MỘT SỐ THỦ THUẬTSỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY - HỌC TIẾNG ANH PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây việc dạy và học đã có nhiều chuyển biến tích cực,
Trang 1MỘT SỐ THỦ THUẬT
SỬ DỤNG ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
TRONG DẠY - HỌC TIẾNG ANH
PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong những năm gần đây việc dạy và học đã có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt luôn trú trọng việc đổi mới phương pháp giảng dạy Cụ thể Bộ giáo dục đã cho thực hiện đại trà chương trình thay sách mới từ 6 đến 12 Điều này đòi hỏi người thầy luôn tìm tòi, phát hiện, thay đổi phương pháp giảng dạy cho phù hợp với chương trình sách giáo khoa mới Có người cho rằng học tiếng mẹ
đẻ đã khó thì việc học ngoại ngữ lại càng không dễ dàng gì Xét về phương diện nào đó thì câu nói này đúng Thế nhưng theo tôi, học ngoại ngữ sẽ trở nên dễ dàng hơn nếu ta có phương pháp giảng dạy khoa học phù hợp với nội dung và đối tượng giảng dạy
Theo tôi, nội dung sách giáo khoa mới phải dạy theo phương pháp mới, học sinh đóng vai trò chủ động tìm tòi, tư duy, sáng tạo, giáo viên là người gợi
mở, kích thích tính chủ động sáng tạo của học sinh Thực tế qua gần 9 năm thực hiện chương trình sách giáo khoa mới theo phương pháp mới, tôi nhận thấy có nhiều tiến bộ vượt bậc trong giảng dạy và khả năng lĩnh hội kiến thức của học sinh Có nhiều phương pháp và thủ thuật trong việc truyền đạt kiến thức Ở đây tôi chỉ xin đề cập đến môn học ngoại ngữ mà tôi đang đảm trách, cụ thể là môn tiếng Anh
Những năm trở lại đây môn tiếng Anh dần chiếm ưu thế Nay, tiếng Anh
đã thực sự trở thành môn học chính thức trong trường phổ thông, tầm quan trọng của nó không thua gì môn Toán, Lý, hay môn Hoá Đặc biệt là trong thi tốt nghiệp THPT và hơn thế nữa đa số các ngành thi vào đại học, cao đẳng đều bắt buộc phải có môn tiếng Anh
Trang 2Đến nay việc dạy-học đã thực sự đi vào quỹ đạo theo chủ trương của Bộ GD&ĐT về thực hiện cuộc vận động “Hai không” Trong đó có nội dung học thật, thi thật, chất lượng thật Điều đó đòi hỏi người giáo viên đứng lớp phải không ngừng miệt mài nghiên cứu tìm ra phương pháp dạy học tối ưu Tuy nhiên tình trạng dạy chay của một số giáo viên hiện nay đã và đang gây khó khăn rất lớn trong việc truyền đạt kiến thức theo phương pháp mới, cũng như quá trình lĩnh hội kiến thức của học sinh hay việc vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống Chính vì vậy nhiều em học sinh cho rằng môn tiếng Anh thật là khó
Thực tế cho thấy phần lớn học sinh còn lơ là trong việc học tiếng Anh vì cảm thấy khó tiếp thu, khó nhớ Qua tìm hiểu ở một số tiết dạy thậm chí có một vài em không ghi bài, hay một số em không chú ý bài Phải chăng do năng lực giảng dạy hay ta đã bỏ qua một mảng rất quan trọng nào đó trong quá trình dạy học Vậy câu hỏi đặt ra là làm sao nâng cao hiệu quả giờ dạy? Làm sao để cho các em cảm thấy môn tiếng Anh thật là đơn giản và hứng thú học
Qua quá trình thực dạy, được dự giờ, rút kinh nghiệm ở nhiều thầy cô Đến nay tôi nhận thấy nguyên nhân chính không hẳn do năng lực giáo viên, mà cũng không thể đỗ lổi hoàn toàn cho học sinh Mà ở góc độ là người giáo dục thế hệ tương lai, tôi nhận thấy rằng do ta chưa sử dụng và khai thác có hiệu quả các phương tiện dạy học Ở bài viết này một trong những phương tiện dạy học
tôi đề cập đến đó là thủ thuật sử dụng giáo cụ trực quan trong giờ dạy tiếng
Anh Đây cũng là lý do tôi chọn đề tài này.
