GIAO AN NGU VAN LOP 8 BAI 6

- So saùnh 2 ñoaïn vaên roãi ruùt ra nhaän xeùt vai troø, taùc duïng cuûa caùc yeáu toá mieâu taû vaø bieåu caûm trong ñoaïn vaên töï söï. - Neáu khoâng coù yeáu toá mieâu taû vaø bie[r]

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 (HKI) Tuần 6

BÀI 6:

Tiết 21+22: Cô bé bán diêm.

Tiết 23: Trợ từ, thán từ.

Tiết 24: Miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự.

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :

 Giúp HS khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn: sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng với các tình tiết diễn biến hợp lý

 Cảm nhận được tấm lòng nhân đạo của tác giả dành cho em bé bất hạnh

 Giúp học sinh hiểu được thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ Biết được cách dùng trợ từ, thán từ trong trường hợp giao tiếp cụ thể

 Giúp hs nhận biết được sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể ,tả và biểu lộ tình cảm của người Việt trong một văn bản tự sự

 Nắm được cách thức vận dụng các yếu tố trong một văn bản tự sự

Tiết 21+22:

(Trích) An- đéc –xen

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định

2 Kiểm tra bài cũ

Xung quanh việc lão Hạc bán con Vàng và cái chết đau đớn của lão, em thấy lão Hạc là người như thế nào

Theo em ông giáo đối với lão Hạc ntn? Dẫn chứng và phân tích những ý nghĩa chi tiết độ thoại nội tâm ở nhân vật ông giáo

Em hãy cho biết giá trị nghệ thuật của truyện ?

3 Giới thiệu bài mới

An-đéc –xen là nhà văn nổi tiếng của Đan Mạch Nhiều tác phẩm của ông rất gần gũi và quen thuộc với chúng ta như:Nàng tiên cá đàn chim thiên nga… Hôm nay,các em sẽ được học một tác phẩm truyện ngắn đầy cảm động của ông: Cô bé bán diêm

* Hoạt động 1: Đọc văn bản và tìm hiểu chú thích

Giáo viên khôi phục lại phần đầu của tác phẩm (viết vào

giấy Rôky-bảng da hoặc dùng đèn chiếu ).Cho HS đọc thầm và

tóm tắt lại trước lớp

Cho HS đọc văn bản (GV hướng dẫn cách đọc cho HS)

I Giới thiệu:

1 Tác giả:

An-đéc-xen (1805-1875), nhà văn

Các hoạt động của GV và HS Phần ghi bảng

Cho nhận xét cách đọc của học sinh theo yêu cầu

H:Cho biết vài nét tiểu sử về nhà văn An-đéc-xen

DG:Nhà văn An-đéc –xen rất thành công với bộ truyện

dành cho trẻ em Ông tìm cảm hứng và được khơi từ nguồn văn

học nhân gian,văn học viết và những hư cấu ,sàng tạo của chính

ông Những tác phẩm của ông giàu lòng nhân đạo và niềm tin

vào những điều tốt đẹp cuối cùng sẽ chiến thắng

Hoạt động 2: tìm bố cục văn bản

H:Theo em,truyện được chia mấy phần? Cho biết ý nghĩa từng

phần ?

(3phần:Em bé diêm giao thừa )

Những lần quẹt diêm và mộng tưởng

Cái chết thương tâm của cô bé)

Hoạt động 3: Tìm hiểu phần đầu của truyện

H:Những chi tiết nào cho em hiểu được hoàn cảnh đáng thương

của cô bé bán diêm?

HD: Hoàn cảnh cô bé thật đáng thương: mẹ mất, bà cũng qua

đời Nhà nghèo, nơi ở tồi tàn Bố em lại khó tính, hay đánh đập

em Em phải đi bán diêm để kiếm sống

H: Em bé phải đi bán diêm trong hoàn cảnh như thế nào?

(Đêm giao thừa đường phố vắng tanh, không khí rét buốt.)

HG: Tác phẩm được đặt trong bối cảnh đêm giao thừa, đường

phố rét buốt, tuyết rơi dày đặc Trong khi mọi người quây quần

bên nhau thì em lại lang thang một mình trên đường phố để bán

diêm

H: Em hãy tìm những hình ảnh tương phản trong đoạn này và

phân tích hiệu quả nghệ thuật của những hình ảnh đó?

