Giáo án Ngữ văn 7 bài 8: Qua Đèo Ngang

Bài mới: Giáo viên giới thiệu: Những ai chưa một lần tới Đèo Ngang chắc hẳn ít nhất một lần biết đến Đèo Ngang, bởi lẽ đã được chiêm ngưỡng bức tranh kì thú về thiên nhiên Đèo Ngang với

BÀI 8: QUA ĐÈO NGANG

Bà Huyện Thanh Quan

-A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Huyện Thanh Quan lúc qua đèo nỗi buồn, cô đơn, nhớ nước thương nhà thăm thẳm như thấm cả vào cảnh vật qua lời thơ trang nghiêm đài các

2.Thái độ : - Bước đầu hiểu được thể thơ thất ngôn bát cú đường luật Thể tả cảnh ngụ tình Cảnh được cảm nhận qua tâm trạng và cảnh là sự gửi gắm, thể hiện tâm trạng

- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên và cảm thông, chia sẻ tâm sự với mọi người

3.Kỹ năng: - Rèn kỹ năng đọc và phân tích bố cục

-Tự nhận thức được tình yêu thiên nhiên

- Giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực, trính bày suy nghĩ/ trên ý tưởng,cảm nhận của bản thân về những giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

B CÁC PHƯ ƠNG PHÁP/ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC

1 Động não: suy nghĩ về ý nghĩa và cách thể hiện tâm trạng cô đơn của Bà Huyện Thanh Quan lúc qua đèo

2 Thảo luận nhóm, kĩ thuật trình bày một phút về những giá trị nội dung nghệ thuật của bài thơ

3 Cặp đôi chia sẻ suy nghĩ về tình yêu thiên nhiên và cảm thông, chia sẻ tâm sự với mọi người

-Giáo viên: Nghiên cứu sách giáo khoa & tài liệu tham khảo để soạn bài

- Bức ảnh đèo ngang

- Học sinh: Đọc và trả lời câu hỏi trong sách giáo khoa

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1 Ổn định Ktss, ktvs

2 Kiểm tra bài cũ:

? Đọc thuộc lòng đoạn trích “Sau phút chia ly” và nêu nội dung, nét nghệ thuật đặc sắc của

bài?

- Nội dung: Nỗi sầu chia ly của người chinh phụ sau lúc tiễn chồng ra trận Nỗi sầu này vừa có ý nghĩa tố cáo chiến tranh phi nghĩa vừa thể hiện niềm khát khao hạnh phúc của người phụ nữ

- Nghệ thuật điệp từ đặc sắc, ước lệ tượng trưng…

? Qua bài thơ “ Bánh trôi nước” Hồ Xuân Hương trọng nam khinh nữ, chế độ người phụ

nữ bị phụ thuộc, không có quyền quyết định số phận mình, nhưng chúng ta vô cùng trân trọng phẩm chất trong trắng, sắt son của người phụ nữ trong mọi hoàn cảnh và cảm thông sâu sắc cho thân phận chìm nổi của họ

3 Bài mới:

Giáo viên giới thiệu: Những ai chưa một lần tới Đèo Ngang chắc hẳn ít nhất một lần biết đến Đèo Ngang, bởi lẽ đã được chiêm ngưỡng bức tranh kì thú về thiên nhiên Đèo Ngang với cái nhìn, cái cảm của nữ sĩ Trung Quốc Vậy bức tranh Đèo Ngang hiện lên như thế nào? Cảnh vật và tình người được tác giả khắc hoạ ra sao? Chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm

1 Tác giả

- Học sinh đã đọc ở nhà

? Em hiểu gì về tác giả?

