Hoạt động cảu thầy và trò TG Hoạt động 1: Khởi động 2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một trong những đặc trng quan träng t¹o nªn v¨n b¶n ph©n biÖt v¨n bản với những câu hỏi hỗn[r]
Trang 1Ngày soạn: 16/8/08
Ngày giảng:18/8/08
Tiết 1+2 Bài 1: Văn bản
A mục tiêu
tựu # đầu tiên trong đời
Tịnh
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án, SGK, SGV, các liệu TLTK về ngày đầu đi học
2 Học sinh: Vở ghi, SGK, vở soạn, kỉ niệm của bản thân
c Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Trong cuộc đời mỗi con # những
giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt càng
đáng nhớ hơn là những kỉ niệm các ấn
của ngày tựu # đầu tiên
Truyện ngắn Tôi đi học diễn tả cảm
xúc ấy ở nhân vật tôi, gieo vào lòng ta
bao nỗi niềm bâng khuâng, bao dung
cảm nhẹ nhàng trong sáng
Hoạt động 2: Đọc, tìm hiểu văn bản 15 I Đọc và tìm hiểu chú thích
- Giáo viên B dẫn cách đọc
đọc mẫu 1 đoạn
1 Đọc văn bản
Gọi 1-2 học sinh đọc tiếp nhận xét
uốn nắn cách đọc
2.Tìm hiểu chú thích
? Trình bày những nét chính về tác
giả?
a Tác giả:
Thanh Tịnh (1911-1988), thành phố Huế Các sáng tác đều toát lên vẻ đằm
Trang 2thắm, tình cảm êm dịu trong trẻo.
? Cho biết những nét khái quát về tác
phẩm Tôi đi học ?
b Tác phẩm
In trong tập Quê mẹ (1941) toàn tác
phẩm là những kỷ niệm mơn man của buổi tựu # qua hồi của nhân vật tôi
- Giáo viên yêu cầu học sinh đọcchú
thích từ khó trong SGK
c Từ khó
cục nào?
(Theo dòng hồi của nhân vật
tôi)
7 II Bố cục
Chia 3 phần : P1 : từ đầu đến ngọn núi : tâm trạng của
tới # P2: tiếp -> nghỉ cả ngày nữa : Cảm nhận của “ tôi” lúc ở sân #
P3 Còn lại: Cảm nhận của “ tôi” trong lớp học
II Tìm hiểu văn bản
Gv yêu cầu học sinh đọc chú ý vào
phần đầu của văn bản và cho bết :
? Kỉ niệm ngày đầu đến # của
nhân vật tôi gắn với không gian thời
gian cụ thể nào ?
20 1 Cảm nhận của nhân vật “ Tôi” trên
? Vì sao không gian và thời gian ấy trở
thành kỉ niệm trong tâm trí tác giả ?
Đó là thời điểm và nơi chốn quen
thuộc gần gũi , gắn liền với tuổi thơ
của tác giả
- Thời gian : buổi sáng cuối thu
và hẹp
? Tìm những chi tiết cho thấy sự đổi
khác trong nhận thức và tình cảm của
nhân vật “ tôi” trong ngày đầu tới
# ?
- Sự thay đổi :
này tự nhiên thấy khác + Không đi chới nô đùa với bạn …
? Theo em những chi tiết này có ý => những chi tiết báo hiệu sự thay đổi
Trang 3nghĩa gì ? trong nhận thức của nhân vật tôi khi
thấy mình đã lớn
Gv yêu cầu học sinh đọc đoạn văn từ “
trong chiếc áo vải …ngọn núi”
? Hãychỉ ra biện pháp nghệ thuật đặc
sắc trong đoạn văn trên ?
Nghệ thuật : kể , miêu tả và đặc biệt
nghệ thuật so sánh :
Buổi tựu # chỉ cầm hai quyển
sách, mà thấy “ nặng”, “bàn tay ghì
thật chặt” mà sách vẫn “ xệch ra chếch
đầu chúi xuống đất”, cái ý nghĩ “ chắc
so sánh với “ làn mây :B ngang trên
ngọn núi”
? Tác dụng của các biện pháp nghệ
thuật nói trên ?
