MUÏC TIEÂU: Giuùp hoïc sinh: - Hiểu được nội dung, ý nghĩa cuả truyện “Baì học…” đối với Dế Mèn trong bài văn những đặc sắc nghệ thuật miêu tả, kể chuyện và sử dụng từ ngữ.. - Rèn luyện [r]
Trang 1Ngày soạn : 5 /1/2008 Tuần 19 Ngày dạy : 7/1/2008 Tiết 73
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN (Tiết 2)
Trích “ Dế Mèn phiêu lưu kí”
(Tô Hoài)
I MỤC TIÊU: Giúp học sinh:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa cuả truyện “Baì học…” đối với Dế Mèn trong bài văn những đặc sắc nghệ thuật miêu tả, kể chuyện và sử dụng từ ngữ
- Rèn luyện kĩ năng đọc truyện đồng thoại, đọc lời đối thoại phù hợp với tích cách của các nhân vật
- GDHS không nên kiêu căng, tự phụ, không được xem thường những người xung quanh
II CHUẨN BỊ: - Giáo viên: Thiết kế bài giảng + tranh vẽ SGK + bảng phụ
- Học sinh: Đọc bài, soạn bài
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1.Ổn định tổ chức: (1’)
2 KTBC: (4’) KT vở soạn của HS
3 Bài mới: GV giới thiệu bài
Trên thế giới và ở nước ta có những nhà văn nổi tiếng gắn bó cả đời mình cho đề tài trẻ
em – một trong những đề tài khó khăn và thú vị nhất Tô Hoài là một nhà văn như thế
- Truyện “DMPLK” (1941) đã và đang được hàng triệu người đọc ở các lứa tuổi vô cùng yêu
thích đến mức các em nhỏ gọi Tô Hoài là ông Dế Mèn
- Nhưng Dế Mèn là ai? Chân dung, tính nết nhân vật độc đáo này ntn? Bài học đường đời đầu tiên mà anh ta nếm trải ra sao? Tiết học hôm nay…
15’ HOẠT ĐỘNG 1: HDHS ĐỌC, TÌM HIỂU TÁC
GIẢ,TÁC PHẨM
HS Đọc chú thích (*) SGK T8-9
HS Tự mình nói thêm về tác giả
GV Nhấn mạnh các ý cơ bản về tác giả
- Tô Hoài viết nhiều truyện cho thiếu nhi đặc
sắc: Võ sĩ bọ ngựa, đàn chim gáy…
- “DMPLK” là tác phẩm nổi tiếng đầu tiên của
Tô Hoài khi ông 21 tuổi
- Ông là một trong những văn hiện đại có nhiều
tác phẩm hay nhất hiện nay
- “DMPLK” là tác phẩm văn học được in lại lần
nhất và được chuyển thể thành phim hoạt
hình, truyện tranh hấp dẫn và quen thuộc đối
với độc giả
GV Đọc mẫu một đoạn VBHS đọc tiếp
HS Đọc chú thích SGK
H Theo em, văn bản này có thể chia làm mấy
I ĐỌC VÀ TÌM HIỂU TÁC GIẢ TÁC PHẨM:
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm
- Tô Hoài (1920 – 2007).Tên khai sinh Nguyễn Sen,huyện Hoài Đức ,Hà Tây
- Tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu kí
” ( 1941)
- Thể loại kí: Thể văn ghi chép những sự việc ,những câu chyện đã xảy ra
2 HD đọc, tìm hiểu bố cục:
* Bố cục Gồm 2 đoạn:
- Đoạn 1: Từ đầu “ sắp đứng
Trang 2đoạn? Nội dung của từng đoạn nói gì?
GV Nhận xét cách đọc Dựa vào ND của từng
đoạn đọc phân biệt giọng của nhân vật
+ Giọng của Dế Mèn: hào hứng, to vang, kiêu
ngạo
+ Dế choắt: yếu ớt, rên rỉ
+ Chị cốc: Đáo để, tức giận
GV Giải thích thêm một số từ khó: Vũ, trịch
thượng, nghịch ranh, thành ngữ: Hôi như cú
mèo
H Văn bản này chọn ngôi kể thứ mấy? Ai kể?
