Tiet 2 chuyen de doc hieu tiet 2

Tuy nhiên, tại sao một người như tổng thống Mỹ lại có thời gian quản lí cả một quốc gia rộng lớn trong khi đó người gác cổng lại than phiền rằng ông ta không có thời gian để học?. Tuy nh

Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Thoa

Trường: THPT Nguyễn Huệ

CHUYÊN ĐỀ

RÈN KỸ NĂNG LÀM BÀI ĐỌC HIỂU VĂN BẢN (2)

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

Tóm tắt lý thuyết

Hướng dẫn kĩ năng làm bài

Bài tập vận dụng

các hoạt động ngoại khóa Họ thường nắm giữ những vị trí quan trọng ở các câu lạc bộ trong trường và ngoài xã hội Họ đạt điểm cao trong học tập, đi thi đấu thể thao cho trường, giữ chức chủ nhiệm trong các câu lạc bộ, và trên hết, họ là những thành viên tích cực trong Đoàn, Đội Tôi luôn tự hỏi “làm thế nào mà họ có nhiều thời gian đến thế?” Mặt khác, những học sinh kém đưa ra lí do họ nhận kết quả thi không tốt là do họ không có thời gian để ôn bài Tuy nhiên, thực tế, những học sinh này lại thường không tích cực trong các hoạt động tập thể và ngoại khóa như những học sinh giỏi.

các hoạt động ngoại khóa Họ thường nắm giữ những vị trí quan trọng ở các câu lạc bộ trong trường và ngoài xã hội Họ đạt điểm cao trong học tập, đi thi đấu thể thao cho trường, giữ chức chủ nhiệm trong các câu lạc bộ, và trên hết, họ là những thành viên tích cực trong Đoàn, Đội Tôi luôn tự hỏi “làm thế nào mà họ có nhiều thời gian đến thế?” Mặt khác, những học sinh kém đưa ra lí do họ nhận kết quả thi không tốt là do họ không có thời gian để ôn bài Tuy nhiên, thực tế, những học sinh này lại thường không tích cực trong các hoạt động tập thể và ngoại khóa như những học sinh giỏi.

Tại sao lại như vậy? Tất cả mọi người đều có 24 giờ một ngày Thời gian là thứ tài sản mà ai cũng được chia đều Cho dù bạn là một học sinh giỏi, một học sinh kém, tổng thống hay một người gác cổng, bạn cũng chỉ có cùng một lượng thời gian như nhau Thời gian là thứ duy nhất mà chúng ta không thể mua được Tuy nhiên, tại sao một người như tổng thống Mỹ lại

có thời gian quản lí cả một quốc gia rộng lớn trong khi đó người gác cổng lại than phiền rằng ông ta không có thời gian để học? Sự khác biệt là do những người thành công trong cuộc sống biết cách quản lí thời gian Chúng ta không thể thay đổi được thời gian nhưng có thể kiểm soát được cách chúng ta sử dụng nó Nếu bạn làm chủ được thời gian, bạn sẽ làm chủ được cuộc sống.

(Trích Tôi tài giỏi, bạn cũng thế, Adam Khoo, NXB Phụ nữ, 2013)

Tại sao lại như vậy? Tất cả mọi người đều có 24 giờ một ngày Thời gian là thứ tài sản mà ai cũng được chia đều Cho dù bạn là một học sinh giỏi, một học sinh kém, tổng thống hay một người gác cổng, bạn cũng chỉ có cùng một lượng thời gian như nhau Thời gian là thứ duy nhất mà chúng ta không thể mua được Tuy nhiên, tại sao một người như tổng thống Mỹ lại

có thời gian quản lí cả một quốc gia rộng lớn trong khi đó người gác cổng lại than phiền rằng ông ta không có thời gian để học? Sự khác biệt là do những người thành công trong cuộc sống biết cách quản lí thời gian Chúng ta không thể thay đổi được thời gian nhưng có thể kiểm soát được cách chúng ta sử dụng nó Nếu bạn làm chủ được thời gian, bạn sẽ làm chủ được cuộc sống.

