Giáo án văn 8 kỳ I

Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr ời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ là một trong những chơng truyện cảm động nhất.. Đó chính là kỉ ni

- Cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời.

- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình man mác của tác giả

B Chuẩn bị : GV: Soạn + TLTK

HS: Đọc và soạn bài

C Tiến trình bài dạy

I k iểm tra bài cũ :

II Các hoạt động :

* Giới thiệu : Trong cuộc đời mỗi chúng ta, hầu hết ai cũng đợc cắp sách đến trờng,

những kỉ niệm tuổi học trò thờng đợc lu giữ lâu bền trong trí nhớ Các em đều thuộc bài hát Ngày đầu tiên đi học Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến trA ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr ờng đầu tiên Hôm nay, một lần nữa chúng ta sẽ tìm lại những kỉ niệm khó quên ấy qua truyện ngắn A Tôi đi học của Thanh Tịnh” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

I Tìm hiều chung

- Trình bày những hiểu biết của em về T/ giả?

+ Năm 1913, đi làm, dạy học và sáng tác văn chơng

Trong sự nghiệp sáng tác, T/ giả có mặt trên khá

nhiều lĩnh vực: tr.ngắn, truyện dài, thơ, CDao, bút kí

VHọc… Nh Nhng thành công hơn cả là tr,ngắn, thơ

- VB đợc in trong tập truyện nào?

+ Đây là tr.ngắn đậm chất trữ tình, không thuộc loại

tr.ngắn chứa đựng nhiều sự kiện, n/ vật, những xung

đột XH Toàn bộ T/ phẩm là những kỉ niệm mơn man

của buổi tựu trờng qua hồi tởng của n/ vật tôi Qua

dòng hồi tởng ấy, T/ giả diễn tả cảm giác, tâm trạng

theo trình tự của buổi tựu trờng Những rung động

tinh tế ấy của n/ vật đợc T/ giả thể hiện rất sống

động nhờ sự đan xen hợp lí giữa tự sự, miêu tả và

biểu cảm

- Xét về mặt thể loại VB, có thể xếp bài này vào kểu

loại VB nào?

- Bố cục của VB này ntn?

+ từ đầu… Nh.rộn rã Khơi nguồn nỗi nhớ

+Còn lại Tâm trạng và cảm giác của n/ vật tôi

trong ngày tựu trờng đầu tiên

- Từng dạy học, làm văn, viết thơ

- Sáng tác + Đậm chất trữ tình

+ Toát lên vẻ đẹp đằm thắm,nhẹ nhàng, t/ cảm êm dịu, trong trẻo

* Giọng: chậm, hơi buồn, lắng sâu; chú ý những câu

nói của n/ vật tôi; ngời mẹ và ông đốc cần đọc với

giọng phù hợp

- Nỗi nhớ buổi tựu trờng của T/ giả đợc khơi nguồn

từ thời điểm nào? - Thời điểm: cuối thu- thời điểmkhai trờng

- Cảnh thiên nhiên: lá rụng, mâybàng bạc

- Cảnh sinh hoạt: mấy em bé rụt rè

cùng mẹ đến trờng

- Tâm trạng của n/ vật tôi khi nhớ lại kỉ niệm cũ ntn?  Tâm trạng: náo nức, mơn man,

t-ng bừt-ng, rộn rã

- Em có NX gì về những từ diễn tả tâm trạng của n/

- PT giá trị biểu cảm của 4 từ láy trên?

+ Những từ láy trên diễn tả tâm trạng, cảm xúc của

tôi khi nhớ lại kỉ niệm tựu trờng Đó là những cảm

giác trong sáng nảy nở trong lòng

- Những cảm xúc ấy có trái ngợc , mâu thuẫn với nhau không? Vì sao?

+ Những cảm xúc ấy không trái ngợc, mâu thuẫn với

nhau mà còn gần gũi, bổ sung cho nhau nhằm diễn

tả một cách cụ thể tâm trạng và cảm xúc của tôi khi

nhớ lại kỉ niệm buổi tựu trờng Các từ láy trên đã

góp phần rút ngắn k/ cách giữa quá khứ và hiện tại

chuyện xảy ra bao năm mà nh mới vừa xảy ra hôm

qua, hôm kia

HS đọc từ A Buổi mai… Nh Trên ngọn núi” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

-T/ giả viết ACon đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần

Nhng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung

quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự

thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Tâm trạng thay

đổi đó cụ thể ntn?

2 Tâm trạng và cảm giác của

a.Trên đ ờng tới tr ờng

- Con đờng, cảnh vật: quen- thấylạ

- Lòng thay đổi: Đi học + Không lội qua sông

+Không ra đồng nô đùa

+ Lần đầu tiên n/ vật tôi đợc đến trờng đi học, đợc

bớc vào một TG mới lạ, đợc tập làm ngời lớn, không

nô đùa, rong chơi thả diều ngoài đê, ngoài đồng nh

thằng Quý, thằng Sơn nữa Chính ý nghĩ ấy làm tôi

cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn

- Những chi tiết, cử chỉ trong hành động và lời nói

của n/ vật tôi khiến em chú ý? Vì sao?

