Nhân vật giao tiếp: a.. xét ví dụ “…Cỏc em hóy nghe lời tụi , lời của một người anh lớn lỳc nào cũng õn cần mong mỏi cho cỏc em hóy cố gắng, siờng năng học tập, ngoan ngoón, nghe thầy
Trang 1“ Add your company slogan ”
Giáo viên dạy: trần văn chín
Sở giáo dục và đào tạo hà nội
trường thpt mỹ đức a
kính chào toàn thể quý thầy
cô
và các em về dự giờ tiếng việt
lớp 11a4
Trang 2TiÕt 39:
Ng÷ c¶nh
Trang 3i KháI niệm ngữ cảnh
1 xét ví dụ:
Nếu bây giờ cả lớp chúng ta nghe được câu
“ chúng ta phải đứng lên “
Thì các em có biết câu nói đó là của ai nói
với ai không? Nói trong thời gian nào? Và
từ “chúng ta“ ở đây có thể hiểu là những ai
không ? “
Trang 4Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng
chiÕn
“…
Hỡi đồng bào!
Chúng ta phải đứng lên!
Bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ
người già, người trẻ, không phân
chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc
Hễ là người Việt Nam thì phải đứng
lên đánh thực dân Pháp để cứu Tổ
quốc Ai có súng dùng súng Ai có
gươm dùng gươm, không có
gươm thì dùng cuốc, thuổng, gậy
gộc Ai cũng phải ra sức chống
thực dân Pháp cứu nước.
…”
Hà Nội, ngày 19 tháng 12 năm 1946
Hồ Chí Minh
Trang 52 Kh¸i niÖm
Bèi c¶nh
Nh©n vËt giao tiÕp
V¨n c¶nh
Ng÷ c¶nh
Trang 6ii Các nhân tố của ngữ
cảnh
1 Nhân vật giao tiếp:
a xét ví dụ
“…Cỏc em hóy nghe lời tụi , lời của một người
anh lớn lỳc nào cũng õn cần mong mỏi cho cỏc
em hóy cố gắng, siờng năng học tập, ngoan ngoón,
nghe thầy, yờu bạn Sau 80 năm giời nụ lệ làm cho
nước nhà bị yếu hốn,ngày nay chỳng ta cần phải
xõy dựng lại cơ đồ mà tổ tiờn đó để lại cho chỳng ta,
làm sao cho chỳng ta theo kịp cỏc nước khỏc trờn
hoàn cầu Trong cụng cuộc kiến thiết đú, nước nhà
trụng mong chờ đợi ở cỏc em rất nhiều Non sụng
Việt Nam cú trở nờn tươi đẹp hay khụng, dõn tộc
Việt Nam cú bước tới đài vinh quang để sỏnh vai
với cỏc cường quốc năm chõu được hay khụng,
chớnh là nhờ một phần lớn ở cụng học tập của
cỏc em…”
( Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường, Hồ Chí Minh)
Trang 71 Nhân vật giao tiếp
Lứa tuổi
địa vi xh
Nghề nghiệp
Ngư
ời nói, Ngư
ời viết
Ngư
ời nhe, Ngư
ời
đọc
Nhân vật giao tiếp
Lời nói
b khái niệm
Trang 8Cho đoạn văn sau:
“Đêm đối với Liên quen lắm, chị không sợ nó nữa Tối hết cả, con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại sẫm đen hơn nữa Giờ chỉ còn ngọn đèn con của chị Tí,
và cái bếp lửa của bác Siêu chiếu sáng một vùng đất cát; trong cửa hàng, ngọn đèn của Liên, ngọn đèn vặn nhỏ, thưa thớt từng hột
sáng lọt qua phên nứa Tất cả phố xá trong huyện bây giờ đều thu nhỏ lại nơi hàng nước của chị Tí Thêm được một gia đình bác xẩm ngồi trên manh chiếu, cái thau sắt trắng để trước mặt, nhưng bác chưa hát vì chưa có khách nghe
Chị Tí phe phẩy cành chuối khô đuổi ruồi bò trên mấy thức
hàng, chậm rãi nói:
- Giờ muộn thế này mà họ chưa ra nhỉ? ”
( Thạch Lam, Hai đứa trẻ)
ngữ
Trang 9Diagram Phong tục
tập quán
lịch sử,
địa lí
xã hội
chính trị…
Ngôn ngữ
2 Bối cảnh ngoài ngôn ngữ
a Bối cảnh giao tiếp rộng.
(bối cảnh văn hoá)
Phong tục tập quán
lịch sử,
địa lí
xã hội
chính trị…
Trang 102 Bèi c¶nh ngoµi ng«n ng÷
T×nh
N¬I chèn
HiÖn t
îng x¶y ra
b Bèi c¶nh giao tiÕp hÑp.
(Bèi c¶nh t×nh huèng)
Sù viÖc
Thêi gian
Trang 112 Bối cảnh ngoài ngôn ngữ
c Hiện thực được nói tới (hiện thực bên trong và hiện thực bên ngoài của nhân vật giao tiếp )
Tạo nên phần nghĩa
sự việc của câu
Hoạt động
Biến cố
Sự kiện
Tâm trạng tình cảm con người
Sự việc
Trang 123 Văn cảnh
N
gười nghe (đọc)
N
gười nói (viết)
L ời
đơn thoại
D ạng nói
Ngữ cảnh
Văn cảnh
Lời
đối thoại
Dạng viết
Trang 13Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hoà
với mọi người biết bao! Thị Nở sẽ mở đư
ờng cho hắn Thị có thể sống yên ổn với
hắn thì sao người khác lại không thể đư
ợc Họ sẽ thấy rằng hắn cũng có thể
không làm hại được ai Họ sẽ nhận lại
hắn vào cái xã hội bằng phẳng, thân
thiện của những người lương thiện Hắn
băn khoăn nhìn thị Nở, như thăm dò Thị
vẫn im lặng, cười tin cẩn Hắn thấy tự
nhiên nhẹ người Hắn bảo thị:
- Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ?
…”
Bài tập thực hành
Trang 14Bài tập thực hành
Bài 2
Căn cứ vào ngữ cảnh ( hoàn cảnh sáng tác), hãy phân tích những chi tiếtđược miêu tả trong hai câu văn sau:
quan như trời hạn trông mưa; mùi tinh chiênvấy vá đã ba năm, ghét thói mọi như nhà nông ghét cỏ.
Bữa thấy bòng bong che trắng lốp, muốn tới ăn gan; ngày
( Nguyễn Đình Chiểu “ Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc)
Trang 15Bài học ngày hôm nay chúng ta cần nắm được kiến thức cơ bản sau:
Ngữ
cảnh
Nhân vật giao tiếp
Bối cảnh Giao Tiếp
Văn cảnh Giao tiếp
Người
nói,
Người
Người Nghe.
Người
Bối cảnh giao tiếp
Bối Cảnh Giao Tiếp
hịên Thực
được
Lời
đối thoại
Lời
đơn Thoại
Trang 16“ Add your company slogan ”
xin ch©n thµnh c¶m ¬n !