- Chuẩn bị một số thí dụ thực tếvề xác định vị trí cảu mọt chất đIểm để cho học sinh thảo luận VD: III- Tiến trình Dạy học – Hoạt động 1: …….Phút Ôn tập kiến thức về chuyển động cơ học
Trang 1- Trình bày đợc các khái niệm: Chuyển động ; quỹ đạo của chuyển động.
- Nêu đợc những ví dụ cụ thể : Về chất điểm ; vật làm mốc; mốc thời gian
- Phân biệt đợc hệ toạ độ và hệ quy chiếu.
- Phân biệt đợc thời điểm với thời gian ( Khoảng thời gian)
- Xem SGK lớp 8để biết học sih đã đợc học những gì ở THCS.
- Chuẩn bị một số thí dụ thực tếvề xác định vị trí cảu mọt chất đIểm để cho học sinh thảo luận VD:
III- Tiến trình Dạy học –
Hoạt động 1: (…….Phút) Ôn tập kiến thức về chuyển động cơ học
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Nhắc lại kiến thức : Chuyển động cơ
học, vật làm mốc - Đặt câu hỏi giúp học sinh ôn lại kiến thức về chuyển động cơ học.
- Gợi ý cách nhận biết một vật chuyển động.
Hoạt động 2: (……Phút) Ghi nhận các khái niệm : Chất điểm , quỹ đạo, chuyển động cơ.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
-Ghi nhận khái niệm chất điểm
- Yêu cầu trả lời C1.
- Nêu và phân tích khái niệm chuyển
động cơ, quĩ đạo.
- Yêu cầu lấy ví dụ về các chuyển
động cơ có dạng quĩ đạo khác nhau trong thực tế
Hoạt động 3:( …….Phút) Tìm hiểu cách khảo sát một chuyển động
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Trang 2-III 1và III.2 để ghi nhận các kháI
niệm: Mốc thời gian , thời điểm và
khoảng thời gian.
Hoạt động 4 ( ……phút ) Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà - Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
-Vẽ đợc đồ thị toạ độ- thời gian của chuyển động thẳng đều
-Thu thập thông tin từ đồ thị nh : xác định đợc vị trí và thời điểm xuất phát , vị rí
và thời điểm gặp nhau, thpì gian chuyển động.
-Nhận biết đợc một chuyển động thẳng đều trong thực tế.
-Ôn lại kiến thức về hệ toạ độ , hệ qui chiếu.
-Mô phỏng chuyển động của hai vật đuổi nhau, đến gặp nhau và đồ thị tọa độ- thời gian của chúng.
III- Tiến trình dạy- học
Hoạt động 1(…….Phút )Ôn tập kiến thức về chuyển động thẳng đều
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Nhắc lại công thức tính đờng đi và Đặt câu hỏi giúp học sinh ôn lại kiến
Trang 3Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
-Xác đinh đờng đi của chất điểm
∆x = x2 – x 1
-Tính vận tốc trung bình vtb= t s
- Mô tả sự thay đổi vị trí của một chất điểm , yêu cầu học sinh xác
định đờng đi của chất điểm
- Yêu cầu học sinh tính vận tốc trung bình Nói rõ ý nghĩa của vận tốc trung bình Phân biệt vận tốc trung bình và tốc độ trung bình
- Đa ra định nghĩa vận tốc trung bình
Hoạt động 3( … phút ) Xây dựng các công thức trong chuyển động thẳng đều
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Đọc SGK, lập công thức đờng đi
trong chuyển động thẳng đều.
- Làm việc theo nhóm xây dựng
phơng trình chuyển động.
- GiảI các bài toán với toạ độ ban
đầu x0 và vận tốc ban đầu có dấu
khác nhau.
- Yêu cầu xác đinh đờng đi trong chuyển động thẳng đều.
- Nêu và phân tích bài toán xác
định vị trí của một chất điểm trên một trục toạ độ chọn trớc.
- Nêu và phân tích kháI niệm
ph-ơng trình chuyển động.
- Lấy các ví dụ các trừơng hợp khác nhau về dấu của x0 và v
Hoạt động 4( … phút ) Tìm hiểu về đồ thị toạ độ – thời gian
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- xác định thời điểm và vị trí hai
chất điểm gặp nhau trên cùng một
trục toạ độ.
- Vẽ hình
- Hớng dẫn viết phơng trình toạ độ của hai chất điểm trên cùng một hệ toạ độ và cùng một mốc thời gian.
