Trong quá trình công tác, những năm qua với chức danh là “Giáo viên Tổng phụ trách Đội” bản thân tôi thấy rằng lề lối và phơng pháp công tác của Tổng phụ trách có ảnh hởng rất lớn đến ho
Trang 1Phần I: Mở đầu
I Lý do:
Trong trờng tiểu học, ngoài các tổ chức của cán bộ giáo viên thì ở học sinh
có tổ chức Đội “Đội TNTP HCM và sao nhi đồng là tổ chức quần chúng của thiếu nhi Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng cộng sản Việt Nam sáng lập ” (điều lệ Đội) Mỗi trờng tiểu học có một Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh Tổng phụ trách có thể là cán bộ chuyên trách hoặc giáo viên kiêm nhiệm phối hợp với nhà trờng tổ chức và quản lý các hoạt động của Đội và các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Là ngời chỉ huy trực tiếp cao nhất của tổ chức đội trong nhà tr-ờng nên lề lối và phơng pháp công tác của Tổng phụ trách Đội rất quan trọng Trong quá trình công tác, những năm qua với chức danh là “Giáo viên Tổng phụ trách Đội” bản thân tôi thấy rằng lề lối và phơng pháp công tác của Tổng phụ trách có ảnh hởng rất lớn đến hoạt động Đội trong nhà trờng Năm học 2005
-2006 đợc phân công phụ trách Đội, bản thân tôi rất tâm đắc với vấn đề phơng pháp công tác của Tổng phụ trách
Sáng kiến tôi chọn là: Các phơng pháp công tác của Tổng phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh ở Trờng tiểu học số 1 Quảng Hoà - Quảng Trạch”
II Mục đích nghiên cứu:
Nghiên cứu các phơng pháp công tác của Tổng phụ trách Đội nhằm rút ra những bài học kinh nghiệm của bản thân và cụ thể hoá những kiến thức đã áp dụng vào thực tế
III Nhiệm vụ nghiên cứu:
Trên cơ sở lý luận và thực tiễn để phân tích, đề ra các giải pháp về phơng pháp công tác Đội ở trờng tiểu học cụ thể
IV Phạm vi nghiên cứu:
Liên đội Trờng tiểu học số 1 Quảng Hoà - Quảng Trạch Thời gian: Năm học
2005 - 2006 và các năm học trớc
V Các phơng pháp nghiên cứu:
- Phơng pháp thu thập và xử lý thông tin
- Phơng pháp nghiên cứu lý luận
Trang 2- Phơng pháp tổng kết kinh nghiệm.
Phần II: Nội dung
Ch
ơng I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề
A Cơ sở lý luận:
I Khái quát chung:
Với cơng vị phụ trách Đội, Tổng phụ trách Đội giáo dục và tổ chức giáo dục các em thông qua việc thiết kế, tổ chức và chỉ đạo các hoạt động tập thể đa dạng, phong phú Đồng thời phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng và tâm sinh lý của các
em trên cơ sở phát huy thực sự vai trò tự quản của các em
Tổng phụ trách Đội có trách nhiệm lựa chọn đội ngũ cán bộ Liên đội và đội ngũ phụ trách Đội, xây dựng các loại hình chơng trình và trực tiếp thực hiện các lớp bồi dỡng, tập huấn về chuyên môn nghiệp vụ công tác Đội cho các Ban chỉ huy Đội và các phụ trách Đội (phụ trách chi đội, phụ trách nhi đồng)
Để thực hiện đợc nhiệm vụ đó, Tổng phụ trách Đội không những phải nắm vững lý luận và phơng pháp công tác Đội mà còn có hiểu biết về các phơng pháp xây dựng thiết kế các loại hình chơng trình bồi dỡng, tập huấn và xây dựng kế hoạch, biện pháp thực hiện nó
Ngời phụ trách Đội phải nắm vững các yêu cầu về tổ chức các hoạt động và
tổ chức tốt các hoạt động đó, duy trì đợc nề nếp sinh hoạt và công tác của tập thể
do mình phụ trách Để làm đợc việc đó Tổng phụ trách phải có cách thức, phơng pháp làm việc khoa học phù hợp với những yêu cầu đặc trng của công tác Đội Nói một cách khác Tổng phụ trách phải có lề lối, phơng pháp làm việc phù hợp với yêu cầu của từng hoạt động, với đặc điểm tâm lý của các em thiếu nhi, nhằm đạt đợc hiệu quả cao trong hoạt động
