Tuần 2 Tiết 8

d Là sự sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí trong một văn bản.. Mạch lạc trong văn bản Mạch lạc có tính chất: Thông suốt, liên tục không đứt đoạn?.  Mạch lạc là sự tiếp nối của các

Tuần 2 Tiết 8

Ngày dạy: 7/9/2017

Lớp dạy: 7A4

I/ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Có những hiểu biết bước đầu về mạch lạc trong VB và sự cần thiết phải làm cho VB có mạch lạc

- Vận dụng kiến thức về mạch lạc trong VB vào đọc – hiểu VB và thực tiễn tạo lập VB trong viết, nói

II/ TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:

1/ Kiến thức:

- Mạch lạc trong VB và sự cần thiết của mạch lạc trong VB

- Điều kiện cần thiết để một VB có tinh mạch lạc

2/ Kĩ năng:

Rèn kĩ năng nói, viết mạch lạc

III/ CHUẨN BỊ:

- GV: SGK, SGV, sách tham khảo

- HS: SGK, soạn bài theo yêu cầu

IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

1 Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ :

(?) Bố cục trong văn bản là gì? Bố cục trong văn bản bao gồm những phần nào? (?) Dòng nào sau đây nói đúng nhất về khái niệm bố cục trong văn bản?

a) Là tất cả các ý được trình bày trong văn bản

b) Là ý lớn, ý bao trùm của văn bản

c) Là nội dung nổi bật của văn bản

d) Là sự sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lí trong một văn bản

(?) Nêu các điều kiện để bố cục rành mạch và hợp lý?

3 Bài mới :

* Giới thiệu: Ở lớp 6 các em đã được giới thiệu về các kiểu văn bản với những phương

thức biểu đạt tương ứng Ta thấy dù là kiểu văn bản nào thì nó cũng đòi hỏi 1 bố cục chặt chẽ, rành mạch và hợp ký Ngoài bố cục ra, văn bản cũng cần phải mạch lạc để người đọc, người nghe thấy dễ hiểu và hứng thú Tiết học hôm nay thầy sẽ hướng dẫn các em tìm hiểu mạch lạc trong văn bản trong các bài tập làm văn

HĐ1: Hướng dẫn HS tìm hiểu chung:

 Hình thành khái niệm mạch lạc trong văn bản:

- GV gọi HS đọc phần 1a: Mạch lạc trong VB và trả

lời câu hỏi:

(?) Từ mạch lạc trong Đông y có nghĩa là gì?

 HS: phát biểu: có nghĩa là mạch máu trong thân

thể

(?) Em hãy cho biết một văn bản gồm có mấy

phần? Kể ra?

 Mở bài, thân bài, kết bài

(?) Một văn bản rành mạch đòi hỏi như thế nào?

 Đòi hỏi có sự phân cắt rõ ràng giữa các đoạn, các

phần

A/ TÌM HIỂU CHUNG:

 MẠCH LẠC VÀ NHỮNG YÊU CẦU CỦA MẠCH LẠC:

1 Mạch lạc trong văn bản

Mạch lạc có tính chất: Thông suốt, liên tục không đứt đoạn

 Mạch lạc là sự tiếp nối của các câu, các ý theo một trình tự hợp lý

(?) Như thế có thể nói một bố cục ba phần có khả

năng giúp cho văn bản trở nên rành mạch, hợp lý

được không? Vì sao?

 Thực tế ở bài làm Tập làm văn viết là đích thực 

Bố cục rành mạch đòi hỏi phải phân biệt, phải mạch

lạc giữa sự nối tiếp liên quan

(?) Vậy mạch lạc trong VB có tính chất gì?

 HS: suy nghĩ, trả lời: Thông suốt, liên tục không

đứt đoạn

(?) Có người cho rằng: trong VB, mạch lạc là sự

tiếp nối của các câu, các ý theo một trình tự hợp lý.

Em có tán thành ý kiến đó không? Vì sao?