(Trích Tôi tài giỏi, bạn cũng thế, Adam Khoo, NXB Phụ nữ, 2013)

- Thời gian là thứ tài sản mà

ai cũng được chia đều

- Lí giải hợp lí:

+ Đồng tình vì nếu biết quản lí thời gian thì học tập và làm việc sẽ hiệu quả hơn, sẽ có nhiều cơ hội để thành công

+ Không đồng tình vì không chỉ biết sử dụng hợp lí thời gian là thành công mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác

+ Hoặc kết hợp hai ý trên

- Cách làm: Dạng câu hỏi này cần làm bài trên 3 bước sau: Gọi tên biện pháp ; chỉ ra từ ngữ, hình ảnh thể hiện biện pháp; phân tích tác dụng của biện pháp

- Lưu ý, khi phân tích cần nêu rõ được 2 tác dụng: Tác dụng về mặt hình thức và về mặt nội dung

II KỸ NĂNG LÀM CÁC DẠNG CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Dạng 4: Chỉ ra và phân tích biện pháp

tu từ trong văn bản

Là bóng rợp trên con đường nắng lửa Trái cây thơm trên miền đất khô cằn   ( Nói cùng anh - Xuân Quỳnh)

Câu hỏi: Phân tích tác dụng

của biện pháp tu từ trong

khổ thơ?

Trả lời: - Biện pháp tu từ trong khổ thơ là so sánh: Tình anh với em - là xứ sở, là bóng rợp trên con

đường nắng lửa, trái cây thơm trên miền đất khô cằn

- Tác dụng:

+ Tăng tính gợi hình, gợi cảm cho câu thơ+ Nhấn mạnh ý nghĩa của tình yêu của anh dành cho em: đem lại niềm hạnh phúc bởi khiến em cảm thấy được chở che, bảo vệ, nâng niu

- Ví dụ: Anh (chị) hiểu cụm từ… là gì?; hình ảnh … tượng trưng cho điều gì?;…

- Cách làm: Để làm câu hỏi này phải hiểu nội dung văn bản ; đặt từ ngữ, hình ảnh trong ngữ cảnh cụ thể của văn bản để làm căn cứ giải thích, làm rõ nghĩa, tường minh nghĩa của từ ngữ, hình ảnh đó

Dạng 5: Yêu cầu người viết phải giải thích một từ ngữ, hình ảnh nào đó của văn bản

Câu hỏi: Hình ảnh “khối nước” trong

đoạn trích tượng trưng cho điều gì?

Trả lời: Hình ảnh “khối nước” trong đoạn

trích tượng trưng cho lòng tốt của con người

và những điều tốt đẹp trong cuộc sống

…Cuộc đời này có chuyện xấu xa, nhưng cuộc đời này không hề và chẳng bao giờ toàn là chuyện xấu xa Khối nước kia mới thực là nguồn sức mạnh nguyên thủy và vĩnh hằng nuôi dưỡng sự sống, vẽ màu xanh lên bầu trời, nở ra những thảm hoa rực rỡ trong tâm hồn mỗi con người.

(Trích Chuyện anh phụ xe bật khóc vì bị hôi của: Nó rất ám ảnh, nhưng cuộc đời này không phải toàn là thứ xấu xa  Hoàng Xuân, Tri

thức trẻ, 05/11/2016)

- Ví dụ: Anh/ chị có đồng tình với quan điểm sau không? Vì sao?; điều tâm đắc nhất là gì? Vì sao?

- Cách làm: Để làm câu hỏi này trước hết phải bày tỏ thái độ (đồng tình, không đồng tình, đồng tình một phần), việc bày tỏ phải phù hợp chuẩn mực đạo đức và pháp luật, chọn điều tâm đắc Sau đó đưa ra những lí do để lí giải cho

quan điểm của mình(thông thường đồng tình thì nêu tác dụng của vấn đề đó, không thì nêu tác hại), chọn điều tâm đắc

có thể tâm đắc một trong những phương diện của văn bản

Dạng 6: Yêu cầu trình bày quan điểm của bản thân

- Lí giải hợp lí:

+ Đồng tình vì nếu biết quản

lí thời gian thì học tập và làm việc sẽ hiệu quả hơn, sẽ có nhiều

cơ hội để thành công + Không đồng tình vì không chỉ biết sử dụng hợp lí thời gian

là thành công mà còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác

+ Hoặc kết hợp hai ý trên

- Ví dụ: Rút ra bài học; thông điệp từ văn bản; hình ảnh đó gợi cho anh/chị suy nghĩ gì;…

- Cách làm: Bài học là những gì người đọc nhận thức được, rút ra cho mình qua những điều mà tác giả phản ánh qua tác phẩm Thông điệp là những gì tác giả muốn truyền tải tới người đọc Để làm câu hỏi này căn cứ vào nội dung của văn bản, để có cơ sở suy luận hợp lí

Dạng 7: Yêu cầu trình bày suy nghĩ, nhận xét, đánh giá

về một hình ảnh, nội dung của văn bản

III BÀI TẬP VẬN DỤNG

Gặp em trên cao lộng gió Rừng lạ ào ào lá đỏ

Em đứng bên đường như quê hương Vai áo bạc quàng súng trường Đoàn quân vẫn đi vội vã Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa Chào em, em gái tiền phương

trong câu thơ “Em đứng bên

đường như quê hương” ?

Câu 4: Theo em, hình ảnh

“Em gái tiền phương” gợi lên

những vẻ đẹp nào của

con người Việt Nam?

- Phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ: Biểu cảm.

- Không khí hành quân hào hùng thần tốc được thể hiện qua hình ảnh: Đoàn quân đi vội vã, bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa

- Câu thơ “Em đứng bên đường như quê hương” sử dụng biện pháp tu từ so sánh : em đứng bên đường - như quê hương

- Tác dụng: + Tăng sức gợi hình và gợi cảm cho diễn đạt

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp của em gái tiền phương vừa giản dị, nhỏ bé, yêu thương, vừa dũng cảm can trường

- Hình ảnh “em gái tiền phương” Gợi vẻ đẹp giản dị, gần gũi mà anh hùng với tư thế vững vàng, hiên ngang khi làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi

Người có tính khiêm tốn thường hay tự cho mình là kém, còn phải phấn đấu thêm, trau dồi thêm, cần được trao đổi, học hỏi nhiều thêm nữa Người có tính khiêm tốn không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công của cá nhân mình trong hoàn cảnh hiện tại, lúc nào cũng cho sự thành công của mình là tầm thường, không đáng kể, luôn luôn tìm cách để học hỏi thêm nữa.

     Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế? Đó là vì cuộc đời là một cuộc đấu tranh bất tận, mà tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la Sự hiểu biết của mỗi cá nhân không thể đem so sánh với mọi người cùng chung sống với mình Vì thế, dù tài năng đến đâu cũng luôn luôn phải học thêm, học mãi mãi.

      Tóm lại, con người khiêm tốn là con người hoàn toàn biết mình, hiểu người, không tự mình đề cao vai trò, ca tụng chiến công của cá nhân mình cũng như không bao giờ chấp nhận một ý thức chịu thua mang nhiều mặc cảm tự ti đối với mọi người.

     Khiêm tốn là một điều không thể thiếu cho những ai muốn thành công trên đường đời.

(Trích Tinh hoa xử thế, Lâm Ngữ Đường, Ngữ văn 7, tập 2, NXB Giáo dục, 2015, tr.70 – 71)

Câu 2: Nội dung chính của văn bản?

Câu 3: Anh/chị hiểu như thế nào về câu nói sau:

“Tài nghệ của mỗi cá nhân tuy là quan trọng, nhưng thật ra chỉ là những giọt nước bé nhỏ giữa đại dương bao la” ?

Câu 4. Điều mà anh chị tâm đắc nhất từ văn bản là gì? Vì sao? 