Tác dụng của ngôi kể đó? (kể ngôi thứ nhất,
DM kể Câu chuyện trở nên gần gũi thân
mật đáng tin cậy)
GV Câu văn có tính chất liên kết giữa đoạn 1
và 2: “Chao ôi … làm lại được”
- Dựa vào ND của từng đoạn, chúng ta sẽ đi tìm
hiểu chi tiết truyện theo bố cục
HỌAT ĐỘNG 2: HDHS TÌM HIỂU VĂN
BẢN
GV Đây là đoạn văn rất đặc sắc, có thể coi là
một mẫu mực về miêu tả loài vật
HS: Thảo luận và trả lời CH SGK/ 10-11
GV định hướng: những chi tiết, hình ảnh miêu
tả ,ngoại hình và hành động của Dế mèn
HS Thảo luận, trả lời
GV Thống nhất treo bảng phụ
H Hãy thử thay thế các từ gần nghĩa?
+ Cường tráng: khỏe mạnh, to lớn, mạnh mẽ…
+ Cà khịa: gây sự, tranh cãi
+ Hủn hoẳn: rất ngắn, hun hủn
+ Ho he: im re, không làm gì
HS nhận xét:Thay các từ trên đều được như
cách dùng từ của Tô Hoài chính xác và giàu
tính tạo hình hơn
H Từ những chi tiết miêu tả ngoại hình và tính
cách của Dế Mèn, em hãy rút ra những nét
đẹp và chưa đẹp trong hình dáng và tính cách
của Dế Mèn? (HS thảo luận, trả lời)
HS Dưới lớp theo dõi, nhận xét, bổ sung
+ Đẹp: khỏe mạnh, cường tránh, đầy tự tin,
đầy sức sống, yêu đời
+ Chưa đẹp: kiêu căng, tự phụ, không coi ai ra
gì, thích ra oai với kẻ yếu
H.Vì sao DM tính tình hung hăng,hốc hách ,cậy
sức bắt nạt kẻ yếu như vậy?
đầu thiên hạ rồi “ : Dế Mèn tự khắc họa chân dung của mình
- Đoạn 2:” Câu chuyện ân hận “ hết : Bài học đường đời đầu tiên
II TÌM HIỂU VĂN BẢN
1 Bức chân dung tự họa của Dế
Mèn
- Ăn uống điều độ, làm việc có chừng mực
- Càng: mẫm bóng
- Vuốt: cứng, nhọn hoắt
- Đạp : phành phạch
- Cánh: Aùo dài chấm đuôi
- Đầu: to, nổi từng tảng rất bướng
- Râu: daì, uốn cong
- Răng: Đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp
Chàng dế thanh niên cường tráng rất khỏe mạnh, đầy sức sống, tự tin ,yêu đời,đẹp trai
2.Tính cách của Dế mèn
- Đi đứng oai vệ, làm điệu, nhún chân, rung râu
- Tợn lắm, cà khịa với cả những người trong xóm
- Ra oai với kẻ yếu: quát mấy chị Cào Cào, đá ghẹo anh Gọng Vó
Quá kiêu căng hợm hĩnh, tự phụ,
Trang 3HS DM mới lớn,sống trong một thế giới nhỏ
bé,quanh quẩn toàn những người hiền
lành,quen thuộc nên lầm tưởng sự ngông
cuồng là tài ba
GV kết luận, tích hợp: Đây là ĐV rất đặc sắc
độc đáo về NT tả vật Bằng cách nhân hóa cao
độ Dùng những ĐT, TT, từ láy, so sánh rất chọn
lọc và chính xác Tô Hoài đã để lại cho Dế Mèn
tự khắc họabức chân dung của mình vơ cùng sống
động khơng phải là một con Dế Mèn mà là một
chàng Dế cụ thể.Tất cả đều rất phù hợp với loài
dế, cũng như với lứa tuổi thanh thiếu niên mới
lớn DM cường tráng, khỏe mạnh, kiêu căng,
hợm hĩnh, lố bịch mà không tự biết điểm đáng
khen và đáng chê của DM là ở chỗ đó
không tự biết mình chưa đẹp
4 CỦNG CỐ: (3’)
- Tóm tắt nội dung đoạn 1
- Dế mèn là một chú dế ntn? (Ngoại hình, tính cách)
- Em học tập được điều gì ở Dế Mèn
5 DẶN DÒ: (2’)
- Học thuộc bài, tóm tắt đoạn trích
- Đọc kĩ đoạn 2: Tìm hiểu bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
+ Nêu diễn biến tâm lí của Dế Mèn trong việc trêu chị Cốc
+ Thái độ của Dế Mèn đối với Dế Choắt ntn? (giọng điệu, cách xưng hô, lời lẽ)
+ Qua việc trên chị Cốc, Dế Mèn rút ra bài học gì?
+ Đọc ghi nhớ SGK trang 11