lời nói miệng hay - Mục đích giao tiếp : Là đích giao tiếp, đó là mời bài viết có chủ đề trong thiếp mơqì, cảm ơn trong lời cảm ơn...đích thèng nhÊt, cã liªn kÕt, m¹ch l¹c, của văn bản l[r]
Trang 1Tuần 1
Ngữ văn bài 1
Kết quả cần đạt
- dầu nắm đình nghĩa truyền thuyết Hiểu nội dung ý nghĩa và những chi tiết # $ kì ảo của truyện Con Rồng cháu Tiên và Bánh
bánh giầy trong bài Kể hai truyện này
- Nắm định nghĩa về từ và ôn lại các kiểu cấu tạo từ tiếng việt đã học
ở bậc tiểu học
- Nắm mục đích giao tiếp và các dạng thức của văn bản
Ngày soạn : Ngày giảng :
Tiết 1 văn bản :
Con Rồng, cháu Tiên
( Truyền thuyết)
A Phần chuẩn bị :
I Mục tiêu cần đạt :
Giúp học sinh :
- Hiểu định nghĩa sơ 6 về truyền thuyết Hiểu nội dung ý nghĩa của truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên Hiểu ý nghĩa của những chi tiết
# kì ảo
- Rèn cho học sinh kĩ năng đọc, kể
- Giáo dục các em tự hào về nguồn gốc cao qíu của dân tộc
II Chuẩn bị :
1, Giáo viên : Nghiên cứu SGK, SGV + soạn giáo án, bảng phụ
2, Học sinh : Đọc văn bản, nghiên cứu và trả lời các câu hỏi SGK
B Phần thực hiện trên lớp :
ổn định tổ chức : (1’)
I Kiểm tra bài cũ: ( 5’) Kiểm tra SGK, vở ghi, vở soạn văn của học sinh.
Nhận xét
II Dạy bài mới :
* Giới thiệu bài : (1’)Theo nét đẹp văn hoá cổ truyền các dân tộc trên thế
giới S sáng tác những truyện thần thoại, truyền thuyết nhằm giải thích cội nguồn, tổ tiên của dân tộc mình M i dân tộc lấy một con vật nào đó làm vật tổ, gọi là “Tô tem”; có tô tem là con rắn, con gấu, con gà trống Riêng ở ta, tổ tiên dân tộc Việt chúng ta giải thích cội nguồn của mình bằng một “tô tem” độc đáo trong một truyền thống đậm đà chất thần thoại, đậm chất thơ; đó là truyền thuyết Con Rồng, cháu Tiên(ghi đầu bài )
Trang 2Đọc chú thích * trang 7.
Em hiểu thế nào về thể loại truyền thuyết ?
Phát biếu
Trong kho tàng truyền thuyết Việt Nam,
truyện Con Rồng, cháu Tiên là trang đầu
vàng son óng ánh để mở tiếp những trang
sau lunh linh kì áo
Truyền thuyết có sơ sở lịch sử, cốt lõi sự
thật lịch sử, các thể loại tác phẩm đều có
đặc điểm này Song so với các thể loại văn
học dân gian khác truyền thuyết có mối
liên hệ với lịch sử đậm đà hơn, rõ hơn Tuy
vậy truyền thuyết không phải là lịch sử, bỏi
đây là truyện, là tác phẩm nghệ thuật dân
gian, nó S có yếu tố “ Lí # hoá:
và yếu tố # kì ảo
Chuyển ý :
Để giúp các em hiểu và rung động về
biết bao đièu thú vị về câu chuyện
Nêu cách đọc : đọc với giọng kể rõ ràng,
nhấn mạnh các chi tiết li kì, #
Giọng Au cơ : lo lănngs; giọng Lạc Long
Quân : tình cảm chậm tãi
Đọc mầu
2 em đoch
Nhận xét- uốn nắn
Em hiểu tinh, thuỷ cung, thần nông,
tập quán là gì ?
SGK
dẫn HS cách kể chuyện: chú ya đến
ngôn ngữ kể cho phù hợp với từng nhân
vật
Kể chuyện :2 em m i em kể một phần
Văn bản trên có thể chia làm mấy phần ?
nội dung từng phần ?
