Giáo án Ngữ văn 8 cực hay

Tính thống nhất về chủ đề của văn b¶n Để tái hiện những kỷ niệm về ngày đầu tiên đi Nhan đề “tôi đi học” có nghĩa tường minh, học, tác giả đã đặt nhan đề của văn bản và sử giúp chúng ta [r]

Ngày soạn: / /

Ngày giảng: / /

Tiết 1 Tôi đi học

(Thanh Tịnh)

A- Mục tiêu:

1- Kiến thức: - Giúp học sinh cảm nhận  tâm trạng   cảm giác bỡ ngỡ

- Tích hợp ngang với phần Tiếng việt ở bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, với phần tập làm văn ở bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Tích hợp dọc với

2- Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phát hiện và

3- Thái độ: Thấy  và trân trọng ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi = vị trữ

của tuổi học sinh

B Chuẩn bị của thầy và trò

I Giáo viên : Soạn giáo án, nghiên cứu kỹ văn bản, tham khảo các tài liệu có liên quan, bảng phụ

II

C- Bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

D- Tiến tình lên lớp:

I- ổn định : 1'

II- Bài mới:

1- Đặt vấn đề:1'

nội dung đề cập đến vấn đề gì

con trai mình

luôn  9" giữ bền lâu trong trí nhớ, luôn gợi mở, luôn khơi dậy những nổi niềm xúc cảm thiêng liêng Truyện ngắn “Tôi đi học” của Thanh Tịnh là một trong những

văn bản giàu chất thơ đã khai thác đề tài này rất thành công Mời các em chúng ta cùng

tìm hiểu

2 Triển khai bài.

Ho ạt động 1: Hướng dẫn HS tỡm hiểu

chung về văn bản.3

Gv: Yêu cầu học sinh đọc thầm chú thích

sao ở trang 8, sau đó trình bày ngắn gọn

về nhà ! Thanh Tịnh và "#$ %

"Tụi

b Hoạt động 2: 5'

* Đọc: Yêu cầu đọc giọng chậm, dịu hơi

buồn, lắng sâu 3

- Giáo viên: nhận xét cách đọc của học

sinh sau khi nghe các em

Đọc kỹ chú thích (2) (6) (7)

C Hoạt động 3: 28'

GV Nêu bố cục của văn bản?

HS:Chia làm 3 phần ;phần 1 : Từ đầu

->trên ngọn núi :tâm trạng của nhân vật tôi

Phần 2:Tiếp ->  nghỉ cả ngày nữa:

Phần3: Còn lại : Tâm trạng của nhân vật

tôi khi ngồi vào học

C Hoạt động 3: 28'

Gv: ? Trong văn bản tôi đi học có những

I Tỡm hiểu chung:

1 Tỏc giả, tỏc phẩm:

a Tác giả: ( 1911-1988) Tên khai sinh: Trần Văn Ninh Từng dạy học, viết báo, làm văn

- Sáng tác của Thanh Tịnh đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đầm thắm nhẹ nhàng

mà lắng sâu, tình cảm êm dịu, trong trẻo

b Tỏc ./: Truyện ngắn "Tôi đi học" in trong tập "Quê 01" xuất bản 1941

2 Đọc- Tỡm hiểu chỳ thớch

a Đọc:

b C

III Tìm hiểu văn bản

1

2 Phân tích

nhân vật nào? Nhân vật nào là nhân vật

chính? Vì sao

Hs: Có những nhân vật tôi, mẹ, ông đốc,

những cậu học trò những bậc phụ huynh

Tôi là nhân vật chính Vì nhân vật này

 kể nhiều nhất Mọi sự việc đều 

kể từ cảm nhận “Tôi”

?Những gì đã gợi lên trong lòng nhân vật

? những kỉ niệm ấy  nhà văn diễn tả

Hs Những biến chuyển của đất trời vào

dịp cuối thu “Hàng năm cứ vào cuối thu,

Hình ảnh những em nhỏ rụt rè núp =,

Những kỉ niệm  kể theo trình tự thời

gian: Từ hiện tại nhớ về dĩ vãng

Gv: Chúng ta sẽ tìm hiểu văn bản này theo

bố cục mà các em vừa tìm ra

những cảm giác thật đặc biệt Vậy cảm

giác đó  tác giả diễn đạt bằng hình

ảnh gì?