(Trời giá rét >< em đầu trần, đi chân đất

ngoài đường tối đen >< mọi nhà sáng rực ánh đèn

bụng em đói >< sực nức mùi ngỗng quay

ngày xưa, em ở trong ngôi nhà xinh xắn >< ngày nay phải chui

rúc trong một xó tối tăm

 tình cảnh đói rét, khổ sở của em bé)

* Hoạt động 4 : Tìm hiểu phần trọng tâm (những lần quẹt diêm

và mộng tưởng)

H: Em có nhận xét gì về cách sắp xếp ý trong đoạn văn?

(Sự đan xen giữa hiện thực và mộng tưởng)

H: Theo em mộng tưởng là gì? Có đồng nghĩa với ước mơ

không?

H: Trong truyện Tác giả để nhân vật cô bé mộng tưởng mấy

lần? Và thông qua hành động gì của cô bé?

Đan Mạch

2 Tác phẩm:

trích truyện ngắn “Cô bé bán diêm”

II Tìm hiểu văn bản

1 Em bé bán diêm

giao thừa:

- Chui rúc trong một xó tối tăm

- luôn luôn nghe những lời nhiếc mắng chửi rủa

- Em ngồi nép trong một góc tường… Mỗi lúc càng rét buốt hơn

 Tình cảnh đói rét, khổ sở của em bé

2 Những lần quẹt

diêm

- Lò sưởi

- bàn ăn, ngỗng quay

- Cây thông nô-en

- Bà mỉm cười

- Hai bà cháu bay lên

Các hoạt động của GV và HS Phần ghi bảng

(5 lần)

H: Cách thể hiện mộng tưởng có giá trị như thế nào? Qua đó thể

hiện tư tưởng gì của tác giả?

(mộng tưởng hợp lý: trời rét  lò sưởi

Vì đó  Bàn ăn, ngỗng quay

Đêm giao thừa  cây thông nô-en

Nhớ quá khứ  bà mỉm cười

Cuộc sống nghèo khổ bất hạnh  hai bà cháu bay lên trời để

không còn đói rét, cơ cực

Thể hiện sự cảm thông, chia sẻ của nhà văn đối với cô bé bất

hạnh

H: Trong các mộng tưởng điều nào thuần túy chỉ là mộng tưởng?

HD: Hình ảnh que diêm với những lần cháy sáng đầy màu sắc

lung linh và chiếu sáng như ban ngày là những hình ảnh

* Hoạt động 5: Tìm hiểu sự ra đi của cô bé

Thảo luận 1: Vì sao khi miêu tả cái chết của em bé, nhà văn lại

miêu tả “đôi má hồng, đôi môi mỉm cười”

Thảo luận 2: Theo em, kết thúc chuyện như vậy có được xem là

kết thúc có hậu không? Vì sao?

1 Việc miêu tả xuất phát từ tấm lòng nhân đạo của nhà

văn Chính niềm thương cảm sâu xa khiến nhà văn miêu tả thi

thể em với nụ cười mãn nguyện và hình dung cảnh huy hoàng

giữa hai bà cháu

2 Không được xem là kết thúc có hậu vì kết thúc bằng

một cái chết thương tâm giữa thái độ lạnh lùng của khách qua

đường

H: Hãy nêu những đặc sắc về nghệ thuật của văn bản.

HD: Hiện thực đan xen mộng tưởng: tình tiết, diễn biến chặt

chẽ hợp lý, nhiều chi tiết gợi cảm khiến người đọc cảm thương

cho hoàn cảnh một em bé bất hạnh

* Hoạt động 6: Tổng kết

H: Thông qua tác phẩm “Cô bé bán diêm” của An-đéc-xen em

có suy nghĩ gì?