3 đoạn
Đoạn 1 : Từ đầu -> cung điện Long Trang
=> Giới thiệu hình ánh Lạc Long Quân và
Âu Cơ
Đoạn 2 : Tiếp -> Lên S => Lạc Long
Quân và Âu Cơ kết duyên
I Đọc và tìm hiểu chung(10’)
1, Truyền thuyết :
- Là loại truyện dân gian kể về các nhân vật
và sự kiện có liên quan
đến lịc sử thời quá khứ
- Truyện có yếu tố
# kì ảo
- Thể hiện thái độ, cách
đánh giá của nhân dân
về các nhân vật và sự kiện nói đến
Trang 3Đoạn 3 : Còn lại => giải thích nguồn gốc
dân tộc Việt
Truyện giới thiệu Lạc Long Quân và Âu
Cơ
Tìm những chi tiết giới thiệu về Lạc Long
Quân ?
- Lạc Long Quân : nòi rồng, con trai thần
Long Nữ thần mình rồng, sống ở
, sức khoẻ vô địch, có nhiều phép lạ,
{ }giúp dân diệt trừ tinh, mộc
tinh,dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi và
cách ăn ở
Âu Cơ giới thiệu thế nào ?
- Âu Cơ : thuộc dòng họ thân nông, xinh
đẹp tuyệt trần, ở trên núi, có thú vui tao
nhã
Em thấy hình dáng của họ có điểm gì
giống nhau và khác nhau ?
Cả hai đều là nòi giống tiên rồng có
môi S sống khác nhau Lạc Long
Quân ở $ Âu Cơ sống ở trên cạn
Qua những chi tiết trên giúp em hiểu gì về
2 nhân vật này ?
- Cả hai đều kì lạ, lớn lao và đẹp đẽ
Để tô đậm cái cao quí phi S của 2 vị
ttổ tiên, ông cha ta đã sáng tạo ra những
chi tiết # kì áo không có trong
đời thực Họ không phải là S S
mà là những vị thần, mang nét phi S
xuất chúng: 1 S nòi rồng sức khoae vô
địch, có nhiều phép lạ giúp dân diệt trừ yêu
quái, dạy dân nghề nông Còn Âu Cơ thì
thuộc dòng tiên xinh đẹp tuyệt trần, tính
tình phóng khoáng tâm hồn thơ mộng,
thích đi du ngoại đến vùng đất có nhiều
hao thơm cỏ lạ Họ là những con S cao
đẹp
Chuyển ý :
Đôi trai tài gái sắc đó đã tìm đến với nhau
thế nào
Sự việc gì xảy ra khi 2 S gặp nhua ?
2 Sự tích “ cái bọc trăm trứng”(19’)
Trang 4- Lạc Long Quân và Âu Cơ kết duyên vợ
chồng
Âu Cơ và Lạc Long Quân cùng nhau lập
lên cung điện Long Trang xây dựng gia
đình hạnh phúc, ít lâu sau Âu Cơ có mang
Việc sinh con của Âu Cơ có điều gì kì lạ ?
- Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở
trăm con hồng hào khoẻ mạnh, lớn nhanh
thổi, khôi ngô tuấn tú
Em có nhận xét gì về các chi tiết này ?
Các chi tiết này kì lạ, hoang S $ đó là
sự # của nhân dân ta
Chi tiết đó có ý nghĩa gì ?( chi tiết cái bọc
trăm trứng nở ra trăm con)
Thảo luận nhóm nhỏ(bàn) Thời gian (3’)
Các nhóm # đại diên báo cáo kết
quả
- Điều kì lạ khác S là đến kì sinh nở “
Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng” rồi
“ trăm trứng nở ra trăm con” Điều thú vị
thứ nhất của câu chuyện là bằng những chi
tiết # kì áo, thần tiên hoá nguồn
gốc nòi giống dân tộc, chỉ một lần sinh nở
mà Âu Cơ cho ra đời những một trăm con,
những S con ấy không ra đời từ bụng
mẹ mà nở ra “ từ những quả trứng, vừa nở
ra thì một trăm S con đều hồng hào
đẹp dẽ lạ S $ điều kì lạ và kì diệu hơn
nữa là những S con ấy đều không cần
bú mớn khẻ mạnh thần” cùng sinh ra
từ một bọc trứng nên họ giống nhau cả về
hình dáng sức sống và bản lĩnh làm S
Chi tiết kì lạ ấy dẫn đến chi tiết mang đậm
tính hoang S của thần thoại có
ý nghĩa sâu sắc, toàn thể nhan dân việt nam
đều sinh ra trong một bọc,cùng chung một
nòi giống tổ tiên Từ đó mà có hai tiếng
“đồng bào”thiêng liêng, ruột thịt và 2 tiếng
đó đã Bác Hồ đọc to trong ngày 2/9
/1945 khai sinh ra Việt nam dân chủ
cộng hoà Dân tộc ta không chỉ đẹp về nòi
- Khẳng định dân tộc Việt Nam ta đều có chung cha mẹ, khoẻ mạnh, S tráng, có sức sống kì diệu
Trang 5giống mà còn đẹp vì có chung một cội nguồn thống nhất để S Việt nam
chúng ta đều tự hào và đoàn kết sát cánh cùng nhau tiến 0
2 vậy trong trí # mộc mạc của S việt cổ, nguồn gốc dân tộc ta thật cao đẹp, là con cháu thần tiên, là kết quả của 1 tình yêu, một mối 6F duyên Tiên – Rồng
Khi trăm S con ấy # thành, Lạc Long Quân và Âu Cơ đã chia nhau nuôi con
Vậy việc chia con diễn ra thế nào ? Chia con để làm gì ?
50 con xuống biển,50 con lên non cai quản các >F xy S con # làm vua, lấy hiệu là Hùng OF $ đóng đô ở Phong Châu, đặt tên lad Văn Lang
Cha mẹ phân chia gia đình để sinh sống vầci quản đất đai, cuộc chia tay ấy thật giản dị và hợp nghĩa tình, 50 con theo cha xuống biển, 50 con theo mẹ lên núi Biển
là biểu của $ núi là biểu của đất, chính nhờ sự khai phá mở mang của một trăm S con Lạc Long Quân và
Âu Cơ mà đất đai Văn Lang W$ tổ quốc Việt Nam ngày nay của chúng ta hình thành, tồn tại và phát triển Điều cần ghi nhớ là lời dặn của cha Rồng khi chia tay “ Kẻ miền núi S miền biển, khi có việc gì thì giúp đỡ lẫn nhau” Rõ ràng là cùng với ý nghĩa tôn vinh, ca ngợi nguồn gốc dân tộ; truyền thuyết còn thể hiện 1
mơ : con S phải biết yêu F nhau anh em ruột thịt, luôn đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau
Qua phân tích em hiểu thế nào là chi tiết
# kì ảo ?
- Là chi tiết không có thật, nhân dân sáng tạo nhằm mục đích nhất định S gắn với quan niệm tín của S
Trang 6Tìm chi tiết T kì ảo trong truyện
vàcho biết các chi tiết đó có vai trò thế
nào ?
Thảo luận nhóm.:
Dựa vào truyện để chỉ ra các chi tiết #
kì ảo ?
- Các chi tiết đó nhằm tô đậm tính chất lớn
lao đẹp đẽ của các nhân vạt và sự kiện thần
kì hoá, thiêng liêng hoá nguồn gốc giống
nòi khiến ta thêm tự hào về tổ tiên dân tộc
mình, tằng tính hấp dẫn cho tác phẩm
Truyện “ Con Rồng, cháu Tiên” có ý nghĩa
gì ?
Hãy nêu những nét tiêu biểu về nghệ thuật
nội dung của truyện ?
Phát biểu
Truyện với nhiều chi tiết # kì ảo
là 1 truyền thuyết mở đầu cho truyền
thuyết việt nam về thời đại vua Hùng
Đọc ghi nhớ sgk trang 8
trong truyện em thích nhất chi tiết kì lạ nào
nhất ? vì sao ?
- Dựa vào việc phân tích trả lời ctheo sự
hiểu biết của mình
Thi kể diễn cảm giữa cá tổ
Nhận xét – khen ngợi
3, ý nghĩa truyện(3’)
- Truyện giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quí thiêng liêng của cộng
đồng S Việt
III Tổng kết ghi nhớ(5’)
- Truyện có nhiều chi tiết # kì ảo nhằm giải thích, suy tôn nguồn gốc giống nòi ve thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng
đồng của S Việt
IV Luyện tập :
III Hướng dần học bài ở nhà(2 ’)
- Đọc bài – Kể lại câu chuyện
- Học thuộc ghi nhớ – Bài học
- Soạn bài : Bánh $ bánh giầy
( trả lời các câu hỏi SGK)
Trang 7Ngày soạn : Ngày giảng :
Tiết 1 văn bản :
Bánh chưng, bánh giầy.