+ Thèm:tự nhiên, nhí nhảnh + Cầm 2 quyển vở: nặng bặm ghì  xóc lên nắm

muốn cầm bút, thớc

+ Những chi tiết, cử chỉ trong hành động và lời nói

của n/ vật tôi là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên

của một đứa bé lần đầu tiên đợc đến trờng Những

HS đọc A Trớc sân trờng… Nh trong các lớp” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Cảnh sân trờng Mĩ Lí lu lại trong tâm t T/ giả có gì

+ Gơng mặt vui tơi sáng sủa

- Cảnh tợng đó có ý nghĩa gì?  Không khí đặc biệt của ngày hội

khai trờng

- Cảm nhận về ngôi trờng có gì đặc biệt? - Ngôi trờng:

+ Xinh xắn

+ Oai nghiêm nh đình làng.-B.pháp NT nào đợc sử dụng và có ý nghĩa gì?

+ B.pháp so sánh đợc sử dụng để so sánh lớp học với

đình làng- nơi thiêng liêng cất giữ những điều bí ẩn

đồng thời diễn tả cảm xúc trang nghiêm của T/ giả

về mái trờng và đề cao tri thức

- Chính những cảm nhận về ngôi trờng làm cho chú

bé có tâm trạng ntn?

 So sánh: diễn tả cảm xúc trangnghiêm

- Tâm trạng+ Lo sợ vẩn vơ

+ Bỡ ngỡ, nép

+ Ngập ngừng, e sợ.

+ Thèm vụng, ớc ao

+ Chơ vơ, lúng túng, run run.+ Từ tâm trạng háo hức trên đờng tới trờng chuyển

sang tâm trạng lo sợ vẩn vơ… Nhkhông còn là cảm giác

rụt rè nữa mà là sự chuyển biến rất hợp quy luật tâm

lí trẻ N/ nhân chính là cảnh trờng Mĩ Lí xinh xắn

oai nghiêm, cảnh mọi ngời dày đặc, ai cũng mặc đẹp

nhất là nhìn thấy mấy cậu học trò mới cũng nh mình

HS đọc A Ông đốc… Nh chút nào hết’’ c Khi nghe gọi tên và rời mẹ vào lớp.

- Tâm trạng của tôi khi nghe ông đốc đọc bản danh

sách HS mới ntn? - thấy nh tim ngừng đập. - Quên: mẹ đứng sau

- Gọi tên:giật mình, lúng túng+ Đây là giờ phút hệ trọng khi chú bé trở thành một

HS của trờng Và đây cũng là giờ phút mà chú bé và

các bạn đợc mọi ngời ngắm nhìn nhiều hơn hết A

Ông đốc nhìn chúng tôi với cặp ắt hiền từ và cảm

đông Mấy cậu học trò lớp ba cũng đua nhau quay

đầu nhìn ra Và ngoài đờng cũng có mấy ngời đứng

dừng lại để nhìn vào trong những phút nàychúng tôi

đợc ngời ta ngắm nhìn nhiều hơn hết Vì vậy, đã

lúng túng chúng tôi lại càng lúng túng hơn.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Rời mẹ vào lớp:

+ Khóc nức nở

+Thấy xa mẹ

+ Bàn tay mẹ là gia đình, lớp là trờng học Chú bé đã

bớc qua ngỡng cửa của gia đình để bớc vầo trờng

học từ giờ phút này Làm sao không lu luyến đợc!

Cảm giác lạ lùng thấy xa mẹ, xa nhà cha bao giờ có

nh lần này, nó khác hẳn với những buổi đi chơi suốt

ngày với lũ bạn ngoài đồng

- Em có suy nghĩ gì vè tiếng khóc của những cậu học trò

bé nhỏ khi xếp hàng vào lớp? Đó có phải là thể hiện sự

yếu đuối không?

+Khóc:- Phần vì lo sợ do phải tách rời ngời thân để bớc

vào môi trờng hoàn toàn mới lạ

- Phần vì sung sớng vì lần đầu tiên đợc tự mình học tập

- báo hiệu sự trởng thành về nhận thức và tình cảm

- Theo dõi phần cuối của VB?

- Tâm trạng và cảm giác của tôi khi bớc ngồi lạ lùng

ntn?

- H/ ảnh AMột con chim con liệng đến đứng trên bờ

cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr có

phải đơn thuần chỉ có ý nghĩa thực không? Vì sao?

