TÔI ĐI HỌC Thanh Tịnh A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh: Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp[r]
Trang 1Năm học: 2011- 2012
S: 14/ 08/ 11 D: 15/ 08/ 11
Tiết 1,2:
TÔI ĐI HỌC( Thanh Tịnh)
A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong một đoạn trích
truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm
1 Kiến thức :
- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản qua ngòi bút Thanh Tịnh
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
- Đọc – hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân
b Kĩ năng sống:
.- Suy nghĩ sáng tạo: phân tích, bình luận về những cảm xúc của nhân vật chính trong ngày đầu tiên đi học
- Xác định giá trị bản thân: trân trọng kỉ niệm, sống có trách nhiệm với bản thân
- Giao tiếp: trao đổi, trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản
3 Thái độ :
- Giáo dục tình cảm yêu mến trường lớp, kính trọng thầy cô, trân trọng những kỉ niệm tuổi thơ
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập, tranh ảnh
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Gv kiểm tra vở-sách và sự chuẩn bị của học sinh về bài học.
3 Bài mới:
- Kĩ thuật dạy học tích cực ( KTDHTC) : Kĩ thuật đặt câu hỏi
Thông qua yêu cầu HS nhắc lại kiến thức lớp 7
? Nhắc lại chương trình lớp 7 các em được tìm hiểu văn bản nào nói về tâm trạng của phụ huynh như học sinh trong ngày đầu tiên đến trường?
( Cổng trường mở ra- Lý Lan)
Giáo viên dẫn dắt học sinh vào bài mới:
TUẦN 1:
- Tiết 1: Tôi đi học ( Thanh Tịnh)
- Tiết 2: Tôi đi học ( Thanh Tịnh)
- Tiết 3: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
- Tiết 4: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
Trang 2Năm học: 2011- 2012
“Hàng năm, cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc,
lòng tôi lại nao nức những kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường…”, những câu văn ấy của Thanh Tịnh đã
xuất hiện trên văn đàn Việt Nam hơn sáu mươi năm rồi! Thế nhưng “Tôi đi học” vẫn là một trong những
áng văn gợi cảm, trong trẻo đầy chất thơ của văn xuôi quốc ngữ Việt Nam Không những thế, tác phẩm còn
in đậm dấu ấn của Thanh Tịnh – một phong cách trữ tình nhẹ nhàng, nhiều mơ mộng và trong sáng Dòng cảm xúc của nhân vật tôi trong truyện vẫn ắp đầy trong tâm trí ta những nét thơ dại đáng yêu của trẻ thơ trong buổi đầu đến lớp Trong chúng ta ai cũng đã từng trải qua ngày tháng đầu tiên của tuổi học trò Với Thanh Tịnh, trường làng Mỹ Lí là một mảng ký ức nhiều lần từng trở đi trở lại trong những trang viết của ông
Hoạt động 2: Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm
hiểu chung
- Gv cho học sinh đọc chú thích * SGK:
? Từ phần chú thích * em nêu những nét ngắn gọn
về cuộc đời tác giả Thanh Tịnh?
? Em hiểu gì về bút pháp đặc trưng của ông?
Gv: Văn ông nhẹ nhàng thấm sâu ít bi kịch và giàu
chất thơ
Gv: Thanh Tịnh có lối viết nhẹ nhàng trong sáng,
thiết tha và êm dịu Mỗi truyện ngắn đều thấm đẫm
chất thơ, mỗi bài thơ lại có cấu trúc như một truyện
ngắn Nhà văn Thạch Lam từng đã có nhận xét về
Thanh Tịnh như sau: Truyện ngắn nào cũng có chất
thơ và bài thơ nào cũng có cốt truyện.
? Hãy kể tên các tác phẩm chính của ông?
Gv: Quê mẹ( 1941), Hận chiến trường( 1937),
Ngâmh ngùi tìm trầm( 1943)
? Em hãy xác định thể loại và xuất xứ tác phẩm?
