Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học Hoạt động của thầy và trò TG Néi dung c¬ b¶n Hoạt động 1: Khởi động 2 Các em đã đợc học bố cục và mạch lạc trong văn bản đã nắm được v¨n b¶n thên[r]
Trang 1Ngày soạn: 20.8.08
Ngày giảng: 25.8.08
Tiết 5+6 Bài 2: Văn bản
A mục tiêu
- Học sinh hiểu đợc tình cảnh đáng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng, cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ
Hồng: Thấm đợm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án + SGK + SGV, tranh phóng to trong SGK
2 Học sinh: Vở ghi, vở soạn, SGK, các kỉ niệm cá nhân với mẹ mình
C Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
? Em hãy phân tích tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi đầu tiên đến trờng
? Cho biết nội dung cuả truyện ngắn Trong lòng mẹ?
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
.Hoạt động 1 : Khởi động
phẩm “ Những ngày thơ ấu” một tập
kí viết về tuổi thơ cay đắng của nhà
văn Nguyên Hồng Trong đó nhân
vật chính tự kể chuyện và bộc lộ
cảm nghĩ - đã giúp cho nhà văn
Nguyên Hồng diễn tả một cách sâu
tinh thần và tình yêu mãnh liệt của
cậu bé mồ côi bất hạnh
Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản
nhẹ , buồn …
Chú ý vào chú thích sao SGK nêu
những nét cơ bản về tác giả , tác
phẩm ?
2
18
5
I Đọc tìm hiểu chú thích
1 Đọc
2 Tìm hiểu chú thích
a Tác giả : Nguyên Hồng ( 1918-1982) , quê TP Nam Định
b Tác phẩm : Là tập hồi kí về tuổi thơ
cay đắng của tác giả Đoạn trích nằm ở
c Thể loại : hồi kí
II Bố cục : 2 phần
Trang 2? nội dung của mỗi phần ?
Theo dõi vào phần đầu của văn bản
cho biết ? Hoàn cảnh của bé Hồng
có gì đặc biệt ?
? Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận của
? Theo dõi cuộc đối thoại giữa bà cô
và bé Hồng hãy cho biết : Nhân vật
Hồng ?
? Nhân vật bà cô hiện lên qua những
chi tiết và lời nói điển hình nào ?
nhận trong lời nói đó những ý nghĩ
cay độc , những rắp tâm tanh bẩn ?
? Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách
nào của -; cô ?
Gv bình : Ba ta là đại diện cho một
hạng -; sống tàn nhẫn khô cạn
cả tình máu mủ ruột thịt trong xã hội
thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ
? Trong lời lẽ của bà cô lời nói là cai
độc nhất vì sao ?
Học sinh tự bộc lộ
Tiết 2: 28.8.08
Gv dẫn : 9-) trò chơi độc ác mà bà
cô dàn tính sẵn , bé Hồng đã bộc lộ
cảm xúc và suy nghĩ của mình
? Hãy tìm những chi tiết bộc lộ cảm
nghĩ của bé Hồng đối với những lời
lẽ cay độc của bà cô ?
17
15
P1 : từ đầu - đến chứ : Hoàn cảnh sống của bé Hồng
P2: còn lại : Bé Hồng gặp lại mẹ
III Tìm hiểu văn bản
1 Hoàn cảnh sống của bé Hồng
a Hoàn cảnh
- Mồ côi cha , lại xa mẹ , sống trong sự ghẻ lạnh , cay nghiệt của những -;
họ hàng
=> Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận cô
độc , đau khổ và luôn khao khát tình mẹ của chú bé Hồng
b Nhân vật bà cô
- Lời nói : ngọt ngào , thân mật “ Mày
có muốn vào Thanh Hoá với mợ mày không ? ”
- Cử chỉ : Tỏ ra dịu dàng
Trong lời nói của bà cô chứa đựng sự giả dối , mỉa mai hắt hủi thậm chí độc
Hồng
=> Bà cô là -; có tính cách hẹp hòi tàn nhẫn lạnh lùng
c Tình cảm của bé Hồng với mẹ
- Hồng nhận ra ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nét mặt rất kịch coả cô
- Nhắc đến mẹ , cô tôi …
- Hai tiếng “ em bé” mà cô tôi cô tôi muốn
Trang 3biểu đạt nào trong những chi tiết
biểu đạt đó ?
đến ngày dỗ …giữa sa mạc”
? Bé Hồng gặp mẹ trong hoàn cảnh
nào ?