+H/ ảnh trên gợi nhớ, gợi tiếc những ngày trẻ thơ chơi

bời tự do đã chấm dứt để bớc vào một g/ đoạn mới của

cuộc đời H/ ảnh này không chỉ đơn thuần có ý nghĩa

thực nh một sự tình cờ mà có dụng ý NT, có ý nghĩa

- Tiếng phấn của thầy

 N/ vật tôi: tự tin, nghiêm trang

b-ớc vào giờ học đầu tiên

- Dòng chữ kết thúc truyện:

+ Khép lại bài văn

+Mở ra một TG mới, một khonggian, thời gian mới, một tâm trạng,t/ cảm mới, một g/ đoạn mới trongc/ đời của trẻ

+ Thể hiện chủ đề của tr.ngắn

 Cách kết thúc tự nhiên bất ngờ

3 Những nhân vật khác.

- Em có NX gì về cách kết thúc này?

- Em có cảm nhận gì về cử chỉ, thái độ của ngời lớn

đối với các em bé lần đầu đi học?

- H/ ảnh mái trờng gắn với n/ vật nào qua hồi ức của

tôi? N/ vật này hiện lên với những chi tiết nào?

- T/ giả nhớ tới ông đốc bằng tình cảm nào?

- Phụ huynh:

+ chuẩn bị chu đáo

+ Đa con đến trờng

+ Trân trọng tham dự buổi lễ

Họ chia sẻ lo lắng, hồi hộp vớicon mình

 Tất cả những n/ vật trong truyện đã thể hiện khá

rõ sự quan tâm của gia đình, nhà trờng dành cho

* Giới thiệu: ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa Hãy lấy VD về từ

đồng nghĩa, từ trái nghĩa? ( HS tự lấy VD theo nhóm từ)

GV hỏi: Em có NX gì về Mqh ngữ nghĩa giữa các từ ngữ trong 2 nhóm từ trên?

( Gợi ý trả lời: Các từ có Mqh bình đẳng về ngữ nghĩa:

+ Các từ đồng nghĩa trong nhóm có thể thay thế cho nhau trong một câu văn cụ thể

+ Các từ trái nghĩa trong nhóm có thể loại trừ nhau khi lựa chọn để đặt câu.)

I Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa

hẹp.

Quan sát sơ đồ dới đây và trả lời câu hỏi

động vật

Voi, hơu, … Tu hú, sáo,… Cá rô, cá thu,… Tu hú, sáo, … Tu hú, sáo,… Cá rô, cá thu,… Cá rô, cá thu, … Tu hú, sáo,… Cá rô, cá thu,…

a Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ thú, chim, cá? Vì sao? a Nghĩa của từ động vật rộng hơnnghĩa của các từ thú, chim, cá Vì phạm

vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩacủa 3 từ trên

b Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của

các từ voi, hơu? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của các từ tu hú, sáo? Nghĩa của từ cá

rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của các từ cá rô, cá

thu? Vì sao?

c Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa của

những từ nào, đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?

+ Nghĩa của các từ thú, chim, cá có cả nghĩa rộng và

nghĩa hẹp

- Thế nào là từ có nghĩa rộng? Từ có nghĩa hẹp?

* BT nhanh: Cho các từ: Cây, cỏ, hoa Hãy tìm các từ ngữ có

- Nghĩa của từ chim rộng hơn nghĩacủa các từ tu hú, sáo Vì phạm vi nghĩacủa từ chim bao hàm nghĩa của 2 từtrên

- Nghĩa của từ cá rộng hơn nghĩa củacác từ cá rô, cá thu Vì phạm vi nghĩacủa từ cá bao hàm nghĩa của 2 từ trên

c Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộnghơn nghĩa của những từ: voi, hơu, tu

hú, sáo, cá rô, cá thu, đồng thời hẹphơn nghĩa của từ động vật

BT 1( SGK- 10,11): Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ trong mỗi nhóm từ

ngữ sau đây( theo mẫu sơ đồ trong bài học)

a b

BT 2( SGK-11) Tìm từ ngữ có nghĩa rộng hơn so với nghĩa của các từ ngữ trong mỗi nhóm sau đây:

a Xăng, dầu, hoả,( khí) ga, ma dút, củi, than  Chất đốt

b Hội hoạ, âm nhạc, văn học, điêu khắc  Nghệ thuật

c Canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang, cá rán  Thức ăn

a.Thuốc chữa bệnh: át-xpi-rin, ăm-pi-xi-lin, pê-li-xi-nin, thuốcgiun, thuốc lào  Thuốc lào.

b Giáo viên: thầy giáo, cô giáo, thủ quỹ  Thủ quỹ

c Bút: bút bi, bút máy,bút chì, bút điện, bút lông  Bút điện d.Hoa: hoa hồng, hoa lay-ơn, hoa tai, hoa thợc dợc  Hoa tai