 HS: rất tán thành Vì các phần, các đoạn, các câu

trong VB được tiếp nối theo một trình tự rõ ràng,

hợp lý trước sau hô ứng nhau nhằm làm cho chủ đề

liền mạch và gợi được sự hứng thú cho người đọc,

người nghe

 HĐ2: Tìm hiểu các điều kiện để một VB có tính

mạch lạc:

- GV cho HS đọc câu 2 (SGK/31) và trả lời câu

hỏi:

(?) Toàn bộ sự việc trong VB xoay quanh sự việc

chính nào “sự chia tay” và “những con búp bê” đóng

vai trò gì trong truyện? Hai anh em Thành và Thủy

có vai trò gì trong truyện?

 HS: nghiên cứu Vb – trả lời:Văn bản “Cuộc chia

tay…”

a) Nội dung truyện luôn bám sát đề tài, luôn

xoay quanh một sự việc chính với những nhân vật

chính

b) Mạch văn: “Sự chia tay  mạch văn thống

nhất, trôi chảy, liên tục qua suốt các phần, các đọan

 Đó chính là tính mạch lạc trong VB

c) Các phần, các đoạn, các câu trong VB được

nối tiếp theo một trình tự rõ ràng, hợp lý nhằm làm

cho chủ đề liền mạch

 GV giảng: Toàn bộ sự việc trong VB xoay quanh

sự việc chính là sự chia tay: hai anh em Thành và

Thủy buộc phải chia tay Nhưng hai con búp bê của

các em, tình anh em của các em thì không thể chia

tay Không một bộ phận nào không liên quan đến

chủ đề (vấn đề chủ yếu) về mặt này, ta thấy mạch lạc

và liên kết có sự thống nhất với nhau

Các từ ngữ “chia tay … chia đồ chơi … anh cho em

tất … chẳng muốn chia đôi …” (các sự việc nêu trên

đã liên kết xoay quanh một chủ đề thống nhất Đó

chính là mạch lạc VB

- GV gọi HS đọc phần 2c (SGK/32) và trả lời câu

hỏi:

(?) Đó có phải là chủ đề liên kết các sự việc nêu

2/ Các điều kiện để một văn bản có tính mạch lạc:

- Các phần, các đoạn, các câu trong

VB đều nói về 1 đề tài, biểu hiện 1 chủ đề chung xuyên suốt

- Các phần, các đoạn, các câu trong

VB được nối tiếp nhau theo 1 trình tự rõ ràng, hợp lí, trước sau hô ứng nhau nhằm làm cho chủ đề liền mạch và gợi được nhiều hứng thú cho người đọc (người nghe)

trên thành một thể thống nhất không ?

 Các từ ngữ trên đều phản ánh chủ đề “ Hai anh

em Thành và Thủy phải chia tay nhau” Đó là sự

thật mặt dù cả hai không muốn  Đây là sự mạch

lạc của văn bản

(?) Các đoạn văn trên được nối với nhau theo quan

hệ nào?

 HS: Các đoạn ấy được nối với nhau theo mối quan

hệ: thời gian Những mối quan hệ giữa các đoạn ấy

rất tự nhiên hợp lý nhằm làm cho chủ đề liền mạch

(Các bộ phận trong văn bản nhất thiết phải liên hệ

chặt chẽ với nhau nhưng không chỉ có mối liên hệ về

mặt thời gian Có thể liên hệ cả không gian , tâm lí ,

ý nghĩa)

 GV chỉ định 1 HS đọc ghi nhớ (SGK/32) Ghi

nội dung ghi nhớ vào tập và đóng khung

 HĐ3: HDHS luyện tập:

- GV cho HS thực hiện theo yêu cầu luyện tập

BT1/32: Hãy tìm hiểu tính mạch lạc:

a/ Văn bản “Mẹ tôi”

Chủ đề xuyên suốt câu chuyện: tấm lòng

thương con sâu nặng của người mẹ đối với con Chủ

đề này được thể hiện qua từng đoạn, từng phần trong

tác phẩm

b Bài thơ “Lão nông và các con” (1)

Chủ đề: Lời dạy bảo của người cha trước

khi nhắm mắt, lấy “lao động là vàng” Chủ đề được

thể hiện dần dần trong bài thơ

c/ Mạch lạc trong văn bản của nhà văn Tô

Hoài (2)

- Ý chủ đạo xuyên suốt toàn đoạn văn là:

+ Sắc vàng trù phú, đầm ấm của làng quê

vào mùa đông, giữa ngày mùa, được dẫn dắt theo

một dòng chảy hợp lý, phù hợp với nhận thức người

đọc

+ Câu đầu: Giới thiệu bao quát về sắc

vàng … trong thời gian, không gian

+ Sau đó: Tác giả nêu lên những biểu hiện

của sắc vàng trong thời gian, không gian

+ Hai câu cuối: Nhận xét cảm xúc về màu

vàng đó

 Một trình tự với 3 phần nhất quán và rõ ràng làm

cho bố cục đoạn văn mạch lạc

BTập 2: Trong truyện “Cuộc chia tay của những con

búp bê”, tác giả không thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân

dẫn đến sự chia tay của hai người lớn Theo em, như

vậy có làm cho tác phẩm thiểu mạch lạc không?

 HS trả lời dựa vào tính mạch lạc của VB

B/ LUYỆN TẬP:

1/ Tìm hiểu tính mạch lạc:

a) VB “Mẹ tôi” của A-mi-xi

- Chủ đề chung xuyên suốt các phần, các đoạn và các câu của VB này là: sự ca ngợi lòng yêu thương và sự hi sinh của mẹ đối với con

- Trình tự tiếp nối đã giúp cho sự thể hiện chủ đề (ý tứ chỉ đạo) một cách liên tục, thống nhất Vì thế, VB “mẹ tôi” rất mạch lạc

b) VB “Lão nông và các con”

- Chủ đề chính của VB là “ca ngợi lao động”, lao động là vàng

- Chủ đề xuyên suốt các phần, các đoạn và các câu của một văn bản là: sắc vàng trù phú, đầm ấm của đồng quê ngày mùa

 Hướng chủ đạo này đã dẫn dắt theo một dòng chảy hợp lý, phù hợp nhận thức người đọc

2/ Sự hợp lí của trình tự nối tiếp giữa các phần các đoạn trong VB “CCTCNCBB”

Trong truyện “cuộc chia tay của…” tác giả không thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân dẫn đến sự chia tay của hai người lớn Điều đó bất hợp lý Vì ý tứ chủ đạo của câu chuyện xoay quanh cuộc chia tay của hai đứa trẻ và hai con búp bê Việc thuật lại tỉ mỉ nguyên nhân trên sẽ dài dòng, không cần thiết, ý chủ đạo sẽ làm mất đi sự mạch lạc của truyện

 GV nhận xét, đánh giá.

* HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

Tìm hiểu tính mạch lạc trong 1 VB đã học

4/ Củng cố :

(?) Thế nào là mạch lạc trong VB? Các điều kiện để VB mạch lạc ?

(?) Ý chủ đạo trong văn bản “CCTCNCBB” là gì?

a) Cuộc chia tay của những con búp bê

b) Cuộc chia tay của Thành, Thủy với thầy cô và bạn bè.

c) Những con búp bê buộc phải chia tay nhưng hai anh em đã không cho chúng phải chịu cảnh chia li

d) Hai anh em Thành-Thủy buộc phải xa nhau nhưng chúng đã nhất định không để

tình cảm anh em bị chia lìa

5/ Chuẩn bị bài mơi:

- Học thuộc ghi nhớ SGK/32

- Soạn VB: “Ca dao, dân ca – những câu hát về tình cảm gia đình”

+ Đọc phần chú thích SGK/35 để tìm hiểu khái niệm Ca dao, dân ca.

+ Đọc VB và trả lời: Lời của từng bài ca dao là lời của ai ? Tại sao em khẳng định như vậy ? Tình cảm mà bài 1 muốn diễn tả là tình cảm gì ? Chỉ ra cái hay của ngôn ngữ, hình ảnh,

âm điệu ? Tìm những bài ca dao tương tự nói đến công cha, nghĩa mẹ ?

+ Phân tích không gian, thời gian và nỗi niềm của nh.vật trong bài 2 ?

+ Những tình cảm được diễn tả ntn qua bài 3 ? Cái hay của cách diễn tả đó ?

+ Bài ca dao 4 nhắc nhở chúng ta điều gì về tình cảm anh em thân thương ?

+ Những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong 4 bài ca dao là gì ?