- Đó là những tâm trạng, cảm giác: + Cùng mẹ đến #
+ Nhìn ngôi # ngày khai giảng + Đón nhận giờ học đầu tiên
=> Với nghệ thuật miêu tả , kể chuyện ,
so sánh tác giả đã làm nổi bật lên ý nghĩ non nớt và ngây thơ, trong sáng và hồn nhiên của nhân vật tôi
Tiết2:
Học sinh chú ý vào văn bản từ “
B sân # -> lo sự vẩn vơ”
17 2 Cảm nhận của nhân vật tôi lúc ở sân #
? Cảnh B sân # làng Mĩ Lí :
lại trong tâm trí tác giả có gì nổi bật ?
- (# + rất đông #
+ # nào cũng đẹp
gì ?
Phản ánh không khí đặc biệt của ngày
khai # qua đó bộc lộ tâm trạng
sâu nặng của tác giả đối với mái #
tuổithơ
? Hãy tìm chi tiết cho thấy cảm nhận
của nhân vật tôi B khi đi học và sau
khi đi học ?
(B khiđi học Khi đi học
- # là nơi xa lạ
- # cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng
- # xinh xắn vừa oai nghiêm
cái đình Lòng đâm lo sợ vẩn vơ
Trang 4? Tại sao lại có sự khác nhau trong suy
nghĩ của nhân vật tôi B và khi đi
học ?
Là bởi vì B đây nhân vật tôi
có ý thức về việc đi học, còn giờ đây
ngôi # sẽ là # bạn gắn bó với
em ….
? Từ đó em cảm nhận thế nào về
tâm trạng nhân vật tôi ?
Tâm trạng hồn nhiên ngây thơ trong
buổi tựu # …Có thể thấy Thanh
Tịch ghi lại rât sống động, rất chân
thực những biến thái tâm lí của những
cậu học trò mới : Họ bỡ ngỡ đứng nép
bên # thân , chỉ dám nhìn một nửa
hay dám đi từng B nhẹ, họ con
chim non đứng bên bờ tổ , nhìn quãng
trời rộng muốn bay còn ngập
ngừng e sợ …
Học sinh chú ý vào phần văn bản “ sau
một hồi …đến nghỉ cả ngày nữa”
? Tìm chi tiết cho thấy cảm giác của
nhân vật tôi khi nghe tiếng trống ? - Khi nghe tiếng trống # :cảm thấy
“chơ vơ , lúng túng vụng về,
…
? Khi nghe thấy giáo gọi tên thì cảm
giác thế nào ?
- Khi nghe thầy gọi : + Tim ngừng đập + Giật mình lúng túng + Quên cả mẹ
+ dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
? Em có cảm nhận thế nào về tiếng
khóc của những cậu học trò ?
Khóc một phần vì lo sợ, một phần vì
sung B Đó là giọt B mắt báo
hiệu sự thành
- Ông đốc và thầy giáo trẻ:
+ Ông đốc từ tốn, bao dung
Trang 5+ Thầy giáo trẻ vui tính, giàu tình
0 yêu
? Qua những chi tiết trên em hiểu gì
về nhân vật tôi ?
=> Nhân vật tôi là # giàu cảm xúc với # với lớp, # thân Trong buổi đầu đi học cậu bé đã có sự thành trong nhận thức và tình cảm Học sinh đọc phần cuối
15 3 Cảm nhận của nhân vật tôi trong lớp học
? Những cảm giác mà nhân vật tôi cảm
- Cảm giác thấy mùi 0 lạ, mọi vật
đều thấy lạ và hay, nhìn thấy bàn ghế bạn bè hề quên mà thấy quyến luyến tự nhiên
? Hãy lí giải cảm giác đó của nhân vật
tôi ?
? Đoạn văn cuối của văn bản có hai chi
tiết : “ Một con chim liệng …nhìn theo
cánh chim”, “ Những tiếng phấn …lẩm
nhẩm đánh vần đọc” theo em những
chi tiết này có ý nghĩa thế nào ?
Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ
Bắt đầu thành trong nhận thức
và việc học hành của bản thân…
sáng nảy nở trong nhân vật tôi ngay trong những buổi đầu tiên đến #
? Nêu những nghệ thuật đặc sắc của
truyện ? sử dụng những hình ảnh so
sánh giàu hình ảnh , giàu sức gợi cảm
nhiên 0 sáng trữ tình
- Bó cục theo dòng hồi , cảm
nghĩ của nhân vật
- Sự kết hợp hài hoà giữa kể miêu tả
với bộc lộ tâm trạng cảm xúc
Trang 6? Theo em sức cuốn hút của tác phẩm
- Bản thân tình huống truyện
- Tình cảm của # lớn đối với các
em
- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi #
và cách so sánh giàu sức gợi cảm của
tác giả
? Nêu nội dung cơ bản của truyện ?
Học sinh dựa vào phần ghi nhớ trả
lời
Giáo viên yêu cầu học sinh đọc ghi
nhơ SGK
- Giáo viên B dẫn học sinh làm
bài tập 2 SGK
4 Củng cố - dặn dò
- Học sinh thảo luận
- Giáo viên giảng củng cố bài
5 B dẫn học bài
Về nhà làm bài tập trong SGK
soạn bài Trong lòng mẹ : Đọc kĩ văn bản , chú câu hỏi đọc hiểu văn bản
Trang 7
-Ngày soạn: 19/ 8/08
Ngày giảng:21/8/08
Tiết 3
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A mục tiêu
- Học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học rèn lyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án + SGK + SGV + các ví dụ minh hoạ
2 Học sinh: Vở ghi + SGK + Vở soạn
C Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Trong chơng trình ngữ văn 7 đã
học 2 mối quan hệ về nghĩa của từ
(đồng nghĩa- trái nghĩa) Sang
ch-ơng trình ngữ văn 8 bài học này nói
về một mối quan hệ khác về nghĩa
của từ ngữ Đó là mối quan hệ bao
hàm Nói đến quan hệ bao hàm tức
là nói đến phạm vi khái quát của
nghĩa từ ngữ
Hoạt động 2: Hình thành kiến
thức mới
23 I Từ nghĩa rộng-từ nghĩa hẹp
- Cho học sinh quan sát sơ đồ
trong SGK
1 Bài tập: SGK
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn
hay hẹp hơn nghĩa của các từ thú,
chim, cá? Vì sao?
Trang 8- Động vật rộng hơn (vì nó bao hàm thú, chim, cá)
? Nghĩa của từ rộng hơn…cá
thu? Vì sao?
- Nghĩa của các từ: Thú, chim, cá rộng hơn
? Nghĩa của các từ: Thú, chim, cá
rộng hơn nghĩa của những từ nào?
Hẹp hơn nghĩa của những từ nào?
- Rộng hơn: Voi, hơu, tu hú, cá rô
- Hẹp hơn: Động vật
2 Nhận xét
? Từ việc phân tích bài tập em rút
ra nhận xét gì?
- Học sinh thảo luận nhóm 3 phút
- Đại diện thảo luận - nhận xét
- Giáo viên nhận xét - dùng sơ đồ
để nhận xét
? Một từ ngữ nh thế nào thì đợc
coi là có nghĩa rộng, nghĩa hẹp?
3 Ghi nhớ: SGK
- Học sinh dựa vào ghi nhớ thảo
luận
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện
tập
17 II Luyện tập
- Giáo viên h0 dẫn học sinh
làm bài tập 1, 2, 3, 4 tại lớp
Bài tập 1 Bài tập 2:
a Chất đốt
- Yêu cầu học sinh lên bảng làm,
các học sinh khác nhận xét
- Giáo viên kết luận chung
Học sinh đọc bài tập 3
GV yêu cầu học sinh thảo luận
b Nghệ thuật
c Thức ăn
d Nhìn
e đánh Bài tập 3
Động vật
Cá
Thú Chim
Tu hú
Voi
Cá rô
Trang 9nhóm
Yêu cầu học sinh trình bày kết quả
Học sinh đọc yêu cầu của bài tập 4
Học sinh làm bài
GV kết luận
a Xe cộ : xe đạp, xe máy, mô tô, ôtô
b Kim loại : sắt , thép , đồng kẽm … Bài tập 4
4 Củng cố - dặn dò
? Thế nào là từ ngữ có nghĩa rộng, nghĩa hẹp? Cho ví dụ?