Hoạt động 3: Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc –
hiểu văn bản:
- Gv hướng dẫn học sinh đọc: Giọng đều, nhẹ nhàng
theo hồi tưởng của nhân vật, nhấn mạnh những chi
tiết miêu tả cảm giác, chú ý những ngữ điệu đối
thoại nhân vật( Bà mẹ: dịu dàng, Thầy hiệu trưởng:
ân cần)
Gv đọc mẫu một đoạn, học sinh đọc, gv nhận xét
I Tìm hiểu chung:
1 Tác giả:
- Thanh Tịnh( 1911- 1988), quê ở ngoại thành Huế
- Giải thưởng nhà nước về VHNT năm 2007 ( SGK trang 2)
2 Tác phẩm:
- Thể loại: truyện ngắn- trích trong tập “ Quê
mẹ (1941)
II/ Đọc – hiểu văn bản:
- Bố cục: 3 phần
Trang 3Năm học: 2011- 2012
- Kĩ thuật dạy học tích cực: Đọc hợp tác
? Hãy phân chia bố cục của văn bản và nêu nội dung
từng phần? ( 3 phần)
- Phần 1: “ Từ đầu ngọn núi”: tâm trạng, cảm
giác của nhân vật tôi trên con đường từ nhà đến
trường
- Phần 2: “ Tiếp… ngày nữa”: tâm trạng cảm giác
khi đến trường
- Phần 3: còn lại : tâm trạng của nhân vật tôi khi đón
nhận giờ học đầu tiên( từ hiện tại nhớ về dĩ vãng)
( Các ý được sắp xếp theo trình tự thời gian)
? Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì? Có
thể gọi đây là văn bản nhật dụng không? Vì sao?
? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Kể theo trình
tự nào? Ai là nhân vật chính? Chủ đề của văn bản?
- Học sinh trả lời, giáo viên nhận xét
- Học sinh theo dõi đoạn 1( SGK)
? Nhân vật tôi nhớ lại kỷ niệm ngày đầu tiên đi học
như thế nào?
( Những ngày cuối thu thời điểm tựu trường)
- Giáo viên tích hợp: Ớ lớp 7 các em đã học về từ
láy
? Hãy tìm những từ láy được sử dụng để diễn tả tâm
trạng, cảm xúc củ “tôi” khi nhớ lại kỉ niệm ngày đầu
tiên đi học?
(nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã)
? Những từ ngữ ấy có tác đụng diễn tả điều gì?
( Rút ngắn khoảng cách giữa quá khứ vào hiện tại
chuyện xảy ra đã lâu mà như vừa mới xảy ra)
? Em cảm gì về cảnh thiên nhiên trong kỉ niệm của
nhân vật “tôi”?
Gv: Hình ảnh thiên nhiên trong trẻo: Những đám
mây, những cành hoa tươi, bầu trời quang đãng…
? Theo em hình ảnh thiên nhiên nào gợi ấn tượng sâu
sắc trong lòng nhân vật “tôi”? Vì sao?
Gv: “Mấy em nhỏ rụt rè dưới nón lá mẹ khiến lòng
tôi thấy rộn rã khi nhớ lại….trong sáng”
? Tâm trạng của “tôi” trên con đường cùng mẹ đến
trường được miêu tả như thế nào? Chi tiết nào cho
em thấy những thay đổi của nhân vật? Vì sao có sự
thay đổi đó?
Gv: Ngày đầu tiên đến trường đối với tôi là ngày
quan trọng đáng nhớ Điều này khiến tôi trong lòng
có nhiều thay đổi Thay đổi từ hành vi đến nhận
thức, chững chạc và không còn những ngày thả diều
hay nô đùa nữa
1 Tâm trang, cảm giác của nhân vật tôi ngày đầu tiên đi học:
a Tâm trạng của nhân vật tôi trên con đường cùng mẹ đến trường:
- Con đường, cảnh vật xung quanh rất quen thuộc nhưng lần này thấy lạ
- Tôi cảm thấy trang trọng, đứng đắn
- Tôi bặm tay ghì thật chặt nhưng một quyển vở cũng xệch ra
Sự kết hợp hài hòa giữa kể, miêu tả đan xen với bộc lộ cảm xúc
Tâm trạng hồi hộp, cảm giác mới mẻ của nhân vật tôi và sự hồn nhiên trong sáng thật đáng yêu
b Khi đến trường:
- Sân trường Mĩ Lí dày đặc người
- Người nào áo quần cũng sạch sẽ tươm tất
- Trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm
- Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
Trang 4Năm học: 2011- 2012
? Nêu cảm nhận của em về cách sử dụng từ láy và
các từ miêu tả cảm xúc của nhân vật “tôi”?