( Truyền thuyết)
Tự học có hướng dẫn
B Phần chuẩn bị :
I Mục tiêu cần đạt :
Giúp học sinh :
- Hiếu nội dung ý nghĩa của truyện Bánh $ bánh giầy, đề cao nghề nông, đề cao lao động
- Hiểu phong tục giản dị có giá trị văn hoá
- Rèn cho học sinh kĩ năng đọc, kể, trình bày cảm nhận suy nghĩ
- Giáo dục các em tự hào về phong tuch tập quán làm bánh bánh giầu dịp tết
II Chuẩn bị :
1, Giáo viên : Nghiên cứu SGK, SGV + soạn giáo án, bảng phụ
2, Học sinh : Đọc văn bản, nghiên cứu và trả lời các câu hỏi SGK
B Phần thực hiện trên lớp :
ổn định tổ chức : (1’)
I Kiểm tra bài cũ: ( 5’)
Nêu ý nghĩa của truyện” Công Rồng, cháu Tiên
Kiểm tra vở soạn văn
Đáp án Biểu điểm
- Giải thích suy tôn nguồn gốc cao quí thiêng liêng của cộng đồng S Việt
- Kiểm tra vở soạn
Nhận xét - ghi điểm
II Dạy bài mới :
* Giới thiệu bài : (1’)Hằng năm, cúa m i độ xuân về, nhân dân Việt Nam
chúng ta lại nô nức vui vẻ chuẩn bị lá dong, xay đ , giã gạo gói bánh $ bánh giầy để cúng tổ tiên, tế lế trơùi đất, vừa đón xuân vừa cầu mong sang năm mới nhà nhà ấm no, F> S mạnh khoẻ, điều đó lại khiến mọi S nhớ đến câu chuyện “ Bánh $ bánh giầy” một nét đẹp trong sinh hoạt văn hoá dân tộ, đồng thời nhắc nhở con cháu tôn quí ttổ tiên, coi trọng tài năng, phẩm chất S nông dân trong quá trình xây dựng và phát triển nền văn minh nông nghiệp Việt Nam(ghi đầu bài )
Trang 8] dẫn đọc : đọc to rõ ràng, chú ý
giọng của các nhân vật trong truyện
Đọc mẫu
2 học sinh đọc
Nhận xét
Giải thích nghĩa của các từ sau:
1,2,3,4.5,7,12,13,14
Kể tóm tắt lại truyện?
Kể đảm bảo cốt truyện
Kể tốm tắt lại
Truyện có thể chia làm mấy đoạn ? Nội
dung từng đoạn?
- Chia 3 đoạn
Đoạn 1 : Từ đầu -> chứng giám => Hoàn
cảnh Vua Hùng chọn S nối ngôi
Đoạn 2 : Tiếp -> hình tròn => Lang Liêu
thần giúp
Đoạn 3 : còn lại => Lang Liêu nối ngôi
đọc thầm đoạn1
Vua Hùng chọn S nối ngôi trong hoàn
cảnh nào ? (hoàn cảnh lịch sử, đất $
tuổi tác vua) với ý định gì? cách thức chọn
ngôi thế nào ?
- Hùng F lúc về già muốn truyền ngôi
- Giặc ngoài đã dẹp yên
- 2S nối ngôi ta phải nối chí ta,
không nhất thiết là con #
- Năm nay, nhân lễ tiên F $ ai làm vừa
ý ta, ta sẽ truyền ngôi cho
Em thấy cách chọn S nối ngôi của Vua
Hùng có gì đặc biệt ?
Hình thức mang tính chất một câu đố
Vậy ý vua thế nào đã ai biết ?