BT 5*( SGK- 11) Ba ĐT cùng thuộc một phạm vi nghĩa trong đó có một từ nghĩa rộng và

hai từ có nghĩa hẹp hơn : Khóc : nức nở, sụt sùi

- HS nắm đợc chủ đề của VB, tính thống nhất về chủ đề của VB

- Biết viết một VB đảm bảo tính thống nhất về chủ đề; biết xác định và duy trì đối tợng

trình bày, lựa chọn, sắp xếp các phần sao cho VB tập trung, nêu bật ý kiến và cảm xúc

HS đọc VB A Tôi đi học” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr của Thanh Tịnh * VB A Tôi đi học” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr của Thanh Tịnh

- T/ giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời

thơ ấu của mình? 1 T/ giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắc:Ngày tựu trờng đầu tiên

- Sự hồi tởng ấy gợi lên những ấn tợng gì trong lòng T/

+ Không khí ngày khai trờng đầu tiên.+ Lúc gọi tên vào lớp

+Buổi học đầu tiên với bài tập viết:Tôi đi học

- T/ giả viết VB trên nhằm mục đích gì? - Mục đích: Bày tỏ ý kiến, cảm xúc

của mình về kỉ niệm sâu sắc thởthiếu thời

- Theo em, chủ đề của VB trên là gì? 2 Chủ đề: Kỉ niệm buổi tựu trờng

đầu tiên

- Vậy chủ đề của VB là gì? 3 Chủ đề của VB: Là đối tợng và

vấn đề chính mà VB biểu đạt+ Chủ đề của VB: Là những vấn đề chủ chốt, những ý

kiến, những cảm xúc của T/ giả đợc thể hiện nhất quán

trong VB

II Tính thống nhất về chủ đề của VB

- Căn cứ vào đâu em biết VB trên nói lên những kỉ

niệm của tác giả về buổi tựu trờng đầu tiên? - Nhan đề: Tôi đi học có ý nghĩa t-ờng minh

- Nhan đề có ý nghĩa gì?

+ Nhan đề giúp ta hiểu nội dung của VB nói về chuyện

đi học

- Các câu, các từ ngữ trong VB viết về những kỉ niệm

của buổi tựu trờng đầu tiên dợc sử dụng ntn? - Các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học, đại từ tôi đợclặp đi lặp nhiều lần

- Các câu văn đều nhắc tới kỉ niệm của buổi tựu ờng

- Để tô đậm cảm giác trong sáng của nhân vật tôi trong ngày đầu tiên đến tr-

tr-ờng, T/ giả đã sử dụng các từ ngữ, chi tiết NT nào? - Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trờngđầu tiên

+ Trên đờng đi học:

- Cảm nhận về con đờng

- Thay đổi hành vi

+ Trên sân trờng:

 Các chi tiết, phơng tiện ngôn từ trong VB đều tập

trung khắc hoạ, tô đậm cảm giác của nhân vật tôi

- Cảm nhận về ngôi trờng

- Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp hang vàolớp

+ Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ, nhớ nhà

- Vậy thế nào là tính thống nhất về chủ đề của VB?  Là sự nhất quán về ý đồ, ý kiến, cảm xúc của T/

giả đợc thể hiện trong VB

- Tính thống nhất đợc thể hiện ở những phơng diện nào? Thể hiện:

- Hình thức: Nhan đề của VB

- Nội dung: Mạch lạc trong quan hệ giữa các phầncủa VB, các từ ngữ quan trọng lặp đi lặp lại nhiềulần

- Đối tợng đợc T/ giả nói đến trong VB

III Luyện tập( SGK-13, 14)

BT 1: VB A Rừng cọ quê tôi” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

a Hãy cho biết VB trên viết về đối tợng nào và về vấn

đề gì?

Các đoạn văn đã trình bày đối tợng và vấn đề theo một thứ tự nào?

- Theo em, có thể thay đổi trật tự sắp xếp này đợc không? Vì sao?

a – Nhan đề: Rừng cọ quê tôi

- Các đoạn: giới thiệu rừng cọ, tả cây cọ, t/ dụngcủa cay cọ, tình cảm gắn bó với cây cọ

- Các ý đợc sắp xếp hợp lí, không nên thay đổi

+ Rừng cọ quê tôi.( đối tợng)+ Sự gắn bó giữa ngời dân sông Thao với rừngcọ( vấn đề chính)

d Tìm các từ ngữ, các câu tiêu biểu thể hiện chủ đề

của VB? d Các từ ngữ thể hiện chủ đề của VB: rừng cọ, câycọ, thân cọ, búp cọ, lá cọ, … Nh

Các câu thể hiện chủ đề của VB: Cuộc sống quêtôi gắn bó với cây cọ; Ngời sông thao đi đâu rồicũng nhớ về rừng cọ quê mình

BT 2 : Nên bỏ 2 ý: b, d.

