Sù biÕn häcëë biếnđổi đổihóa lÝ häc ruét ruét non non là không đáng đợc-thực đốitiết víi kÓ: Ho¹thiÖn động nh÷ng dÞch, lo¹i chÊt: Biến đổi : - Muèi mËt t¸ch lipit + Tinh bột thành đờng t[r]
Trang 1Sinh h c 9 ọ Giáo viên : lê đức nguyện
Tr ờng Thcs cẩm vân – cẩm thuỷ – thanh hoá
Trang 2Kiểm tra bài cũ.
HS 2 : Hoàn thành bảng sau:
Chất đ ợc tiêu hoá Chất cần tiêu hoá tiếp
ở khoang miệng
ở dạ dày
Chất tiêu hoá
Nơi tiêu hoá
Tinh bột chín và gluxít
Lipit, prôtêin
Prôtêin
Lipit
Qua khoang miệng và dạ dày chất nào ch a đ ợc tiêu hoá
Lipit
HS 1: Hãy nêu cấu tạo của dạ dày? ở dạ dày có những hoạt động tiêu hoá nào?
Trang 3Tiết 29 - Tiêu hóa ở ruột non
1 Cấu tạo của ruột
non
Tá tràng là đoạn đầu của ruột non là nơi
có dịch tuỵ và dịch mật do gan và mật tiết
ra đổ vào
Thành ruột non có 4
lớp mỏng:
Ruột non có cấu tạo giống dạ dày, vậy thành ruột non gồm có mấy lớp đó là những lớp nào?
Dạ dày
Tá tràng Tuỵ
Gan
+ Lớp màng bọc bên ngoài
+ Lớp cơ:
+ Lớp niêm mạc:
+ Lớp d ới niêm mạc
Trang 4Tiết 29 - Tiêu hóa ở ruột non
Các tế bào tiết chất nhày
Tuyến ruột
Tăng bề mặt tiếp xúc hấp thụ Các tế bào tiết chất nhày và tuyến ruột
Dựa vào cấu tạo hãy dự
đoán xem ở ruột non có những hoạt động tiêu
hóa nào ?
cơ dọc, cơ
vòng
1 Cấu tạo của ruột non
Thành ruột non có 4
lớp mỏng:
+ Lớp màng bọc bên ngoài
+ Lớp cơ:
+ Lớp niêm mạc:
+ Lớp d ới niêm mạc
tuyến ruột tiết dịch ruột
và chất nhày
Quan sát hình vẽ nêu thành phần của lớp niêm mạc
? Nêu vai trò của lông ruột?
Trang 5Tiết 29 - Tiêu hóa ở ruột non
1 Cấu tạo của ruột non
2 Tiêu hóa ở ruột non
Tinh bột và đ ờng đôi
Đ ờng đôi Đ ờng đơn
Prôtêin Peptit Axit amin
Lipit Các giọt nhỏ lipit Axit béo và glixerin
Dịch mật Enzim
Ruột non có đủ enzim để tiêu hoá hết các loại thức ăn
Trang 6Tinh bột và đ
ờng đôi
Đ ờng đôi Đ ờng đơn
Prôtêin Peptit Axit amin
Lipit Các giọt nhỏ lipit Axit béo và glixerin
Dịch mật Enzim
Sự biến đổi hóa học ở ruột non đ ợc thực hiện đối với những loại chất nào
trong thức ăn ? Biểu hiện
nh thế nào ?
Sự biến đổi hóa học ở ruột non
đ ợc thực hiện đối với những loại chất:
Biến đổi : + Tinh bột thành đ ờng đơn, cơ thể hấp thụ đ ợc + Prôtêin : axit, amin + Lipit: glixerin+
axitbéo
ở ruột non có sự biến đổi lý học không ? Biểu hiện nh thế nào ?
Sự biến đổi lí học ở ruột non là không đáng kể: - Hoạt động tiết
dịch,
- Muối mật tách lipit thành giọt nhỏ biệt lập tạo nhũ t ơng hoá->
Thức ăn hoà loãng, trộn
đều dịch
Trang 7Tiết 29 - Tiêu hóa ở ruột non
Vai trò của lớp cơ
trong thành ruột non
là gì ?
Tạo lực đẩy thức ăn dồn xuống các phần tiếp theo của ruột, đồng thời giúp thức ăn thấm đều dịch mật , dịch tuỵ, dịch ruột
+ Biến đổi lí học : - Tiết
dịch
- Tách lipit thành giọt
nhỏ
+ Biến đổi hoá học:
-Tinh bột thành đ ờng
đơn
- Prôtêin thành axitamin
- Lipit thành axit béo và
glixerin
1 Cấu tạo của ruột non
2 Tiêu hóa ở ruột non
Vậy ở ruột non có sự biến đổi lí
học và hoá học nào?
Trang 8Bài tập: Hoàn thành bài tập sau theo nhóm?