? Khi gọi Mợ ơi! bé Hồng có biết
chắc là mẹ không , có nghĩ đến khả
năng nhầm không ? Vì sao ?
Bé hồng không biết chắc đó là mẹ ,
bởi vì chỉ “ thoáng thấy” , lại không
rõ mặt , bé cũng không nghĩ đến khả
năng nhầm Tiếng gọi đó là phản
ứng tự nhiên , là sự bật ra tất yếu sau
một quá trình dồn nén tình cảm mà
lí trí không kịp phân tích bvà kiểm
soát
? Từ đó cho biết tiếng gọi đó nói lên
điều gì về tình cảm của bé Hồng với
mẹ ?
? Tìm chi tiết diễn tả tình cảm của
bé Hồng khi gặp mẹ ?
? Tác giả rất thành công trong việc
miêu tả tâm lí của trẻ thơ Em hãy
phân tích một vài chi tiết trên để
thái tâm lí rất tinh tế đó của tác giả ?
Học sinh suy nghĩ trả lời
Gv nhận xét – phân tích bình
Thật ra xe kéo chạy chầm chậm , chỉ
vài giây sau chú bé đã đuổi kịp vậy
thì “ thở hồng hộc , trán đẫm mồ hôi
, chân ríu lại …” không phải là do bị
mệt mà đó là biểu hiện của sự xúc
động hết sức mạnh mẽ trong lòng
chú bé
22
- Giá những hủ tục đã đầy đoạ mẹ tôi …
Nguyên Hồng đã thực sự thành công trong việc khắc học thế giới nội tâm nhân vật qua đó làm nổi bật trạng thái
2 Trong lòng mẹ
- Tan học , chợt thoáng thấy -; giống mẹ , liền đuổi theo gọi bối rối:
Mợ ơi ! Mợ ơi ! Mợ ơi !
-> Tiếng gọi đó cho thấy bé hồng rất
- Khi gặp mẹ : thở hồng hộc , trán đẫm
mồ hôi , rúi cả chân , khi mẹ hỏi oà khóc , khópc nức nở
-> Với nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm
lí tinh tế, tác giả cho thấy niềm vui
-) oà vỡ nỗi đau khổ bấy lâu nén lại
- Hình ảnh -; mẹ trong con mắt Hồng : không còm cõi xơ xác , -
Trang 4? Với cách miêu tả tinh tế trạng thái
nhân vật đó em hiểu gì về tâm trạng
của bé Hồng lúc này ?
? Trong giây phút đó hình ảnh -;
cái nhìn và cảm xúc tràn ngập yêu
dụng gì ?
? Từ đó cho chúng ta thấy bé Hồng
Một -; mẹ yêu con , đẹp đẽ can
đảm kiêu hãnh - lên trên mọi sự
mỉa mai cay độc của xã hội phong
kiến
? Trong lòng mẹ bé Hồng đã có cảm
? Cảm xúc đó diễn tả điều gì về tâm
trạng của bé Hồng ?
Hoạt động 3 : Ghi nhớ tổng kết
? Văn bản trong lòng mẹ sử dụng
thấm thía tình mẫu tử của bé Hồng ?
Tự sự , miêu tả , biểu cảm Trong
thể hiện xúc động lòng -; về tuổi
? Nhân vật bé Hồng ở trong lòng mẹ
gợi cho -; đọc những suy - gì
về số phận con -; ?
Học sinh tự bộc lộ
Gv rút ghi nhớ
3 4
mặt - sáng vớiđôi mắt trong , làn da mịn màng quần áo và hơi thở vẫn
5-; mẹ hiện lên với hình ảnh thật cụ thể sinh động gần gũi , hoàn hảo
- ở trong lòng mẹ : Hồng -) phải bé lại
và lăn vào lòng mẹ , để bàn tay …êm dịu vô cùng
=>Cảm xúc đó diễn tả niềm vui -) hạnh phúc tột cùng của đứa con xa mẹ ,
IV Ghi nhớ (SGK) V.Luyện tập
Học sinh phát biểu cảm nghĩ về tình yêu
4 Củng cố : Nêu chủ đề chính của văn bản ? khái quát về nội dung nghệ thuật
5 Hướng dẫ học bài :
Trang 5Học kĩ bài , nắm chắc nội dung và nghệ thuật
Soạn : Tức -) vỡ bờ
Đọc – tìm hiểu chú thích
Dọc và trả lời câu hỏi SGK
-Ngày soạn: 25.8.08
Ngày giảng: 30.8.08
Tiết 7
Trường từ vựng
A mục tiêu
- Học sinh hiểu đợc thế nào là 9-; từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản
ngữ đã học nh- : Đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá… giúp ích cho việc học văn và làm văn
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án + SGK + SGV + - liệu về 9-; từ vựng
2 Học sinh: Vở ghi, vở soạn, SGK
C Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
? 7-; từ vựng đề cập đến những vấn đề gì?