II Các ph ơng pháp công tác của Tổng phụ trách Đội:
Để tập hợp đội viên tổ chức đợc hoạt động, bên cạnh lề lối công tác, Tổng phụ trách phải sử dụng các biện pháp, cách thức, con đờng, tác động và thiếu nhi,
Trang 3thu hút các em vào hoạt động Đồng thời phải tạo mọi điều kiện cho các em phát huy đợc khả năng của mình, đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, tự quản trong lao
động Đội Tất cả các cách thức tiến hành những việc làm đó là phơng pháp công tác cụ thể của phụ trách Đội
Các phơng pháp này vừa thể hiện những nét chung của các phơng pháp quản
lý, vừa thể hiện tính đặc thù của công tác thiếu nhi vào hoạt động Đội
1 Phơng pháp tiếp cận thiếu nhi:
Muốn tiến hành các hoạt động có kết quả, Tổng phụ trách phải hiểu rõ các
em thiếu nhi, đối tợng chủ yếu của công tác Đội Thiếu nhi không phải là ngời lớn thu nhỏ mà các em có những đặc điểm riêng, là một thế giới phong phú, đa dạng Chính vì thế việc làm đầu tiên của Tổng phụ trách là phải gần gũi, tìm hiểu và nắm vững các đặc điểm tâm sinh lý của các em Có nh vậy mới có những tác động phù hợp, tập hợp lôi cuốn và tổ chức đợc các em trong các hoạt động Đội Tổng phụ trách phải đặt mình vào vị trí của các em để có cách nhìn nhận suy nghĩ giống các em
2 Phơng pháp phát huy dân chủ và vai trò tự quản của Đội:
Đây không chỉ là một phơng pháp công tác mà còn là một nguyên tắc trong hoạt động Đội, Đội TNTP Hồ Chí Minh là của các em thiếu nhi Việt Nam Các hoạt động Đội là của các em, do các em và vì các em
Do đó Tổng phụ trách phải thờng xuyên chú ý bồi dỡng, phát huy dân chủ và
đề cao vai trò tự quản của các em thiếu nhi, không đợc bao biện, làm thay, phải tin tởng vào khả năng của các em, phải kiên trì không nóng vội kh giao việc và bồi d-ỡng các em, luôn có biện pháp động viên khuyến khích tránh chê bai quát mắng
3 Phơng pháp lựa chọn, bồi dỡng ban chỉ huy Đội:
Trang 4Tổng phụ trách phải có một đội ngũ ban chỉ huy Liên đội, chi đội thật sự vững mạnh, có khả năng tự quản cao Để làm đợc điều này Tổng phụ trách phải có phơng pháp lựa chọn và bồi dỡng thích hợp
Tổng phụ trách phải rất thận trọng, phải cân nhắc kỷ càng và tiến hành theo
đúng các bớc nh: Thăm dò, trao đổi trực tiếp, phân công công việc, thử thách bồi dỡng
4 Phơng pháp lựa chọn bồi dỡng phụ trách sao nhi đồng:
Phụ trách các hoạt động của nhi đồng là một nhiệm vụ của Đội TNTP Hồ Chí Minh Bản thân các em nhi đồng từ 6 đến 8 tuổi còn quá nhỏ cha tự tổ chức đợc các hoạt động nên cần phải có sự giúp đỡ của các anh chị lớn tuổi hơn
Vậy làm thế nào để làm tốt công tác Sao nhi đồng?
Một là phải có đội ngũ phụ trách Sao nhi đồng thật tốt trong nhà trờng
Hai là tổ chức bồi dỡng kỷ năng nghiệp vụ để các em có đủ khả năng duy trì hoạt động của Sao mình
5 Phơng pháp tổ chức, chỉ đạo hoạt động của đội ngũ phụ trách chi
đội:
Nếu Tổng phụ trách là linh hồn của các hoạt động Đội, Tổng chỉ huy mọi hoạt động Đội thì phụ trách chi đội là những ngời trực tiếp hớng dẫn các ban chỉ huy thực hiện các hoạt động Đội
Đối với nhiệm vụ này, yêu cầu Tổng phụ trách phải:
Thứ nhất: Chọn những giáo viên có khả năng đảm nhận đợc nhiệm vụ phụ
trách chi đội để đề xuất với Ban giám hiệu giao nhiệm vụ
Thứ hai: Cần có sự thống nhất về yêu cầu công tác chung của toàn trờng và
của từng khối lớp
Thứ ba: Phải tiến hành bồi dỡng và chỉ đạo hoạt động của đội ngũ này một
cách hệ thống và thờng xuyên
Trang 5Thứ t: Định hớng cho phụ trách chi đội lựa chọn và bồi dỡng ban chỉ huy.