- Nhấn mạnh khi hai chất điểm gặp
Trang 4nhau thì x1 = x2 và hai đồ thị giao nhau.
Hoạt động 6(… phút ) Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà. - Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau.
-Viết đợc phơpng trình của chuyển động thẳng nhanh dần đều và thẳng chậm dần
đều Nêu đợc ý nghĩa của đại lợng vật lý trong phơng trình đó và trình bày rõ đợc mối
t-ơng quan về dấu và chiều của vận tốc và gia tốc trong chuyển động đó
-Viết đợc công thức tính và nêu đợc đặc điểm về phơng , chiều và độ lớn của gia tốc trong chuyên rđộng thẳng biến đỏi nhanh dần đều và chậm dần đều.
-Viết đợc công thức tính đờng đi và phơng trình chuyển động, nói đúng đợc dấu của các đại lợng trong các công thức và trong các phơng trình đó
-Xây dựng đợc công thức tính gia tốc theo đờng đI và vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều
+ Một hòn bi có đờng kính khoảng 1 cm hoặc nhỏ hơn, một đồng hồ
Học sinh: ôn lại kiến thức về chuyển động thẳng đều
III- Tiến trình dạy- học
Hoạt động 1( … phút ) Ghi nhận các kháI niệm CĐTBĐ, véc tơ vận tốc tức thời.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi nhận đại lợng vận tốc tức thời
và cách biểu diễn véc tơ vận tốc
tức thời
- Nêu và phân tích đại lợng vận tốc tức thời và véc tơ vận tốc tức thời
- Nêu và phân tích đinh nghĩa
Trang 5Hoạt động 2( … phút ) Tìm hiểu về véc tơ gia tốc trong CĐTND đều
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Xac định độ biến thiên vận tốc và
công thức tính gia tốc trong
chuyển động thẳng nhanh dần đều.
- Ghi nhận đơn vị của gia tốc.
- Bỉểu diễn véc tơ gia tốc
- Gợi ý chuyển thẳng nhanh dần đều
có vận tốc tăng đều theo thời gian.
- Nêu và phân tích định nghĩa gia tốc.
- Chỉ ra gia tốc là đại lợng véc tơ và
đợc xác định theo độ biến thiên của véc tơ vận tốc
Hoạt động 3( … phút ) xâydựng và vận dụng công thức trong chuyển động thẳng
biến đổi nhanh dần đều
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Xây dựng công thức tính vận tốc
của chuyển thẳng nhanh dần đều
- Trả lời c3, c4.
- Nêu và phân tích bài toán về xác
định vận tốc khi biết gia tốc của chuyển động thẳng biến đổi nhanh dần đều.
- Yêu cầu vẽ đồ thị vận tốc – thời gian của chuyển động thẳng biến
đổi nhanh dần đều Gợi ý giống cách vẽ trong chuyển động thẳng
đều
Hoạt động 4( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.
- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
Trang 6- Xây dựng công thức đợng đi và trả
lời câu hỏi c5.
- Ghi nhận quan hệ giữa gia tốc, vận
tốc và đờng đi.
- Xây dựng phơng ttrình chuyển
động
- Neu và phân tích công thức tính vận tốc trung bình trong chuyển
Hoạt động 2( … phút ) Thí nghiệm tìm hiểu một chuyển động thẳng nhanh dần đều
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Xây dựng phơng án để xác định
chuyển động của hòn bi trên máng
nghiêng có phải là chuyển động
thẳng nhanh dần đều hay không
- Ghi lại kết quả thí nghiệm và rút ra
- Tiến hành thí nghiệm.
Hoạt động 3( … phút ) xây dựng công thức trong chuyển động thẳng chậm dần đều
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- So sánh đồ thị vận tốc - thời gian giữa CĐTND đều và CĐTCD đều.
Hoạt động 4( … phút ) Vận dụng, củng cố
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Trả lời C7 và C8 - Lu ý dâú của X0 và V0 và a trong
các trờng hợp.
Hoạt động 5( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà. - Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
Bài 4( 2 tiết )
Sự rơi tự do
Trang 7I- Mục tiêu
Kiến thức:
- trình bày, nêu ví dụ và phân tích đợc kháI niệm về sự rơI tự do.
- Phát biểu định luật rơI tự do.
- Nêu đợc những đặc điểm của sự rơI tự do.
Kỹ năng:
- GiảI đợc một số dạng bài tập đơn giản về sự rơi tự do.