BT 3: - Có những ý lạc chủ đề: c, g.

- Có nhiều ý hợp với chủ đề nhng do cáchdiễn đạt cha tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ đề: b,e

a Cứ mùa thu về,… Nh… Nh xốn xang

b.Cảm thấy con đờng đi lại lắm lần tự nhiên thấy lạ,cảnh vật thay đổi

c Muốn thực sự.… Nh

d Ngôi trờng cũng có nhiều biến đổi

e Thấy gần gũi, thân thơng với lớp học và nhữngngời bạn mới

I Kiểm tra bài cũ:

1 Một trong những thành công của việc thể hiện cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôitrong tryện ngắn Tôi đi học là biện pháp NT so sánh Hãy tìm 3 so sánh hay trong VB vànêu tác dụng của nó?

+ Những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi nh mấy cành hoa tơi mỉm cờigiữa bầu trời quang đãng

+ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng nh một làn mây lớt ngang trên ngọn núi

+Họ nh con chim con đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay, nhng còn ngậpngừng e sợ

 Các so sánh đều dùng những hình ảnh cụ thể để cụ thể hoá những sự vật, tâm trạng, ýnghĩ còn trừu tợng; góp phần làm tăng chất trữ tình ngọt ngào, nhẹ nhàng của kỉ niệm vàcảm xúc của tôi ngày đầu tiên đi học

II Các hoạt động.

* Giới thiệu: Trong các nhà văn Việt Nam, có lẽ Nguyên Hồng là một trong những

nhà văn có tuổi thơ thật cay đắng Kỉ niện ấy đợc nhà văn viết lại trong tập tiểu thuyết

tự thuật Những ngày thơ ấu Kỉ niệm về ngA ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr ời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với

bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ là một trong những chơng truyện cảm động nhất.

I Tìm hiểu chung.

- Trình bày những hiểu biết của em về T/ giả? - Là nhà văn lớn trong VHVN hiện

đại

+ Do hoàn cảnh sống của mình, N.H sớm thấm thía

nỗi cơ cực và gần gũi với những ngời nghèo khổ

Ông đợc coi là nhà văn của những ngời LĐ cùng

khổ- lớp ngời dới đáy XH Viết về TG nhân vật ấy,

ông bộc lộ niềm yêu thơng sâu sắc mãnh liệt, long

trân trọng những vẻ đẹp đáng quý

+ Văn xuôi của N.H giàu chất trữ tình, nhiều khi dào

dạt những cảm xúc thiết tha, rất mực chân thành Đó

là văn của một trái tim nhạy cảm, dễ bị tổn thơng, dễ

rung động đến cực điểm của nỗi đau và niềm hạnh

phúc bình dị của con ngời

2 Tác phẩm.

- Những ngày thơ ấu: 9 chơng Mỗichơng kể một kỉ niệm sâu sắc

+ Những ngày thơ ấu là tập hồi kí viết về tuổi thơ cay

đắng của T/ giả Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú bé

Hồng- nhân vật chính- T/ giả còn cho thấy bộ mặt

thật lạnh lùng của XH chỉ coi trọng đông tiền, đầy

những thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nhen,độc ác của

đám thị dân tiểu t sản khiến cho tình máu mủ ruột

thịt cũng thành khô héo

- Đoạn trích thuộc kiểu VB nào? - Đoạn trích:

+ Chơng IV + Thể loại: hồi kí

+ Tiểu thuyết tự thuật( tự truyện), kết hợp: tự sự,

miêu tả và biểu cảm Với thể văn hồi kí, kết hợp hài

hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm thì đây là đoạn

văn cho ngời đọc thấy một nét riêng độc đáo trong

phong cách NT của T/ giả.

+ Ngời kể xng tôi- kể chuyện cuộc đời mình- trung

thực, chân thành

- Xác định bố cục của VB?

+ Từ đầu… Nh.đến chứ? Cuộc đối thoại giữa bà cô và

Hồng, ý nghĩ, cảm xúc của chú về ngời mẹ bất hạnh

+Còn lại: Cuộc gặp gỡ bất ngờ vớ mẹ và cảm giác

vui sớng của Hồng khi đợc sống trong lòng mẹ

+ Bố cục: 2 phần

- ND của đoạn trích? + ND: Tâm địa độc ác của

bà cô và tình yêu mãnh liệt của Hồngvới ngời mẹ bất hạnh

II Đọc- hiểu VB

* Giọng: chậm, tình cảm; chú ý những từ ngữ, các h/ ảnh

thể hiện cảm xúc thay đổi của n/ vật tôi qua cuộc trò

chuyện với bà cô và qua đoạn tả Hồng nằm trong lòng mẹ

- N/ vật này có quan hệ ntn với Hồng?