Mọi hoạt động của phụ trách chi đội đều phải nằm trong kế hoạch chung, thống nhất theo một nội dung chơng trình và phơng pháp thống nhất
6 Phơng pháp chỉ đạo điểm, nhân điển hình, tổ chức thí điểm (phơng pháp điển hình hoá)
Chỉ đạo điểm là tập trung xây dựng một chi đội mạnh làm gơng cho các chi
đội khác kinh nghiệm khi xây dựng chi đội này sẽ đợc vận dụng để xây dựng các chi đội khác
Việc chỉ đạo điểm đã khó, việc nhân những điển hình rộng ra thành phong trào rộng lớn càng khó hơn Đòi hỏi phải có sự đồng bộ trong chỉ đạo từ lúc xây dựng điểm
Tổ chức thí điểm làm thử nghiệm một nội dung hoạt động mới, phơng pháp công tác mới
7 Phơng pháp đánh giá công tác Đội:
Đánh giá là một khâu rất quan trọng trong hoạt động Đội Trên cơ sở đánh giá đúng kết quả của những hoạt động mới có thể đúc rút đợc kinh nghiệm cho phụ trách Đội Đồng thời đây cũng là một biện pháp để động viên khuyến khích các em đội viên hăng hái tích cực trong hoạt động Đội
Trong quá trình đánh giá phải trung thực, khách quan, phải thờng xuyên toàn diện, phải có tiêu chí rõ ràng thống nhất, ổn định, phải sát thực nghĩa là dù đã có tiêu chuẩn chung nhng phải căn cứ vào tình hình thực tế của từng chi đội, từng cá nhân mà có sự đánh giá phù hợp, đánh giá theo nguyên tắc toàn diện, phát triển, khuyến khích việc tự đánh giá của cá nhân và tập thể, phải bảo đảm các quy trình
đánh giá Đánh giá bao giờ cũng gắn liền với việc kiểm tra, căn cứ vào kết quả kiểm tra khảo sát để đánh giá
8 Phơng pháp kế hoạch hoá công tác Đội:
Trang 6Kế hoạch hoá công việc của Tổng phụ trách giúp Tổng phụ trách hoàn toàn chủ động, nó giúp Tổng phụ trách vừa hoàn thành nhiệm vụ của một giáo viên, vừa hoàn thành nhiệm vụ của phụ trách Đội, lại có thời gian dành cho các sinh hoạt cá nhân và gia đình Nó còn giúp Tổng phụ trách đa mọi hoạt động của Đội vào nề nếp, đồng thời Tổng phụ trách cũng thể hiện đợc nề nếp làm việc khoa học của mình
Các phơng pháp công tác của Tổng phụ trách trong quá trình thực hiện cần phải đảm bảo các nguyên tắc hoạt động Đội, bởi các nguyên tắc hoạt động Đội luôn đợc coi là căn cứ xuất phát để xác định nội dung, tìm tòi các hình thức và
ph-ơng pháp công tác Đội
B Cơ sở thực tiễn:
Là một trờng thuộc trung tâm của xã, Trờng tiểu học số 1 Quảng Hoà có những điều kiện thuận lợi và khó khăn sau:
I Mặt thuận lợi:
Điều kiện kinh tế của địa phơng nhìn chung ổn định, mặt bằng dân trí tơng
đối nên việc chăm lo cho sự nghiệp giáo dục, quan tâm đến việc học hành của con cái thờng xuyên Các cấp chính quyền địa phơng luôn quan tâm, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho nhà trờng thực hiện nhiệm vụ giáo dục của mình
Đa số học sinh của trờng đều có tính ham học, ham muốn sinh hoạt đội Liên
đội của trờng trong những năm gần đây có nhiều chuyển biến tích cực, đây chính
là yếu tố khá quan trọng trong việc thực hiện các nội dung hoạt động Đội
Đội ngũ s phạm của trờng nhiệt tình, có năng lực Đa số đều có những kỷ năng công tác Đội Đây là điều kiện thuận lợi giúp cho Tổng phụ trách Đội thực hiện kế hoạch hoạt động
II Một số khó khăn:
Địa bàn địa phơng trờng đóng rộng, việc quản lý học sinh theo địa bàn dân c khá phức tạp
Một số ít học sinh là con em giáo dân nên cũng có phần ảnh hởng đến sinh hoạt Đội