- Học sinh đọc “Ghi nhớ” trong SGK trang 86

trời

 Những mộng tưởng diễn ra lần lượt, hợp lý gắn liền với hoàn cảnh đói, rét cô độc của cô bé

- Đôi má hồng

- Đôi môi mỉm cười

 Tấm lòng nhân đạo của tác giả

III Tổng kết:

Ghi nhớ SGK trang 68

4 Củng cố: Phân tích ý nghĩa những mộng tưởng của em bé qua 5 lần quẹt diêm.

5 Dặn dò: học bài Soạn văn bản “Đánh nhau với cối xay gió” của Xéc-van-tét.



Tiết 23: TRỢ TỪ, THÁN TỪ

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

- Cảm nghĩ của em sau khi đọc truyện “Cô bé bán diêm”

3 Bài mới:

Tạo tình huống để giới thiệu bài mới bằng cách đặt 3 câu (1 khen thưởng; một lời khuyên; một lời nhận xét…)

Trong tiếng Việt, ngoài những từ loại (Danh từ, động từ, tính từ) thường dùng làm thành phần câu, còn có những loại từ khác được thêm vào trong câu, làm giàu thêm sắc thái ý nghĩa cho tiếng mẹ đẻ Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu 2 loại: Trợ từ và thán từ

Hoạt động của Giáo

viên

Hoạt động của Học sinh Ghi bảng

* Hoạt động 1: Tìm hiểu

thế nào là trợ từ?

- GV cho hs quan sát, so

sánh 3 câu trong vd SGK

+ Nó ăn hại bát cơm

+ Nó ăn những hai bát

cơm

+ Nó ăn có hai bát cơm.

 nội dung 3 câu trên đề

cập đến việc gì? Cùng đề

cập đến 1 sự việc gì khác

nhau? Vì sao?

- Như vậy, các từ

“những”, “có” ở trong ví

dụ trên biểu thị thái độ gì

Hs quan sát vào và tìm hiểu so sánh 3 câu ví dụ trong SGK và trả lời câu hỏi của GV

(đề cập đến việc “nó” –

“ăn cơm”, sự khác nhau của 3 câu trên là:

+ Câu 1: sự việc khách quan

+ Câu 2: ngoài sự việc khách quan còn có ý nhấn mạnh đánh giá việc nó ăn

2 bát cơm là nhiều, vượt quá mức bình thường  có thêm từ “những”

+ Câu 3: ngoài sự việc khách quan, còn có ý nhấn mạnh đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là ít, không đạt mức bình thường  câu nói thêm từ “có”

- Biểu thị thái độ nhấn mạnh đánh giá của mình đối với sự vật, sự việc

I Tìm hiểu bài:

- Nó ăn hai bát cơm

- Nó ăn những hai bát cơm

- Nó ăn có hai bát cơm

 Thái độ nhấn mạnh (trợ từ)

Hoạt động của Giáo

viên

Hoạt động của Học sinh Ghi bảng

của người nói đối với sự

việc?

- GV cho thêm 1 ví dụ

khác để hs tự phân tích

* An giải bài tập này

* Chính An giải bài tập

này

- Nói chung những từ có ý

nghĩa như thế ta gọi là trợ

từ Vậy thế nào là trợ từ?

- GV cần lưu ý cho hs

phân biệt trợ từ với hiện

tượng đồng âm

* Hoạt động 2: Tìm hiểu

thế nào là thán từ

- GV cho hs quan sát 2 từ

“này” và “A” trong đoạn

văn của Nam Cao

- Các từ “này” và “A”

trong đoạn văn biểu thị

điều gì?

- GV lưu ý cho hs từ “A”

còn được dùng trong vài

trường hợp khác như: nêu

cảm xúc vui mừng, sung

sướng, ngạc nhiên… chúng

khác nhau về ngữ điệu,

thử cho hs phát âm để

diễn đạt các sắc thái khác

nhau

- Hãy tìm hiểu đặc tính

ngữ pháp của những từ

trên Nhận xét về vị trí,

cấu tạo chức năng cú

pháp của từ “này”, “a”

trong đoạn văn trên?

- Hãy nhận xét về các

dùng từ “này”, “a” bằng

cách lựa chọn nhưng câu

trả lời đúng (SGK phần 2:

được nói đến trong câu

 Nhấn mạnh biểu thị thái độ khẳng định rõ ràng

- hs đọc ghi nhớ phần 1 (SGK)

 trợ từ có tác dụng nhấn mạnh ý nghĩa của một thành phần trong câu (VD:

Chính An giải bài tập này) khác với hiện tượng đồng âm (VD: hai bạn này hát bè chính)

- “Này”  tiếng thốt ra để gây sự chú ý của người đối thoại; “A” biểu thị thái độ khi nhận ra một điều gì đó không tốt

 Một từ đầu câu, đầu đoạn, được tách ra thành một câu đặc biệt

 a) “này”, “a” có thể làm thành 1 câu độc lập (như trong đoạn văn của Nam Cao) có lúc làm thành phần biệt lập của câu, không có quan hệ ngữ pháp với thành phần khác

- Này! Ông giáo ạ!