+ Cô ruột- quan hệ ruột thịt

- N/ vật này hiện lên qua các chi tiết, lời nói điển

hình nào trong cuộc đối thoại với Hồng? - Gọi,cời hỏi A Mày có muốn vàoThanh Hoá chơi với mẹ mày không ?” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr+ Ngời cô cời hỏi chứ không phải là lo lắng hỏi,

nghiêm nghị hỏi, lại càng không phải âu yếm hỏi.Lẽ

thờng câu hỏi đó sẽ đợc trả lời rằng A Có” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr- nhất là

đối với chú bé vốn dĩ thiếu thốn tình thơng ấp ủ

Nh-ng vốn nhạy cảm, nặNh-ng tình thơNh-ng yêu và lòNh-ng kính

mến mẹ chú bé Hồng lập tức A nhận ra ý nghĩa cay

độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cời rất kịch” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

của ngời cô Vì thế, chú cúi đầu không đáp Rất kịch: giả dối.

+ Không để tình thơng yêu và lòng kính mến mẹ lại

bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến, Hồng đẫ

ứng đối rất thông minh và đầy tự tin :A Không! Cháu

không muốn vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng

về.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Cuộc đối thoại tởng chừng sẽ chấm dứt ở đó

- Nhng bà cô có buông tha cho Hồng không? - Hỏi luôn, giọng vẫn ngọt A Sao lại

không vào? Mợ mày phát tài lắm, có

nh dạo trớc đâu!

 Mắt long lanh, chằm chặp nhìn+ Cùng với giọng nói ngọt, bình thản mà mỉa mai là

hai con mắt long lanh chằm chặp đa nhìn chú bé

Điều này chứng tỏ bà cô cứ muốn kéo đứa cháu đáng

thơng vào một trò chơi độc ác đẫ dàn tính sẵn Dù

chú đã im lặng, cúi đầu xuống đất, khoé mắt đã cay

cay bà ta vẫn tiếp tục tấn công

- Vỗ vai, cời nói: A Mày dại quá, cứvào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào màbắt mợ mày may vá sắm sửa cho vàthăm em bé chứ.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+Cử chỉ vỗ vai, cời nói mới giả dối, độc ác làm sao Đến câu này ngời nói

không chỉ lộ rõ sự ác ý mà chuyển hớng châm chọc, nhục mạ  Châm chọc, nhục mạ

- Hai tiếng A em bé” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr ngân dài ra thật ngọt của bà cô

thể hiện điều gì?

+ Hai tiếng ấy cứ xoắn chặy lấy tâm can của chú bé

Vì không gì cay đắng, đau khổ bằng khi vết thơng

tả một cách tỉ mỉ với vẻ thích thú rõ rệt.

- Đổi giọng, vỗ vai, nhìn, nghiệm nghịnói: A Vậy mày hỏi… Nh.sao?” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Bà cô đổi giọng có phải là sự xót thơng với ngời

cháu tội nghiệp không? Thực chất là gì?  Thay đổi: làm khổ chú bé

+ Việc thay đổi giọng điệu làm ra nghiêm nghị thực

sự là thay đổi đấu pháp tấn công Dờng nh đã đánh

đến miếng đòn cuối cùng khi thấy cháu tức tởi, phẫn

uất đến đỉnh điểm, bà ta mới hạ giọng tỏ sự ngậm

ngùi, thơng xót ngời đã mất đến đây sự giả dối,

thâm hiểm, mà trơ trẽn của bà cô đã phơi bày toàn

bộ

- Ngậm ngùi, thơng xót thầy tôi

 Giả dối

- Em có NX gì về cách xng hô của bà cô với Hồng?

- Qua cuộc trò chuyện, bà cô hiện lên là ngời ntn?  Lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm

+Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hang ngời

sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong

XH thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ Tính cách

tàn nhẫ đó là sản phẩm của những định kiến đối với

phụ nữ trong XH cũ

HS đọc phần chữ in nhỏ đầu VB 2 Nhân vật bé Hồng.

- Hoàn cảnh sống của Hồng lúc này ra sao?

+ Bố chơi bời, nghiện ngập, mất sớm

+ Mẹ xa con nhỏ tha hơng cầu thực, gần năm trời

không có tin tức gì Hồng phải sống với bà cô lạnh

lùng, thâm hiểm trong sự cô đơn, tủi buồn

- Qua cuộc trò chuyện, tâm trạng của Hồng ntn? a Tâm trạng khi đối thoại với bà cô.

