sáng kiến kinh nghiệm dự thi MN 10

Tên sáng kiến Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học trong trường mầm non... BÁO CÁO SÁNG KIẾN Một số biện ph

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến

Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học trong trường mầm non

Nơi làm việc : Trường Mầm non 8/3

Điện thoại : 0946471148

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: 100%

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến

Tên đơn vị : Trường Mầm non 8/3

Địa chỉ : 223 Trần Hưng Đạo - P.Bà Triệu -TP Nam Định Điện thoại : 02283846474

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học trong trường mầm non

I ĐIỀU KIỆN HOÀN ẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:

Nhà khoa hoc Deodatta V Shenai-Khatkhate người không chỉ có những công trình nghiên cứu mà ông còn có một kho tàng danh ngôn đời sống sâu sắc đầy ý nghĩa Ông từng nói: “Một lời bất cẩn có thể nhóm lên xung đột Một lời

tàn nhẫn có thể phá hỏng một cuộc đời Một lời đúng lúc có thể xua đi căng thẳng Nhưng một lời yêu thương có thể chữa lành và chúc phúc”

Đúng vậy! Ngôn ngữ thực sự rất quan trọng đối với đời sống con người

Nó chính là phương thức biểu đạt ý muốn cho người khác hiểu được những suy nghĩ, nhu cầu, mong muốn của bản thân thông qua lời nói Con người từ khi sinh

ra mất 3 năm để học nói và cả đời để học cách sống làm người Ngôn ngữ khi được nói ra đã thể hiện tính cách và đạo đức của con người đó Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non

Vì ngôn ngữ sẽ giúp trẻ bày tỏ, trao đổi và giao tiếp với nhau trong học tập cũng như vui chơi Đặc biệt hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học sẽ thu hút sự chú ý của trẻ hơn Các tác phẩm văn học, nhân cách, ngôn ngữ của trẻ được hình thành, phát triển và dần hoàn thiện Hoạt động làm quen văn học làm phong phú thêm vốn từ của trẻ, trẻ biết dùng từ chính xác, có biểu cảm phù hợp với lời nói, từ đó giúp cho ngôn ngữ của trẻ phát triển Văn học còn giúp cho trẻ nhận biết được cái hay, cái đẹp, cái thiện, cái ác Thông qua các bài thơ, câu chuyện trẻ đã học tập được những điều hay lẽ phải và có những hành vi đúng đắn trong giao tiếp với mọi người

Ngày nay cuộc sống con người ngày càng hiện đại hơn, trẻ tiếp xúc nhiều với tivi, điện thoại, máy tính Trẻ nhanh chóng bắt chước học theo ngôn ngữ trên mạng cả tốt và xấu mà trẻ chưa biết phân biệt được Trong quá trình dạy học, tiếp xúc nhiều với các bậc phụ huynh tôi nhận thấy nhận thức của một số

bậc phụ huynh học sinh về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ còn hạn chế chưa quan tâm đến việc rèn rũa, dạy con mình nói năng chuẩn mực, lễ phép Một bộ phận phụ huynh quan niệm rằng: Trẻ 5-6 tuổi đến trường phải được học viết, học đọc, học tính toán để chuẩn bị vào lớp 1 Vì vậy vốn từ của trẻ chưa nhiều, khả năng giao tiếp còn kém Đa số trẻ còn lúng túng chưa biết dùng từ phù hợp

để diễn đạt ý muốn của mình trong các hoàn cảnh giao tiếp

Ở trường mầm non phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ hết sức quan trọng, nó giúp trẻ dần hình thành cả 3 thành phần của ngôn ngữ: Phát âm, vốn

từ, ngôn ngữ Phát triển ngôn ngữ cho trẻ lứa tuổi mầm non chính là giúp trẻ nói mạch lạc, nói đủ câu có chủ ngữ vị ngữ, nói đủ từ Người giáo viên mầm non có vai trò chủ đạo trong việc giúp trẻ phát âm đúng bởi ngay từ khi đi học trẻ được

cô chăm sóc, nuôi dưỡng dạy dỗ cả ngày Cô chính là người dạy cho trẻ tập nói

và hiểu được nói như thế nào là đúng Việc ghi nhớ này diễn ra một cách tự phát trong quá trình bắt trước lời nói của ông bà, bố mẹ, cô giáo Kết quả là ngôn ngữ của trẻ được hình thành Do đó nhiệm vụ của người giáo viên là tổ chức xây dựng môi trường thuận lợi cho việc phát triển ngôn ngữ để góp phần thúc đẩy quá trình hình thành nhân cách cho trẻ

Trong quá trình nhiều năm phụ trách lớp 5 tuổi, tôi nhận thấy được đặc điểm của bộ môn văn học rất phù hợp với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ Văn học giúp trẻ tích lũy được vốn từ ngữ phong phú, đa dạng, giúp trẻ nói dễ dàng, nói chuẩn tiếng Việt, diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc rõ ràng hơn Chính vì vậy mà tôi đã mạnh dạn đi sâu vào nghiên cứu “ Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ

cho trẻ 5-6 tuổi thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ở trường mầm non” để phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách tốt nhất tạo tiền đề

cho trẻ bước vào lớp 1

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP:

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến:

Phát triển ngôn ngữ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non Ngôn ngữ là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vui

chơi, ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển tâm lí của trẻ Bên cạnh đó, ngôn ngữ còn là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm sự phát triển về đạo đức và chuẩn mực văn hóa Như Usinxkin cũng đã từng nói: “ Ngôn

ngữ là cơ sở của mọi sự phát triển trí tuệ và là kho tàng của mọi kiến thức Tất

cả mọi sự hiểu biết đều bắt đầu từ ngôn ngữ, thông qua ngôn ngữ và trở lại cũng bằng ngôn ngữ.”

Thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học giúp trẻ 5-

6 tuổi phát triển ngôn ngữ một cách tốt nhất Bởi vì qua câu truyện có hình ảnh, nội dung đối thoại giữa các nhân vật trong truyện gây ấn tượng, thu hút trẻ và phù hợp với chủ đề giảng dạy Trong thơ ca, ca dao tục ngữ, vè có giai điệu ấm

áp, vui tươi, dí dỏm, có hình tượng các nhân vật, phản ánh chân thực đời sống xung quanh trẻ Hàng ngày, trẻ được cô giáo kể chuyện, đọc thơ trong các hoạt động trong ngày của trẻ ở trường mầm non Chính vì vậy thông qua các tác phẩm văn học phong phú trẻ học tập được những đức tính tốt đẹp của con người như: Yêu quê hương đất nước, yêu quí những người thân trong gia đình, sự trung thực, lòng dũng cảm, lòng biết ơn và mở rộng thêm kiến thức về môi trường xung quanh Đồng thời cung cấp thêm vốn từ vựng, rèn luyện trẻ phát âm đúng và diễn đạt câu từ rõ ràng mạch lạc hơn Vai trò của người giáo viên mầm non đối với việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các tác phẩm văn học là rất quan trọng Tôi nhận thấy cần phải tìm tòi, học tập thêm, phát huy hơn nữa

để nâng cao hoạt động giảng dạy, giúp trẻ phát triển toàn diện cả về ngôn ngữ và thể lực

Đối với trẻ mầm non, khả năng hoàn chỉnh về ngôn ngữ được tăng dần theo từng độ tuổi Thông qua việc dạy trẻ đóng kịch sẽ giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quí cái đẹp, hướng tới cái đẹp Khi trẻ kể chuyện, ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng, mạch lạc, vốn từ phong phú Trẻ biết bày tỏ ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự việc hay sự kiện nào đó bằng chính ngôn ngữ của trẻ Qua đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc hơn, nói rõ ràng và đầy đủ câu hơn, tạo tiền đề cho trẻ bước vào tiểu học được thuận lợi hơn

Đồ dùng đồ chơi tự tạo đã được quan tâm nhưng chủ yếu là ở hoạt động góc Các đồ dùng cho trẻ đóng kịch, diễn rối, kể chuyện, đọc thơ còn nghèo nàn và chưa đẹp mắt, chưa tăng được sự hứng thú trong hoạt động của trẻ dẫn đến giờ học chưa đạt kết quả cao

Trường mầm non 8-3 là đơn vị được công nhận là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia, luôn luôn đề cao việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ giữ vai trò hàng đầu trong việc giúp trẻ phát triển toàn diện Do đó là một giáo viên trẻ dạy trẻ 5-6 tuổi, tôi luôn xác định rõ việc thực hiện các hoạt động cho trẻ, đặc biệt là hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ, luôn đề cao việc đưa các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm Tôi đã nhận thức được rõ tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động dạy trẻ làm quen với các tác phẩm văn học Với điều kiện cơ sở vật chất tương đối đầy đủ cùng sự quan tâm sát sao của ban giám hiệu nhà trường, sự giúp đỡ của tổ chuyên môn, của đồng nghiệp tôi

đã luôn cố gắng để tìm ra những biện pháp hiệu quả nhất trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thong qua hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học

Trước khi thực hiện đề tài này tôi đã điều tra, khảo sát khả năng phát âm, khả năng diễn đạt ngôn ngữ, khả năng sử dụng ngôn ngữ của trẻ trong cuộc sống trên 47 trẻ với 5 nội dung có kết quả như sau:

Bảng theo dõi, đánh giá 47 trẻ đầu năm

TT

Nội dung

Tổng

số trẻ

Kết quả được khảo sát Đạt

Chưa đạt

bình

Số trẻ

Tỉ

lệ

%

Số trẻ

Tỉ

lệ

%

Số trẻ

Tỉ

lệ

%

Số trẻ

Trẻ tự tin giao tiếp

với mọi người

Dựa vào bảng khảo sát trên tôi nhận thấy:

Kết quả cho thấy số trẻ khá giỏi về ngôn ngữ còn thấp Vốn từ vựng của trẻ còn hạn chế Vì thế dẫn đến việc khi giao tiếp trẻ còn ít nói, không biết diễn đạt ý của mình như thế nào Đặc biệt là trẻ nói còn chưa rõ ràng, mạch lạc dẫn đến việc người nghe khó hiểu và phải suy luận thì mới hiểu ra ý định của trẻ Sau khi đánh giá thực trạng trẻ lớp mình, thông qua các tư liệu tham khảo cùng những kinh nghiệm của bản thân, tôi đã nghiên cứu và đưa ra một số biện pháp sau:

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

Biện pháp 1: Tìm hiểu đặc điểm tâm lý của trẻ

Để giúp trẻ phát triển ngữ tốt, đầu tiên tôi phải tìm hiểu thật kĩ tâm sinh lý của trẻ ở lứa tuổi này để lên kế hoạch có các biện pháp phù hợp Qua quá trình tìm hiểu tôi thấy: Trẻ ở độ tuổi này rất thích nghe các câu chuyện cổ tích, thần thoại, thích các bài thơ, ca dao, vè gần gũi vui tươi, thích được thể hiện theo

tính cách cũng như ngôn từ của những nhân vật trong các câu chuyện mà trẻ được nghe, được xem, thích biểu diễn những bài thơ, ca dao, vè hay, diễn cảm giống cô giáo Vì vậy, tôi luôn lựa chọn những câu chuyện, bài thơ, ca dao, vè phù hợp với tâm lý của trẻ để đưa vào hoạt động nhằm thu hút sự chú ý của trẻ

Ví dụ: Với chủ đề “ Gia đình”tôi đã lựa chọn các tác phẩm văn học như: Truyện “ Quả bầu tiên”, “ Bông hoa cúc trắng”, “Quà tặng mẹ”, “Kiến trinh sát kể chuyện”, bài thơ “ Em yêu nhà em”, “ Giữa vòng gió thơm”, “ Mẹ ốm”,

“ Giúp mẹ”, “Bữa ăn của bé”, đồng dao “ Chú cuội”, “ Chữ hiếu”, “ Gia đình”

Các tác phẩm văn học nêu trên đều được tôi lên kế hoạch cho trẻ làm quen

một số tác phẩm vào hoạt động làm quen với văn học và lồng ghép các tác phẩm còn lại vào các hoạt động khác trong ngày như: Đón trẻ, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, trả trẻ Các truyện: “ Quả bầu tiên”, “ Bông hoa cúc

trắng” có các tình tiết: Vợ chồng người anh giàu có tham lam, vợ chồng người

em siêng năng, quả bầu tiên, bà tiên hiện ra chỉ đường cho bạn nhỏ tìm bông hoa cúc trắng cứu mẹ rất li kỳ, kịch tính, hấp dẫn, thu hút trẻ Bên cạnh đó còn có các câu truyện, bài thơ, ca dao khác: “ Quà tặng mẹ”,

“ Kiến trinh sát kể chuyện”, “ Giúp mẹ”, “ Bữa ăn của bé”, “ Gia đình”có

nội dung bố và bạn nhỏ chuẩn bị quà sinh nhật tặng mẹ, em biếng ăn nên cả nhà cùng dỗ dành đóng kịch để em bé ăn ngoan hơn, gia đình có ông, bà, bố, mẹ giai điệu , lời ca nhịp nhàng, thân quen, gần gũi với cuộc sống gia đình thực tại của trẻ Trẻ lớp tôi rất thích thú, nhanh chóng thuộc được tên tác giả, nội dung, lời thoại của các nhân vật trong các tác phẩm, lời ca của bài thơ, ca dao Thông qua các tác phẩm trên, trẻ học được tình thương yêu gia đình, kính yêu với ông bà cha mẹ, các bác, anh chị em Trẻ biết nhường nhịn, đùm bọc anh em, biết thể hiện tình yêu của mình: Tặng quà cho mẹ nhân ngày sinh nhật, lấy tăm cho ông bà, nói những từ ngữ thể hiện sự kính trọng biết ơn Từ đó vốn

từ của trẻ được tăng lên Trẻ biết dùng nhiều câu từ trong việc giao tiếp với những người xung quanh, thể hiện được ý nói và tình thương yêu với mọi người

Bé làm quen với các câu chuyện chủ đề “ Gia Đình”

Là người gần gũi với trẻ trong các hoạt động vui chơi cũng như học ở trên lớp, ngay từ đầu năm học tôi luôn theo dõi quan sát từng trẻ để nắm bắt đặc điểm tâm sinh lý và khả năng ngôn ngữ của từng cháu: như cháu nào hoạt bát, nhanh nhẹn, cháu nào còn nhút nhát, rụt rè; cháu nào nõi rõ, nói chuẩn, cháu nào còn hạn chế về ngôn ngữ Bởi vì vấn đề tâm lý có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ Từ đó sẽ có những biện pháp tích cực nhất và hiệu quả nhất để phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Ví dụ: Đầu năm học theo điều tra tôi nhận thấy trẻ lớp mình đa số các con đều nhanh nhẹn, phát âm tương đối chuẩn còn hạn chế về giao tiếp với mọi người xung quanh Lớp tôi có một số bạn rất nổi trội, nói rõ ràng, lưu loát, dùng được nhiều loại câu thể hiện được tình cảm, tâm tư nguyện vọng của mình khi giao tiếp với mọi người Bên cạnh đó còn một số bạn còn rụt rè, ít nói, ít giao lưu giao tiếp với các bạn trong lớp Nhiều lúc các con không biết nói lên ý muốn của mình đến lúc cô hỏi han thì lại khóc.Vì vậy với chủ đề đầu tiên “ Trường mầm non” tôi đã lựa chọn các tác phẩm hay, có nội dung thật gần gũi với trường lớp mình, có độ dài vừa phải như: Bài thơ “ Cô dạy”, “ Cô giáo của em”, “Em vẽ”, “ Bé tập đếm”, “Làm quen chữ số”, truyện “ Anh chàng mèo

mướp”, “ Món quà của cô giáo”, “ Thỏ trắng đi học”, ca dao “ Nghé ọ, nghé ơ!” Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, tôi chú ý bao quát cả lớp, đến

phần đàm thoại và cho trẻ lên đọc thơ hay kể chuyện cùng cô giáo, tôi động viên những trẻ nhút nhát lên trả lời các câu hỏi dễ sau đó tôi và cả lớp cùng khen trẻ để trẻ thấy vui vẻ, hứng thú hơn, tiếp thu bài nhanh hơn Còn các câu hỏi khó mang tính sáng tạo tôi dành cho những trẻ thông minh, nhanh nhẹn hơn Khi đọc thơ, kể chuyện tôi lồng ghép trẻ nhút nhát và trẻ mạnh dạn cùng lên thể hiện, tôi luôn động viên, giúp đỡ và sửa sai cho trẻ kịp thời Sau quá trình thực hiện như vậy, tôi thấy trẻ luôn được học vừa sức, phù hợp với đặc điểm tâm lý của mình Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ trong lớp đồng đều hơn, không còn bạn nhút nhát, trẻ vui chơi, học tập vui vẻ, hồn nhiên giao tiếp ngày càng linh hoạt hơn

Trẻ hứng thú đọc thơ “ Quà tặng mẹ”

Cô và cả lớp khen ngợi bạn Trẻ ở độ tuổi 5-6 tuổi vốn từ của trẻ chưa nhiều Câu trẻ dùng đã chính xác và dài hơn trẻ ở độ tuổi 3-4 tuổi, 4-5 tuổi Tuy nhiên tôi nhận thấy, ở độ tuổi này mặc dù trẻ đã phát âm tốt hơn, rõ hơn, ít ê a, ậm ừ, nhưng trẻ phát âm chưa chuẩn như là các từ láy: chiêm chiếp, liêm-liếp ; trẻ vẫn nói tiếng địa phương

và phát âm sai những âm khó, những từ có 2-3 âm tiết như: hiếu-híu, hươu- hiu,

sách - xách; một số trẻ vẫn nói ngọng âm “ l” thành “ n” ví dụ như “ lá non”

thành “ ná non” Trẻ sử dụng chủ yếu là các loại danh từ và động từ, thể loại từ khác trẻ có sử dụng nhưng không chiếm ưu thế Tôi thấy rằng: Khi trẻ đọc thơ, hay kể chuyện, trả lời câu hỏi của cô là lúc trẻ sẽ hay thể hiện các lỗi sai về ngôn ngữ như nói ngọng, nói sai từ khó Lúc này tôi sẽ giải thích cho con hiểu về ý nghĩa của từ khó và sửa sai cho trẻ Trong quá trình thực hiện tôi thấy biện pháp này rất hiệu quả Trẻ rất nhanh hiểu và sau vài lần đã sửa sai được Từ đó mà vốn từ của trẻ được tăng lên, trẻ giao tiếp rõ ràng, mạnh dạn, nói chuẩn câu từ hơn

Ví dụ: Khi cho cả lớp làm quen với câu chuyện “ Vịt con đi học” Chủ đề trường mầm non Các con rất thích thú lắng nghe và kể chuyện cùng cô Bỗng bạn Quốc Bảo giơ tay phát biểu: Con thưa cô! “ Các bạn phải đoàn kết, ngoan ngoãn” Là như thế nào ạ? Lúc đó tôi nhẹ nhàng giải thích cho các con hiểu:

Các con ạ! “ Đoàn kết” là các con cùng học tập, vui chơi, cùng làm việc giúp cô giáo như lau dọn đồ chơi trong lớp này, kê bàn ăn, phơi khăn Trong quá trình làm các con không tranh dành, không cãi nhau, không đánh nhau giúp đỡ nhau cùng hoàn thành tốt công việc mà cô đã phân công Các con luôn vui vẻ với các bạn trong lớp Các con đã hiểu chưa nào!