M mỉm % giữa bầu trời quang đãng

Gv:? Em có nhận xét gì về hình ảnh so

sánh này

vào một thế giới đầy ắp những sự việc,

tình cảm đẹp đẽ, trong sáng, rất đáng nhớ,

a

Trung tâm của thế giới ấy là cậu học trò

nảy nở biết bao ý nghĩ tình cảm xao xuyến

mới lạ, suốt đời không thể quên

nhân vật tôi gắn với thời gian, không gian

cụ thể nào ?

Gv:? Vì sao không gian và thời gian ấy trở

thành kỷ niệm trong tâm trí của tác giả

Đó cũng là lần đầu tiên tôi  đến

nó in đậm trong ký ức

nhân vật tôi có những cảm nhận gì? Tại

sao tôi lại có những cảm nhận đó

vật thay đổi, lòng tôi thay đổi: tôi đi học

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ

quần áo

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vỡ

Gv:? Những chi tiết đó cho thấy sự thay

đổi gì trong nhận thức của cậu bé?

- Muốn thử sức để khẳng định mình khi

xin mẹ  cầm cả bút,  , => tôi tự

thấy mình lớn lên, có ý thức nghiêm túc

trong việc học hành muốn  chững

Gv:? Cho Hs Thảo luận nhóm: Khi nhớ lại

 mới cầm nổi bút

 ,s8 tỏc 5 6 “ý nghĩ ấy thoáng

mây 9, ngang trên ngọn núi”

Hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa của

biện pháp nghệ thuật  sử dụng trong

và gió lạnh

=> Đó là thời điểm và nơi chốn quen thuộc, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của

Tôi đi học :

=> Đây là sự kiện lớn, một sự đổi thay quan trọng, đánh dấu , ngoặt của tuổi thơ

=>Sự thay đổi về tình cảm và nhận thức:

sự mới mẻ, ngỡ ngàng

câu văn trên?

Thảo luận:

- Sử dụng nghệ thuật so sánh

- Hình ảnh so sánh nhẹ nhàng trong sáng,

đẹp đẽ

tâm hồn trẻ thơ

quen, cậu bé thấy ngỡ ngàng và hồi hộp

xiết bao, bởi cậu hiểu mình đã lớn, sắp

, vào một thế giới mới lạ, một chân

trời đang rộng / , mắt cậu bé

IV- Củng cố : 3'

-

V- Dặn dò: 4' Về nhà đọc lại tác phẩm, tóm tắt tác phẩm

- Học bài cũ,

- :. ; 4  dung cũn = để tiết sau học tiếp bài này

- Cụ thể : Trả lời tiếp những câu hỏi ở phần đọc hiểu văn bản

Rút kinh nghiệm :

Ngày soạn: / /

Ngày giảng : / /

(Thanh Tịnh)

A- Mục tiêu:

1- Kiến thức: - Giúp học sinh cảm nhận  tâm trạng   cảm giác bỡ ngỡ

- Tích hợp ngang với phần Tiếng việt ở bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ, với phần tập làm văn ở bài : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Tích hợp dọc với

2- Kỹ năng: Rèn kỹ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức, biểu cảm, phát hiện và

3- Thái độ: Thấy  và trân trọng ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi = vị trữ

của tuổi học sinh

B- :;<4 Pháp :

- Đàm thoại , thảo luận nhóm

C Chuẩn bị của thầy và trò

I Giáo viên : Soạn giáo án, nghiên cứu kỹ văn bản, tham khảo các tài liệu có liên quan, bảng phụ

II

D- Tiến tình lên lớp:

I- ổn định : 1'

II- Bài cũ: 5'

Hóy phõn tớch tõm

III- Bài mới:

a.Hoạt động 1 : 26'Tìm hiểu văn bản

Hoạt động của thầy và trũ Nội dung ghi bảng

-

Gv: ? Trong cái nhìn của cậu học trò nhỏ,

biệt ?

Gv:? Em có suy nghĩ gì về hình ảnh so

sánh này

Gv:? Để diễn tả cái tâm trạng bỡ ngỡ, rụt

rè và lo sợ của những cậu học trò nhỏ lần

5 nào ?

nhìn khoảng trời rộng muốn bay, nhCng

còn ngập ngừng, e sợ

GV:? Em có cảm nhận gì về hình ảnh đó

GV bình: Hình ảnh so sánh diễn tả đúng

một cánh chim đầy khát vọng và biết bao

bồi hồi lo lắng nhìn bầu trời rộng, nghĩ tới

những chân trời học vấn mênh mang

GV:? (Dùng phiếu học tập)

Bên cạnh dùng những hình ảnh so sánh

tác giả còn sử dụng một loạt những từ láy

diễn tả tâm trạng Hãy chỉ ra

GV:? Trong những từ láy mà em vừa chỉ

ra, từ nào  tác giả sử dụng nhiều nhất

sáng sủa)

=> Phản ánh không khí đặc biệt của ngày thể hiện tinh thần hiếu học

cao hơn

=> Đình làng là nơi thờ cúng tế =J nơi thiêng liêng cất giấu những điều bí ẩn, cách so sánh này đã diễn tả cảm xúc

=> Hình ảnh so sánh rất tinh tế, sinh

động, diễn tả thành công tâm trạng của những cậu học trò nhỏ

+ Thể hiện khát vọng bay bổng của trẻ thơ

- Bỡ ngỡ, ngập ngừng, rụt rè, chơ vơ, vụng

về, lúng túng, dềnh dàng, run run

=> Động từ chỉ trạng thái lúng túng:

? Vì sao?.

nghĩa khái quát  sử dụng chính xác

)M diễn tả tâm trạng, miêu tả chân thực cử

chỉ, ánh mắt, ý nghĩ, cảm giác hồn nhiên

trong sáng của cậu học trò nhỏ Giúp ta

hiểu sâu thêm nỗi lòng nhân vật và tài

năng kể chuyện của tác giả

GV:? Đây là lần đầu tiên cậu bé  tiếp

Gv:? Điều đó gợi lên những tình cảm gì ở

cậu bé đối với thầy giáo

Gv: Gọi học sinh đọc phân tích “Tôi cảm

vuốt mái tóc tôi”

Gv:? (Thảo luận nhóm )

? Em nghĩ gì về những tiếng khóc của

những cậu học trò nhỏ trong đoạn trích

vừa rồi

GV bình: Vừa lúc nãy các cô, các cậu rất

náo nức, muốn chứng tỏ mình rất lớn, cảm

dây chuyền, rất tự nhiên, rất ngây thơ và

giàu ý nghĩa Miêu tả cụ thể 3 dạng khóc

“Ôm mặt khóc” “Nức nở khóc” “Thút

thít” Một lần nữa cây bút văn xuôi Thanh

Tịnh truyền cảm biết bao, trữ tình biết

bao

Chuyển: Đến những phút cuối của buổi

tâm trạng và cảm giác của cậu bé ra sao

mời các em chúng ta tìm hiểu phần còn lại

của tác phẩm

-

GV:? Khi sắp hàng đợi vào lớp học tại sao

“Tôi” lại cảm thấy trong thời thơ ấu tôi

- Ông đốc: + Dặn dò ân cần

+Cặp mắt hiền từ,c5m động

+ *M % nhẫn nại

- Tiếng khóc có nhiều ý nghĩa:

+ Luyến tiếc(những ngày chơi đùa thoải mái)

+ Niềm vui, sự quan tâm (lần đầu tiên

 tự mình học tập)

3 Cảm nhận của nhân vật “tôi” lỳc  trong =E

- Vì “tôi” bắt đầu cảm nhận  sự độc lập của mình khi đi học :

Hs B, vào lớp học là , vào thế giới

riêng của mình, phải tự mình làm tất cả,

GV:? Những cảm giác mà nhân vật tôi

nhận  khi , vào lớp học là gì

hay, nhìn bàn ghế chổ tôi ngồi " =/

thấy không sO xa lạ chút nào

Gv:?Tại sao“Tôi”lại có những cảm giác đó

=> Lạ vì lần đầu tiên  vào lớp học,

Thấy thân thuộc với bạn bè, bàn ghế vì

bắt đầu có ý thức những thứ đó sẽ gắn bó

thân thiết với mình

Gv:? Hãy phân tích hình ảnh “Một con

chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ,

hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao”

Gv:? Em có nhận xét gì về cách kết thúc

của truyện?

Dòng chữ tôi đi học có ý nghĩa gì?

? Nêu nhận xét của em về nét đặc sắc

nghệ thụât và sức cuốn hút của tác phẩm

? Truyện ngắn tôi đi học đã ghi lại những

kỷ niệm gì của nhân vật tôi Tại sao kỉ

niệm đó lại  9" giữ bền lâu đến vậy?

Hs

 ghi nhớ mãi vì nó là kỷ niệm đặc

biệt, đánh dấu một , ngoặt trong cuộc

- Cảm thấy xa lạ vừa gần gủi với mọi vật,

- Hình ảnh con chim con:

+Gợi sự luyến tiếc khi đã từ tuổi thơ

và việc học hành của bản thân

- Kết thúc truỵên tự nhiên, bất ngờ

- Dòng chữ “Tôi đi học” khép lại bài văn :

Mở ra một thế giới mới, một bầu trời mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ đó đã thể hiện chủ đề của tác phẩm

*Nghệ thuật: Truyện  bố cục theo

6

- Sự kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả với bộc lộ tâm trạng, cảm xúc => điều đó tạo nên chất trữ tình cho tác phẩm

* Ghi nhớ: SGK

đời của nhân vật tôi.

? Nêu nội dung và nghệ thuật đặc sắc của

truyện

HS đọc phần ghi nhớ (SGK)

Hoạt động 2 : 5’

Bài tập 1: (SGK) :Phát biểu cảm nghĩ về

dòng cảm xúc của nhân vật tôi trong

truyện ngắn “Tôi đi học”

Bài tập tại lớp: ( Ghi bảng phụ)

Bài tập trắc nghiệm

Chọn đáp án đúng nhất cho câu hỏi sau:

Những cử chỉ hành động lời nói của các

nhân vật Z>% lớn” trong tác phẩm đã

thể hiện

A- Quan niệm trẻ vẫn trong vòng tay của

mình

B- Quan niệm trẻ phải đi học vì đã đến

tuổi

C- Thể hiện sự bàng quang thờ ơ với trẻ

D- Thể hiện trách nhiệm và tấm lòng đối

II Luyện tập

- Học sinh tự bộc lộ

Đáp án đúng : D

C Củng cố :

D Dặn dò: 4’- Về nhà làm bài tập 2 ở (SGK) Đọc diễn cảm truyện ngắn này

- Nghiên cứu , bài cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

- Học thuộc nội dung phần ghi nhớ

- Tiết sau soạn bài “ trong lòng mẹ “.Đọc và trả lời những câu hỏi ở phần đọc hiểu văn bản

* Rút kinh nghiệm :

Ngày soạn / /

Ngày giảng / /

Tiết 3:Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A- Mục tiêu:

1- Kiến thức: Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái

quát của nghĩa từ ngữ

2- Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng sử dụng từ trong mối quan hệ so sánh về phạm vi nghĩa

rộng và nghĩa hẹp

3- Thái độ : Có nhận thức đúng đắn trong việc sử dụng từ

:;<4 pháp :Đàm thoại, thảo luận nhóm

C Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

I Giáo viên: Soạn giáo án, làm bảng phụ

II Học sinh: Nghiên cứu , bài học, trả lời những câu hỏi ở SG

D- Tiến trình lờn lớp:

I- ổn định:

II.Bài cũ :

III- Bài mới

1- Giới thiệu bài:

đó là những mối quan hệ nào

HS: Quan hệ đồng nghĩa, quan hệ trái nghĩa

GV:? Em hãy lấy một số ví dụ về quan hệ đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa

Hs: Tự tìm ví dụ

GV: ? Em có nhận xét gì về mối quan hệ ngữ nghĩa giữa các từ ngữ trong 2 nhóm trên Hs: Các từ có mối quan hệ bình đẳng nhau về ngữ nghĩa cụ thể là:

- Các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế cho nhóm trong một câu văn cụ thể

- Các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu

đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa Tuy nhiên còn có một mối quan hệ khác nữa đó là mối quan hệ bao hàm Nội dung này các em sẽ  tìm hiểu trong bài học hôm nay