PHẦN HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1 Cơ sở lý luận:
Theo tôi sử dụng giáo cụ trực quan là khâu đóng vai trò hỗ trợ tích cực trong dạy học tiếng Anh, giúp kích thích sự hứng thú và khắc sâu kiến thức của học
Trang 3Ở đây tôi xin nói thêm về sự hứng thú trong học tập của học sinh đó là điều kiện tiên quyết vừa là phương tiện nghiên cứu giúp học sinh luôn luôn có động cơ học tập để đạt chất lượng cao Vì thế hứng thú là khâu không thể thiếu được trong quá trình học tập của học sinh mà công cụ chủ yếu để gây sự hứng thú đó chính là giáo cụ trực quan như tranh ảnh, hình vẽ, vật thật… Ta có thể sử dụng đồ dùng trực quan trong suốt quá trình dạy học, từ khâu giới thiệu ngữ liệu đến khâu thực hành Vì giáo cụ trực quan giúp cho học sinh ghi nhớ một cách nhanh chóng và vững chắc những kiến thức, kĩ năng, hiểu được những khái niệm và những hiện tượng xã hội lạ với thực tế cuộc sống
2 Nội dung cụ thể và biện pháp thực hiện:
Giáo cụ trực quan rất đa dạng, nếu biết khai thác sẽ trở nên rất đơn giản
dễ chuẩn bị nhưng lại có hiệu quả cao Có nhiều loại đồ dùng trực quan Ở bài viết này tôi chỉ đề cấp đến những loại đồ dùng trực quan mà trong suốt quá trình giảng dạy tôi đã sử dụng Trước tiên tôi xin đề cập đến phương tiện trực quan vốn có ở người thầy đó là lời nói, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt của giáo viên Xét về góc độ nào đó có người nói rằng người thầy chính là nhạc trưởng, bản nhạc có
du dương trầm bổng hay không đều tuỳ thuộc vào người nhạc trưởng đó Thật vậy cũng một câu nói như nhau, có người khi nói ra thì cảm thấy bình thường,
có người khi nói ra khiến cho người nghe cảm thấy thích thú, có ấn tượng Chính vì vậy, trong tiết dạy khi đứng trước học sinh lời nói của giáo viên phải rõ ràng, mạch lạc, diễn cảm, dứt khoát, giáo viên phải đứng ở một vị trí nhất định
để cho cả lớp có thể nghe rõ lời nói của mình Lời nói phải chuẩn mực, đơn giản
và hấp dẫn, tốc độ nói vừa phải phù hợp với từng cấp độ học sinh Bên cạnh đó người thầy cũng có những cử chỉ, điệu bộ, nét mặt để diễn đạt nội dung ngôn
ngữ ví dụ như đưa bàn tay lên vành tai để diễn đạt nghĩa của từ listen hoặc đưa bàn tay ra trước nâng lên, hạ xuống để diễn tả ý nghĩa của từ stand up, sit
down, … Ngoài ra ta cũng có thể sử dụng các vật thật có trong tự nhiên như sân
trường, phòng học, các dụng cụ đồ dùng trong và ngoài lớp: viết, bảng, … cũng
Trang 4như các đồ vật ở gia đình như: cái chai, con dao, cái muỗng… Ta cũng có thể
sử dụng những sơ đồ, biểu đồ để hệ thống hóa các phần ngữ liệu đã học như: cách chia động từ, mẫu câu…Do đặc trưng môn học, đồ dùng phổ biến nhất hiện nay là tranh vẽ, ta có thể phóng to hình có sẳn trong sách giáo khoa hay tự vẽ theo tình huống Đồ dùng trực quan loại này thì trường THCS Chùa Hang 1 hiện không có đủ như các môn khác Trên thực tế trên cấp về chỉ có khoảng 12 tranh lớp 8, một số tranh lớp 6 nên hầu hết phải tự làm Đây cũng là một thách thức không nhỏ đối với tôi cũng như đồng nghiệp Chính vì thế tôi phải tự tìm tòi và suy nghĩ làm sao có đồ dùng trực quan để dạy Lúc đầu tôi nghĩ rằng làm đồ dùng trực quan là một việc thật là khó và cần có sự hoa mỹ, khéo tay vì chủ yếu