(dạng 5)

(dạng 6)

Câu 1: Nhận diện kiến thức cơ bản

- Nhận diện được các phương thức biểu đạt

Câu 1: Nhận diện kiến thức cơ bản

- Nhận diện được các phương thức biểu đạt

Câu 2: Thông hiểu nội dung văn bản

-Xác định nội dung của văn bản: Căn cứ vào nhan đề, câu chủ

đề, từ cùng trường nghĩa được lặp lại

Câu 2: Thông hiểu nội dung văn bản

-Xác định nội dung của văn bản: Căn cứ vào nhan đề, câu chủ

đề, từ cùng trường nghĩa được lặp lại

Câu 4: Trình bày quan điểm

- Bày tỏ quan điểm, lí giải vì sao Câu 4: Trình bày quan điểm

- Bày tỏ quan điểm, lí giải vì sao

1 Ôn lại kiến thức và kĩ năng làm bài các dạng đề

2 Làm nhiều bài tập để nắm vững kiến thức và kĩ năng

và tham gia các hoạt động học

Thường xuyên tổ chức, trao đổi kinh nghiệm

Đầu tư cơ sở vật chất, tăng cường nghiên cứu

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊTạm biệt và hẹn gặp lại!

3

4

- Nội dung: Khiêm tốn rất quan trọng để con người thành công

- Tài nghệ của mỗi người quan trọng nhưng hữu hạn, bé nhỏ như “những giọt nước” trong thế giới rộng lớn, mà kiến thức của loài người lại mênh mông như đại dương bao la Vì thế cần khiêm tốn để học hỏi.

Học sinh có thể rút ra một điều thấy tâm đắc nhất, sau đây là một số gợi ý: - Khiêm tốn sẽ giúp con người thành công

- Muốn hoàn thiện bản thân, con người nên khiêm tốn

- Lí giải: Chọn điều nào thì nên ý nghĩa, vai trò của điều đó

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

“ Cuộc đời ai cũng có những tấm bằng

Để làm giấy chứng minh

Để cầu mong thành đạt

Những tấm bằng như những bảng chỉ đường qua những đường phố hẹp

Để đến đại lộ cuộc đời ngày càng mở rộng thêm

Có những vĩ nhân được nhân loại khắc tên

Bởi các tấm bằng xứng danh trong lịch sử

Có đi bước gần mới đến quãng xa Mới biến được cái không thành có thể Đừng mong chờ có ai bán rẻ

Đâu lẽ đời bánh vẽ sẽ lên tiên?

  Những tấm bằng có đóng dấu kí tên Chỉ là giấy thông hành đi vào cuộc sống Nhưng quý giá hơn là cuộc đời ghi nhận Mới là -TẤM BẰNG - bằng - của - chính - ta”.

(“Tấm bằng” - Hoàng Ngọc Quý)

Câu 3: Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu sau:

Những tấm bằng như những bảng chỉ đường qua những đường phố hẹp

Câu 4: Thông điệp nào của văn bản trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?

Đề 2: Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:

Tỉ phú Hồng Kông Yu Pang-Lin vừa qua đời ở tuổi 93, để lại di chúc hiến toàn bộ tài sản trị giá khoảng 2 tỉ USD cho hoạt động từ thiện Ông giải thích hành động của mình: “Nếu các con tôi giỏi hơn tôi thì chẳng cần để nhiều tiền cho chúng Nếu chúng kém cỏi thì có nhiều tiền cũng chỉ có hại cho chúng mà thôi” Yu Pang-Lin không phải là người đầu tiên trên thế giới “keo kiệt” với con những lại hào phóng với xã hội Người giàu nhất thế giới - Bill Gates – từng tuyên bố sẽ chỉ để lại cho con 0,05% tổng tài sản kếch xù của mình Báo chí hỏi tại sao lại như vậy, ông trả lời đại ý: Con tôi là con người, mà đã là con người thì phải tự kiếm sống, không chỉ kiếm sống để phục vụ chính bản thân mình mà còn góp phần thúc đẩy xã hội Đã là con người thì phải lao động Tại sao tôi phải cho con tiền?

… Có người nói rằng, có hai thứ mà cha mẹ cần trang bị cho con cái và chỉ hai thứ đó là đủ, còn không nếu có để lại cho con cái thứ gì đi nữa

mà thiếu hai thứ đó thì coi như chưa cho con gì cả Hai thứ đó là: ý thức tự chịu trách nhiệm về bản thân mình và năng lực để tự chịu trách nhiệm.

(Theo Nhật Huy, Không để lại tiền cho con)

để lại nhiều của cải cho con cái của họ?

Câu 3 Theo anh/chị, “năng lực để tự chịu trách nhiệm” gồm có những năng lực gì?

Câu 4 Anh/Chị có đồng tình với ý kiến “đã là con người thì phải lao động ”không? Vì sao?

- Phong cách ngôn ngữ chính: Phong cách ngôn ngữ chính luận

- Những người cha tỉ phú như Yu Pang-Lin, Bill Gates… không muốn để lại nhiều của cải cho con cái của họ vì: - Nếu con cái của họ tài giỏi chúng sẽ tự kiếm tiền Nếu chúng kém cỏi thì nhiều tiền cũng chỉ có hại cho chúng mà thôi

- Đã là con người thì phải tự kiếm sống…

“Năng lực để tự chịu trách nhiệm” bao gồm :

- Kiến thức: hiểu biết về cuộc sống, thế giới xung quanh, kiến thức chuyên môn

- Phẩm chất đạo đức: lòng trung thực, tự trọng, ý chí nghị lực, quan niệm sống đúng đắn

- HS có thể bày tỏ quan điểm theo cảm nhận riêng của bản thân, (trong trường hợp này nên đồng tình)

- Lí giải hợp lí, phù hợp nêu ít nhất được 3 tác dụng của lao động

+ Lao động là trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi người để nuôi sống chính bản thân mình, đóng góp cho xã hội

+ Giúp con người phát huy được sở trường, năng lực của bản thân

+ Là tiền đề cho sự thành công…

này, trước tiên nên xây dựng một quan niệm như thế này: dù sau này làm bất kì nghề nghiệp gì, các bạn đều phải dựa vào sức lao động của bản thân để nuôi sống chính mình và gia đình, sau đó là cống hiến cho xã hội Bởi vì trong xã hội hiện đại, mỗi người tự sắp xếp lên kế hoạch cho chính mình, không biến mình trở thành gánh nặng cho xã hội Dựa vào sức lao động của mình để có được tất cả những gì mình muốn, gặt hái những thành công trong lao động nghề nghiệp của mình Đó chính là sự cống hiến của mình cho xã hội Trên cơ sở đó, nếu bạn có tài năng nhiều hơn, thì cả một chân trời rộng mở để bạn thử sức, trời cao thỏa sức chim bay, biển rộng thỏa sức cá bơi lội Vô vàn các cơ hội, vô số những ngành nghề xứng đáng để bạn dâng hiến cả đời

Chúng ta đều biết giáo dục trọn đời và giáo dục mở rộng là giấy thông hành để bước vào xã hội học tập, cũng là giấy thông

hành để bước vào xã hội kinh tế tri thức Giáo dục trong xã hội học tập sẽ có những thay đổi mang tính cách mạng, trước tiên là sự thay đổi sứ mệnh của giáo dục Sứ mệnh mới của giáo dục là:

Giữ gìn tinh thần tự lập và sức sáng tạo của mỗi người mà không từ bỏ những nhu cầu của người ấy trong cuộc sống thực tế Truyền bá văn hóa nhân loại chứ không dùng những khuôn mẫu đúc sẵn để đè nén nó.

Khích lệ mỗi người phát huy tài năng, năng lực và phương thức biểu đạt cá nhân nhưng không tiếp tay cho chủ nghĩa cá nhân Coi trọng tính độc đáo của mỗi người nhưng không bỏ qua “sáng tạo cũng là một hoạt động tập thể ”.

(Theo Học cách học tập, Chu Nam Chiếu, Tôn Vân Hiển NXB Kim Đồng, 2016)