Hoàn cảnh diễn ra cuộc chọn ấy là : giặc
ngoài đã yên nhiêm vụ quan trọng bấy giờ
là “nhân dân no ấm” để đất
thanh bình phát triển, vua đã già yếu, cần
S nối ngôi Ngai vàng chỉ có một trong
khi vua có những 20 con trai, biết lựa chọn
ai Điều đặc biệt là những S kế vị
không nhất thiết phải là con # mà là
I Đọc và tìm hiểu chung(7’)
* Đọc:
* kể:
II Phân tích văn bản:(21’)
1, Hoàn cảnh Vua Hùng chọn S nối ngôi:
Trang 9S tài đức hơn 19 S kia., thật là một
bài toán khó Từ bài toán của mình, nhà
vua đã đặt ra bài toán lời đố cho các con
Em hiểu chí vua ở đây thế nào ?
- 2S có tài, có đức
- Chí : Chí là # yêu
F dân, trị vì đất thanh bình, dân
ấm no
2 vậy, vua đã đặt ra hai yêu cầu để thử
thách trí tuệ, tâm hồn tài năng, hành động
của các con “ Ai nối chí ta làm vùa
ý ta” Nghĩa là phải có chí lớn, phải quyết
tâm thực hiện mong muốn dân giàu
mạnh, “ Nhân lễ chứng giám” nghĩa là
S lên làm vua phải biết tôn kính
tổ tiên, tôn trọng cha mẹ, quí trọng nhân
dân, có đạo - Điều vua đòi hỏi các con
đúng là một câu đố không dễ gì giải
Qua đó em thấy Vua Hùng là S
thế nào ?
Đọc thầm đoạn 2
Nhân vật chính trong truyện là ai ?
sự giúp đỡ của lực 6 nào ?
Lang Liêu giới thiệu thế nào?
chàng thiệt thòi nhất { } ra ở riêng chỉ
chăm lo việc đồng ánh, trồng lúa, trồng
khoai
Về cảnh ngộ Lamng Liêu là S buồn
nhất, sớm mồ côi mẹ so với anh em “
chàng thiết thòi nhất”, chàng lại có
phẩm chts tốt Từ khi lớn lên, ra ở riêng,
chàng chăm lo việc đồng áng Tuy là con
vua, là hoàng tử Lng Liêu sống gắn
bó với đồng ruộng, gần gũi nhân dân mang
phẩm chất của S lao đọng, chính
- Vua Hùng rất sáng suốt trong việc lựa chọn S kế vị, trị vì đất
2, Lang Liêu thần giúp đỡ
Trang 10những hạt lúa củ khoai đã thấm mồ hôi, công sức và cả trí tuệ của chàng, góp phần tạo nên cuộc sống ấm no với những sản vật quí trên rừng biển mà anh em chàng
đi tìm để dâng vua cha, thì “ khoai lúa tầm
S quá” . bài toán khó của vua cha, chàng nhiều đêm thao thức và đầy những lo âu
Các lang có đoán ý vua không ?
Không ai đoán ý vua Bởi vì vua cha thế nào thì không ai rõ, khiến cho cuộc thi ngày gây cấn
Đây là một cuộc chạy không có đích Câu chuyện càng hấp dẫn thú vị, tạo ra sự hồi hộp khiến S đọc phải tiếp tục theo dõi, khi các lang đua nhau tìm và làm lễ thật ngon, thật hậu, thì Lang Liêu lại càng phải suy nghĩ và giữa một đêm Lang Liêu gặp thần thần giúp đỡ
Vì sao Lang Liêu thần giúp đỡ ?
Vì chàng là S thiệt thòi nhất, chủ yếu là do Lang Liêu làm nghề nong và nghề chính của S Việt là trồng lúa
Thần không dẫn cụ thể mà chỉ gợi ý bóng bẩy sâu xa “ Trong trời đất không gì quí bằng hạt gạo ”
Em có nhận xét gì về chi tiết thần mách bảo Lang Liêu ?
- Chi tiết mang tính kì lạ cổ tích Sau khi
thần mách bảo Lang Liêu đã làm bánh thế nào ?
phát biểu
“ Chàng chọn thứ gạo nếp nặn hình tròn”
Vì sao thần không mách cụ thể hoặc giúp
lễ vật cho Lang Liêu ? Điều đó cho thấy Lang Liêu là con S thế nào ?
- Thần chỉ gợi ý là để Lang Liêu tự bộc lộ trí tuệ, tài năng của mình