Giáo án Ngữ văn 8 - Tuần 13 - Năm học 2004-2005

Giới thiệu bài mới Hoạt động của thầy Hoạt động 1 : Tìm hiểu công dụng của dấu ngoặc đơn?. + Gv treo baûng phuï?[r]

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 (HKI) Tuần 13

BÀI 13:

Tiết 49: Bài toán dân số đã được đặt ra từ thời cổ đại.

Tiết 50: Dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.

Tiết 51: Đề bài và cách làm bài văn thuyết minh.

Tiết 52 Chương trình địa phươ ng (phần Văn)

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp học sinh nắm được:

 Mục đích và nội dung chính mà tác giả đặt ra qua văn bản là cần phải hạn chế sự gia tăng dân số , đó là con đường “ tồn tại hay không tồn tại” của chính loài người

 Thấy được cách viết rất nhẹ nhàng, kết hợp kể chuyện với lập luận trong việc thể hiện nội dung bài viết

 Hiểu rõ công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm: Biết sử dụng hai loại dấu này

 Nhận dạng được đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh

 Hiểu rõ công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm

 Biết dùng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm trong khi viết

 Giúp học sinh: hiểu đề văn và cách làm bài văn thuyết minh Đặc biệt ở đây phải làm cho học sinh thấy làm bài văn thuyết minh không khó, chỉ cần học sinh biết quan sát, tích luỹ tri thức và trình bày có phương pháp là được

Tiết 49 – 50:

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1- Ổn định lớp

2- Kiểm tra bài cũ?

Câu hỏi:

Hãy nêu ý nghĩa của văn bản “Thuốc lá, ôn dịch” ?

Tại sao có thể nói đã đến lúc mọi người phải đứng lên chống lại, ngăn ngừa nạn ôn dịch ?

3 Giới thiệu bài mới ( Giáo viên tự chọn cách phù hợp nhất)

Hoạt động của Thầy Trò Ghi bảng

HĐ1: Giới thiệu bài mới

HĐ 2: Hướng dẫn đọc văn bản và

tìm hiểu chú thích

-Đọc to rõ ràng , nhấn giọng các số

liệu trong bài

- Giáo viên đọc mẫu

- Uốn nắn cách đọc cho trò

HĐ 3: Hướng dẫn đọc-hiểu văn bản

? Em hãy xác định văn bản thuộc

kiểu văn bản gì?

- Được viết bằng phương thức biểu

đạt chính nào (lập luận kết hợp với

tự sự)

? Em hãy xác định bố cục của văn

bản? Nêu nội dung chính của mỗi

phần?

? Trong phần thân bài có mấy luận

điểm chính?

* Thảo luận: (hướng dẫn học sinh)

? Vấn đề mà tác giả muốn đặt ra

trong văn bản này là gì? Điều gì đã

làm tác giả “sáng mắt ra”?

(ghi nhớ)

? Câu chuyện kén rể của nhà thông

thái có ý nghĩa như thế nào trong

việc làm nổi bật vấn đề chính mà

tác giả muốn nói tới? (vừa gây tò

mò , hấp dẫn vừa mang lại một kết

luận bất ngờ)

? Để làm sáng tỏ chủ đề chính tác

giả đã lập luận theo lo-gíc nào?

(Từ câu chuyện cổ kén rể đến quan

niệm của Kinh Thánh Tiếp đến là

những con số về khả năng sinh con

của phụ nữ để nhấn mạnh nội dung

chính: Thế giới đang đứng trước

nguy cơ bùng nổ và gia tăng dân số

quá nhanh cần phải báo động và

ngăn chặn)

-Theo dõi -đọc văn bản

- đọc chú thích

- Trả lời

- Bám sát văn bản trả lời

- Học sinh thảo luận 3 phút

- Đại diện nhóm trình bày ý kiến

- Trả lời

-Nghe diễn giảng-chép bài

- Hs đưa các hình ảnh tư liệu-Trả lời

I- Đọc - hiểu văn bản

1 Xuất xứ: Theo Thái

An, Báo Giáo Dục và Thời đại chủ nhật số 28/95

2.Bố cục: 3 phần

a Mở bài( từ đầu

… “sáng mắt ra”

- Bài toán dân số kế hoạch hoá gia đình dường như đã đặt ra từ thời cổ đại

b Thân bài: (3 ý)

- Tốc độ gia tăng dân số thế giới là hết sức nhanh chóng

c Kết luận: (đừng để…)

- Kêu gọi khuyến cáo loài người cần hạn chế sự bùng nổ dân số

3 N ội dung ý nghĩa

của văn bản:

- Câu chuyện kén rể của nhà thông thái  so với sự bùng nổ gia tăng dân số

- So sánh  nhấn mạnh tốc độ gia tăng dân số là hết sức nhanh chóng

- Những nước nghèo

Hoạt động của Thầy Trò Ghi bảng

? Việc đưa ra những con số về tỷ lệ

sinh con của phụ nữ một số nước

nhằm mục đích gì?

? Bằng những hiểu biết của em về

châu Á và châu Phi, trước những con

số tỷ lệ sinh con đã nêu , em có

nhận xét gì về sự phát triển dân số

của hai châu lục này ? Có thể rút ra

kết luận về mối quan hệ giữa dân số

và sự phát triển xã hội?

? Văn bản này mang lại cho Em

những hiểu biết gì?

HĐ 4: Hướng dẫn luyện tập

? Hãy nêu các lý do để trả lời cho

câu hỏi:

? Con đường nào là tốt nhất để

hạn chế sự gia tăng dân số ? Vì sao

? (Hướng dẫn học sinh thảo luận- 5

phút theo tổ )

? Hướng dẫn học sinh đọc bảng

thống kê và dự báo dân số thế giới

? Dựa vào bảng tính từ năm 2000

đến 9-2003 số dân số thế giới tămg

bao nhiêu và gấp bao nhiêu lần dân

số của Việt Nam hiện nay

HĐ 5 : Củng cố bài.

? Nhận xét về nghệ thuật lập luận

văn bản?

? Em biết Việt Nam đã tích cực cổ

động cho việc sinh đẻ có kế hoạch

bằng những biện pháp nào?

-Trả lời

-Học sinh đọc mục

1 phần đọc thêm -Thảo luận

- Học sinh đọc phần 2

-Hs tính số liệu

- Nghe trả lời

kém phát triển thì dân số lại gia tăng rất nhanh

- Cần phải báo động để ngăn chặn sự gia tăng dân số, đó làvấn đề sống còn của mỗi dân tộc

4 Tổng kết

(Ghi nhớ SGK/132)

II Luyện tập:

- Đẩy mạnh giáo dục là con đường tốt nhất để hạn chế gia tăng dân số

4 Củng cố :

5 Dặn dò : - Thuộc và hiểu ghi nhớ

- Soạn bài tiếp theo…



I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

3 Giới thiệu bài mới

Hoạt động 1 : Tìm hiểu công dụng của

dấu ngoặc đơn

+ Gv treo bảng phụ

a Đùng một cái …tự do

b Gọi là kênh Ba Khía…rất ngon

c Lí Bạch…(Tứ Xuyên)

H : Dấu ngoặc đơn trong đoạn trích trên

được dùng để làm gì?

H : Nếu bỏ phần trong dấu ngoặc đơn thì

ý nghĩa cơ bản của những đoạn trích trên

có thay đổi không ?

H : Em hãy đặt câu có sử dụng dấu

ngoặc đơn và cho biết công dụng của nó

H : Vậy công dụng dấu ngoặc đơn là gì ?

* Gv cho hs đọc ghi nhớ / tr134

* Gv cần lưu ý thêm hs trường hợp dùng

dấu ngoặc đơn với dấu chấm hỏi (?) (để

tỏ ý hoài nghi) và dấu ngoặc đơn với dấu

chấm than(!) (để tỏ ý mỉa mai)

Hoạt động 2: Tìm hiểu công dụng của

dấu hai chấm

* Gv treo bảng phụ

H : Dấu hai chấm trong những đoạn trích

trên dùng để làm gì ?