( Hs phát hiện và trình bày cảm nhận của mình)
HS đọc đoạn: “ Trước sân trường….”
? Khi đến trường nhân vật “tôi” với cảm xúc ra sao?
Sự nhìn nhận của nhân vật tôi về ngôi trường trước
và sau khi đi học có điểm gì khác? Vì sao có sự khác
nhau đó?
Gv: Trước kia ngôi trường đối với tôi xa lạ ngoài ý
nghĩ Ngôi trường cao ráo, sạch sẽ hơn ngôi nhà
khác trong làng “Tôi” cảm thấy trường thật oai
nghiêm, sân trường quá rộng nên cậu cảm giác mình
trở nên lạc lõng và đâm ra lo sợ vẩn vơ
? Hình ảnh những cậu học trò lần đầu tiên đi học
được so sánh với hình ảnh nào? Em nhận xét gì về
nghệ thuật so sánh đó?
Gv: Hình ảnh cậu học trò ngày đầu tiên đi học được
ví như con chim non Các em vừa lo sợ, vừa bỡ ngỡ
nghĩ mình sắp sửa bước sang một thế giới khác biệt
như những chú chim non phải rời tổ để bay vào
khoảng trời mênh mông
? Tâm trạng nhân vật tôi lúc nghe thầy gọi tên khi
phải rời bàn tay mẹ vào lớp được miêu tả ra sao?
? Em nhận xét gì về tâm trạng của nhân vật tôi lúc
đó?
Gv: Cũng như các bạn, tôi từ chỗ lúng túng đến cảm
thấy sợ hãi, bơ vơ phải rời bàn tay của mẹ, những
tiếng khác lần lượt bật ra theo phản ứng dây chuyền
rất hợp lí Vì em các chưa bào giờ phải xa mẹ như
lúc này
Gv bình về:
- Ý nghĩ ngây thơ, ngộ nghĩnh: chỉ có người lớn mới
cầm nổi bút thước
- Động từ ( thèm, bặm, ghì, xệch, muốn) hình
dung rõ tư thế và cử chỉ của cậu bé
TIẾT 2
- Gv chuyển ý sang phần 2
? Khi bước vào lớp cái nhìn của nhân vật tôi đối với
bạn bè xung quanh như thế nào?
Tôi đã bước vào giờ học đầu tiên với tâm trạng ra
sao?
? Em có nhận xét gì về tình cảm của nhân vật tôi khi
đón nhân giờ học đầu tiên?
- Nghe gọi đến tên “ tôi” giật mình, lúng túng
- Tôi dúi vào lòng mẹ nức nở khóc theo
Cảm giác bỡ ngỡ, lo sợ khi bước sang một môi trường khác và xa lạ
c Khi đón nhân giờ học đầu tiên:
- Tôi nhìn bàn ghế….rồi tạm nhận là vật của riêng mình
- Tôi nhìn người bạn tí hon ngồi bên tôi…lòng không còn xa lạ
- Tôi vòng tay lên bàn chăm chú
Cảm giác gần gũi với lớp học, bạn bè
2 Tấm lòng của người lớn dành cho trẻ em:
- Mẹ: âu yếm
- Ông đốc: mắt hiền từ và cảm động
- Một thầy giáo trẻ, tươi cười đón nhận chúng tôi
Tấm lòng yêu thương, tinh thần trách nhiệm của gia đình, nhà trường với thế hệ tương lai
Trang 5Năm học: 2011- 2012
? Trình bày cảm nhận của em về thái độ của chỉ của
những người lớn đối với các em lần đầu tiên đi học?
Gợi ý: Bà mẹ, ông đốc, thầy giáo?
? Em cảm nhận như thế nào về tấm lòng người lớn
dành cho các em?
? Qua tấm lòng của các bậc PHHS, thầy cô giáo giúp
chúng ta cảm động trước sự quan tâm, tinh thần
trách nhiệm của người lớn đối với HS Theo em, vì
sao họ lại quan tâm như vậy?
Gv: Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai
Vì lợi ích 100 năm trồng người
“ Đi đi con…sẽ mở ra” ( Lí Lan)
? Trước sự quan tâm suy nghĩ như vậy, các em sẽ
suy nghĩ và hành động như thế nào?
