TIÊU HÓA Ở RUỘT NON

Tiết 29: TIÊU HÓA Ở RUỘT NONH28.3 Dạ dày và tá tràng cắt dọc H28.2 Tiêu bản lớp niêm mạc ruột non với các Tuyến ruột và tế bào tiết chất nhầy Tế bào tiết Chất nhầy Tuyến ruột H28.1 Tá tr

*Kiểm tra bài cũ:

Trả lời:

H1? Hãy nêu quá trình tiêu hóa thức ăn ở dạ dày? Hãy

Cho biết ở dạ dày thì quá trình biến đổi thức ăn nào là chủ yếu?

Ở dạ dày xảy ra 2 quá trình biến đổi thức ăn chính đó là biến đổi lí học

và biến đổi hóa học

-Biến đổi lí học: Thành dạ dày co bóp nghiền nát thức ăn, làm thức ăn

thêm mềm nhuyễn, trộn đều thức ăn với dịch vị, thức ăn được

hòa loãng

-Biến đổi hóa học: hoạt động của en zim pepsin có trong dịch vị đã biến đổi

prôtêin mạch dài gồm nhiều axit amin thành prôtêin mạch ngắn khoảng 3 – 10

axit amin

-Ở dạ dày thì quá trình biến đổi lý học là chủ yếu vì biến đổi hóa học ở dạ dày

Rất đơn giản chỉ làm prôtêin mạch dài thành prôtêin mạch ngắn, nhiều thức ăn còn Lại chưa được biến đổi thành dinh dưỡng Các chất trong thức ăn sẽ được biến đổi Tiếp tục ở ruột non

Tiết 29: TIÊU HÓA Ở RUỘT NON

H28.3 Dạ dày và tá tràng cắt dọc

H28.2 Tiêu bản lớp niêm mạc ruột non với các Tuyến ruột và tế bào tiết chất nhầy

Tế bào tiết Chất nhầy

Tuyến ruột

H28.1 Tá tràng với gan tiết dịch mật và tụy

tiết dịch tụy

H28.4Phân tích cấu tạo một đoạn ruột non

Lớp màng ngoài Lớp cơ (cơ vòng, cơ dọc)

Lớp niêm mạc trong cùng

Lớp dưới niêm mạc

Tuyến Ruột

H1?Qua tranh vẽ hãy nêu cấu tạo của ruột non?

H1? Thành ruột non gồm những lớp nào?

Cấu tạo thành ruột có gì khác so với dạ dày?

H2? Đoạn tá tràng của ruột non có những tuyến tiêu hóa nào đổ dịch tiêu hóa vào ?

H3? Lớp niêm mạc ruột non có những tuyến tiêu hóa nào? Dịch tụy và dịch ruột khác gì so với dịch mật?

Tiết 29: TIÊU HÓA Ở RUỘT NON

Gợi ý

I/ RUỘT NON

Ruột non dài khoảng 2 – 3 m Thành ruột non gồm có 4 lớp như ở

dạ dày: Lớp màng ngoài, lớp cơ, lớp dưới niêm mạc và lớp niêm

mạc Nhưng lớp cơ mỏng hơn lớp cơ ở dạ dày chỉ gồm cơ vòng và

cơ dọc không có cơ xiên

-Đoạn đầu của ruột non là tá tràng có ống dẫn chung dịch tụy và

dịch mật cùng đổ vào

-Lớp niêm mạc ruột có nhiều tuyến ruột tiết ra dịch ruột và các tế bào

tiết chất nhày, tiết ra chất nhày

-Dịch tụy và dịch ruột có đầy đủ các loại en zim biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng

-Dịch mật không có enzim nhưng có muối mật và muối kiềm tạo ra môi trường PH thuận lợi cho các enzim hoạt động

H? Hãy dự đoán xem ở ruột non sẽ có những hoạt động biến đổi

thức ăn nào?

Ở ruột non sẽ có quá trình biến đổi lí học do thành ruột thực hiện và biến đổi hóa học do các en zim trong tuyến ruột, tuyến tụy và tuyến gan thực hiện

Tiết 29: TIÊU HÓA Ở RUỘT NON I/ RuỘT NON

II/ TIÊU HÓA THỨC ĂN Ở RuỘT NON

Dịch mật Dịch tụy HCl

Nêu cơ

cheá đo

ùng, mơ

û moân v

ị?

-Khi chưa ăn môn vị hé mở, khi thức ăn vừa chạm lưỡi dịch vị tâm lý ở dạ dày được tiết ra, một ít HCl lọt qua môn vị xuống tá tràng kích thích ngược trở lại dạ dày làm đóng môn vị.

- Thức ăn xuống niêm mạc dạ dày thì dịch vị tiết ra càng nhiều làm nồng độ HCl tăng lên đến một mức độ nào đó gây phản xạ mở môn vị thức ăn được tống một đợt đầu tiên xuống tá tràng.

- Thức ăn xuống tá tràng lại có lẫn dịch vị và HCl có ở tá tràng lại kích thích ngược trở lại dạ dày làm môn vị đóng.

- Tại tá tràng dịch trụy và dịch mật tiết ra làm trung hòa HCl, phản xạ đóng môn vị ngừng lại HCl có

ở dạ dày lại gây phản xạ mở môn vị ra.

 Cứ như vậy thức ăn được tống từng đợt xuống tá tràng nhờ sự đóng, mở của môn vị.