là tranh vẽ, muốn vẽ được tranh ảnh đòi hỏi phải có hoa tay và mất nhiều thời gian Nên lúc đầu tôi đinh ninh sẽ không làm được Nhưng qua nhiều lần làm và
sử dụng tôi mới cảm thấy một họa sĩ chưa từng cầm bút vẽ như tôi cũng có những bức tranh đơn giản để dạy
Tôi làm công việc này bằng nhiều hình thức như phóng to tranh ảnh bằng cách phô tô hay tự vẽ lên giấy troki hoặc cắt từ họa báo những hình ảnh vừa đủ lớn, phù hợp dễ hiểu và có liên quan đến bài học Thực tế tôi đã vẽ nhiều tranh
và đạt hiệu quả giáo dục khả quan Cụ thể qua các năm tôi áp dụng giảng dạy theo phương pháp mới kết hợp với sử dụng giáo cụ trực quan cuối năm tôi đều đạt chỉ tiêu nhà trường đề ra Sau đây tôi xin trình bày một số thủ thuật cũng như những kinh nghiệm mà tôi tích lũy được trong quá trình giảng dạy về việc sử dụng đồ dùng trực quan
Ví dụ như khi tôi dạy đến bài giới thiệu các đồ vật có trong nhà (Part A, unit 3, English 6), tôi đã vẽ phóng to những đồ dùng đó, hay khi dạy cách nói giờ (Part C, unit 4, English 6) Tôi đã vẽ một đồng hồ lớn trên giấy troki và có gắn kim có thể xoay được để hiệu chỉnh giờ kết hợp với việc vấn đáp học sinh…
Trang 5Thực tế tôi luôn học hỏi, tìm tòi, sáng tạo ra những giáo cụ trực quan mới nhằm giúp cho công việc giảng dạy đạt hiệu quả cao hơn, và tôi cũng đã gặt hái được nhiều khả quan
Một ví dụ cụ thể nữa là khi tôi dạy từ về màu sắc (Unit 11, English 6) nếu chỉ dạy lý thuyết đơn thuần thì học sinh dễ dịch nghĩa nhầm lẫn giữa các màu và mau quên Nhưng khi dạy có đồ dùng bằng cách vẽ các đồ vật có đủ các màu sắc lên giấy troki để dạy thì kết quả cho thấy: học sinh phấn khởi, lớp học trở nên sôi động, các em hăng hái phát biểu, và khả năng nhớ kiến thức lâu hơn Ngoài
ra ta cũng có thể sử dụng các đồ vật có màu sắc thực tế ở trong lớp như: viết, thước, bảng, … để hỏi các em
Và khi tôi dạy đến phần Liz, Ba, và gia đình của Ba có chuyến du lịch về miền quê (Unit 3, English 9) Dựa theo nội dung bài học tôi đã tự vẽ thành một bức tranh có nội dung miêu tả chuyến về quê của họ Qua tranh vẽ giúp cho học sinh dễ hiểu hơn và giúp cho tôi dễ dàng hơn từ khâu giới thiệu tình huống, dạy
từ vựng và hơn nữa qua bài học, học sinh có thể tự tóm tắc lại nội dung bài dựa trên tranh vẽ đó Tiết dạy này có các giáo viên trong tổ dự rút kinh nghiệm và được đánh giá cao
Ta cũng có thể mang vào lớp những đồ vật thật để dạy, đồ dùng trực quan loại này cũng rất gây sự hứng thú ở các em Tất nhiên không tranh vẽ nào có hiệu quả giáo dục bằng cho các em tiếp cận với những đồ vật có thật Nhưng chúng ta không thể đem vào lớp những đồ vật quá cồng kềnh để dạy như: TV, máy tính,
bếp…Mà chỉ hạn chế là những đồ vật gọn, nhẹ và có tính giáo dục
Ví dụ như khi tôi dạy đến bài với tình huống mua bán giữa Vui và người bán hàng (Unit 11, English 6) Tôi đã mang vào dạy một số thực phẩm mang tính chất mua bán như: 1 chai nước suối, 1 cục xà bông, 1 tuýt kem đánh răng, trái cây và qua bài học giáo viên yêu cầu các em luyện tập một em đóng vai là