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Giờ học trứơc chúng ta đã tìm hiểu
nghĩa khái quát ở cấp độ từ Bài học
hôm nay đề cập đến tập hợp các từ có
chung 1 nét nghĩa vào 9-; từ
vựng Trong một tr-; từ vựng có
những từ có thể so sánh về mức độ
những từ trogn cùng 1 tr-; từ vựng
mà không thể so sánh mức độ rộng
hẹp về nghĩa của chúng Tại sao lại
Trang 6nh vậy? Đề giải đáp điều đó chúng ta
vào bài hôm nay
Hoạt động 2: Hình thành kiến
thức mới
25 I Thế nào là trường từ vựng
- Yêu cầu học sinh đọc bài tập
trong SGK
1 Bài tập: SGK
? Các từ in đậm trong đoạn trích có
nét chung nào về nghĩa
- Các từ in đậm đều có 1 nét chung
về nghĩa: Chỉ bộ phận của con ngời
2 Nhận xét
? Qua bài tập em có nhận xét gì về
9-; từ vựng?
Là tập hợp những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa
3 Ghi nhớ: SGK
? Từ nhận xét trên em hãy rút ra
khái niệm tr-; từ vựng?
- Học sinh thảo luận theo ghi nhớ
SGK
4 L- ý
- Học sinh hoạt động cá nhân: Đọc
phần l- ý SGK
Học sinh rút ra các &- ý
- Giáo viên nhận xét chung, chốt
- Một 9-; từ vựng có thể bao gồm nhiều 9-; từ vựng nhỏ
- Một 9-; từ vựng có thể bao gồm những từ khcác biệt nhau về từ loại
- Dựa vào hiện - nhiều nghĩa , một từ có thể thuộc nhiều 9-; từ vựng khác nhau
- Trong giao tiếp hàng ngày hay
dùng cách chuyển 9-; từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ
và khả năng diễn đạt
- Giáo viên cho học sinh tổng kết
tóm tắt lại 4 điều cần lu ý
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện
tập
17 II Luyện tập
Trang 7các bài tập trong phần luyện tập
Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 1
Học sinh làm bài
Bài tập 1 : 79-; từ vựng ruột thịt : thầy, mợ, anh, em, mẹ, cô…
Bài tập 2:
a Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản
- Yêu cầu học sinh lên bảng làm
- Học sinh khác nhận xét
b Dụng cụ để đựng
c Hoạt động của chân
- Giáo viên sửa chữa, bổ sung
Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 3
Học sinh làm bài tập
d Trạng thái tâm lí
e Tính cách
g Dụng cụ để viết Bài tập3
Các 9-; từ vựng trên thuộc 9-;
từ vựng thái độ Bài tập 4:
- Khứu giác : mùi, miệng, thơm,
điếc…
- Thính giác : tai, nghe, điếc, rõ, thính
Bài tập 5:
Lạnh : - 9-; thời tiết : lạnh, nóng…
- 9-; âm thanh: nói lạnh, nhạt
- 9-; thái độ : lạnh lùng, …
4 Củng cố - dặn dò
? Thế nào là tr-; từ vựng? Lờy ví dụ về 9-; từ vựng "đèn"?
- Học sinh thảo luận
- Giáo viên củng cố bài
- Học sinh về nhà học bài, làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị nội dung bài Từ tượng hình - từ tượng thanh
Trang 8
Ngày soạn: 25.8.08
Ngày giảng:30.8.08
Tiết 8
Bố cục của văn bản
A mục tiêu
- Học sinh nắm đợc bố cục của văn bản đặc biệt là cách sắp xếp nội dung trong phần mở bài
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời đọc
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án + SGK + SGV + Các dàn bài
2 Học sinh: Vở ghi, vở soạn, SGK
C các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?
? Nội dung của bài bố cục văn bản gồm mấy phần?