Thưùc ăn

đươïc to

áng từn

g đơït

Xuoáng

tá tràn

g coù

ý nghĩ

a gì?

Thức ăn được tống từng đợt xuống tá tràng tạo điều kiện thuận lợi cho ruột non

có đủ thời gian tiêu hóa thức ăn và hấp thụ dinh dưỡng

Viên thức ăn

Cơ chế đóng mở, môn vị

Tinh bột

Prôtêin mạch dài

Prôtêin mạch ngắn Axit Amin

Axit béo Glixêrin

Axit Nuclêic Enzim nuclêaza Nuclêôtit

Hình 28-3 Biến đổi hóa học của thức ăn ở ruột non

Glixêrin và Axit béo

Hoạt động của các en zim tiêu hóa ở ruột non

Tinh bột

Prôtêin mạch dài

Prôtêin mạch ngắn Axit Amin

Axit béo Glixêrin

Axit Nuclêic Enzim nulêaza Nuclêôtit

Hình 28-3 Biến đổi hóa học của thức ăn ở ruột non

Glixêrin và Axit béo

Hoạt động của các en zim tiêu hóa ở ruột non

Tiết 29: TIÊU HÓA Ở RUỘT NON I/ RuỘT NON

II/ TIÊU HÓA Ở RUỘT NON

H1?Thức ăn xuống tới ruột non còn chịu sự biến đổi lí học nữa không? nếu có biểu hiện như thế nào?

H2? Sự biến đổi hóa học ở ruột non được thực hiện với những loại chất nào trong thức ăn? Biểu hiện như thế nào?

Trả lời

- Thức ăn xuống tới ruột non còn tiếp tục chịu sự biến đổi lí học: Dịch tụy dịch mật, dịch ruột tiết ra làm mềm thức ăn, các cơ ở thành ruột non co bóp phối hợp tạo lực đẩy thức ăn dần xuống các phần tiếp theo của ruột Đồng thời giúp thức ăn thấm đều dịch tụy, dịch mật, dịch ruột.

- Sự biến đổi hóa học ở ruột non được thực hiện với tất cả các chất có trong thức ăn như tinh bột và đường đôi, prôtêin, lipit, axit nuclêic nhờ hoạt động của các enzim trong dịch tụy, dịch ruột và các muối mật trong dịch mật:

Tinh bột đường đơn

Prôtêin axit amin Lipit glyxêrin + axit béo

H? Qua thông tin thảo luận em nêu kết luận: ở ruột non có những hoạt động biến đổi thức ăn nào? Tác dụng của từng hoạt động đó? Hoạt động biến

đổi thức ăn nào là chủ yếu ở ruột non?

Tiết 29: TIÊU HÓA Ở RUỘT NON I/ RuỘT NON

II/ TIÊU HÓA Ở RUỘT NON

ở ruột non xảy ra 2 hoạt động biến đổi thức ăn:

-Biến đổi lí học:

+ Tuyến tụy, tuyến gan và tuyến ruột tiết dịch tiêu hóa làm mềm và

hòa loãng thức ăn

+ Thành ruột non co bóp đẩy thức ăn dần xuống các phần tiếp theo

của ruột và giúp thức ăn thấm đều dịch tụy, dịch mật và dịch ruột

-Biến đổi hóa học:

Nhờ hoạt động của các en zim có trong dịch tụy, dịch ruột và muối mật tạo môi trường thuận lợi mà hầu hết các chất có trong thức ăn được biến đổi thành dinh dưỡng:

+ Tinh bột và đường đôi đường đơn

+ Prôtêin  axit amin

+ lipít Glyxerin + axit béo

H1? Em hãy cho biết vì sao người bị mắc bệnh gan (viêm gan, sơ gan, ung thư ganvv ) thì khã năng tiêu hóa thức ăn của họ rất kém mặc dù dịch mật không có các enzim tiêu hóa thức ăn?

H2?Một người bị thiếu axit trong dạ dày thì sự tiêu hóa ở ruột non sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?

H1: Vì các muối mật trong dịch mật tạo môi trường thuận lợi cho các en zim tiêu hóa hoạt động Khi bị bệnh gan thì dịch mật tiết ra ít làm cho các enzim tiêu hóa của dịch tụy và dịch ruột hoạt động kém nên quá trình tiêu hóa thức

ăn cũng kém

H2: khi thiếu axit ở dạ dày thì làm rối loạn quá trình đóng mở môn vị nếu

môn vị liên tục mở thức ăn được tống một cách ào ạc xuống ruột non làm cho ruột non không kịp tiêu hóa thức ăn nên một số thức ăn theo phân ra ngoài Nếu môn vị liên tục đóng thức ăn không thể xuống tá tràng mà tích tụ

ở dạ dày trong một thời gian dài, vi khuẩn ở dạ dày phân hủy thức ăn tạo ra các sản phẩm có vị chua gây hiện tượng ợ chua, chướng hơi, đầy bụng Nếu nặng hơn nữa thì thức ăn được dạ dày co bóp đẩy ngược qua tâm vị và ra ngoài gây hiện tượng nôn thức ăn

Trả lời:

Hoàn thành sơ đồ sau:

- Tinh bột ? ?

trypsin

amilaza

Dặn dò:

-Các em về nhà học bài, trả lời câu hỏi 1,3 SGK trang 92

-Đọc mục em có biết

- Chuẩn bị bài mới:

+ Đọc trước bài Hấp thụ dinh dưỡng và thải phân

+Xem lại cấu tạo của ruột non và dạ dày