Biến đổi thức ăn
ở ruột non
Hoạt động tham gia
Cơ quan tế bào thực hiện
Tác dụng của hoạt động
Biến đổi lí học
Biến đổi hóa
học
-Tiết dịch
- Muối mật tách lipit thành giọt nhỏ biệt lập tạo nhũ t ơng hoá
-Tuyến gan -Tuyến tuỵ
- Tuyến ruột
-Thức ăn hoà loãng trộn đều dịch
-Phân nhỏ thức ăn
-Tinh bột Prôtêin chịu tác dụng của enzim -Lipit chịu tác dụng của dịch mật và emzim
-Tuyến n ớc bọt (EmzimAmilaza) -Enzim Pepsin, -Tripsin, Erepsin -Muối mật,
Lipaza
Biến đổi tinh bột thành đ ờng
đơn, cơ thể hấp thụ đ ợc
-Protêin ->
axitamin -Lipit ->
Glixerin, axit béo
Trang 9Tiết 29 - Tiêu hóa ở ruột non
Nếu ở ruột non mà thức
ăn không đ ợc biến đổi
thì sao?
Biến đổi lí học : - Tiết
dịch
- Tách lipit thành giọt
nhỏ
Biến đổi hoá học:
-Tinh bột thành đ ờng
đơn
- Prôtêin thành axitamin
- Lipit thành axit béo và
glixerin
1 Cấu tạo của ruột non
2 Tiêu hóa ở ruột non
Thức ăn không đ ợc biến đổi sẽ thải
ra ngoài
Làm thế nào để khi chúng ta ăn, thức ăn đ ợc biến đổi hoàn toàn thành chất dinh d ỡng mà cơ thể hấp thu đ ợc ?
Nhai kĩ ở miệng-> Dạ dày đỡ phải co bóp nhiều
- Thức ăn nghiền nhỏ -> Thầm đều dịch tiêu hoá -> Biến đổi hoá học đ ợc
dễ dàng
Trang 10Nơi biến đổi
( Cột 1)
Chất đ ợc biến đổi
( Cột 2)
Kết quả
1 Biến đổi
khoang miệng
2 Biến đổi dạ
dày
3 Biến đổi ruột
non
a Prôtêin
b Lipit
c Tinh bột chín và glu xit
d Vitamin và muối khoáng
1 – c
2 – a
3 – a, b, c
Câu 1: Hãy nối các chữ cái ở cột 2 với các số ở cột 1 để đ ợc kết quả đúng ?
Trang 11Câu 2: Khoanh tròn vào chữ cái đứng tr ớc câu trả lời đúng nhất
trong các câu sau: Sản phẩm cuối cùng đ ợc tạo ra ở ruột non (sau khi kết thúc biến đổi hoá học) là gì ?
1 Đ ờng đơn
2 Axit amin
3 Axit béo và glixerin
4 Lipit
5 Đ ờng đôi
6 Các đoạn peptit
a 1, 3, 5
b 1, 2 ,3
c 5, 6, 7
d 2, 4, 6 b
Trang 12Câu 3 Chọn câu trả lời sai ?
Đặc điểm cấu tạo của ruột non là gì?
a Lớp niêm mạc có các nếp gấp và rất nhiều lông ruột
b Ruột non rất dài (2,8 – 3 m ở ng ời lớn)
c Có các tuyến dịch vị dịch tuỵ và dịch ruột
d Mạng mao mạch và bạch huyết phân bố dày đặc
Câu 4: Tìm các cụm từ phù hợp điền vào chố trống ( … )để hoàn
chỉnh các câu sau:
Sự hấp thụ các chất ………… … diễn ra chủ yếu ở ruột non Các
chất đ ợc hấp thụ tuy đi theo ……… … và bạch huyết nh ng cuối cùng vẫn đ ợc ……… … và phân bố đến ……… … cơ thể
dinh d ỡng
đ ờng máu hoà chung các tế bào
c
Trang 13H ớng dẫn về nhà:
-Học bài và trả lời câu hỏi trong SGK
-H ớng dẫn trả lời câu 4 SGK:
Môn vị thiếu tín hiệu đóng nên thức ăn sẽ qua môn vị xuống ruột non liên tục và nhanh hơn, thức ăn sẽ không đủ thời gian ngấm đều dịch tiêu hoá của ruột non nên hiệu quả tiêu hoá sẽ thấp
-Nghiên cứu tr ớc bài hấp thụ chất dinh d ỡng và thải phân
- Làm bài tập vào vở bài tập
Trang 14Em có biết ?
Thí nghiệm đầu tiên về tiêu hóa ở ngời
Thí nghiệm đầu tiên về sự tiêu hóa trên cơ thể ng ời đ ợc tu viện tr ởng Spalăngiani (Spalanzani) (1729 – 1799) Trong t liệu nghiên
bánh mì đã nghiền nát (mỗi viên nặng 54mg), tôi đã giữ nó trong bụng mình 23 giờ và không hề thấy đau dớn gì khi thải nó ra trong phân Nó không còn chứa các viên, không một vết rách nào trên
lụa và hình nh hó không hề chịu một biến đổi nào Thành công của thí nghiệm này lại khích lệ toi làm tiếp Tôi bọc túi lụa 60 viên thịt
bồ câu đã nấu chín và nghiền nát Túi này chỉ l u trong cơ thể tôi có
18 giờ nh ng các viên thịt đã hoàn toàn tiêu biến hết”.