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động của thầy và trò TG Nội dung cơ bản
Các em đã đợc học bố cục và
mạch lạc trong văn bản đã nắm đ-
văn bản thờng phải có 3 phần (mở
bài, thân bài, kết bài) và chức năng
nhiệm vụ của chúng bởi vậy trong
bài học này ngoài ôn lại kiến thức đã
học còn đi sâu vào tìm hiểu cách sắp
xếp, tổ chức nội dung phần thân bài
(phần chính của văn bản)
Hoạt động 2: Hình thành kiến
thức mới
15 I Bố cục của văn bản
- Giáo viên cho học sinh ôn lại
kiến thức 3 phần của văn bản
1 Bài tập (SGK)
- Học sinh đọc bài tập trong SGK
và trả lời các câu hỏi bên R-) với sự
? Từ phân tích trên em hãy cho 2 Nhận xét
Trang 9biết bố cục của văn bản gồm mấy
phần?
- Nhiệm vụ của từng phần? Các
phần của văn bản quan hệ với nhau
nh thế nào?
- Học sinh thảo luận nhóm 3 phút
Đại diện thảo luận
- Giáo viên kết luận
- Giáo viên khái quát nội dung bài
học
- Văn bản gồm 3 phần + Mở bài
+ Thân bài + Kết bài
- Mỗi phần đều có chức năng nhiệm
- Yêu cầu học sinh đọc phần ghi
nhớ SGK
3 Ghi nhớ: 1, 2 SGK
15 II Cách sắp xếp bố trí nội dung phần thân bài của văn bản
- Giáo viên h-) dẫn học sinh
thảo luận các câu hỏi trong SGK
1 Bài tập: SGK
Phân tích cách sắp xếp nội dung phần
thân bài Tôi đi học
- Sự hồi t-G những kỷ niệm cảm
- Sắp xếp theo sự liên -G đối lập những cảm xúc về cùng 1 đối -
9-) đây và buổi tựu tr-; Z7- tự cho học sinh phân tích
các câu 2, 3, 4 Giáo viên nhận
xét kết luận)
2 Nhận xét
? Việc sắp xếp nội dung phần thân
bài tuỳ thuộc vào những yếu tố nào?
? Các ý trong phần thân bài
nào?
- Học sinh thảo luận nhóm 3 phút
- Đại diện thảo luận - nhận xét
- Giáo viên kết luận
- Sắp xếp nội dung phần thân bài tuỳ thuộc vào kiểu văn bản chủ đề ý đồ giao tiếp
trình tự không gian, thời gian, sự phát triển của sự việc hay mạch suy luận
Trang 10- Giáo viên khái quát nội dung bài 3 Ghi nhớ 3: SGK
- Yêu cầu học sinh đọc ghi nhớ
trong SGK
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện
tập
11 III Luyện tập
làm bài tập trong SGK
- Yêu cầu học sinh đọc bài tập 1
Suy nghĩ rút ra câu trả lời
- Giáo viên nhận xét - kết luận
1 Bài tập 1:
a Trình bày ý theo thứ tự không gian: Nhìn xa - đến gần - đến tận nơi - đi xa dần
b Trình tự thời gian: Về chiều - lúc hoàng hôn
c Hai luận cứ đ- sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh
làm bài tập 2
Học sinh làm bài
Bài tập 2
Trình bày theo hai ý :
- Những ý nghĩ và cảm xúc củachú bé khi trả lời -; cô
- Cảm giác sung -) cực điểm của chú bé khi ở trong lòng mẹ
Bài tập 3
4 Củng cố - dặn dò
- Học sinh thảo luận
- Giáo viên giảng củng cố bài
- Yêu cầu học sinh về nhà học bài, làm bài tập 2, 3 SGk Soạn: Xây dựng đoạn văn
trong văn bản.
... class="text_page_counter">Trang 8< /span>Ngày soạn: 25 .8. 08< /b>
Ngày giảng:30 .8. 08< /b>
Tiết
Bố cục văn
A...
- Sắp xếp theo liên -G đối lập cảm xúc đối -
9-) buổi tựu tr-; Z 7- tự cho học sinh phân tích
các câu 2, 3, Giáo viên nhận
xét kết luận)
2 Nhận... ý
- Học sinh hoạt động cá nhân: Đọc
phần l- ý SGK
Học sinh rút & ;- ý
- Giáo viên nhận xét chung, chốt
- Một 9-; từ vựng bao gồm nhiều 9-; từ vựng