Ví dụ: Khi cho cả lớp làm quen với bài thơ “ Cánh đồng lúa vàng” Tôi thấy có một số bạn : Quốc Bảo, Ngọc Nhi, Hiền Mai, Bảo Ngọc còn nói ngọng

từ “ lúa chín” thành “ núa chín”, từ “ làn hương” thành “ nàn hương”, từ “ lững thững” thành “ nững thững” Tôi đã mời các con lên đọc lại bài thơ cho cả

lớp nghe và sửa luôn lỗi ngọng cho trẻ Tôi hướng dẫn trẻ: “ Con hãy cong lưỡi

và nói bật ra lúa chín, làn hương, lững thững” Tôi cho trẻ nói hai ba lần từ ngọng và cho trẻ đọc lại bài thơ một lần nữa

Với biện pháp này chỉ sau ba tháng tôi thấy ngôn ngữ của trẻ phát triển rõ rệt Trẻ nói được nhiều câu nhiều từ và rất ít khi trẻ nói ngọng nữa

Trong qua trình chăm sóc nuôi dưỡng, và giáo dục trẻ tôi đã nắm rõ tâm sinh

lý của trẻ hơn, qua đó tôi đã có những biện pháp tích cực nhất và hiệu quả nhất

để phát triển ngôn ngữ cho trẻ như: phân luồng học sinh, rút ngắn khoảng cách tâm lý giữa các trẻ trong lớp, hay tạo các tình huống để trẻ được nói nhiều hơn

Ví dụ: Trong giờ hoạt động góc, tôi luôn tạo không khí vui tươi, hào hứng kích thích các bạn trong lớp giao tiếp với nhau.Tôi khuyến khích, tạo tình huống để các con giao tiếp với nhau như người mua hàng phải hỏi, người bán hàng phải chào khách giới thiệu hàng bán, khi chơi tổ chức sinh nhật thì gửi lời chúc sinh nhật tới bạn, hay hát tặng bạn và khi được bạn chúc mừng hay tặng quà thì dạy các con nói lời cảm ơn với bạn

Bé 5E chơi góc phân vai

Bé 5E chơi góc phân vai Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch phát triển ngôn ngữ

Sau khi tìm hiểu kĩ và nắm rõ về đặc điểm tâm lý trẻ Tôi đã tiến hành xây dựng kế hoạch phát triển ngôn ngữ vào các hoạt động theo từng chủ đề như sau: Chủ đề “ Trường mầm non” và “ Bản thân” Tôi rèn luyện tai nghe cho trẻ nhằm phát triển thính giác âm vị ( Cho trẻ nghe những bài hát , câu chuyện, ca

dao ) tôi tạo điều kiện cho trẻ tập trung chú ý luyện khả năng thính giác thông qua các bài tập trò chơi: (Tai ai tinh, ai đoán giỏi) sửa sai cho trẻ về lỗi phát âm

Ví dụ: Ở chủ đề “ Bản thân”, trước đây tôi cho trẻ làm quen với các tác

phẩm: Truyện “ Mỗi người một việc”, thơ “ Vì con”, “ Mười em bé ngoan”,

đồng dao “ Nu na nu nống” Các tác phẩm này đã có từ lâu nên trẻ cũng đã phần nào được làm quen ở các lớp trước hoặc qua sách truyện, tivi Năm nay tôi mạnh dạn lược bỏ bớt những tác phẩm cũ, bổ xung thêm các tác phẩm mới lạ, phù hợp hơn như: Truyện “ Giấc mơ kỳ lạ”, “ Ngôi nhà ngọt ngào”, thơ “ Tập

thể dục”, “ Bàn tay của bé” Trong các hoạt động đón, trả trẻ, hoạt động góc, tôi

cho trẻ làm quen, lắng nghe những bài hát câu truyện đó trước qua tivi hoặc cô

kể, hát cho trẻ nghe.sau đó trong quá trình giảng dạy tôi lồng ghép cho trẻ chơi các trò chơi “ tai ai tinh”, “ ai đoán giỏi”

* Trò chơi “ tai ai tinh”

Cách chơi: Cô mời cá nhân, nhóm, tổ lên biểu diễn đọc thơ, ca dao, đồng dao,

kể chuyện cho cả lớp nghe

Luật chơi: Những bạn ở dưới chú ý lắng nghe nhận xét và phát hiện được lỗi sai của bạn sẽ được thưởng quà

Thông qua các hoạt động trên tôi thấy trẻ tập trung chú ý hơn, biết phân biệt được phát âm sai- đúng Từ đó trẻ phát âm chuẩn hơn, giao tiếp rõ ràng, mạch

lạc hơn

Trẻ chơi trò chơi “ Tai ai tinh”

Các chủ đề “ Gia đình”, “ Ngành nghề” tôi tập trung vào tăng vốn từ nói diễn cảm, rõ ràng ,giải thích nghĩa của từ khó , cho trẻ các bài tập luyện cơ quan phát âm thích hợp: Bà bế bé đi bộ, bé búp bê, bé hồng, bé bé, búp bê ngoan nào Phát triển vốn từ cho trẻ thông qua trò chơi: đố con gì kêu, đố ai kể được nhiều nhất, đố ai nhanh, đố ai đoán giỏi, đố ai nói ngược

Ví dụ: Ở chủ đề “ Ngành nghề”tôi cho trẻ làm quen với các tác phẩm: Truyện “ Hai anh em”, “ Ngôi nhà tránh rét”, thơ “ Bố em làm thợ mộc”, “ Đi cày”, “ Làm nghề như bố”, “ Ước mơ của bé”