Hoạt động 4: Hướng dẫn học sinh củng cố:
? Miêu tả nhân vật tôi tác giả đã sử dụng những hình
ảnh so sánh nào? Em có nhận xét gì về những hình
ảnh so sánh đó?
GV: Ba hình ảnh so sánh: Những cảm giác trong
sáng như mấy cành hoa tươi…ý nghĩa thoáng quan
trong đầu tôi nhẹ nhàng như một làn mây…., những
học trò mới như nhũng chu chim non nhìn quãng trời
rộng
Những hình ảnh ấy gắn liền với cảnh sắc thiên
nhiên sáng tươi giàu sức gợi cảm
? Theo em chất trữ tình và chất thơ được biển hiện
qua những chi tiết nào?
Gv: Truyện được xây dựng trên dòng hồi tưởng có
sự kết hợp giữa kể và tả, bộc lộ cảm xúc một cách
hài hòa Ngoài ta chất trữ tình trong trẻo xuất phát từ
tình huống truyện một em bé lần đầu tiên đi học, tình
cảm trìu mến của người lớn, những hình ảnh so sánh
giàu sức gợi cảm Đó chính là yếu tố miêu tả trong
văn tự sự ( Tích hợp).
? Bao trùm lên truyện ngắn là những hình ảnh, nhân
vật đặc sắc Em hãy chỉ rõ?
Gợi ý: Bố cục? ( Theo dòng hồi tưởng)
- Sự kết hợp hài hòa giữa kể- miêu tả bộc lộ tâm
trạng cảm xúc
- Hình ảnh so sánh độc đáo, từ ngữ chọn lọc tinh tế
? Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của
nhà văn Thanh Tịnh trong truyện ngắn Tôi đi học?
( Muốn kể chuyện hay cần có nhiều kỉ niệm đẹp và
giàu cảm xúc)
- KTDHTC: Trình bày một phút
? Hãy trình bày giá trị nội dung và nghệ thuật của
văn bản?
- Học sinh đọc ghi nhớ( sgk/9)
Hoạt động 5: Luyện tập:
* Ghi nhớ: SGK/ 9
V/ Luyện tập:
Phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc lần đầu tiên đến trường?
Trang 6Năm học: 2011- 2012
? Hãy nhớ lại và kể lại cảm xúc của chính mình vào
lúc này, trong ngày đầu tiên đi học như các bạn nhỏ
kia?
4 Hướng dẫn tự học:
a Học bài:
- Học bài phần ghi nhớ
- Về nhà: Đoc lại văn bản, nắm vững giá trị nghệ thuật và nội dung của văn bản
- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học
- KTDHTC: Viết sáng tạo
- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của bản thân về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất
b Soạn bài: Cấp độ khái quát nghĩa của từ cho tiết sau
+ Quan sát sơ đồ mục I Trả lời các câu hỏi sgk
+ Nắm sơ lược thế nào là từ ngữ có nghiã rộng và từ ngữ có nghĩa hẹp
+ Xem trước phần bài tập
* Tư liệu nói thêm về tác giả:
Trước năm 1945, người ta xếp Thanh Tịnh, Thạch Lam, Hồ Dzếch là ba nhà văn có phong cách nghệ thuật gần gũi nhau Vì thế, sau này Thanh Tịnh qua đời, nhà văn Hồ Dzếch có làm bài thơ “ Nhớ tiếc Thanh Tịnh”, đây là khổ đầu:
“ Đời xếp anh, tôi và Thạch Lam Ngồi chung một chiếu hội văn đàn Chao ôi! Chiếu đã hai lần lạnh
Còn lại mình tôi với thế gian”
Vinh dự lớn nhất của Thanh Tịnh là có tác phẩm được giảng dạy trong nhà trường, có câu thơ được lưu truyền như ca dao tục ngữ:
“ Dễ trăm lần không dân cũng chịu Khó vạn phần, dân liệu cũng xong”
(Dân no thì lính cũng no
* Rút kinh nghiệm:
………
………
………
Trang 7
Năm học: 2011- 2012
S: 15/ 08/ 11 D: 17/ 08/ 11
Tiết 3:
CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ A/ Mục đích yêu cầu: Giúp học sinh:
- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vào đọc – hiểu và tạo lập văn bản
1 Kiến thức :
- Các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
2 Kỹ năng
a Kĩ năng chuyên môn:
Thực hành so sánh, phân tích các cấp độ khái quát về nghĩa của từ ngữ
b Kĩ năng sống:
.- Ra quyết định: nhận ra và biết sử dụng từ đúng nghĩa/ trường nghĩa theo mục đích giao tiếp cụ thể
3 Thái độ :
- Giáo dục học sinh ý thức tự học, tự nghiên cứu bài trước khi đến lớp
B/ Chuẩn bị:
- Giáo viên: Nghiên cứu SGK, SGV, chuẩn kiến thức, giáo dục kĩ năng sống và các tài liệu liên quan, bảng phụ, phiếu học tập
- Học sinh: Đọc SGK, soạn bài theo định hướng SGK và sự hướng dẫn của GV
C/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:
* Hoạt động 1: Khởi động
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Gv kiểm tra vở-sách và sự chuẩn bị của học sinh về bài học.