Trang 6người bán hàng một em là người mua Làm cho tình huống diễn ra như thật, như vậy học sinh sẽ dễ dàng hơn khi vận dụng vào thực tế giao tiếp
Hay khi tôi dạy đến phần từ vựng về hệ thống máy vi tính (A Reading,
Unit 15 - English 8) Khi dạy từ computer screen, printer, keyboard hay từ
speaker tôi dùng những hình, hay mô hình thu nhỏ Với những từ có thể dùng
vật thật như: mouse, CD ROMS, floppy disks Tất cả những đồ dùng trên tôi
đính lên tờ giấy troki theo mô hình hệ thống máy tính, khi học từ kết hợp với quan sát tranh làm cho học sinh cảm thấy dễ hiểu, hứng thú, say mê học hơn và thuộc từ nhanh hơn
Ngoài tranh ảnh, vật thật hay mô hình thu nhỏ được chuẩn bị trước ở một
số tiết dạy, ta cũng có thể vẽ lên bảng những hình ảnh theo lối đơn giản mà tôi nghĩ với lối vẽ này ai cũng thực hiện được dễ dàng Sau đây là một số ví dụ minh họa:
*Những hình ảnh miêu tả các danh từ:
Chỉ người:
a boy a girl a child a baby
Chỉ vật:
Trang 7a cat a dog a pig a hicken
a fish a crocodile a goal
a bicycle a car a hospital a teapot
an apple bananas carrot onion
pawpaw melon strawberry beans
Cho đến các tính từ như:
tall short fat thin strong weak
Happy sad laghing crying heavy
Trang 8Một số hình ảnh miêu tả hoạt động:
walk run sit lie swim
*Đến một số hình ảnh minh hoạ các thì:
He usually swims in the pool, but today he is swimming in the sea
While he was watching television the phone rang
Trang 9She is going to drive She is driving She has driven
và còn rất nhiều hình vẽ khác theo lối như vậy Các hình vẽ này theo tôi không cần thiết đẹp, vì mục đích chính là để minh họa ngôn ngữ Những hình ảnh theo lối này học sinh cũng sẽ nhớ lâu vì những hình ảnh được khắc sâu trở nên ngộ nghĩnh vì quá “xấu”
Qua việc sử dụng những hình vẽ loại này cho thấy hiệu quả tiếp thu kiến thức tăng đều Điều đó chứng tỏ rằng: học sinh tưởng tượng và hiểu được tình huống giao tiếp trong lúc nghe giáo viên giới thiệu ngữ liệu mới qua lời nói và điệu bộ kết hợp hình ảnh mà không nhất thiết phải dịch ra tiếng việt
Ngoài ra ta cũng có thể dùng cách cho học sinh đối thoại với nhau về mẫu câu nào đó có sự chứng kiến của lớp, theo tôi đây cũng là một hình thức trực quan cũng không thể thiếu được
Ví dụ như khi tôi dạy đến Unit 3 (tiếng Anh 9)với cấu trúc “I wish I could….” Tôi gọi hai em học sinh khá lên bục giảng dùng tranh, một em hỏi, một em trả lời, làm cách này thật thú vị vì lôi cuốn sự chú ý của cả lớp, đòi hỏi các em phải tư duy, lớp trở nên sôi nổi, giáo viên cũng cảm thấy hứng thú Qua kiểm nghiệm thực tế tôi thấy đây cũng là một phương pháp hữu hiệu giúp các
em tự tin và sẵn sàng vận dụng ngữ liệu mới vào thực tế giao tiếp Kết quả cho thấy cách sử dụng đồ dùng trực quan này học sinh thích học hơn, chịu khó hơn Kết quả từ trung bình trở lên nhiều hơn (đặc biệt là học sinh khá giỏi )