Khi tôi cho trẻ làm quen với bài thơ “ Bố em làm thợ mộc”giúp cho trẻ hiểu được bác thợ mộc làm rất nhiều việc như cưa gỗ, bào gỗ, đục gỗ để đóng thành bàn, ghế, giường, tủ, bàn cho mọi người sử dụng Các con phải biết biết ơn, trân trọng và phải giữ gìn đồ đạc trong nhà nhé.Trẻ biết thêm và hiểu được ý nghĩa các từ nói về nghề thợ mộc như “ Lưỡi bào”, “ Đục đẽo”, “ Lách cách lách

cách”, “ Xoèn xoẹt”, “ Miệt mài”, “ Say sưa”, “ Lưỡi cưa”, “ Đều đặn” Tôi giảng giải thêm cho trẻ hiểu từ “ Lách cách lách cách” là từ láy mô phỏng tiếng dùi đục rất nhanh , gọn của bác thợ mộc khi đục gỗ “ Say sưa”, “ Miệt mài” là

từ chỉ sự ham mê làm việc của bác thợ mộc, làm mà không mệt mỏi Khi cho nhóm trẻ đọc thơ, tôi lồng ghép cho trẻ vừa đọc và chơi trò chơi “ Vuốt ve” cùng

với tiếng nhạc, trẻ rất thích thú, nhanh chóng thuộc thơ và biết mô phỏng lại công việc của bác thợ mộc Từ đó vốn từ của trẻ được tăng lên rõ rệt

Chủ đề “ Động vật” và “ Thực vật” tôi đào sâu vấn đề luyện trí nhớ thông qua các bài thơ, đồng dao,đặc biệt về những câu chuyện kể nôi cuốn và hấp dẫn gợi cho trẻ sử dụng câu đơn giản, đủ nghĩa

Ví dụ: Ở chủ đề “ Thế giới thực vật” tôi cho trẻ làm quen những tác phẩm hay, dễ thuộc, có nhiều hình ảnh, biểu cảm như: “ Quả”, “ Hoa đào hoa mai”,

“ Mùa xuân”, “ Tết đang vào nhà”, “ Đồng dao về củ”, đồng dao “ Mười hai tháng gió”, “ Nhà tôi có một cây rau”, “ Đi cầu đi quán”, “ Trồng đậu trồng cà” truyện “ Sự tích cây nêu ngày tết”, “ Sự tích bánh chưng bánh giày” , “ Truyền thuyết về trái đào”, “ Cây lúa mạch” Tôi tổ chức nhiều cuộc thi như

“ Bé yêu thơ”, “ Bé kể chuyện hay”, trẻ được biểu diễn kể chuyện, đọc thơ, ca dao diễn cảm nhiều hơn và tôi luôn tặng một món quà nhỏ để động viên khuyến khích trẻ Qua các cuộc thi như vậy khả năng ghi nhớ của trẻ được rèn luyện và tăng lên Tất cả trẻ trong lớp đều thuộc được các bài thơ, đồng dao nêu trên Trẻ còn biết sử dụng các câu đơn giản kể lại câu chuyện đã học Truyện “ Sự tích cây nêu ngày tết” trong chuyện “ Ngày ấy, không biết từ bao giờ và cũng không biết bằng cách gì quỷ chiếm đoạt tất cả đất nước Người chỉ ở đậu và làm

rẽ ruộng đất cho quỷ Quỷ đối với người ngày càng quá tay ” Khi kể lại trẻ lại

dùng các câu đơn giản để diễn đạt lại câu chuyện : “ Ngày trước, lũ quỷ chiếm đoạt tất cả đất nước Con người chỉ ở nhờ và làm thuê cho quỷ Lũ quỷ đối xử với người ngày càng quá tay hơn ” Tôi nhận thấy trẻ bắt đầu biết tóm tắt, sử dụng các câu đơn giản để kể lại câu chuyện theo cách hiểu của mình Qua đó góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Các chủ đề còn lại của năm học tôi xây dựng những trò chơi giúp cho trẻ nói đúng ngữ pháp, nói mạch lạc Tôi lưu ý thay đổi mẫu câu khác nhau từ câu đơn giản đến câu phức tạp, đặt câu từ kết nối truyện để trẻ có khả năng nói đúng ngữ pháp, phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo của trẻ Một khi đã có một số vốn

từ phong phú trẻ sẽ tự tin kể chuyện, đóng kịch một cách hứng thú hơn

Ví dụ: Trò chơi “ Bé kể chuyện theo tranh vẽ”

Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm “ Vì sao thỏ cụt đuôi” tôi chuẩn bị một cuốn truyện tranh thể hiện nội dung của câu chuyện

Cách chơi: Tôi tổ chức cho nhóm trẻ( 3-4 trẻ) chơi Một bạn sẽ kể lại câu chuyện theo ngôn ngữ của mình Các bạn khác cùng lắng nghe và hỏi thêm bạn

về câu chuyện vừa kể Trong quá trình chơi tôi luôn chú ý, bao quát giúp đỡ trẻ

Trẻ tập nói những câu đơn giản: “ Thỏ và Nhím là một đôi bạn thân”, “ Một hôm, Thỏ rủ Nhím ra ven rừng chơi”đến các câu phức nhiều vế hơn: “ Cạnh rừng có một con đường đất đỏ chạy qua, có nhiều hoa thơm bướm lượn rất thích Vừa lúc ấy có một chiếc ô tô chạy đến, ô tô vội phanh đánh két, chú Thỏ

bé nhỏ chui tọt vào gầm xe.Tôi cho trẻ lần lượt thay nhau kể chuyện để rèn luyện cho trẻ nói lưu loát, đúng ngữ pháp hơn