- Bà Huyện Thanh Quan (? - ?) tên thật là Nguyễn Thị Hinh người phường Nghi Tàm (Hà Nội) Chồng bà là Nguyên Ôn – làng Nguyệt áng (Hà Nội) có thời làm quan tri huyên Thanh Quan (Thái Bình) nên người ta trân trọng gọi bà là: Bà Huyện Thanh Quan + Bà xuất thân trong một gia đình quan lại, học rộng có tài thơ nôm, giỏi nữ công gia chánh -> bà được vua Minh Mệnh vời vào cung làm “ cung trung giáo tập” => để dạy các công chúa, cung phi

+ Bà là nữ nổi tiếng hay chữ, hay thơ (đầu tác phẩm của bà để lại không nhiều chỉ còn sáu bài thơ Nôm Thơ bà thường thể hiện lòng yêu cảnh quan thiên nhiên đất nước, tâm sự u hoài trước sự đổi thay Bài nào cũng đượm buồn, trang nhã và điêu luyện

2 Tác phẩm

Đây là một trong số sáu bài thơ chữ Nôm còn lại của bà

Bài thơ viết về Đèo Ngang Đèo Ngang còn gọi là Hoành Sơn ( Hoành Sơn nhất đái – (Hoành Sơn một giải)) Đây là giải đèo núi giăng ngang từ phía tây ra biển Đông -phân giới giữa Hà Tĩnh – Quảng Bình

II Đọc và phân tích

1 Đọc

- Giáo viên yêu cầu đọc: Đọc đúng thể thơ đường luật: Thất ngôn bát cú đường luật, câu cuối đọc chậm giọng điệu trầm lắng

- Giáo viên đọc mẫu -> gọi học sinh đọc -> nhận xét

? Nêu đại ý bài thơ?

- Bài thơ tả cảnh đèo Ngang lúc chiều tà bóng xế Qua cảnh vật, nhà thơ chủ thể chữ tình gửi gắm tâm trạng u hoài của mình vào cảnh vật

- Giáo viên: Đây là bài thơ đường luật thất ngôn bát cú (bằng chữ Nôm) có bốn phần:

Đề, thực, luận, kết

- Ta có thể phân tích theo kết cấu của bài thơ hoặc phân tích nội dung bài ở đây bài thơ đã khắc hoạ cả cảnh lẫn tình

2 Phân tích

a, Cảnh sắc Đèo Ngang

( Giáo viên: Đúng ra cảnh Đèo Ngang được in dấu trong cả tám câu của bài thơ nhưng đậm nét hơn cả là bốn câu đầu)

? Đọc diễn cảm bốn câu?

? Tác giả tả Đèo Ngang vào thời điểm nào?

- Học sinh: Chiều tà

? Đây là thời điểm như thế nào?

- Là thời điểm mà mặt trời xế bóng, ánh nắng sắp tàn, chuẩn bị kết thúc một ngày

- Giáo viên: Nhà thơ bước tới Đèo Ngang vào lúc chiều tà bóng xế Không phải ngẫu nhiên mà nhà thơ lại chọn để tả cảnh Đèo Ngang đúng lục chiều tà Phải chăng cái

khoẳnh khắc của điểm giao thời này như càng khơi dậy tâm sự của nhà thơ, để rồi cảnh tình nồng đượm hoà quyện tôn tạo nét đặc sắc của Đèo Ngang

? Mặc dù vừa đặt chân tới đây, nhà thơ đã cảm nhận được nét gì nổi bật về thiên nhiên Đèo

Ngang?

- Cỏ cây chen đá, lá chen hoa (Ghi bảng phụ cả câu)

? Em nhận xét gì trong cách viết và cách dùng từ tác giả?

- Dùng điệp từ “chen”

- Nhịp 4/3 ngắt câu thơ tạo -> hai vế tiểu đối

? Sử dụng nghệ thuật như thế có tác dụng gì?

- Nhấn mạnh sự chen chúc, rậm rạp của cỏ cây

- Giáo viên: Tác giả tả thiên nhiên Đèo Ngang với năm yếu tố: Cỏ cây, hoa, lá, đá Nhưng thực ra ở đây chỉ có ba loại chính: Cỏ, cây, đá Câu thơ bảy chữ mà có tới hai đơn

từ “ chen” Điệp từ chen nêm vào giữa câu thơ 1 cách đầy sáng tạo -> làm cho câu thơ trở nên chât cứng, hay không gian Đèo Ngang chật cứng bởi sự chen lấn xô đẩy của cỏ, cây, hoa, lá,đá

Bên cạnh điệp từ “chen” tác giả còn sử dụng vần chân “tà hoa”, vần lưng “đá -lá”=> thanh trắc liệt kê liên tiếp

? Với cách miêu tả đó thiên nhiên Đèo Ngang hiện lên như thế nào?

- Ghi:- Thiên nhiên tốt tươi um tùm, hoang dã

- Giáo viên: Một Đèo Ngang um tùm rợn ngợp chỉ toàn là cỏ, cây, hoa, lá,đá chen nhau, lan tràn ngổn ngang đá núi Cảnh rậm rạp tốt tươi nhưng lại rất hoang vu

? Cảnh Đèo Ngang um tùm, rợn ngợp lại trong thời điểm chiều tà gợi cho ta cảm giác gì?

- Học sinh: Buồn, quạnh vắng

- Giáo viên: Không gian mênh mông của vùng đèo núi, trong một ngày sắp tàn như

ẩn chứa một cái gì đó mênh mông, xa vắng, một cảm xúc thiêng liêng, một nỗi buồn từ trong vô thức, dường như tâm hồn ta lắng lại Lữ khách dễ lao lòng với nỗi niềm bâng khuâng man mác Có lẽ đây cũng chính là nỗi niềm, là tâm trạng muốn gửi gắm của nhà thơ

? Theo dõi hai câu tiếp theo (3+4).

? Từ treo đèo cao phóng tầm mắt ra xa tác giả thấy những gì?

" Lom khom….mấy nhà” (Ghi bảng cả hai câu)

? Đến đây bức tranh Đèo Ngang đã có thêm những đối tượng nào?

- Đã có sự xuất hiện của mấy chú tiều phu và mấy ngôi nhà chợ

Giáo viên: Như vậy, cảnh đã có sự xuất hiện của con người Ta hãy xem con người xuất hiện ở đây như thế nào? Các em chú ý lại hai câu thơ

? Hai câu thơ trên tác giả sử dụng từ ngữ như thế nào?

- Từ láy tượng hình, từ chỉ số lượng

? Hãy chỉ ra: - Lom khom, lác đác -> từ lãy tượng hình

- Vài, mấy

? Những loại từ đó diễn tả điều gì? Gợi dáng vẻ như thế nào?

- Lom khom -> gợi dáng vẻ không thẳng đứng mà cúi người xuống

- Lác đác -> gợi sự thưa thớt

? Còn từ chỉ số lượng “vài”, “mấy”? là từ chỉ số lượng rất ít ỏi.

- Giáo viên: Vài, mấy là từ chỉ số lượng không cụ thể lại là số lượng rất ít ỏi Đặc biệt là hai từ láy tượng hình “lom khom”và “ lác đác” gợi rõ dáng vẻ của mẫy chú tiều phu -> gợi sự thưa thớt của mấy ngôi nhà chợ ven sông

- Rõ ràng đây là nghệ thuật tạo hình bằng ngôn ngữ của tác giả đạt đến độ điêu luyện

? Theo dõi hai câu thơ em thấy trật tự cú pháp có gì đặc biệt?.

- Tác giả đã đảo trật tự cú pháp Vị ngữ trước chủ ngữ -> đảo thành phần trong câu, ngoài ra còn đảo thành tố chính “ tiều, chợ” trước thành tố phụ trong cụm danh từ

? Ngoài ra tác giả còn sử dụng nghệ thuật gì nữa? Nghệ thuật đối.

? Về phương diện nào ( ngữ, nghĩa) => đối thanh, đối ý.

? Việc sử dụng từ láy tượng hình, chỉ số lượng cùng nghệ thuật đối, đảo trật tự cú pháp có tác dụng

gì?

- Nhấn mạnh làm nổi bật sự nèo tèo, thưa thớt, ít ỏi nhỏ nhoi của con người

Giáo viên: Có thể nói phép đối và đảo ngữ có giá trị thẩm mĩ trong nét vẽ tạo đầy khám phá của tác giả Cả hai câu trên và dưới đều đảo trật tự cú pháp nhằm nhấn mạnh nội dung cần diễn đạt “ lom khom” được đặt đầu câu nhấn mạnh dáng vẻ con người Chỉ

có vài chú tiều phu bên sườn non đã thế lại còn “lom khom” nữa cho nên dường như bị bóng núi cảnh vật thiên nhiên chìm lút đi Và dưới chân núi cũng vậy có mấy ngôi nhà chợ đã ít lại còn “lác đác” -> rất thưa thớt ít ỏi, rải rác Đã thế hai câu còn đối nhau cả về thanh ( B- T) Về ý cùng tập trung nhấn mạnh xoáy về một ý: Sự nhỏ nhoi, ít ỏi thưa thớt của con người

? Qua tất cả các chi tiết đã phân tích ở trên có nhận xét gì về sự xuất hiện của con người

trước cảnh Đèo Ngang

- Ghi: Có người xuất hiện nhưng quá nhỏ nhoi, thưa thớt, ít ỏi

? Sự xuất hiện ít ỏi của con người làm cho cảnh vật Đèo Ngang như thế nào?

