Giáo án Ngữ Văn 8 – Trường THCS Mai lâm

Tiến trình các hoạt động dạy và học Hoạt động của giáo viên – học sinh Hoạt động 1 :Khởi động: I.kiÓm tra: - Tình yêu thương mãnh liệt của chú bé Hồng đối với người mẹ được thể hiện ntn [r]

Ngày dạy: 20-8-2008………

Tiết 1 + 2 : Tôi đi học

Thanh Tịnh

A Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- Cảm nhận !" tâm trạng tới lớp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ tôi ” ở buổi tựu #%!5 đầu tiên trong đời

- Thấy !" ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi ! vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

1)Giáo viên:- Bài soạnvà tài liệu tham khảo

- Tranh, ảnh buổi tựu #%!5

2)Học sinh:- soạn bàivà kể lại một kỉ niệm sâu sắc của em trong ngày khai

#%!5

D Tiến trình các hoạt động dạy và học

Hoạt động của giáo viên – học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 :Khởi động

I)Kiểm tra:gv kiểm tra vở soạn của hs

II)Giới thiệu bài

Hoạt động 2: Bài mới;

?Trình bày những hiểu biết của em về

tác giả Thanh Tịnh

- Gv !& dẫn hs đọc:Đọc giọng

chậm, dịu, hơi buồn, lắng sâu Chú ý lời

nhân vật tôi, !5 mẹ, ông đốc

- Đọc lại các CT : 2, 6, 7

?Cảm xúc về buổi tựu #%!5 đầu tiên

của nhân vật tôi !" khơi nguồn từ thời

điểm nào?

I Đọc hiểu văn bản:

1 Tác giả

- Thanh Tịnh(1911-1988) quê ở Huế

- truyện ngắn của ông đậm chất trữ

tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu trong trẻo

2 Tác phẩm Trích trong tập Quê mẹ 1941

3 Đọc, tìm hiểu chú thích

II Phân tích

1)Khơi nguồn kỉ niệm:

Từ hiện tại:- Vào cuối thu

- Thấy mấy em nhỏ rụt rè núp !& nón mẹ…=>gợi nhân vật tôi nhớ lại buổi học đầu tiên cùng những kỉ niệm trong sáng

Kỉ niệm ngày đầu tiên đến #%!5 của

“tôi” !" kể theo trình tự không gian

và thời gian nào?(trên !5 tới #%!5

 nhìn thấy ngôi #%!5  ngồi vào

chỗ của mình; từ hiện tại nhớ về dĩ

vãng):

?Buổi đầu !" mẹ dẫn đi trên con

!5 làng thân thuộc ! “tôi” lại có

cảm nhận về con !5 và cảnh vật ấy

ntn? Vì sao nhân vật “tôi” lại có cảm

giác ! vậy?

Hs thảo luận nhóm( Lần đầu tiên !"

đến #%!5( *!& vào một thế giới mới

lạ)

- Chi tiết “ tôi không học… sơn nữa ” có

ý nghĩa gì?

- Có thể hiểu gì về NV “ tôi ” qua chi

tiết “ Ghì thật chặt hai quyển …” và “

muốn thử sức mình tự cầm bút #!& ”?

* TL nhóm : Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có

!5 thạo mới cầm nổi mút #!&( tác

giả nhận xét : “ ý nghĩ ấy…trên ngọn

núi” Hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa

của BPNT !" sử dụng trong câu văn

trên ”?

(NTSS  kỷ niệm đẹp, đề cao việc học)

- HSđọc: /%!& sân #%!5…vẩn vơ”

Cảnh #%!& sân #%!5 làng Mĩ Lí trong

tâm trí tác giả có gì nổi bật?

- Cảnh #!" !" nhớ lại có ý nghĩa gì?

(Không khí ngày khai #%!5( tinh thần

hiếu học, tình cảm sâu nặng của tác giả

đối với mái #%!5A

- GV: khi !- đi học, nhân vật “tôi” chỉ

thấy ngôi #%!5 Mĩ Lí cao ráo và sạch

sẽ hơn các nhà trong làng ! lần

đầu tiên đến #%!5( cậu bé lại thấy

2)Tâm trạng, cảm giác của nhân vật “ tôi ” trong buổi tựu #%!5 đầu tiên

a Khi cùng mẹ đi trên !5 tới #%!5

- Con !5 cảnh vật vốn quen giờ cảm thấy lạ

- Có sự thay đổi lớn trong lòng

- Thấy mình lớn lên, nhận thức về sự nghiêm túc học hành

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với

bộ quần áo mới, vở mới

- Muốn !" chững chạc ! bạn

=>Hình ảnh so sánh, giàu sức gợi cảm, gắn với thiên nhiên trong sáng,trữ tình

Nhờ những hình ảnh ấy, ý nghĩ nhân vật !" !5 đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn

b Khi đứng giữa sân #%!5

- Sân #%!5 rất đông !5

- !5 nào cũng đẹp: quần áo sạch sẽ,

!= mặt #!= vui, sáng sủa

=>Hình ảnh so sánh có tác dụng diễn tả cảm xúc,tâm trạng và sự đổi thay nhận thức của nhân vật “tôi”

#%!5 làng Mĩ Lí trông vừa xinh xắn,

vừa oai nghiêm ! cái đình làng Hoà

ấp Hình ảnh so sánh : “ %!5… !

cái đình ” có ý nghĩa gì?

HSđọc “cũng ! tôi…cảnh lạ”

- Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu

tiên đến #%!5 học, tác giả dùng hình

ảnh so sánh nào? ý nghĩa của hình ảnh

so sánh đó?

(Miêu tả sinh động, khát vọng bay bổng)

HS đọc “Ông đốc…mái tóc tôi”

- Khi chờ nghe đọc tên, cảm giác của

NV “tôi” ! thế nào?

HS đọc “Một mùi != lạ …có thật”

? Khi *!& vào lớp học, nhân vật “tôi”

cảm nhận !" những điều gì

HS trả lời, gv chốt lại:

+Lạ:vì lần đầu vào lớp

+Không xa lạ vì bắt đầu có ý thức

những thứ đó sẽ gắn bó với mình

- Những chi tiết cuối văn bản nói thêm

điều gì về NV “tôi”?

(yêu thiên nhiên, tuổi thơ ! yêu cả

việc học)

- Qua dòng hồi #!1 của nhân vật

“tôi”,Em có cảm nhận gì về thái độ, cử

chỉ của những !5 lớn đối với các em

bé lần đầu tiên đi học?

(Mọi !5 yêu #!=( chăm chút,

khuyến khích)

Hoạt động 3:

- Nhận xét về đặc sắc NT của truyện?

- Sức cuốn hút của tác phẩm, theo em

!" tạo nên từ đâu? trong các ý kiến

sau, em đồng ý với ý kiến nào?

- Cảm thấy mình bé nhỏ so với #%!5

 lo sợ

*Khi nhìn các bạn: “Họ !…”

Hình ảnh so sánh nói lên những biến thái tâm lí đáng yêu của những cậu học trò mới

* Khi ông đốc gọi tên

- Hồi hộp chờ nghe tên mình

- giật mình lúng túng khi gọi đến

- Cảm thấy sợ khi sắp phải xa mẹ

c) Khi cùng các bạn đi vào lớp

- Cảm thấy mình *!& vào một thế giới khác và cách xa mẹ hơn bao giờ hết

 giàu cảm xúc với #%!5( !5 thân

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi vật, với bạn

- Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin

=>Tóm lại:Tác giả đã diễn tả thật tinh

tế tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của cậu học trò mới lần đầu đến #%!5

3)Các nhân vật !5 lớn;

- Ông đốc: từ tốn, bao dung

- Thầy giáo trẻ; vui tính, giàu tình

#!=

- Các phụ huynh:quan tâm chu đáo cho con em

III Tổng kết

1)Nghệ thuật:

-Truyện !" bố cục theo dòng hồi

#!1( cảm nghĩ của nhân vật theo trình

tự thời gian của buổi tựu #%!5

a)Bản thân tình huống truyện(buổi tựu

#%!5 đầu tiên)

b)Tình cảm ấm áp, trìu mến của !5

lớn với các em nhỏlần đầu đến #%!5

c)Hình ảnh thiên nhiên, ngôi #%!5 và

các hình ảnh so sánh giàu sức gợi cảm

d)Những kỉ niệm trong sáng của tác giả

ở buổi tựu #%!5 đầu tiên !" diễn tả

theo trình tự thời gian

Hoạt động4:

HS thảo luận, gv chốt lại

- Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm

- Giọng văn nhẹ nhàng, giàu cảm xúc-> Tạo chất trữ tình cho tác phẩm

2)Nội dung:sgk

IV Luyện tập

1)BT1 : Gợi ý

- Dòng cảm xúc ấy diễn biến ntn trong

*!& tựu #%!5 đầu tiên của NV “tôi”?

