GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 3 CỘT HÀ GIANG

Giúp Hs : - cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời.. Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu tr

trung tâm trợ giúp giáo viên giáo án các lớp THCS MÔN nGữ VĂN liên hệ

phạm văn tín đt 01693172328 đủ giáo án

3 cột ,2 cột

Ngày soạn : / / 2010 Ngày giảng : / / 2010

Tuần : 1 Tiết : 1-2

Bài 1

văn bản

thanh tịnh

a mục tiêu cần đạt

Giúp Hs : - cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời

- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm

b chuẩn bị

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên

chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s

đọc , chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng

chậm , hơi buồn , lắng sâu ;

chú ý giọng nói của nhân vật

'' tôi '' , ngời mẹ và ông đốc

G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp

? Yêu cầu h/s nhận xét cách

đọc của bạn ?

? Đọc thầm chú thích ? Nêu

ngắn gọn về tác giả Thanh

Tịnh ?

? Cho h/s hỏi - đáp chú thích ,

lu ý chú thích 2, 6, 7 ?

? Câu chuyện đợc kể theo

trình tự bố cục ntn ?

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn

bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng

bừng rộn rã '' Nỗi nhớ về

buổi tựu trờng của tác giả đợc

khơi nguồn từ thời điểm

nào ? Quang cảnh ra sao ?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng

đợc diễn tả theo trình tự nào ?

Tìm

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học

và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích

Câu chuyện đợc kể theo trình

tự thời gian của buổi tựu tr-ờng (theo dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời

kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

I Đọc , chú thích

1 Tác giả : ( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đ ọc- hiểu văn bản

1 Diễn biến tâm trạng và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu tr-ờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng những từ ngữ diễn tả tâm

trạng nhân vật '' tôi'' ? Phân

tích giá trị biểu cảm của

những từ ngữ ấy ?

? Hãy tìm những hình ảnh ,

chi tiết chứng tỏ tâm trạng

( nhân vật ''tôi'' trên con đờng

cùng mẹ tới trờng) hồi hộp ,

cảm giác ngỡ ngàng của nhân

vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

đờng tới trờng ?

? Em có nhận xét gì về sự

thay đổi trong tâm trạng nhân

vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên

đờng ?

- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ

- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng bừng , rộn rã

Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ

và hiện tại Chuyện đã xảy ra

từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

- Cảm thấy trang trọng và

đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ

đợc cầm bút , thớc nh các bạn khác

Lần đầu tiên đợc đến trờng ,

đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định

Từ hiện tại quá khứ

Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng

b Trên con

đờng cùng

mẹ tới trờng

Cảm thấy trang trọng ,

đứng đắn Vừa muốn

mình trong việc cầm bút ,

th-ớc và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa

bé lần đầu tiên đợc đến tr-ờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp ta hình dung t thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú

bé

thử sức và khẳng định mình Háo hức

3

? Hãy tìm những chi tiết

chứng tỏ tâm trạng và cảm

giác của nhân vật ''tôi'' khi

đến trờng nghe ông đốc gọi

tên ? Hãy phân tích ?

G: Từ tâm trạng háo hức ,

hăm hở trên đờng tới trờng

chuyển sang tâm trạng lo sợ

vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ, ngập

ngừng , đây là sự chuyển biến

tâm lí rất phù hợp của một

đứa trẻ lần đầu tiên đợc đến

trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc

gọi tên h/s nhân vật ''tôi'' lại

bất giác dúi đầu vào lòng mẹ

nức nở khóc ? Em có cảm

thấy chú bé này là ngời yếu

đuối hay không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

- Sân trờng hôm nay dày đặc ngời Ai cũng quần áo sạch

sẽ

- Ngôi trờng vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thờng

lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì bất giác dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

đến trờng và khi nghe

ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay

mẹ bớc vào lớp

Bỡ ngỡ , lo

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm

trạng và cảm giác của ''tôi''

khi bớc vào chỗ ngồi lạ lùng

ntn ?

với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì

cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật

kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã

thấy quyến luyến Tất cả

đó là

trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên

4

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối

truyện tác giả đa hình ảnh ''

con chim liệng bay cao ''

có ý nghĩa gì ?

N2: Dòng chữ '' Tôi đi học ''

kết thúc truyện có ý nghĩa

gì ?

gọi h/s các nhóm thảo luận

và trình bày

sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngời bạn mới ấy sẽ

là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con

chim non liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự do nô

đùa , thả diều đã chấm dứt để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng ,

đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng có sự quản lí chặt chẽ hơn

N2 : Cách kết thúc truyện rất

tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai

đoạn mới trong cuộc đời đứa

G bổ sung , sửa chữa và chốt

lại vấn đề đã nêu

? Em có cảm nhận gì về thái

độ cử chỉ của những ngời lớn

( ông đốc, thầy giáo đón nhận

học trò mới , các bậc phụ

huynh ) đối với các em bé lần

đầu đi học ?

trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm

tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ

cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em trong buổi tựu trờng đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng đang

lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung

đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

5

G: Những h/ả về ngời lớn cho

thấy trách nhiệm , tấm lòng

của nhà trờng , gia đình đối

với các em h/s Đây thực sự

là những dấu ấn tốt đẹp ,

những kỉ niệm trong sáng ,

ấm áp không thể phai nhoà

trong kí ức tuổi thơ , giúp các

em tự tin , vững vàng hơn Đó

còn là môi trờng giáo dục ấm

áp , nơi nuôi dỡng tâm hồn trí

tuệ và tình cảm của những thế

hệ tơng lai của đất nớc

Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/s

tổng kết

? Hãy tìm và phân tích những

h/ả so sánh đợc nhà văn sử

dụng trong truyện ngắn này ?

cời đón h/s vào lớp cũng là một ngời vui tính thơng yêu h/

s

'' Tôi quên thế nào đợc '' '' ý nghĩ ấy thoáng qua '' '' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần diễn tả cụ thể , rõ ràng những

? Nhận xét về đặc sắc nghệ

thuật và sức cuốn hút của tác

phẩm ?

cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn

a Đặc sắc nghệ thuật :+

Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng + Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,

6

Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9

Hoạt động 4 : Hớng dẫn

luyện tập

? Yêu cầu h/s làm bài tập 1

( Nhóm 1 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi

đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những

ng-ời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Hs đọc ghi nhớ

Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả

bài

- Cảm xúc chân thực , thiết

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

tợng của em trong buổi khai

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2

)

tha

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc , ấn tợng nhất

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

Ngày soạn : / / 2010 Ngày giảng : / / 2010

Tuần : 1 Tiết : 3

tiếng việt

cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

7

A mục tiêu.

Giúp h/s : - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp

độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Thông qua bài học , rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp

B chuẩn bị

G: Giáo án , bảng phụ

H: Đact và xem phần tìm hoi bài

C lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa

từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm

vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1 : Hình thành

khái niệm từ ngữ nghĩa rộng ,

từ ngữ nnghĩa hẹp

G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ

trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng

Hs quan sát sơ đồ

I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ

thú , chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' voi ,

h-ơu '' Từ chim rộng hay hẹp

hơn nghĩa của

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ '' thú , chim , cá ''

8

từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng

hay hẹp hơn nghĩa của từ '' cá

rô , cá thu '' Vì sao ?

? Các từ '' thú , chim , cá ''

rộng hơn nghĩa của những từ

nào ? Đồng thời hẹp hơn

nghĩa của những từ nào ?

G : Nh vậy từ '' động vật '' là

từ có nghĩa rộng Từ '' voi ,

hơu , tu hú , sáo '' là từ có

nghĩa hẹp

? Vậy em hoi thế nào là một

từ ngữ có nghĩa rộng và nghĩa

hẹp ?

? Một từ ngữ có thể vừa có

nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp

đợc không ? Tại sao ?

? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK /

10 ?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn h/s

luyện tập

Gv hớng dẫn h/s tự làm bài

- Các từ '' thú , chim , cá ''

có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú ''

và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ

khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là

t-ơng đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần

* Ghi nhớ

II Luyện tập

1

? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá

nhân

áo

quần dài , quần đùi áo

dài , áo sơ mi

b Vũ khí

Súng Bom

súng trờng , đại bác bom

bi , ba càng

Bài 1:

Bài 2 : 9

a Chất đốt c Thức ăn e Đánh

b Nghệ thuật d Nhìn

Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm

đó thắng

a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

IV H ớng dẫn về nhà :

Học thuộc phần ghi nhớ

Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng