- Nghĩa bóng: (nghĩa chính) đề cao trân trọng vẻ đẹp nhan sắc và tâm hồn, sự trong trắng son sắt của người phụ nữ Việt.. Nam xưa và sự cảm thông sâu sắc cho thân phận chìm nổi của họ.[r]
Trang 1Đọc bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân
Hương và cho biết bài thơ có mấy lớp nghĩa? Mỗi
lớp nghĩa biểu đạt ý cơ bản gì?
Đáp án
Bài thơ có 2 lớp nghĩa:
- Nghĩa đen: miêu tả đặc tính của chiếc bánh trôi và quá trình tạo nó Ca ngợi nét đẹp văn hóa của dân tộc
- Nghĩa bóng: (nghĩa chính) đề cao trân trọng vẻ đẹp nhan sắc
và tâm hồn, sự trong trắng son sắt của người phụ nữ Việt
Nam xưa và sự cảm thông sâu sắc cho thân phận chìm nổi của họ.
Kiểm tra bài cũ
Trang 3I.Đọc và tìm hiểu chung về văn bản
1- Tác giả,tác phẩm
? Em hãy trình bày hiểu biết của mình về tác giả và tác phẩm trên?
Tiết 29 Văn bản : Qua Đèo Ngang
(Bà huyện Thanh Quan)
Trang 4I/ Đọc và tìm hiểu chung về văn bản
1/ Tác giả,tác phẩm.
a.Tác giả
Tên thật: Nguyễn Thị Hinh Sống ở thế
kỷ XIX – Quê ở làng NghiTàm (nay thuộc
Tây Hồ, Hà Nội) Chồng bà làm tri huyện
Thanh Quan (nay thuộc Thái Ninh, Thái
Bình) Do đó có tên gọi Huyện Thanh
Quan
Bà là một trong số nữ sỹ tài hoa
hiếm có trong thời trung đại Hiện còn để
lại 6 bài thơ Nôm Đường luật, trong đó
có bài thơ Qua Đèo Ngang (6 bài thơ
gồm: Thăng Long thành hoài cổ; Chiều
hôm nhớ nhà; Chùa Trấn Bắc; Cảnh
chiều hôm; Đền Trấn Võ; Qua Đèo
Ngang)
b.Tác phẩm:
Bài thơ được ra đời khoảng thế kỷ 19, khi
bà Huyện Thanh Quan lần đầu xa nhà, xa
quê, vào kinh đô Huế nhận chức “Cung
trung giáo tập” (dạy nghi lễ cho các cung
nữ, phi tần theo chỉ dụ của nhà vua)
Qua Đèo Ngang
Bước tới đèo Ngang, bóng xế tà,
T T B B T T B
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
T B B T T B B
Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
B B T T B B T
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
T T B B T T B
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,
T T B B B T T
Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
B B T T T B B
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,
B B T T B B T
Một mảnh tình riêng, ta với ta.
T T B B B T B
2.Đọc – Từ khó
Trang 5Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.
Lom khom dưới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta.
ĐỀ
THỰC
LUẬN
KẾT
4 Bố cục : 4 phần
Trang 6II Phân tích:
Cảnh Đèo Ngang được miêu tả
vào thời gian nào trong ngày ?
bóng xế tà,
Thời điểm đó đã bộc lộ
được tâm trạng gì của nhà thơ ?
Thời gian buổi chiều tà dễ gơi buồn, gợi nhớ,
dễ bộc lộ tâm sự cô đơn của nhà thơ….
-Thời gian buổi chiều tà -> gợi
buồn, gợi nhớ.
Trang 7Tiết 29 Văn bản : Qua Đèo Ngang
(Bà huyện Thanh Quan)
II/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
-Thời gian buổi chiều tà -> gợi
Buồn, gợi nhớ.
-Thiên nhiên hoang dã, nguyên
sơ.
Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,
Cỏ cây chen lá, đá chen hoa.
-Phép liệt kê : cỏ, cây, đá, lá, hoa -> cảnh vật
dày dặc, bề bộn…
-Điệp từ “ chen “ : ->gợi sự rậm rạp, chen
chúc lẫn vào nhau…
- Gieo vần lưng “ đá – lá “ : - > nhấn mạnh
sự rậm rạp của Đèo Ngang…
Qua những biện pháp nghệ thuật
đó, giúp em hình dung như thế nào
về cảnh Đèo Ngang buổi chiều tà ?
Tác giả đã sử dụng những
biện pháp nghệ thuật nào ở
đây ? Chỉ rõ ?
Trang 8a/ Hai câu đề :
-Thời gian buổi chiều tà -> gợi
buồn.
-Thiên nhiên hoang dã, nguyên sơ.
b/ Hai câu thực :
Lom khom dưới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
Cuộc sống con người được
nhà thơ miêu tả qua những
hình ảnh nào ?
Lom khom và lác đác thuộc
từ loại nào đã học ?
Nó có sức gợi tả như thế nào ?