3 Bài mới:
Tìm hiểu về mối quan hệ nghĩa của từ chúng ta được biết giữa từ với từ thường có quan hệ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa không chỉ có vậy từ ngữ còn có mối quan hệ bao hàm Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về nội dung “cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ”
Hoạt động 2: Giáo viên cho học sinh nhắc lại kiến
thức bài học NV7
- KTDHTC: Động não, hỏi – đáp dẫn dắt HS vào
bài học bằng cách trả lời câu hỏi sau:
? Thế nào là từ đồng nghĩa? Có mấy loại từ đồng
nghĩa? Lấy ví dụ?
GV: Từ đồng nghĩa là những từ có ý nghĩa giống
nhau Một từ nhiều nghĩa có thể thuộc vào nhiều
nhóm đồng nghĩa khác nhau Có hai loại từ đồng
nghĩa: Từ đồng nghĩa hoàn toàn( không phân biệt về
sắc thái nghĩa), từ đồng nghĩa không hoàn toàn( sắc
thái ý nghĩa khác nhau)
Ví dụ: Máy bay( phi cơ)
Tặng, cho
? Từ trái nghãi được hiểu như thế nào? Cho ví dụ?
( Từ trái nghãi là những từ có ý nghĩa trái nhau:
sống- chết)
I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:
* Vd: Sơ đồ/ sgk
Voi hươu… sẻ, tu hú… cá rô, cá thu
Động vật
Trang 8Năm học: 2011- 2012
Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu khái
niệm.
GV: treo sơ đồ (1)lên bảng rồi hướng dẫn học sinh
quan sát, tìm hiểu mối quan hệ của nghĩa từ ngữ (sơ đồ
trong SGK)
? Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ: Thú, chim, cá? Vì sao?
( Rộng hơn vì từ “động vật” có phạm vi nghĩa bao
hàm phạm vi nghĩa của các từ “thú”, “chim”, “cá”
nói đến động vật là bao hàm cả “thú”, “chim”,
“cá”)
? Em có nhận xét gì về nghĩa của các nhóm từ trên?
( Phương diện nghĩa rộng hẹp)
? Nhận xét tiếp nghĩa của từ “ thú” so với các từ “
voi, hươu, thỏ…)?
? Như vậy nghĩa của các từ “ chim” “thú” “ cá” rộng
hơn nghĩa của từ nào?
Gv: các từ “ chim, thú, cá” rộng hơn nghĩa của từ:
voi hươu, các rô, chim sẻ… nhưng hẹp hơn nghĩa
của từ “động vật”
Gv cho học sinh quan sát sơ đồ 2( bảng phụ)
? Từ sơ đồ 2, em rút ra nhận xét gì về phương diện
nghĩa? ( mối quan hệ)
Hoạt động 4: Giáo viên hướng dẫn học sinh tổng
hợp kết quả và phân tích:
? Từ việc tìm hiểu trên các em hiểu thế nào là 1 từ
có nghĩa rộng và nghĩa hẹp?
? Đặt trong mối quan hệ với những từ ngữ khác,
nghĩa của 1 từ ngữ có đặc điểm gì?
(co thể rộng hơn hoặc hẹp hơn)
? Khi nào thì 1 từ ngữ được coi là có nghĩa rộng hay
nghĩa hẹp đối với từ ngữ khác ?
(Khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi
của một số từ ngữ khác thì lúc đó từ ngữ có nghĩa
rộng hơn; còn khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được
bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
thì lúc đó từ ngữ có nghĩa hẹp hơn)
? Có phải bao giờ một từ ngữ cúng chỉ có nghĩa rộng
hoặc nghĩa hẹp không ví sao?
( Không : một từ có nghĩa rộng đối với từ ngữ này
nhưng đồng thời lại có nghĩa hẹp đối với từ ngữ
khác)
- KTDHTC: Động não
* Mối quan hệ về nghĩa giữa những từ trên được biểu thị bằn sơ đồ:
Động vật Thú
voi,
Tú hú hơơu sáo
cá rô
Cá chép
Chim cá
* Ghi nhớ: sgk/ 10
Trang 9Năm học: 2011- 2012
? Qua tìm hiểu các vi dụ, hãy rút ra bài học thiết
thực về sử dụng từ đúng nghĩa, trường từ vựng?
- Học sinh suy nghĩ độc lập, trình bày
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ Sgk/10
? Em có thể một ví dụ khác để minh họa cho nội
dung bài học được không?
(HS sử dụng đồ dùng học tập để trình bày) GV uốn
nắn học sinh và nhận xét
Hoạt động 5: Giáo viên hướng dẫn học sinh luyện
tập:
? Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát nghĩa của từ
trong các nhóm từ sau?
? Nhận xét từ phương diện nghĩa của chúng?
- Gọi 2 học sinh lên bảng làm
- Học sinh dưới lớp theo dõi, nhận xét
- Giáo viên chốt ý, nhân xét, cho điểm
Học sinh đọc yêu cầu bài tập 2:
- KTDHTC: Đọc hợp tác
? Tìm từ ngữ nghĩa rộng hơn so với nghĩa của các từ
ngữ ở mỗi nhóm?
Học sinh đọc yêu cầu bài tập 3:
- KTDHTC: Đọc hợp tác
? Tìm các từ ngữ có nghĩa rộng bao hàm trong
phamh vi nghãi của mỗi từ sau?
Học sinh làm theo nhóm bài tập 4:
? Hãy chỉ ra những từ ngữ không phù hợp?
Hướng dẫn học sinh về nhà làm bài tập 5
? Tìm ba động từ trong đoạn trích sau thuộc 1 phạm
vi nghĩa Trong đó có 1 từ nghĩa rộng, 2 từ nghĩa
hẹp?
* Bài tập thêm: Tìm từ ngữ có nghĩa khái quát cho
những từ sau:
a) Ghì, nắm, ôm
b) Lội, đi
II Luyện tập:
Bài 1: a
b Hs tự làm
Bài 2:
a Chất đốt d Nhìn
b Nghệ thuật e Đánh
c Thức ăn Bài 3:
a Xe cộ: xe đạp, xe máy…
b Kim loại: sắt, đồng, chì…
c Hoa quả: chuối, bơ, xoài…
d Họ hàng: cô dì, chú, bác…
e Mang: xách, khiêng, gánh
Bài 4:
a Thuốc lào c Bút điện
b Thủ quĩ d Hoa tai
Bài 5: ( Tích hợp văn bản “ Trong lòng mẹ”) Khóc( nức nở, sụt sịt)
4 Củng cố:
? Khi nào một từ được coi là nghĩa rộng( hay nghĩa hẹp) so với từ ngữ khác? Cho ví dụ?
5 Hướng dẫn tự học:
a Học bài:
- Hoàn tất các bài tập vào vở
- Nắm được cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Tìm các từ ngữ thuộc cùng một phạm vi nghĩa trong một bài trong SGK Sinh học( hoặc Vật lí Hóa học,…) Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát về nghĩa của các từ ngữ đó
b Soạn bài: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Y phục
Áo sơ mi
Quần đùi
Quần jean
Áo Quần
Áo dài
Trang 10Năm học: 2011- 2012
+ Đọc lại văn bản Tôi đi học ,trả lời 3 câu hỏi mục I trang 12
+ Tìm hiểu chủ đề của văn bản là gì?
+ Khi nào văn bản có tính thống nhất về chủ đề? Nghiên cứu kĩ phần luyện tập
* Rút kinh nghiệm:
………
………