*Trò chơi “ Bé điền từ”

Khi cho trẻ làm quen với tác phẩm “Cô dạy con”

Cách chơi: Cô có thể tổ chức cả lớp chơi hoặc nhóm trẻ chơi Cô đọc trước đoạn đầu và dừng lại cho trẻ đọc những từ cuối chẳng hạn, cô đọc:

Mẹ! Mẹ ơi! ( Trẻ đáp “ Cô dạy”)

Bài ( Trẻ đáp “ Bài phương tiện giao thông”) Cứ như vậy đến hết

Trẻ: Nếu là thỏ cho xem tai Cứ như vậy đến hết bài

Trẻ lớp tôi rất hứng thú tham gia các trò chơi mà cô giáo tổ chức Qua đó trẻ phát âm chuẩn hơn, biết dùng nhiều loại câu, yêu thích các hoạt động văn học hơn

Các bé lớp 5D chơi trò chơi “ Đối đáp”

Biện pháp 3: Xây dựng môi trường ngôn ngữ phong phú, đa dạng

cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học

Với trẻ mỗi ngày đến trường là một ngày vui, trẻ vừa “học mà

chơi-chơi mà học” Nên tôi luôn chú ý tới việc tạo một môi trường thật thoải mái

nhưng cũng đầy thú vị cho trẻ, cả trong và ngoài lớp học

Căn cứ vào mục tiêu giáo dục của từng chủ đề, đồng thời tận dụng tối đa môi trường không gian xung quanh lớp học, tôi khai thác các thiết bị, đồ dùng sẵn có, bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng tự làm, diện tích phòng học, các nguyên liệu, hiện vật của các chủ đề để bố trí sắp xếp các học cụ, đội hình nhưng vẫn bảo đảm tính liên kết, dẫn dắt để tạo cho trẻ môi trường phong phú giúp trẻ phát huy trí tưởng tượng…

Đặc biệt ở “ Góc thư viện” tôi đã tận dụng các bìa cattong, giấy màu, giấy

dạ, vải vụn để trang trí sao cho đẹp mắt, ngộ nghĩnh sao cho gần gũi mà lại cuốn hút trẻ Bìa cát tông và giấy màu tôi tạo hình thành các đám mây và ghi tên góc Từ các can nước rửa bát đã hết tôi rửa sạch, cắt bớt phần đít can tạo thành chậu cây nghệ thuật và trồng thêm hoa, cỏ vào nhìn rất bắt mắt Ngoài ra tôi kêu gọi phụ huynh ủng hộ sách truyện, những mảnh gỗ thừa, lốp cao su để làm

những kệ sách, làm bàn, làm gối tựa hình các con vật đáng yêu, làm bàn đọc sách cho trẻ Ở không gian “ Góc thư viện” trẻ được ngồi đọc sách, kể chuyện bên chiếc bàn nhỏ cùng những chiếc gối ôm đáng yêu Trên tường còn có các chậu hoa làm cho trẻ luôn thấy thoải mái, thích thú hòa mình với thiên nhiên vậy Tôi trưng bày nhiều sách truyện, tập truyện tranh có nội dung phù hợp, hay

và có ý nghĩa một cách đẹp mắt để giới thiệu đến trẻ thật nhiều các tác phẩm văn học

Góc thư viện

Để kích thích và tạo thêm hứng thú cho trẻ tôi làm thêm một số đồ dùng dạy học (các loại rối, trang phục, mô hình ) khác nữa Từ vải vụn, lõi giấy, hồ nước, giấy vệ sinh, vải dạ Tôi đã tạo hình, cắt, may tạo thành các bộ rối truyện: “ Ba cô gái”, “ Quả bầu tiên”, “ Chú dê đen”, “ Anh chàng mèo mướp”, các nhân vật gần gũi như em bé, thỏ trắng, thỏ nâu, gà trống, mây, trăng, ông mặt trời, gấu, cáo để trẻ sử dụng kể nhiều câu chuyện sáng tạo ở các chủ

đề khác nhau

Một số đồ dùng, đồ chơi tự tạo LQVH do tôi tự tạo

Tôi sử dụng các nguyên liệu mở như: thanh trẻ, bìa cứng, gỗ, hộp xốp,

giấy, vải vụn, thanh sắt thải đi, vải để làm thành một sân khấu mini nhỏ để trẻ

có thể diễn rối và đóng kịch Từ các thanh sắt, ống nước tôi làm thành khung sân khấu có hai tầng Tầng trên tôi trang trí cỏ cây hoa lá ở viền dưới tạo thành con đường Ở trên tôi tận dụng vải may rèm để sân khấu thêm đẹp Còn tầng dưới tôi cũng may thêm rèm trang trí xung quanh để cô và trẻ có thể ngồi ở tầng dưới để diễn rối Tôi còn làm thêm các cây ăn quả, cây hoa cao từ bìa cứng, vải dạ, gỗ để bày trang trí hai bên sân khấu Trong quá trình sử dụng thấy việc di chuyển sân khấu khó khăn, tôi đã lắp thêm bốn bánh xe ở dưới bốn chân góc của sân khẩu