- A! Lão già này tệ lắm!

 Gợi, gây sự chú ý  cảm xúc, thái độ tức giận (thán từ)

II Ghi nhớ: SGK trang 69,70

III Luyện tập:

1 xác định trợ từ: a,b,c,d

2 Giải thích nghĩa các loại trợ từ:

- Lấy: nhấn mạnh mức độ tối thiểu

- Nguyên: chỉ như thế, không có gì khác

- Đến: nhấn mạnh mức độ cao hơn

Hoạt động của Giáo

viên

Hoạt động của Học sinh Ghi bảng

a,b,c,d)

- Từ việc phân tích 2 bài

tập trên, em hiểu thế nào

là thán từ?

- Có mấy loại thán từ

thường gặp

* Hoạt động 3: Luyện tập

GV cho hs làm các bài

tập từ 1 6 trong SGK

VD: Kìa em nói gì lạ thế

b) “này”, “a” không thể làm một bộ phận của câu

d) “này”, “a” có thể dùng các từ khác làm thành một câu và thường đứng ở đầu câu

- hs đọc ghi nhớ phần 2 (SGK)

- hs đọc tiếp ghi nhớ phần

2 (SGK)

- Cứ: Nhấn mạnh về sắc thái khẳng định

3 Gạch dưới thán từ:

a) Này, ạ b) Aáy c) Vâng

d) Chao ôi

e) Hỡi ôi

4 Nghĩa của thán từ:

- Kìa: gợi sự chú ý

- ha ha: vui mừng phấn khởi, tỏ ý tán thưởng

- ái ải: tiếng thốt lên khi bị đau đột ngột

- than ôi: Đau buồn, tiếc thương…

4 Củng cố: Đọc lại ghi nhớ

5 Dặn dò: học ghi nhớ – chuẩn bị bài “miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự”.



Tiết 24: MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG VĂN TỰ SỰ

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

-Trợ từ là gì ? câu không có trợ từ sẽ khác gì với câu có trợ từ? Cho ví dụ ?

-thán từ có khác trợ từ không? Đặt một câu có dùng thán từ ? phân tích vdụ đó

3 Bài mới

Giới thiệu: Trong một văn bản tự sự không chủ có yếu tố kể mà còn có yếu tố miêu tả những yếu tố trên đan xen vào nhau làm cho việc kể chuyện thêm sinh động sâu sắc bài học hôm nay sẽ làm rõ hơn điều này

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Ghi bảng

Hoạt động 1:sự kết hợp các

yếu tố kể từ biểu lộ cảm xúc

trong văn bản tự sự

(Kể thường tập trung nêu sự việc hành động nhân vật)

(thường tập trung chỉ ra tính chất

I.TÌM HIỂU BÀI:

Sự kết hợp với các yếu tố kể, tả và

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Ghi bảng

như tựa bài ngày hôm nay

trước hết chúng ta hãy tìm

hiểu về khái niệm kể,tả ,biểu

lộ cảm xúc

*thế nào gọi là kể ?

*còn tả nhấn mạnh vào những

yếu tố nào

*như thế nào gọi là biểu cảm?

-gv cho hs đọ đoạn kịch trong

sgkhoa

nội dung đoạn trích trên là gì?

nội dung nào được kể lại

bằng các sự việc nào?

-tìm và chỉ ra những yếu tố

miêu tả trong đoạn văn trên?

-Vì sao em biết đó là những

yếu tố miêu tả?

- Tìm các câu biểu lộ yếu tố

biểu cảm?

- Vì sao em biết đó là các yếu

tố biểu cảm?

- Nếu bỏ hết các yếu tố miêu

tả và biểu cảm trong đoạn

văn trên thì đoạn văn sẽ như

thế nào? Hãy chép lại?