-Từ láy tượng hình :
+ Lom khom ->gợi hình dáng vất vả của người tiều phu
+ Lác đác ->sự thưa thớt ít ỏi của các quán chợ
- Đảo ngữ :-> nhấn mạnh thêm cái ấn tượng về
hình dáng vất vả của người tiều phu và sự thưa thớt hiu quạnh của lều chợ
Em có nhận xét gì về trật tự
cú pháp của 2 câu thực này ?
- Phép đối : đối thanh, đối từ loại và đối cấu
trúc câu -> Tạo nhịp điệu cân đối cho câu thơ
- Dùng từ láy, đảo ngữ, phép đối.
- Cuộc sống của con người thưa
thớt, vắng vẻ.
Qua những biện pháp nghệ
thuật trên, em thấy hình ảnh
và cuộc sống của con người
ở đây như thế nào ?
Trang 9II/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/ Hai câu luận :
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Trong buổi chiều tà hoang
vắng đó, nhà thơ đã nghe
thấy âm thanh gì ? ? Mượn tiếng chim để bày tỏ tâm trạng nỗi
lòng mình, đây là hình thức biểu đạt nào ?
- Ẩn dụ tượng trưng
Vậy theo em, tiếng chim
cuốc và chim đa đa kêu trên
đèo vắng lúc chiều tà gợi cảm
giác gì?
Vậy theo em, tiếng chim
cuốc và chim đa đa kêu trên
đèo vắng lúc chiều tà gợi cảm
giác gì?
Ngoài biện pháp ẩn dụ, các em
còn phát hiện tác giả sử dụng
nghệ thuật nào nữa trong
hai từ “quốc quốc, gia gia “?
Tiết 29 Văn bản : Qua Đèo Ngang
(Bà huyện Thanh Quan)
-> Gợi nỗi buồn nhớ, khắc khoải…
Chơi chữ
Trang 10II/ TÌM HIỂU VĂN BẢN
1/ Đọc:
2/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/Hai câu luận :
- Ẩn dụ tượng trưng, chơi chữ,
Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.
Hai câu luận còn sử dụng phép
đối, em hãy chỉ ra phép đối và tác
dụng của nó ?
- Đối : thanh, từ loại, nghĩa -> làm cho câu thơ
cân đối nhịp nhàng
đối
Những biện pháp trên
đã góp phần bộc lộ tâm trạng
cảm xúc gì của nữ sĩ ?
- Tâm trạng buồn, nhớ nước
thương nhà, hoài cổ.
Trang 11I/ TÌM HIỂU CHUNG
1/ Tác giả,tác phẩm :
2.Đọc - Từ khó: (SGK)
II/ Phân tích
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/ Hai câu luận :
d/ Hai câu kết :
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Cảnh : trời , non, nước : -> rộng lớn, bao la -Hai câu đề : chi tiết
-Hai câu kết : bao quát, rộng lớn -Hai câu đề : “ bước tới ’’
-Hai câu kết : “ dừng chân’’
-Nhịp thơ ở câu 7 đặc biệt : 4/1/1/1 -> tạo ấn tượng mạnh về thiên nhiên rộng lớn…
Hãy so sánh cảnh miêu tả ở 2
câu cuối có gì khác với cảnh
ở 2 câu đề ? Hành động của
nhân vật trữ tình? Nhịp
thơ ?Tác dụng ?
Tác giả đã đặt cảnh và
người trong mối tương quan
nào ? Qua chi tiết nào ?
Tác giả đã đặt cảnh và
người trong mối tương quan
nào ? Qua chi tiết nào ?
Trời, non, nước >< mảnh tình riêng
Đối lập
Tiết 29 Văn bản : Qua Đèo Ngang
(Bà huyện Thanh Quan)
Trang 12II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1/ Đọc:
2/ Phân tích:
a/ Hai câu đề :
b/ Hai câu thực :
c/ Hai câu luận :
d/ Hai câu kết :
-Cảnh rộng lớn >< con người nhỏ
bé
-Tâm trạng cô đơn gần như tuyệt
đối, tâm sự thầm kín
Dừng chân đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta.
Thảo luận :
Tác giả đặt “ mảnh tình riêng “
giữa cảnh trời non nước bao la
ở Đèo Ngang thể hiện tâm trạng gì?
Em hiểu cụm từ “ ta với ta”
trong hoàn cảnh đó như thế nào ?
-Tâm trạng buồn, cô đơn, tâm sự thầm kín,
con người nhỏ bé, yếu đuối như đang bị bao vây bởi trời, non, nước bao la ở Đèo Ngang.
-Cụm từ “ta với ta ” bộc lộ nỗi cô đơn gần như tuyệt đối của tác giả…-> nỗi lòng đau đáu, da diết, thiết tha…của nữ sĩ TQ đối với đất nước…
Trời
Non Nước
Ta
Trang 13Cảnh Đèo Ngang ngày nay
Trang 141 Học thuộc bài thơ
2 Nắm kiến thức cơ bản
3 Viết thành văn cảm nhận sâu sắc của
em về bài thơ
4 Soạn bài “Bạn đến chơi nhà” của
Nguyễn Khuyến