Trang 10Bên cạnh các loại trực quan tôi nhắc đến ở trên Một loại đồ dùng trực quan không kém phần quan trọng đó là máy chiếu Năm 2010 – 2011 là năm đẩy mạnh công nghệ thông tin, hơn nữa vì nhờ sự quan tâm của lãnh đạo trường, đến nay trường đã có 03 máy chiếu phục vụ cho giảng dạy Qua hơn nửa học kỳ ứng dụng máy chiếu trong giảng dạy tuy tơi mới chỉ mới sử dụng loại công nghệ này khoảng 10 tiết những hiệu quả của loại này đem đến rất khả quan Tuy chưa dạy thường xuyên và chưa dạy đều ở các lớp và chưa thống kê chính xác được kết quả học tập, nhưng qua các tiết dạy có máy chiếu tôi thấy rất rõ ở các em sự hứng thú, say mê học, tất nhiên các em hiểu biết nhanh hơn rất nhiều so với những tiết dạy bình thường Tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu về loại trực quan này trong năm học tiếp theo
Tuy nhiên trong dạy ngoại ngữ còn có nhiều loại trực quan khác nhưng vì điều kiện của trường chưa có phòng học chức năng cho môn ngoại ngữ nên chưa cho phép khai thác hết các loại đồ dùng trực quan mang tính công nghệ cao, vì vậy những thủ thuật mà trong tầm tay cũng như ở những trường chưa có điều kiện còn thiếu thốn về cơ sở vật chất cũng có thể sử dụng tốt đồ dùng trực quan như tôi đã nêu trên
Chính vì vậy theo tôi sử dùng đồ dùng trực quan trong dạy học là rất cần thiết và đặc biệt quan trọng Đó là một khâu không thể thiếu được trong quá trình dạy học ngoại ngữ Tuy có nhiều loại trực quan khác nhau nhưng tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể, từng đối tượng cụ thể, từng bài, tiết, chương, phần
mà vận dụng sáng tạo miễn phù hợp, sát yêu cầu nội dung bài học
PHẦN BA: PHẦN KẾT QUẢ, ỨNG DỤNG, TRIỂN KHAI VÀ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT.
Nói tóm lại, tôi đã gặt hái được nhiều kết quả khả quan khi tôi kết hợp sử dụng đồ dùng trực quan trong quá trình dạy học, kết quả đạt chỉ tiêu trường giao năm sau bằng và cao hơn năm trước Theo tôi việc sử dụng giáo cụ trực quan
Trang 11của học sinh, cùng với sự hứng thú mà trong đó người thầy giữ vai trò chủ đạo, người hướng dẫn
Kết hợp việc dạy lý thuyết với việc sử dụng giáo cụ trực quan là trợ thủ đắc lực trong dạy học ngoại ngữ Nhưng có điều cần lưu ý là nếu chúng ta sử dụng không đúng với yêu cầu bài học sẽ làm mất thời gian, giảm hiệu quả giờ lên lớp Ngoài ra nếu chúng ta xem việc sử dụng đồ dùng trực quan chỉ để cho vui, thú vị
mà không phục vụ mục đích cụ thể nào hay chuẩn bị sơ sài sẽ dẫn đến kết quả không như mong muốn
Nếu biết kết hợp giữa việc dạy lý thuyết với đồ dùng trực quan sẽ phát huy triệt để những tác dụng của chúng về mặt thẩm mỹ, tính chính xác, tính khoa học, tính sư phạm thì hiệu quả giờ lên lớp sẽ được nâng cao
Bên cạnh đó tôi cũng có đề xuất nhỏ là nhà trường, Sở giáo dục nên có những lớp tập huấn cho giáo viên đứng lớp về khả năng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy
Trên đây là những gì qua thực tế giảng dạy và học hỏi ở đồng nghiệp mà tôi tích lũy được, và tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu và phát triển đề tài này trong suốt quá trình giảng dạy Vì vậy có gì còn thiếu, sai sót rất mong sự chỉ dẫn tận tình của ban giám khảo, hội đồng chuyên môn
Mong sao hiểu thêm được nhiều điều bổ ích
Xin chân thành cảm ơn
Đồng Hỷ, ngày 10 tháng 10 năm 2010
Người viết
NGÔ THỊ TUYẾT ANH