để trẻ có thể tự mình di chuyển được

Bộ rối ngón các nhân vật

Hay tận dụng các nguyên liệu vật liệu, phế thải có sẵn ở địa phương như: sách báo, lịch cũ, ống lon, chai nhựa, xốp, vải vụn, cành cây khô để làm đồ chơi, quần áo cũ biến tấu thành quần áo của các nhân vật để trẻ nhập vai được tốt hơn.Câu chuyện trẻ sẽ kể dựa theo hình thức khác nhau, thu hút trẻ tham gia hoạt động nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ

Ví dụ: Kể chuyện “Cô bé quàng khăn đỏ’’, để gây hứng thú cho trẻ tôi

chuẩn bị một sân khấu mini, các con rối được làm bằng vải vụn được cải biên màu sắc rực rỡ trưng bày xung quanh, quần áo cho nhân vật

Kể chuyện “ Quà tặng mẹ” tôi chuẩn bị thêm các con rối bố, mẹ con, hộp quà Trên sân khấu tôi tận dụng giấy màu , bìa cứng trang trí ngôi nhà, có bàn ghế, tivi, tủ Bên ngoài có thêm cây hoa để tạo không khí gia đình đầm ấm cho trẻ hứng thú kể chuyện

Đặc biệt đầu năm học 2019 -2020 nhà trường phối kết hợp cùng các cấp ngành, phụ huynh và các cán bộ, công, nhân viên trong trường đã thiết kế và xây dựng khu vườn cổ tích của bé khang trang xanh- sạch – đẹp Trong khu vườn có

cỏ cây, hoa lá, nhiều nhân vật trong các câu truyện gần gũi với trẻ, còn có cả cây

cầu bể nước cho các bạn cá heo vui đùa nữa Tất cả các con đều rất hứng khởi, thích thú khi được vui chơi và được học các tác phẩm văn học trong khu vườn

cổ tích Vào những hôm mát trời, tôi mạnh dạn thay đổi không gian học tập cho trẻ xuống khu vườn để hoạt động

Vườn cổ tích của bé

Ví dụ: Tôi cho trẻ xuống sân vào vườn cổ tích để làm quen với câu

chuyện “Tấm Cám” Lúc đầu tôi sẽ cho các con ngồi trên khu đồi cây để nghe

cô giới thiệu câu truyện trước Sau đó tôi sẽ giới thiệu trẻ đến khu vực có cô Tấm đang thả cơm xuống giêng cho cá ăn để kể một lần nữa và đàm thoại với trẻ Cuối cùng tôi cho trẻ kể chuyện sáng tạo theo mô hình Các con nói với tôi rằng: Học ở đây thích lắm cô ạ! ở đây vừa đẹp, vừa mát học lại nhanh thuộc truyện Tối nay về con sẽ kể chuyện “ Tấm Cám” cho bố mẹ với anh chị con nghe

Bé kể chuyện “ Tấm Cám”

Bé với câu chuyện “ Cô bé quàng khăn đỏ”

Ví dụ: Vào giờ vui chơi tự do dưới sân trường, tôi thường chuẩn bị thêm các

quyển tranh thơ, truyện Tôi cho trẻ vào vườn cổ tích để ôn lại và làm quen với các bài thơ câu chuyện mới

Các bé 5D những phút thư giãn với thơ, truyện

Qua việc tạo môi trrường cho trẻ làm quen với văn học như vậy tôi thấy trẻ rất hào hứng tham gia các hoạt động đọc thơ, kể chuyện để từ đó ngôn ngữ của trẻ phát triển một cách tự nhiên mà hiệu quả cao nhất

Biện pháp 4: Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo (qua tranh ảnh, rối, video ) và tập đóng kịch

Đây là giải pháp lấy trẻ làm nòng cốt và phát huy tính sáng tạo cho trẻ rất cao Với hoạt động này, tùy vào từng câu chuyện và chủ đề, tôi thường chuẩn bị cho trẻ tranh minh họa hoặc bằng clip trên màn hình chiếu Tôi sẽ giới thiệu các nhân vật trong tranh (clip) và kể chuyện theo thứ tự các bức tranh đó Sau đó, tôi khuyến khích các bé kể câu chuyện theo trí tưởng tượng của bản thân mà trẻ hiểu Trẻ có thể thay đổi trật tự các bức tranh hay nội dung câu chuyện để trẻ kể theo sự sáng tạo suy nghĩ của mình Khi trẻ đã kể chuyện thành thạo tôi cho trẻ tập àm quen kể chuyện qua mô hình

Trong quá trình giảng dạy tôi luôn quan tâm đến những trẻ còn nhút nhát, rụt rè, thiếu tự tin, thường xuyên gần gũi tạo cho trẻ cảm giác an toàn, không sợ sệt, vui vẻ, tự tin, mạnh dạn khi thực hiện …

Cô kể chuyện sáng tạo qua mô hình