H : Vậy em hãy cho biết công dụng của

dấu hai chấm ?

H : Hãy cho một ví dụ trong đó có sử

dụng dấu hai chấm và cho biết công

dụng của nó ?

* Gv yêu cầu 1 hs đọc to phần ghi nhớ ?

tr135

Hoạt động 2: tìm hiểu công dụng của dấu

hai chấm

* Gv treo bảng phụ

H : Dấu hai chấm trong những đạn trích

trên dùng để làm gì ?

Hoạt động 3 : Hướng dẫn hs làm bài tập

- Đọc vd

(a) giải thích để làm rõ

“họ” ngụ ý chỉ ai (những người bản xứ)

(b) thuyết minh về một loài động vật mà tên của nó được dùng để gọi tên một con kênh

© Bổ sung thêm thông tin về nhà thơ Lí Bạch

- Trả lời

- Đặt câu

- Trả lời

- Đọc ghi nhớ

Hs đọc

Trả lời:

(a) Lời đối thoại (b) Lời dẫn trực tiếp (c) Giải thích

- Trả lời

- Đặt câu , trả lời -Hs đọc

- Trả lời

Làm cá nhân Thảo luận nhóm

Bt về nhà

I Dấu ngoặc đơn

Vd/ tr 134

* Ghi nhớ

- Dấu ngoặc đơn : đánh dấu phần chú thích

II Dấu hai chấm

Vd / tr135

* Ghi nhớ Dấu hai chấm dùng để :

- Đánh dấu phần giải thích , thuyết minh cho phần trước đó

- Đánh dấu lời dẫn trực tiếp , lời đối thoại

III Luyện tập:

Bài 1 , 2, 3 Bài 4 Bài 5, 6

C Củng cố:

- Nhắc lại công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm Cho ví dụ

D Dặn dò:

-Học ghi nhớ,

-Làm bài tập về nhà



Tiết:51

ĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH LÀM

BÀI VĂN THUYẾT MINH

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài củ

Văn thuyết minh là gì ?

3 Giới thiệu bài mới

-GV chiếu đèn các đề

- Yêu cầu hs đọc các đề

? Vấn đề được nêu ở đề a là

vấn đề gì

? Đối tượng thuyết minh ở

đề a

? Cho biết đối tượng thuyết

minh của các đề còn lại

? Những đối tượng trong các

đề thuộc loại nào

? Tại sao em có thể khẳng

định được các đề trên thuộc

văn thuyết minh

Đọc

Trả lời

Đọc

I Đề văn thuyết minh

-Đối tượng thuyết minh

 gần gũi, quen thuộc

II Cách làm bài văn thuyết minh

A Tìm hiểu đề

-Đối tượng thuyết minh: xe

Hoạt động của thầy Trò Ghi bảng

-Yêu cầu hs đọc văn bản: xe

đạp

- Xác định đối tượng thuyết

minh

? Chia bố cục bài văn này

gồm mấy phần

? Phần mở bài giới thiệu vấn

đề gì

? Trong bộ phận cấu tạo

chiếc xe đạp gồm có những

bộ phận nào

? Phần kết bài nêu nội dung

gì

-GV chiếu bộ phận xe đạp

? Hệ thống truyền động gồm

những bộ phận nào? Tác

dụng của nó như thế nào?

? Hệ thống điều khiển gồm

những bộ phận nào Tác

dụng

? Hai bộ phận đó giúp ta

điều gì?

? Hệ thống chuyên chở như

thế nào? Dùng làm gì ?

? Bài văn thuyết minh viết

theo phương pháp gì

? So sánh phương pháp miêu

tả chiếc xe đạp với phương

pháp thuyết minh chiếc xe

đạp

? Khi thuyết minh yêu cầu

tri thức của người thuyết

minh như thế nào?

? Phương pháp thuyết minh

mà bạn sử dụng trong bài có

phù hợp không? Nhận xét về

ngôn ngữ trong bài văn

? Muốn làm bài văn thuyết

minh ta cần xác định vấn đề

gì

? Bố cục văn thuyết minh gồ

Trả lời Theo dõi trả lời

Hs so sánh theo bảng

Đọc Nghe

Thảo luận Trình bày

đạp

B Bố cục

1 Mở bài: “có… sức người” -Xe đạp là phương tiện giao thông

2 Thân bài: “xe đạp… thể thao”

-Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của xe đạp

- Lợi ích trong việc đi xe đạp

3 Kết bài:

-Vị trí xe đạp trong tương lai

C Phương pháp thuyết minh: Phương pháp phân tích

D Ngôn ngữ :chính xác, dễ

hiểuÔ3

* Ghi nhớ tr 140

III Luyện tập

Đề: Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam

1 Mở bài:

-Chiếc nón lá là loại nón được làm bằng lá

- Tô điểm nét duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam

2 Thân bài:

a Hình dáng? Làm bằng nguyên liệu gì? Cách làm nón?

b Vùng nào nổi tiếng làm nghề nón?

c Tác dụng của nón?

d Hình tượng của nón trong

ca dao, điệu múa?

e Em có nghĩ rằng nón lá trở thành biểu tượng của người phụ nữ Việt Nam?

Hoạt động của thầy Trò Ghi bảng

mấy phần? Nhiệm vụ từng

phần

-GV cho hs đọc ghi nhớ/140

* GV giới thiệu cách thức

làm nón lá và chiếu đèn bố

cục bài văn thuyết minh về

chiếc nón

- Phân nhóm thảo luận

(2phút)

- GV nhận xét cho điểm

3 Kết bài -Cảm nghĩ về chiếc nón lá Việt Nam

C Củng cố, dặn dò:

- Viết bài hoàn chỉnh



I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

II.TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Oån định lớp

2 Kiểm tra bài cũ:

- Để làm bài văn thuyết minh được tốt ta phải làm những gì?

- Trình bày bố cục bài văn thuyết minh

3 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

Hoạt động 1: Trước tiết học 1, 2 tuần GV

phải thường xuyên nhắc nhở, đôn đốc, kiểm

tra sự chuẩn bị của HS

Hoạt động 2: GV chỉ định 3 HS trình bày bản

danh sách các tác giả ở địa phương

- GV bổ sung thêm những tác giả có vị trí

nhất định trong sự phát triển văn học của

cả nước hoặc ở địa phương

Hoạt động 3: GV phân công mỗi nhóm đọc

- HS tìm kiếm những tư liệu về nhà văn, nhà thơ ở quê mình

- HS trình bày những tư liệu về tác giả theo phần đã chuẩn bị: tiểu sử, hoạt động văn học, tác phẩm chính…

- Các HS khác bổ sung hoặc phát hiện những chi tiết thiếu chính xác trong phần chuẩn bị

- Mỗi nhóm cử một đại diện lên đọc một

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG CỦA TRÒ

một bài thơ, bài văn viết về địa phương mà

HS thích (tác giả không nhất thiết phải là

người ở địa phương )

- GV bổ sung những tiêu chuẩn cơ bản khi

tuyển chọn văn- thơ theo một yêu cầu

nào đó ( giá trị nội dung, nghệ thuật, bản

sắc địa phương, sở thích cá nhân… của tác

giả đó )

Hoạt động 4: GV tổng kết, rút ra những kinh

nghiệm

- Tuyên dương hoặc cho điểm những

nhóm, cá nhân chuẩn bị tốt

bài thơ, bài văn viết về địa phương mình

- Các HS khác trao đổi ý kiến về những tác phẩm ấy ( Cúng có thể có những HS không tán thành chọn các tác phẩm ấy mà đề xuất những tác phẩm khác)

4 Củng cố

5 Dặn dò:

- Chuẩn bị bài Dấu ngoặc kép