Trang 7III Một số số liệu cơ bản:
Số học sinh toàn trờng :
Trong đó : Đội viên :
Nhi đồng :
Số chi đội :
Số lớp nhi đồng :
Số sao nhi đồng :
Ch ơng II:
Nội dung tiến hành một số phơng pháp công tác Đội
và Tổng phụ trách Đội trờng tiểu học số 1 Quảng Hoà - Quảng Trạch
Trên cơ sở những lý luận về phơng pháp công tác Đội, qua thực tiễn của Liên
đội cũng nh qua thời gian làm công tác phụ trách Đội, năm học này bản thân tôi mạnh dạn tiến hành các phơng pháp công tác
I Phơng pháp lựa chọn, bồi dỡng ban chỉ huy (BCH) Đội:
Căn cứ vào nhiệm vụ công tác Đội, căn cứ vào các quy định và hớng dẫn trong điều lệ về việc cử chọn BCH để đúng cách thức, đảm bảo các thủ tục quy
định
Qua các hoạt động tập thể ở các chi đội đầu năm, đợc sự giúp đỡ của các phụ trách chi đội, tôi chọn ra những em đội viên ngoài học lực khá, giỏi, đạo đức tốt còn có những năng khiếu, hiểu biết về Đội, có khả năng làm thủ lĩnh BCH Đội theo tôi không nhất thiếu phải là những em lớp 5 mà có thể là những em lớp 4 Tôi mạnh dạn chọn những em lớp 4 có năng lực vào BCH Cụ thể BCH Đội năm học này gồm 7 Đội viên, trong đó có đến 5 em ở lớp 4
Sau khi đã có đợc BCH Đội, tôi tiến hành bồi dỡng BCH, bồi dỡng cho BCH gồm các nội dung nh: Cách ghi chép các văn bản, sổ sách của Đội, cách viết báo
Trang 8cáo có nhiều cách bồi dỡng, tôi chọn cách bồi dỡng theo chức danh, chức trách nhiệm vụ
II Phơng pháp lựa chọn bồi dỡng phụ trách Sao nhi đồng:
Các em đội viên làm phụ trách Sao là các em lớp 4, 5 Việc lựa chọn phụ trách Sao tôi dựa vào một số tiêu chuẩn sau: yêu trẻ nhỏ, nhiệt tình say mê với hoạt động Đội, có sức khoẻ, có khả năng giao tiếp, múa hát, kể chuyện, điều khiển trò chơi, mạnh dạn, tháo vát
Sau khi đã có đợc số lợng đội viên cần thiết, tôi tiến hành phân công và bồi d-ỡng cho các phụ trách Sao đó Cụ thể:
Tôi phân công lớp 5 phụ trách Sao lớp 1, 3, lớp 4 phụ trách lớp 2
Tiến hành bồi dỡng phụ trách Sao bằng hình thức làm mẫu các bớc thực hiện một chủ điểm
III Phơng pháp tổ chức chỉ đạo hoạt động của đội ngũ phụ trách chi đội:
Một điều quan trọng là Tổng phụ trách cần hớng dẫn cho đội ngũ phụ trách chi đội nắm vững chức năng nhiệm vụ của mình để không biến chi đội thành lớp học, lớp học thành chi đội
Tiến hành bồi dỡng và chỉ đạo hoạt động của đội ngũ này một cách có hệ thống và thờng xuyên căn cứ và kết hợp với hoạt động của các tổ chức trong nhà trờng tôi tiến hành bồi dỡng đội ngũ này theo định kỳ hàng tháng với các nội dung phù hợp với chủ điểm hoạt động
Lập kế hoạch dự sinh hoạt chi đội, tổ chức thi đua giữa các khối lớp, các lớp trong khối Đặc biệt qua các đợt thi đua chào mừng các ngày lễ lớn, việc phát
động phong trào thi đua có tác động rất lớn
IV Phơng pháp chỉ đạo điểm, nhân điển hình, tổ chức thí
điểm:
Để thực hiện tốt việc làm này, ngay từ đầu năm học, tôi đã tranh thủ sự thống nhất ở lãnh đạo trờng để đợc ủng hộ tối đa về tinh thần và các điều kiện khác
Trang 9Kinh nghiệm khi xây dựng chi đội điểm sẽ đợc vận dụng để xây dựng các chi
đội khác Vì vậy nên trong quá trình chỉ đạo điểm cần có sự theo dõi chặt chẽ, dứt
điểm rút kinh nghiệm
Sau khi các tổ chức của nhà trờng đã đi vào ổn định, ngay đầu năm học tôi chọn chi đội 5A làm điểm Các nội dung làm điểm nh: Đại hội đội, sinh hoạt chi