- Dòng cảm xúc ấy !" bộc lộ ra sao?

(thiết tha, gắn bó với những kỷ niệm thời thơ ấu; yêu quý, nhớ một cách sâu sắc, chi tiết)

2)BT2:văn bản là một sự kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm

Em hãy chỉ rõ sự kết hợp hài hoà của các yếu tố đó

D: Dặn dò

- Phân tích tâm trạng NV “tôi” trong buổi tựu #%!5 đầu tiên

- Làm BT2 (SGK); 1, 2, 4 (SBT)

- Soạn cấp độnkhái quát của nghĩa từ ngữ

-Soạn “Trong lòng mẹ”

Ngày 22-8-2008

Tiết 3 : Cấp độ khái quát nghĩa của từ

A Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ

- Rèn luyện #! duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

B Chuẩn bị của giáo viên và hs

1)GV:- Bài soạn+tài liệu tham khảo

- Bảng phụ

2)HS: đọc #%!& bài ở nhà

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học;

Hoạt động của giáo viên – học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 :Khởi động:

I)Kiểm tra :Gvkiểm tra sự chuẩn bị bài

của hs

II)Giới thiệu bài:

Hoạt động 2:

- HS quan sát sơ đồ Chú ý cách trình

bầy thành ba hàng

- Nghĩa của từ “ động vật ” rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ “ thú, chim, cá ”?

Vì sao?

- Nghĩa của từ “ thú ” rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của các từ “ voi, !=2 ”?

- Qua phân tích, em hiểu ntn về phạm vi

khái quát nghĩa của từ ngữ?

- HS đọc ghi nhớ

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp

1 VD (Sơ đồ, SGK) 2)Nhận xét:

- Nghiãi của từ “động vật” rộng hơn nghiã của 3 từ thú, cá, chim->Phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của

3 từ trên

- Thú, cá, chim có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ: voi, !=2( tu hú…và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ động vật

* Ghi nhớ (SGK)

Hoạt động 3 :

BT1:Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ trong mỗi nhóm từ

bên.(HS hđ độc lập)

BT2:Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với

nghĩa của các từ ngữ ở mỗi nhóm

bên.(HS thảo luận nhóm)

BT3: tìm các từ ngữ có nghĩa !" bao

hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ

bên(hs hđ nhóm)

II Luyện tập

1 Lập sơ đồ

a Y phục :

- Quần : quần đùi, quần dài…

- áo : áo dài, áo sơ mi… b.Vũ khí :

-Bom : bom bi -Súng : súng #%!5( đại bác BT2 :

a Chất độc

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh BT3 :

c Hoa quả : quả cam, quả *!1( quả dứa…

d Họ hàng : ông, bà, cha, mẹ, bác, cô…

e Mang : xách, khiêng, gánh… BT4 :

a Thuốc lào

b Thủ quỹ

c Báo điện

d Hoa tai BT5 :

- ĐT có nghĩa rộng : khóc

- ĐT có nghĩa hẹp : nức nở, sụt sùi

E Dặn dò

- Học thuộc ghi nhớ

- Làm BT 6, 7 (SBT)

- Xem #%!& bài : %!5 từ vựng

Ngày 25-8-2008

Tiết 4 : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- Nắm !" chủ đề của VB, tính thống nhất về chủ đề của VB

- Biết viết một VB bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì

đối #!" trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần để nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

B Chuẩn bị của gv và hs:

1)GV:- Bài soạn.+Tài liệu tham khảo

- Bảng phụ (luyện tập)

2)HS:ôn lại kiến thức về văn bản(lớp 7) và đọc lại văn bản “Tôi đi học”

C Tiến trình các hoạt động dạy và học

Hoạt động của giáo viên – học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Khởi động:

I)Kiểm tra: gv kiểm tra sự chuẩn bị của

hs.Hãy nêu những yêu cầu cơ bản khi

tạo lập 1 văn bản

- Yêu cầu mạch lạc

- bố cục cân xứng hài hoà

- yêu cầu liên kết giữa các phần

- Văn bản phải thể hiện !" chủ đề #!

#!1 của !5 viết

II)Giới thiệu bài mới:Tính thống nhất về

chủ đề của văn bản là 1 yếu tố rất quan

trọng trong quá trình tạo lập văn

bản.Đây là yếu tố chi phối, ảnh !1

đến các yếu tố khác khi tạo lập văn bản

Hoạt động 2:Bài mới:

HS đọc lại VB “ Tôi đi học ”

- Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc

nào trong thời thơ ấu của mình?