- Đa ra đợc những ý kiến nhận xét vè hiẹn tợng xảy ra trong các thí nghịêm sơ bộ về
+ Một vài tờ giấy phẳng nhỏ, kích thớc khoảng 15 x 15 cm.
+ Mộtvài hòn bi xe đạp ( hoặc hòn sỏi nhỏ ) và một vài miếng bìa phẳng có trọng lợng lớn hơn trọng lợng của các hòn bi.
- Chuẩn bị một sợi dây dọi và một vòng kim loại có thể lồng vào sợi dây dọi để làm thí nghiệm về phơng và chiều của chuyển động rơI tự do.
- Vẽ lại ảnh hoạt nghiệm trên giấy khổ to theo đúng tỉ lệ và đo trớc tỉ lệ xích của hình
vẽ đó.
Học sinh: Ôn lại bài chuyển động thẳng biến đổi đều.
- Gợi ý về sử dụng CNTT:
Mô phỏng phơng pháp chụp ảnh hoạt nghiệm một chuyển động rơI tự do.
III- Tiến trình dạy- học.
( Tiết 1)
Hoạt động 1( … phút ) Tìm hiểu sự rơi của các vật trong không khí
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Nhận xetá sơ bộ sự rơI của các vật
- Yêu cầu học sinh quan sát
- Yêu cầu nêu dự đoán kết quả trớc mỗi thía nghiệm và nhận xét sau mỗi thí nghiệm.
- Kết luận về sự rơI của các vật trong không khí
Trang 8Hoạt động 2( … phút ) Tìm hiểu sự rơi trong chân không
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Dự đoán sự rơI của các vật khi
- Đặt câu hỏi.
- Nhận xét câu trả lời.
- Định nghĩa sự rơI tự do.
Hoạt động 3( … phút ) Chuẩn bị phơng án tìm đặc điểm của chuyển động rơI tự do
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Chứng minh dấu hiệu nhận biết
một chuyển động thẳng nhanh dần
đều: Hiệu quãng đờng đI đợc giữa
hai khoảng thời gian bằng nhau
liên tiếp là một hằng số.
- Gợi ý sử dụng công thức đờng đI của một chuyển động thẳng nhanh dần đều cho các khoảng thời gian bằng nhau ∆tđể tính đợc :
∆s = a (∆t )2
Hoạt động 4( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà. - Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
( Tiết 2)
Hoạt động 1( … phút ) tìm hiểu các đặc điểm của chuển động rơI tự do
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
nghiệm để rút ra tính chất của
chuuyển động rơI tự do.
- Yêu cầu HS xem SGK.
Trang 9Hoạt động 3( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.
- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
Bài 5( 2 tiết) Chuyển động tròn đều.
Kiến thức:
-Phát biểu đợc định nghĩa của chuyển động tròn đều.
- Viết đợc công thức tính độ lớn của vận tốc dài và trình bày đúng đợc hớng của véctơ vận tốc của chuển động tròn đều
-Phát biểu đợc định nghĩa, viết đợc công thức và nêu đợc đơn vị đo vận tốc góc trong chuyển động tròn đều.
- Viết đợc công thức liên hệ giữa vận tốc dài và vận tốc góc.
- Nêu đợc hớn của gia tốc trong chuyển động tròn đều và viết đợc biểu thức của gia tốc hớng tâm.
Kỹ năng:
- Chứng minh đợc các công thức (5.4), (5.5), (5.6), và (5.7) trong sách giáo khoa cũng
nh sự hớng tâm của véc tơ gia tốc.
- Giải đợc các bài tập đơn giản về chuyển động tròn đều.
- Nêu đợc một số ví dụ thực tế về chuyển động tròn đều.
II- Chuẩn bị
Giáo viên:
- Một vài thí nghiệm đơn giản minh hoạ chuyển động tròn đều
- Hình vẽ 5.5 trên giấy to dùng cho chứng minh.
Học sinh:
- Ôn lại các khái niệm vận tốc, gia tốc ở bài 3.
II Tiến trình dạy - học
(Tiết 1)
Trang 10Hoạt động 1 ( … phút ) Tìm hiểu chuyển động tròn, chuyển động tròn đều.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Phát biểu định nghĩa chuyển động
Hoạt động 2 ( … phút ) Tìm hiểu các đại lợng của chuyển động tròn đều.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Nêu và phan tích ra đại lợng tốc độ góc ω
- Hớng dẫn: Xác định thời gian kim giây quay đợc một vòng
- Phát biểu định nghĩa chu kỳ.