đội, sinh hoạt phụ trách sao
Đây là các nội dung quan trọng để nhân rộng ra các chi đội, lớp nhi đồng khác
Để tiến hành chỉ đạo điểm đợc tốt, sau khi thống nhất với BGD trờng, tôi bàn với phụ trách chi đội để thống nhất kế hoạch, nội dung và ấn định thời gian Chẳng hạn nh Đại hội chi đội: Dự kiến thời gian, mời đại diện các chi đội khác, nội dung
cụ thể của đại hội Sau khi bàn bạc xong để đảm bảo cho việc nhân rộng ra các chi
đội khác, tôi tổ chức trớc và sau khi đại hội điểm buổi sinh hoạt phụ trách chi đội
để thảo luận rút kinh nghiệm và tiến hành đại trà
Chính việc làm này sẽ giúp cho các chi đội khác có kinh nghiệm tiến hành tốt hơn
Trong sinh hoạt đội, tôi cũng chọn một chi đội để làm thí điểm trớc Ví dụ
nh trong đợt triển khai các bài hát quy định trong năm học mà Hội đồng đội quy
định, tôi cho chi đội 4A một chi đội có nhiều năng khiếu về mặt này cũng nh phụ trách đội cũng là một “cây văn nghệ” Chọn xong, tôi tiến hành thực hiện mẫu ở chi đội này và mời phụ trách đội, BCH chi đội bạn đến dự cùng rút kinh nghiệm Qua các đợt tổ chức thí điểm, chỉ đạo điểm tôi rút ra một số vấn đề: Nếu tổ chức tốt thì việc nhân diện dễ có hiệu quả Cần chú ý đến các yếu tố tởng nh bình thờng nhng vô cùng quan trọng nh: Thời gian, địa điểm và đối tợng tham gia
V Phơng pháp đánh giá công tác Đội:
Kế hoạch hoạt động đội, tuần, tháng, kỳ, năm đã đợc triển khai cụ thể trong toàn Liên đội, song song với nó là phải hoạch định đợc quy trình đánh giá Trong quá trình hoạt động của mình, tôi đã xây dựng một quy trình đánh giá gồm các
b-ớc sau:
Trang 10- Trớc hết: Xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá, các tiêu chuẩn này đợc căn cứ trên tiêu chuẩn của Hội đồng đội huyện, đợc cụ thể hoá trên thực tiễn kế hoạch của trờng
- Xây dựng thang điểm đánh giá Chẳng hạn trong đợt thi đua chào mừng ngày 20/ 11, trong kế hoạch phát động thi đua của mình tôi đã định ra lợng điểm
cụ thể nh sau:
+ Về học tập: Mỗi điểm 10 đợc 10 điểm, điểm 9 đợc 9 điểm
+ Về nề nếp: Thực hiện các quy định về ra vào lớp, khăn quàng, mủ ca lô tốt 10 điểm
Tổ chức các hoạt động 10 điểm
Tất cả các thang điểm đợc phổ biến đến tận các chi đội Đặc biệt đội sao đỏ phải nắm chắc các tiêu chuẩn và thang điểm để hàng tuần có nhận xét, đánh giá cụ thể Cuối mỗi tuần tổ chức bàn giao để có đánh giá, nhận xét đầu tuần
Sau từng đợt thi đua, tháng hoạt động, tôi tổ chức sinh hoạt BCH Liên đội mở rộng bao gồm có thêm anh chị phụ trách để công khai đánh giá hoạt động nhằm rút ra những kết luận công khai dân chủ
Theo tôi đánh giá bao giờ cũng gắn liền với kiểm tra, căn cứ vào kết quả kiểm tra khảo sát để đánh giá, nên trong suốt quá trình triển khai kế hoạch của mình tôi đều đề ra các kế hoạch kiểm tra, tiêu chuẩn đánh giá
VI Phơng pháp phát huy dân chủ và vai trò tự quản của
Đội:
Tổng phụ trách cũng nh các phụ trách chi đội ngoài việc hớng dẫn thực hiện hoạt động đội còn thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của mình nên việc phát huy dân chủ và vai trò tự quản của đội là rất quan trọng Đây cũng là một trong những tiêu chí đánh giá Liên đội
Xác định đợc mục đích, ý nghĩa vậy nên trong các kế hoạch của mình tôi luôn dành để đề cập đến vấn đề tự quản của Đội