(mẹ dẫn đến #%!5( ông đốc gọi tên,

xếp hàng vào lớp, bài học đầu tiên)

- Những kỷ niệm đó gợi lên cảm giác

I Chủ đề của VB

1 Ngữ liệu: VB : Tôi đi học 2.Nhận xét:

- Chủ đề :Những kỉ niệm, những cảm xúc sâu lắng về ngày đầu tiên đi học của Thanh Tịnh

ntn trong lòng tác giả?

(thấy mình đã lớn, bỡ ngỡ, rụt rè…)

- ND trả lời chính là chủ đề của VB “

Tôi đi học” Em thử phát biểu chủ đề của

VB ấy trong một câu

- Vậy em hiểu chủ đề của VB là gì?

 Ghi nhớ 1

- Căn cứ vào đâu em biết VB “ Tôi đi

học” nói lên những kỷ niệm của tác giả

về buổi tựu #%!5 đầu tiên?

HS:Căn cứ vào nhan đề và đối #!" của

văn bản

- Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng

hồi hộp in sâu trong lòng NV “ tôi ”?

- Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm

giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật

“ tôi ” khi cùng mẹ đến #%!5( khi vào

lớp?

- Từ việc phân tích trên, hãy cho biết

tính thống nhất về chủ đề của VB !"

thể hiện ntn?

HS trả lời, gv chốt lại:Tính thống nhất về

chủ đề văn bản !" thể hiện ở !=

diện hình thức và nội dung.Chúng không

xa rời hoặc lạc sang chủ đề khác

+Hình thức:căn cứ vào nhan đề, đối

#!"() từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi

!" lặp đi lặp lại và các câu văn

trực tiếp hoặc gián tiếp nhắc đến kỉ niệm

buổi tựu #%!5 của nhân vật

+Nôi dung: “Tôi đi học” là sự hồi

#!1 về tâm trạng và những kỉ niệm của

nhân vật Tôi

Chủ đề của VB là đối #!" và vấn đề chính mà tác giả nêu lên đặt ra trong VB

II Tính thống nhất về chủ đề của VB

1)Ngữ liệu:Văn bản “Tôi đi học”

2)Nhận xét: Tính thống nhất về chủ đề của VB “ Tôi đi học ”

a Nhan đề  nói về chuyện “ tôi đi học”

(những kỷ niệm của tác giả)

- Các câu đều nhắc đến kỷ niệm : + …lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm…

+ Tôi quên thế nào !"…

- Các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác : + Con !5 quen bỗng thấy lạ, cảnh vật

đều thay đổi

+ Thay đổi hành vi : không thả diều, nô

đùa  đi học

+ Cảm nhận về #%!5 cao ráo, sạch sẽ

+ Bỡ ngỡ, lúng túng… + Cảm thấy xa mẹ

- Từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học:Tựu

#%!5( đi học, sân #%!5( học trò, đánh vần

2 Ghi nhớ 2, 3 (SGK)

- Làm thế nào để bảo đảm tính thống

nhất của VB?( hs căn cứ vào ghi nhớ 3)

Hoạt động 3 :

-Làm việc cá nhân

-Thảo luận nhóm

III Luyện tập

BT1 : Tính thống nhất về chủ đề của VB

“ Rừng cọ quê tôi ”

a Đối #!" và vấn đề : Rừng cọ quê tôi

và sự gắn bó giữa !5 dân sông Thao với rừng cọ

- Thứ tự trình bày : + Miêu tả cảnh rừng cọ + Sự gắn bó giữa con !5 với rừng cọ

 Thứ tự hợp lý không thể thay đổi

b Chủ đề : -Rừng cọ quê tôi (đối #!"A và sự gắn

bó giữa…(vấn đề chính)

c Các từ ngữ thể hiện chủ đề : rừng cọ, cây cọ, thân cọ, lá cọ, chổi cọ,…

BT2 :

- ý lạc đề : b, d, e

D: Dặn dò

- Học thuộc ghi nhớ

- Làm BT3 (SGK); 3, 4 (SBT)

- Soạn : Bố cục văn bản

Ngày 27-8-2008

Tiết 5 + 6 : Trong lòng mẹ

Nguyên Hồng

A Mục tiêu cần đạt

Giúp HS :