- Học sinh thảo luận
- Giáo viên giảng củng cố bài
- Giáo viên dặn dò học sinh về nhà làm bài tập 5, soạn bài trờng từ vựng
Ngày soạn: 20/8/08
Ngày giảng:231/8/08
văn bản
A mục tiêu
- Học sinh nắm đợc chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết 1 văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối t-ợng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
B Chuẩn bị
1 Giáo viên: Giáo án + SGK + SGV + các bài tập có tính thống nhất.
2 Học sinh: Vở ghi + SGK + Vở soạn
C Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra đầu giờ:
3 Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Tính thống nhất về chủ đề của văn
bản là một trong những đặc trng quan
trọng tạo nên văn bản phân biệt văn
bản với những câu hỏi hỗn độn với
những chuỗi bất thờng về nghĩa
Trang 10- Tính thống nhất về chủ đề của văn
bản đợc thể hiện trên cả 2 bình diện
nội dung và cấu trúc - hình thức
Hoạt động 2: Hình thành kiến
thức mới
13 I Chủ đề của văn bản
- Qua phần đọc hiểu văn bản Tôi đi
học Giáo viên hớng dẫn học sinh
thảo luận 2 câu hỏi trong SGK
1 Bài tập: SGK
2 Nhận xét
? Từ nhận thức trên em hãy cho biết
chủ đề của văn bản là gì?
- Học sinh thảo luận và thống nhất
khái niệm về chủ đề văn bản
- Giáo viên chốt ý
- Chủ đề văn bản là đối tợng và vấn đề chính (chủ yếu) đợc tác giả nêu lên, đặt
ra trong văn bản
3 Ghi nhớ (1): SGK Học sinh đọc văn bản SGK
GV chuyển ý
15 II Tính thống nhắt về chủ đề của văn bản
1 Bài tập
- Phân tích tính thống nhất về chủ đề
của văn bản Tôi đi học
? Nhan đề văn bản Tôi đi học cho
phép dự đoán văn bản nói về chuyện
gì?
- Tôi đi học
? Đó là những kỷ niệm nào?
- Giáo viên B dẫn học sinh
phân tích sự thay đổi tâm trạng của
nhân vật tôi trong buổi tựu tr#
- Trên đ# đi học, trên sân tr# trong lớp học
- Giáo viên đặt ra và gợi ý học sinh
thảo luận 3 câu hỏi
2 Nhận xét
? Thế nào là tính thống nhất về chủ
Trang 11đề của văn bản?
? Tính thống nhất đ thể hiện ở
những ph diện nào trong văn
bản?
? Làm thế nào để có thể viết 1 văn
bản đảm bảo tính thống nhất về chủ
đề?
Tính thống nhất chủ đề văn bản là sự liên kết chặt chẽ , sự hoà hợp gắn bó của các bộ phận : nhan đề , từ ngữ giọng điệu , cốt truyện nhân vật …tạo thành một chinh thể thống nhất
0 diện : Nội dung và hình thức , cấu trúc
Cần xác định chủ đề thể hiện ở nhan
đề , đè mục , trong quan hệ giữa các phần của văn bản và từ ngữ then chốt
# lặp đi lặp lại … Học sinh đọc ghi nhớ SGK 3 Ghi nhớ: SGK
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập 12 III Luyện tập
- Giáo viên hớng dẫn học sinh làm
các bài tập trong SGK
- Cho học sinh hoạt động nhóm
đa ra mũi tên thống nhất
1 Bài tập 2: ý làm cho lạc đề: b, d
- Học sinh thảo luận nhóm đại
diện trình bày kết quả nhận xét
2 Bài tập 3:
- Giáo viên kết luận chung Có những ý lạc chủ đề: c, g
4 Củng cố - dặn dò
? Thế nào là tình huống về chủ đề của văn bản?
- Học sinh thảo luận
- Giáo viên giảng cố bài
- Giáo viên dặn dò viết 1 đoạn văn thể hiện tính thống nhất (với chủ đề bất kì), soạn bài bố cục văn bản