- Quạnh vắng, đìu hiu

Giáo viên: Bức tranh sườn non, chân núi Đèo Ngang được nữ sĩ chấm phá Cảnh vật hiện lên qua những nét vẽ ước lệ đến mờ nhạt Con người có xuất hiện nhưng chỉ là bóng dáng của mấy chú tiều phu lom khom kiếm củi bên chân núi khi chiều về Lèo tèo lác đác vài quán chợ bên sông Con người có đấy nhưng chỉ là chấm nhỏ lẩn lút xa xôi Con người hầu như chìm lắng vào không gian hiu hắt vắng vẻ của cảnh trời chiều Đây là tâm trạng man mác của nhà thơ gửi gắm qua cảnh Thi nhân miêu tả cảnh bằng những nét chấm phá tài hoa tinh tế như thâu tóm được cả tâm hồn, cái thần của tạo vật Đèo Ngang, thấm đẫm sắc màu dân tộc, gợi lên trong ta một tình yêu quê hương đất nước dạt dào sâu lắng

- Chuyển: Hoà quyện trong cảnh sắc thên nhiên Đèo Ngang là tâm trạng nhà thơ

b, Tâm trạng nhà thơ

? Đọc diễn cảm bốn câu cuối.

- Giáo viên: Sau những cảm xúc của nhà thơ trước cảnh trời, mây, non, nước, ở phần trên

là nỗi niềm, là tâm trạng của tác giả Vậy tâm trạng của tác giả được biểu đạt qua những hình ảnh nào?

- Học sinh: Nhớ nước…

Thương nhà…

- Giáo viên: Nhà thơ không chỉ cảm nhận Đèo Ngang bằng thị giác mà còn cảm nhận bằng cả thính giác và bằng cả tâm hồn mình Vậy nhà thơ đã cảm nhận được bằng âm thanh gì?

- Tiếng chim quốc và tiếng chim đa đa

? Em thấy hai câu thơ nổi bật với nghệ thuật gì đặc sắc?

- Chơi chữ

Gia (nhà) đồng âm với da(chim rừng đa đa)

- Giáo viên: Tiếng chim cuốc kêu “cuốc cuốc” gợi ta nhớ về một điển tích xưa Thục

Đế để mất nước đã hoá thành con chim cuốc cứ kêu hoài suốt đêm thâu như mang hồn Thục Đế đang khóc nước Quả là tiếng kêu trong vô vọng đau thương Chim đa là chim rừng (gà gô) – gọi lệch là da da, da da đồng âm gia (nhà) -> như vậy tác giả dùng điển tích cũ về con chim cuốc để nói về đất nước chim đã nói tới nhà

? Ngoài ra tác giả còn sử dụng nghệ thuật nào nữa?

- Đối, nhân hoá, điệp âm, đảo trật tự cú pháp (đảo ngữ)

- Giáo viên: Hai câu luận này cùng đối nhau rất chỉnh về thanh, về ý

? Em cảm nhận được gì qua âm thanh của tiếng chim?

- Âm thanh khắc khoải, vô vọng

- Giáo viên: Trong buổi chiều tà bóng xế trước một vùng đèo núi mênh mông hoang vắng điểm xuyết âm thanh khắc khoải của tiếng cuốc kêu đã gợi cho ta cảm giác gì?

- Gợi nỗi buồn sâu lắng

- Giáo viên: Rõ ràng đây không phải là tiếng chim thánh thót tưng bừng trong buổi bình minh hay tiếng chim ríu rít gọi bầy mà là tiếng chim khắc khoải đánh thức không gian im lìm quạnh vắng, như điểm xuyết âm hưởng não nề vào cõi tĩnh lặng tiêu sơ

- Ở đây tác giả đã lấy cái động (tiếng chim rừng) để làm nổi bật cái vắng lặng im lìm trên đỉnh Đèo Ngang trong khoảnh khắc chiều tà Đây cũng là nghệ thuật lấy động để tả tĩnh trong thi pháp cổ

? Tác giả dùng các thủ pháp nghệ thuật trên nhằm biểu đạt điều gì?

- Gợi mở nỗi niềm nhớ nước thương nhà

- Giáo viên: Lối đối, phép tu từ nhân hoá cùng nghệ thuật chơi chữ đặc sắc: con chim cuốc đau lòng nhớ nước, con đa đa mỏi miệng thương nhà Tiếng kêu khắc khoải thê lương của những con chim mang điển tích đầy uẩn khúc đau thương càng gợi nên nỗi niềm u uẩn của nhà thơ Rõ ràng nhà thơ đã mượn cảnh để ngụ tình

? Vậy em hiểu gì về tình cảm của nhà thơ?

- Ghi: Buồn, nhớ thương da diết

- Giáo viên: Tiếng chim từ thời Thục Đế xa xôi nào đó nhưng tâm trạng thì là tâm trạng thực của lúc bấy giờ đây trở nên nặng trĩu, mênh mang đậm nét buồn thê lương trước cái mênh mông vô tận của đất trời, cái hoang vắng mờ nhạt của sự sống, cái khắc khoải vô vọng của tiếng chim kêu mỏi miệng với ngày tàn trong hốc núi Tình ở đây là nỗi nhớ nước thương nhà, nó hắt hui ảm đạm, cô độc lẻ loi Bà thương nhà là tình cảm tha thiết của đứa con tha hương lữ thứ Nhà thơ đang ở Thăng Long phải vào Phú Xuân làm cung trung giáo tập theo chỉ dụ của triều đình Nguyễn, nỗi niềm thương nhà của bà cũng là dễ hiểu Còn nhớ nước (có nhiều tài liệu nói bà phủ nhận thực tại, nhớ về một thời vàng son, vinh hiển của nhà Lô) Theo tôi nghĩ: “ nhớ nước” trong tâm thế cụ thể ở đây là hoài niệm chung về một thời dĩ vãng và cũng là tâm trạng nhớ thương của người phụ nữ khi xa gia đình, quê hương

- Theo dõi thầm bằng mắt hai câu cuối

? Hai câu cuối tác giả khái quát gì về Đèo Ngang?

- Học sinh: Trời – non – nước (ghi bảng phụ)

? Em cảm nhận được gì qua hình ảnh này?

- Câu thơ như mở ra một không gian mênh mông bao la vô tận

- Giáo viên: Khi nghệ thuật “ dừng chân đứng lại” ở Đèo Ngang – trước mắt là cả một không gian mở ra bao la vô tận không có giới hạn chỉ thấy : Trời – non – nước

? Đối diện với thiên nhiên bao la ấy, tâm sự như thế nào?

“ Một mảnh tình riêng ta với ta”

- Ta một mình “ Ta – Ta” -> là một mình mình biết, một mình mình hay không biết giãi bày sẻ chia tâm sự cùng ai

? Em nhận xét gì qua hai hình ảnh thiên nhiên – con người ở hai câu cuối?

- Hai hình ảnh đối lập: Thiên nhiên quá rộng lớn

Con người qua nhỏ bé.

- Giáo viên: Cụm từ “ta – ta” đối diện trời – non – nước

- Một bên là cái bao la vô tận của thiên nhiên – một bên chỉ là “ mảnh tình riêng” -> quá nhỏ bé -> cái cô đơn càng tăng gấp bội

? Em thấy âm điệu hai câu thơ này như thế nào?

- Trầm lắng, tha thiết xúc động

? Nữ sĩ mang mảnh tình riêng đứng giữa đất trời bao la cho ta hiểu gì về tâm trạng của

nhà thơ lúc đó?

- Ghi: Lẻ loi, cô đơn, trống rỗng

- Giáo viên:Thiên nhiên đã đánh thuế tâm trạng của nhà thơ trước cảnh vật bao la mênh mông hoang vắng, nhà thơ như chút sững sờ Tất cả như đang nhoà đi lặn vào không gian còn bát ngát rộng lớn hơn nhiều “ Trời – non – nước” Thiên nhiên như vô tình không chia sẻ cùng nữ sĩ Từ cảnh vật nhà thơ quay về với lòng mình, đối diện với chính mình: Một mình mình biết, một mình mình hay “ ta – ta” cô đơn trống vắng buồn thương hiu quạnh không biết tâm sự cùng với ai trên bước đường tha hương lữ thứ trong cảm xúc dâng trào

- Liên hệ: Đến đây ta càng hiểu hơn nỗi buồn thương da diết của tác giả trong bài thơ

“ Chiều hôm nhớ nhà”

? Em có nhận xét gì về cách gieo vần của tác giả trong bài thơ ? (vần a).

- Giáo viên: Bài thơ gieo vần a ở cuối câu 1, 2, 4, 6, 8 (a trong ta, hoa, nhà, gia, ta) (độc vân)

? Tạo âm hưởng như thế nào?

- Trầm lắng, man mác

? Điều đáng chú ý nữa trong bài thơ là gì?

- Sử dụng toàn từ thuần Việt, ngôn ngữ giản dị nhưng trang nhã và điêu luyện, tạo nhịp điệu uyển chuyển, linh hoạt, nhẹ nhàng

- Giáo viên: Đây là bài thơ đã đảm bảo đúng âm luật, niêm, đối của thể thơ thất ngôn

tứ tuyệt bát cú đường luật Câu đề: Bước tới Đèo Ngang – câu kết: Dừng chân đứng lại -> tạo lên kết cấu liên hoàn -> giữ đúng niêm, luật bài thơ

- Mặc dù phải tuân theo khuôn khổ gò lên của bài thơ đường luật nhưng nhịp điệu vẫn uyển chuyển, ý thơ vẫn trang nhã nhẹ nhàng

? Theo em nét đặc sắc của bài thơ là gì?

- Tác giả mượn cảnh để gửi gắm tình cảm của mình

- Giáo viên: Cảnh và tình đan lồng, hoà quyện Trong cảnh có tình, mượn cảnh để bộc lộ tình Có thể nói đây là bài thơ tả cảnh ngụ tình đặc sắc

- Giáo viên: Hướng dẫn tìm hiểu phần ghi nhớ

? Em cảm nhận được những gì về nét đặc sắc nghệ thuật và nội dung của bài thơ?

- Nghệ thuật: Đây là bài thơ đường luật thất ngôn bát cú tuyệt bút Bài thơ tả cảnh nhưng ngụ tình, ngôn ngữ thuần Việt giản dị nhưng trang nhã và điêu luyện âm điệu trầm lắng Phép đối, đảo ngữ có giá trị thẩm mỹ trong nét vẽ tạo hình đầy khám phá

- Nội dung: Bài thơ miêu tả cảnh Đèo Ngang hùng vĩ, tốt tươi, rợn ngợp nhưng hoang vắng, lồng trong cảnh đó là tâm trạng nhà thơ với nỗi niềm nhớ nước thương nhà

cô đơn trống vắng buồn thương da diết Bài thơ cho ta hiểu tâm hồn nữ sĩ tài hoa tinh tế ý nhị thể hiện một tình yêu với thiên nhiên quê hương đất nước

- Giáo viên: Giữa Đèo Ngang, giữa nhân gian một mảnh hồn thơ mãi bất tử với thời gian cùng non sông đất nước, cùng tâm hồn người Việt

- Đó là nội dung phần ghi nhớ

* Ghi nhớ trong SGK

III Luyện tập

- Tìm hàm nghĩa cụm từ “Ta với ta”

- Giáo viên gợi ý:

+ Muốn hiểu hàm ý cụm từ này cần đặt nó trong toàn bài thơ đặc biệt là ở hai câu cuối khi nhà thơ tự bộc lộ long mình trước cảnh Đèo Ngang

“Dừng chân………… ta với ta”

+ Trời non nước bát ngát, rộng mở bao nhiêu thì mảnh tình riêng càng nặng nề khép kín bấy nhiêu và chỉ còn lại “ta với ta” Cụm từ này đã bộ lộ sự cô đơn tuyệt đối của tác giả

D Củng cố- Dặn dò: Đọc lại bài thơ.