- Hiểu !" tình cảnh đáng #!= và nỗi đau tinh thần của NV chú bé Hồng, cảm nhận !" tình yêu #!= mãnh liệt của chú đối với mẹ

- B!& đầu hiểu !" văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút của Nguyên Hồng : Chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1.GV:- Bài soạn+ tài liệu tham khảo

- ảnh tác giả

- Hồi kí “ Những ngày thơ ấu ”

2.HS:- Chuẩn bị bài soạn

- Tìm đọc toàn bộ tác phẩm

C.Tiến trình các hoạt động dạy và học

Hoạt động của giáo viên – học sinh Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Khởi động

I.KTBC:

1.Tóm tắt văn bản “Tôi đi học” và nêu

những đặc sắc của văn bản?

2.Phân tích tâm trạng của nhân vật

“Tôi”trong ngày đầu đến #%!5

II.Giới thiệu bài mới:

Hoạt động 2:Bài mới

- Trình bày những hiểu biết của em về

Nguyên Hồng?

- Xuất xứ của đoạn trích?

- Đọc chậm, tình cảm, chú ý từ ngữ thể

hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật tôivà

những từ ngữ, hình ảnh, lời nóidiễn tả hình

ảnh, thái độ của NV bà cô->giọng đay

nghiến, kéo dài

- Đọc kĩ chú thích : 5, 8, 12, 13, 14, 17

- Đoạn trích chia mấy phần? ND từng phần

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả :sgk

2 Tác phẩm

- “ Những ngày thơ ấu ” (hồi kí) gồm

9 !=Y 1938)

- “ Trong lòng mẹ ” là != IV

3 Đọc, tìm hiểu chú thích

4 Bố cục : 2 phần a.từ đầu-> “cũng phải có họ hàng

!5 ta hỏi đến chứ”:cuộc đối thoại giữa !5 cô cay độc và chú bé Hồng;ý nghĩ, cảm xúc của chú bé về

Gv gọi hs đọc từ đầu-> “kiếm sống bằng

cách đó”

?Qua đoạn đầu, em hiểu !" ntn về cảnh

ngộ của chú bé Hồng có gì đặc biệt

Gợi ý:+mồ côi cha

+mẹ phải sống tha != cầu thực

+Hồng phải sống nhờ những !5

bà con bên nội luôn ác cảm và tìm cách nói

xấu mẹ

?Đoạn văn vừa đọc có tác dụng gì?

Gợi ý:gợi ra 1 hoàn cảnh không gian và

thời gian, sự việc để nv bà cô xuất hiện

trong cuộc gặp gỡ đối thoại với đứa cháu

ruột mình Cuộc gặp ấy do bà cô chủ động

để đạt mục đích riêng

GV: trong cuộc gặp gỡ đối thoại ấy, tính

cach và tâm địa của bà cô Hồng hiện ra rõ

nét qua từng lời nói, nụ !5( cử chỉ và thái

độ

- Em có nhận xét gì về cử chỉ “ !5 hỏi ”

của bà cô? Vì sao là /!5 hỏi” chứ không

phải là lo lắng hỏi, nghiêm nghị hỏi lại

càng không phải là âu yếm hỏi?

(Không phản ánh đúng tâm trạng và tình

cảm của bà cô)

- Từ ngữ nào biểu hiện thực chất thái độ

của bà? (Rất kịch) (Rất giả dối, giả vờ)

- Sau lời từ chối của Hồng, bà cô hỏi lại

với giọng điệu ntn? Điều đó thể hiện cái

gì?

? Thái độ, giọng nói, nụ !5 của bà cô

giúp em cảm nhận ntn về mục đích của con

!5 này?

!5 mẹ bất hạnh

b.còn lại:cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ

và cảm xúc vui C!& cực điểm của chú bé Hồng

II Phân tích

1 Nhân vật bà cô

- Cử chỉ : !5 hỏi.->đánh vào tâm lí của chú bé, tỏ vẻ quan tâm, #!=

đứa cháu mồ côi

- Nét mặt: !5 rất kịch

- Giọng nói : ngọt ngào-> !- chịu buông tha.Sự dịu dàng ấy ! không hề có ý định tốt đẹp với đứa cháu nhỏ dáng #!=

=>muốn gieo rắc cho Hồng những ý nghĩ xấu về mẹ, chia rẽ tình cảm 2 mẹ con

- Mắt long lanh nhìn chằm chặp-> muốn kéo đứa cháu vào 1 trò chơi ác