- So sánh 2 đoạn văn rỗi rút ra

nhận xét vai trò, tác dụng của

các yếu tố miêu tả và biểu

cảm trong đoạn văn tự sự

- Nếu không có yếu tố miêu

tả và biểu cảm thì việc kể

chuyện trong đoạn văn trên sẽ

bị ảnh hưởng thế nào?

Ngoài ra có giúp tác giả

thể hiện được thái độ và tình

cảm của mình đối với nhận

vật và sự việc

- Bỏ hết các yếu tố kể trong

đoạn văn trên, chỉ để lại các

câu văn miêu tả và biểu cảm

thì đoạn văn sẽ bị ảnh hưởng

ra sao? Có thành chuyện

không? Vì sao?

Nhận xét xem các yếu tố

màu sắc mức độ của sự việc nhân vật hành động)

(biểu cảm thường thể hiện ở các chi tiết cảm xúc thái độ của nhân vật và người viết trước sự việc nhân vật hành động )

(kể lại cuộc gặp gỡ tràn đầy xúc động của nhân vật tôi với người mẹ lâu ngày xa cách)

(bằng các việc nhỏ sau:

*mẹ tôi vẫy tôi

*tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ

*mẹ tôi kéo tôi lên xe

*tôi òa khóc

*tôi ngồi bên mẹ ngả đầu vào cánh tay mẹ

*xe chạy chầm chậm

*tôi thở hồng hộc trán đẫm mồ hôi rúc cả chân lại

*mẹ tôi không còm cõi

*gương mặt tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn làm nổi bật màu hồng của đôi gò má

( Vì cho ta hình dung rõ nét hoạt động, dáng vẻ con người, nhờ đó con người được tái hiện sinh động, sự việc như đang diễn ra trước mắt) + Hay tại sự sung sướng… còn sung túc?

+ Tôi thấy những cảm giác…

Thơm tho lạ thường

+ Phải bé lại và lao vào… êm dịu vô cùng

+ Những cảm xúc suy nghĩ của nhân vật được bộc lộ

+ Me vẫy tôi Tôi chạy theo chiếu xe chở mẹ Mẹ tôi kéo tôi lên

xe Tôi òa khóc Mẹ tôi khóc theo

Tôi ngồi bên mẹ, ngã đầu vào cánh tay mẹ, quan sát gương mặt mẹ

+ Các yếu tố miêu tả giúp cho

biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự:

Tôi ngồi trên đệm

xe (kể) dùi áp dùi mẹ tôi (tả), đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi (tả), tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lần mất đi bỗng lại miên man khắp da thịt (biểu cảm) Hơi quần áo từ mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn vẫn nhai trầu (tả) nhả ra lúc đó thơm tho lại thường (biểu cảm)

Yếu tố  miêu tả, biểu cảm đan xen  việc kể chuyện sinh động sâu sắc hơn

Hoạt động của Giáo viên Hoạt động của Học sinh Ghi bảng

miêu tả, biểu cảm, kể, được

diễn đạt như thế nào?

 Hoạt động 2: Học sinh

rút ra ghi nhớ – đọc

ghi nhớ

 Hoạt động 3: Luyện

tập

Bài tập 1: Viết đoạn văn

kể lại những giây phút

đầu tiên khi gặp lại bà

(GV hướng dẫn hs bằng

nhiều cách gợi ý)

Bài tập 2: SGK

sự việc hiện rõ lên dưới mắt người đọc  yếu tố biểu cảm buộc người đọc phải xúc động, trăn trở suy nghĩ trước sự việc và nhân vật

+ Các yếu tố miêu tả và biểu cảm này làm cho ý nghĩa của truyện thêm sâu sắc

+ Nếu bỏ hết các yếu tố kể  không có chuyện Vì cốt truyện là

do sự việc và nhân vật cùng với những hành động chính tạo nên

Các yếu tố miêu tả biểu cảm chỉ có thể bám vào sự việc và nhân vật mới phát triển được

+ Diễn đạt đan xen vào nhau

II Ghi nhớ: GSK

III Luyện tập: Bài tấp, Bài tập 2

4 Củng cố: Đọc ghi nhớ

5 Dặn dò: Làm bài tập 2, chuẩn bị bài “Đánh nhau… gió”