2- Triển khai bài: a Họat động 1.Hình thành kiến thức mới

Hoạt động của thầy và trũ

GV: Treo sơ đồ (bảng phụ) lên bảng

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ thú, chim, cá

?Vì sao

? Khi nào thì một từ ngữ  coi là có nghĩa

rộng

* Một từ ngữ  coi là có nghĩa rộng khi

phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi

nghĩa của một số từ ngữ khác

Nội dung cần đạt

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp

1 Vớ 93

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của các từ thú, chim, cá

=> Nghĩa của từ động vật đã bao hàm

8, của cả 3 từ này

- Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của từ voi, M"8 tu hú, sáo, cá rô, cá thu

=> Phạm vi nghĩa của từ thú, chim, cá

đã bao hàm nghĩa của các từ voi M"8 tu

? Nghĩa của từ thú, chim, cá rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ voi, M"8 tu hú, sao, cá rô, cá

thu,

?Vì sao

? Các từ voi, M"8 tu hú, sáo, cá rô, cá thu có

nghĩa rộng hơn hay hẹp hơn với các từ thú,

chim, cá

? Vì sao

? Khi nào thì một từ ngữ  coi là có nghĩa

hẹp

* Một từ ngữ  coi là có 8, 1 khi từ

ngữ đó  bao hàm trong phạm vi nghĩa của

một từ ngữ khác

thảo luận:

? Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa

của những từ nào động thời hẹp hơn nghĩa của

từ nào

? Từ đó em rút ra nhận xét gì?

Hs đọc phần ghi nhớ ở (SGK)

b:hoạt động 2:,

Trong những từ trên tìm từ có nghĩa khái quát

bao hàm nhất, sau đó lần 9 phân cấp (sử

dụng mẫu sơ đồ ở SGK)

hú, sáo, cá rô, cá thu

- Nghĩa của từ voi, M"8 tu hú, sáo , cá rô, cá thu 1 Q so E cỏc R thỳ, chim, cá

=> Phạm vi nghĩa của những từ này  bao hàm trong phạm vi nghĩa của những

từ thú, chim, cá

* Một từ có nghĩa rộng với những từ ngữ này, đồng thời có nghĩa hẹp đối với những từ ngữ khác

2.Ghi nhớ:( SGK)

II Luyện tập

Quần đùi ,quần dài áo dài ,áosơ mi

* Sau khi học sinh trình bày cho nhận xét:

(SGK trang 11)

GV Bổ sung và ghi bảng

Bài tập 2:Từ ngữ có nghĩa rộng hơn :

e- Đánh

Y phục

Vũ khí

Đại bác

Bom ba càng

Bom bi

phiếu học tập.

Gv Nêu yêu cầu của bài tập số 4

Hs Gạch bỏ những từ ngữ không phù hợp

trong mỗi nhóm từ

Bài tập 3: Các từ ngữ có nghĩa  bao

hàm trong phạm vi nghĩa của mỗi từ ngữ:

Xe cộ -> xe đạp, xe ô tô,xe máy

Kim loại -> vàng, bạc, sắt

Hoa S5 -> xoài, măng cụt, chuối Họ hàng -> chú, bác, cô, dì Mang -> xách , khiêng, gánh

Bài tập 4: a.Thuốc lào c Bút điện b.Thủ qủy d Hoa tai IV.Củng cố: ? Khi nào thì một từ ngữ  coi là có nghĩa rộng ? Khi nào thì một từ ngữ  coi là có nghĩa hẹp Bài tập trắc nghiệm: Câu hỏi đúng sai Câu hỏi: A Thực vật là từ nghiã hẹp so với từ cây B Từ địa y là từ có nghĩa rộng so với từ thực vật C Thằn lằn, là từ có nghĩa hẹp so với từ bò sát V Dặn dò : Về nhà làm bài tập 5 Học thuộc bàivà phần ghi nhớ Nghiên cứu bài Tính thống nhất về chủ đề của văn bản Trả lời , những câu hỏi ở phần tìm hiểu văn bản *Rút kinh nghiệm

Ngày soạn / /

Ngày giảng / /

Tiết 4

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản A- Mục tiêu:

- Giúp học sinh nắm  chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản