xã hội làm cho sức khỏe tình dục tốt hơn và hạnh phúc hơn, những thay đổi đó cũng sẽ hướng tới công

lý và bình đẳng hơn cho tất cả mọi người Mong muốn có thể tạo hứng thú cho thanh niên trong việc thấy rõ việc học có thể tạo sự khác biệt tích cực trên thế giới

Phụ lục ảnh 3: Làm việc với chuyên gia

Năm học 2018-2019: Chia sẻ của chuyên gia với nam sinh CSE 12A2, 12A3

Năm học 2019-2020:

Chia sẻ của chuyên gia với nữ sinh CSE 12A2, 12A6