- Phát biểu định nghĩa tần số.
- Hớng dẫn: tính độ dài cung ∆s = R ∆ α
Hoạt động 3 ( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà. - Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau (Tiết 2)
Hoạt động 1( … phút ) Xác định hớng của véc tơ gia tốc.
Trang 11Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Biểu diên véctơ gia tôc của chuyển
động tròn đều tại một điểm trên
quỹ đạo.
- Hớng dẫn: Véctơ vận tốc của chuyển động tròn đều có phơng tiếp tuyến với quỹ đạo.
- Tịnh tiến V1vàV2đến tung điểm I của cung M1M2.
- Vì cung M1M2 rất nhỏ nên có thể coi M1= M2=I và V1 = V2 .
- Nhận xét về hớng của gia tốc hớng tâm của chuyển động tròn đều.
Hoạt động 2 … phút ) Tính độ lớn của gia tốc hớng tâm.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Vận dụng liên hệ giữa v và ω
Hoạt động 3 … phút ) Vận dụng, củng cố.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Làm bài tập: 8, 9, 10, 12 SGK - Gợi ý: độ lớn vận tốc dài của một
điểm trên vành bánh xe bằng độ lớn vận tốc chuyển động thẳng đều của xe.
Hoạt động 4( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau - Nêu câu hỏi và bài tập về nhà. - Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
Trang 12- Trong những trờng hợp cụ thể chỉ ra đợc đâu là hệ quy chiếu đứng yên, đâu là hệ quy chiếu chuyển động
- Viết đợc đúng công thức ộng vận tốc cho từng trờng hợp cụ thể củe chuyển động cùng phơng.
Kỹ năng :
- Giải đợc một số bài toán cộng vận tốc cùng phơng
- Giải thích đợc một số hiện tợng liên quan đến tính tơng đối của chuyển động.
II Tiến trình dạy - học
Hoạt động 1( … phút ) Tìm hiểu tính tơng đối của chuyển động.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Quan sát hình 6.1 và trả lời C1.
- Lấy ví dụ về tính tơng đối của vận
tốc
- Nêu và phân tích về tính tơng đối của quỹ đạo.
- Mô tả một ví dụ về tính tơng đối của vận tốc.
- Nêu và phân tích về tính tơng đối của vận tốc.
Hoạt động 2( … phút ) Phân biệt hệ quy chiếu( HQC) đứng yên và HQC chuyển
- Yêu cầu nhắc lại khái niệm HQC.
- Phân tích chuyển động của hai hqc đối với mặt đất.
đối và vận tôc kéo theo.
Trang 13trong bài toán các vận tốc cùng
Hoạt động 4( … phút ) Vận dụng, củng cố.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Làm bài tập 5, 7 SGK - Chỉ rõ HQC đứng yên và HQC
chuyển động trong bài toán và xác
định các véctơ vận tốc.
Hoạt động 5( … phút ) Giao nhiệm vụ về nhà.
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà.
- Ghi những chuẩn bị cho bài sau
- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà.
- Yêu cầu học sinh chuẩn bị bài sau
Bài 7( 1 tiết ) Sai số của phép đo các đại lợng vật lý
I Mục tiêu –
Kiến thức :
- Phát biểu đợc định nghĩa phép đo các đại lợng vật lý Phân biệt phép đo trực tiếp và phép đo gián tiếp.
- Phát biểu đợc thế naò là sai số của phép đo các đại lợngvật lý.
- Phân biệt đợc hai loại sai số : Sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống( chỉ xét sai số dụng cụ )
Kỹ năng :
- Xác định sai số ngẫu nhiên và sai số dụng cụ.
- Tính sai số cua phép đo trực tiếp
- Tính sai số của phép đo gián tiếp
- Viết đúng két quả phép đo với các chữ số có nghĩa cần thiết
II- Chuẩn bị
Giáo viên: Một số dụng cụ đo nh thớc và nhiệt kế
III- Tiến trình dạy - học
Hoạt động 1( … phút ) Tìm hiểu các khái niệm về phép đo
Hoạt động của học sinh Trợ giúp của giáo viên
- Tìm hiểu và ghi nhớ các khái
niệm: Phép đo, dụng cụ.
- Lấy ví dụ về phép đo trực tiếp và
phép đo gían tiếp , so sánh
- Yêu cầu học sinh trình bày các khái niệm.
- Hớng dẫn phân biệt phép đo trực tiếp và gián tiếp