- Trớc những lời lẽ của bà cô, Hồng đã tỏ thái độ gì? - Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng

nói, nét mặt

 Im lặng, không đáp

Cời, đáp lại

+ Trớc câu hỏi ngọt nhạt đầu tiên của bà cô, Hồng đã

toan trả lời có nhng rồi lại cúi đầu không đáp Vì sao

vậy? Vì dứa bé nào chẳng muốn có mẹ ở bên Nhng

em đã sớm nhận ra sự giả dối trong giọng nói của bà

cô Im lặng, cúi đầu là để suy nghĩ, tìm kiếm một câu

trả lời, một cách đối phó

+ Và em đã tìm đợc cách ứng xử thích đáng: Em

cũng cời và từ chối dứt khoát, lại còn nói rõ lí do

một cách rất có lí tại sao dám từ chối lời đề nghị tốt

đẹp của bậc bề trên: A Không! Cháu không muốn

vào Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩnxâm phạm đến… Nh” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Tâm trạng của Hồng dâng đến cực điểm khi nào? - Suy nghĩ: A Giá những cổ tục đã đày

đoạ mẹ tôi… Nh.mới thôi.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Em có NX gì về cách dùng từ của T/ giả trong đoạn

văn này?  nghiến:Lòng căm tức.ĐT mạnh: vồ, cắn, nhai,+ Khi nghe bà cô cứ tơi cời kể về tình cảnh tội

nghiệp của mẹ mình thì nhân vật đã bộc lộ lòng căm

tức tột cùng ở những giây phút này bằng các chi tiết

ấn tợng, lời văn dồn dập, các ĐT mạnh mẽ

- Từ sự căm tức đó , Hồng có suy nghĩ gì? NX gì về

sự suy nghĩ đó của Hồng?  Tình cảm thơng yêu, tha thiết mãnhliệt với mẹ.+ Tình thơng mẹ của Hồng không chỉ là ý nghĩ tỉnh

táo mà là cảm xúc lớn lao, mãnh liệt dâng trào, một

cảm giác hạnh phúc tyuệt vời đã xâm chiếm toàn bộ

cơ thể, tâm hồn của chú bé

 Đoạn đối thoại đợc T/ giả miêu tả theo hình thức

tăng tiến và diễn ra theo trình tự thời gian khiến cho

các nhân vật bộc lộ hết tính cách của mình

HS đọc A Nhng đến ngày giỗ đầu thầy tôi… Nh.sa mạc” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr b Tâm trạng khi bất ngờ gặp mẹ

- Thoáng trông thấy một ngời giống mẹ Hồng đã có

biểu hiện gì? Tâm trạng ra sao? - Thoáng thấy một ngời giống mẹ: + Đuổi theo

+ Gọi bối rối

- Nếu ngời ngồi trên xe không phải là mẹ Hồng thì

theo em điều gì sẽ xảy ra?

- Lòng khao khát đợc gặp mẹ đợc thể hiện qua hình

ảnh nào? T/ giả đã sử dụng B.pháp NT nào? Có T/

dụng gì?

- Khao khát đợc gặp mẹ nh ngời bộhành đi trên sa mạc có đợc dòng nớcmát

 So sánh: Tình cảm với mẹ thật xúc

động và thấm thía

+ Tiếng gọi A Mợ ơi! Mợ ơi” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr vang lên giữa đờng thể

hiện khát khao tình mẹ, gặp mẹ Cái hay và hấp dẫn

của văn N.H là ở những so sánh, những giả thiết mà

T/ giả tự đặt ra để cực tả xúc động tâm trạng của

mình trong một tình huống hay hoàn cảnh nào đó

Cái hay của B.pháp so sánh là mới lạ và hết sức phù

hợp tâm trạng của Hồng

HS đọc A Xe chạy chầm chậm… Nh đến hết VB - Bất ngờ đ ợc gặp mẹ:

- Cử chỉ, hành động, tâm trạng của Hồng khi bất ngờ

gặp đúng mẹ mình ntn? + oà khóc- nức nở.+ Nhận thấy:

* Gơng mặt mẹ tơi sáng,đôi mắtsáng, nớc da mịn, má hồng

* Hơi quần áo, hơi thở thơm tho lạthờng

+ Đoạn văn tả cảnh bé Hồng bất ngờ gặp mẹ trên đờng,

đợc mẹ xốc nách lên xe và hạnh phúc nằm trong lòng

mẹ, quên hết những tủi hạn, u phiền, thoả nỗi nhớ mong

bấy lau xa cách là một đoạn truyện đậm chất trữ tình,

một bài ca tuyệt vời về tình mẹ con vừa gần gũi vừa

thiêng liêng Đoạn tả những hành động vội vã, cuống

cuồng đuổi theo xe mẹ, thở hồng hộc, ríu cả chân lại, oà

khóc nức nở… Nhnhịp văn nhanh gấp mừng vui, hờn tủi vẫn

rất trẻ con nũng nịu, nhỏ bé trớc tình mẹ bao la

- ở trong lòng mẹ, Hồng có cảm giác ntn? -Trong lòng mẹ:

+ Sung sớng: A Phải bé lại… Nh vôcùng” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ Quên hết những tủi hận, u phiền.+ Khao khát đợc gặp mẹ giờ đẫ đợc thoả nguyện, niềm sung

sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ đợc cảm nhạn bằng

tất cả các giác quan, đặc biệt là khứu giác Đó là giây phút

thần tiên hạnh phúc đẹp nhất của con ngời Ngời mẹ với đứa

con thật vĩ đại, cao cả mà thân thơng, gần guị biết bao

Trong lòng mẹ, trong hạnh phúc dạt dào, tất cả những phiền

muộn, những sầu đau tủi hổ cũng chỉ nh bọt bong bóng xà

phòng, nh cái chớp mắt, nh áng mây qua, cũng quên phắt đi

mà thôi  Cảm xúc mãnh liệt, niềm hạnhphúc tột đỉnh.+ Đoạn trích đặc biệt là phần cuối này, là bài ca chân

thành và cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

- Vậy bé Hồng là ngời ntn?  Hồng là một chú bé giàu tình cảm

và tự trọng

- Qua VB, em hiểu thế nào là hồi kí?

+ Hồi kí là một thể của kí, ở đó ngời kể viết lại những

chuyện, những điều chính mình đã trải qua, đã chứng

kiến

- Qua đoạn trích hãy CM: Văn N.H giàu chất trữ tình

+ ở chơng này, có thể thấy chất trữ tình thấm đợm ở ND

câu chuyện đợc kể, ở những cảm xúc căm giận, xót xa và

yêu thơng thống thiết đến cao đọ và ở cách thể hiện trong

giọng điệu, lời văn của tác giả … Nh Cụ thể:

* Tình huống và ND câu chuyện: hoàn cảnh đáng

th-ơng của Hồng; câu chuyện về một ngời mẹ phải âm

thầm chịu đựng nhiều cay đắng, nhiều thành kiến tàn

ác; lòng thơng yêu cùng sự tin cậy mà chú bé dành

cho ngời mẹ của mình

* dòng cảm xúc phong phú của Hồng cũng chính là

mạch kết cấu cơ bản của chơng hồi ký Trong quá

trình diễn biến này, ngời đọc bắt gặp niềm xót xa tủi

nhục, lòng căm giận sâu sắc, quyết liệt, tình yêu thơng

nồng nàn, thắm thiết

* cách thể hiện của tác giả cũng góp phần quan trọng

tạo lên chất trữ tình của chơng hồi ký:

+ kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể với bộc lộ cảm xúc

+ các hình ảnh thể hiện tâm trạng, các so sánh đều gây

ấn tợng và giàu sức gợi cảm

+ Lời văn- nhất là ở phần cuối chơng- nhiều khi mê say khác thờng

nh đợc viết trong dòng cảm xúc mơn man, dạt dào

- Qua đoạn trích, em hãy CM nhận định; N.H là nhà

văn của phụ nữ và nhi đồng

+ N.H là nhà văn viết nhiều về phụ nữ và nhi đồng

đây là những con ngời xuất hiện nhiều trong TG nhân

vật của Ông

+ N.H dành cho họ tấm lòng chan chứa thơng yêu và

thái độ nâng niu trân trọng:

* Nhà văn diễn tả thấm thía những nỗi cơ cực, tủi

nhục mà phụ nữ và nhi đồng phải gánh chịu thời trớc

* Nhà văn thấu hiểu, vô cùng trân trọng vẻ đẹp tâm

hồn, đức tính cao quý của họ

+ Những tình cảm của N.H qua đoạn trích dành cho

chú bé Hồng và ngời mẹ bất hạnh của chú

- Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng

- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hiện tợng ngôn ngữ đã học

nh đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá,… Nhgiúp ích cho việc học văn và làmvăn

B Chuẩn bị GV: soạn+ bảng phụ.

HS: xem trớc bài và trả lời câu hỏi

C Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ: 1) Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa rộng? Cho VD.

2) BT 3, 4, 5 (SGK- 11)

II Các hoạt động

I.Thế nào là tr ờng từ vựng?

- Các từ in đậm trong đoạn trích sau có nét chung

nào về nghĩa? 1 Các từ in đậm trong đoạn trích:mặt, mắt, da, gò má, đùi, đầu, cánh

tay, miệng đều có một nét chung

về nghĩa: chỉ bộ phận của cơ thểcủa con ngời

- Nếu tập hợp những từ in đậm thành một nhóm từ thì

ta có một trờng từ vựng Vậy trờng từ vựng là gì? * Ghi nhớ (SGK- 21)

HS đọc

+ Cơ sở để hình thành trờng là đặc điểm chung về

nghĩa Không có đặc điểm chung về nghĩa thì không

có trờng

* BT nhanh: Cho nhóm từ: cao, thấp, lùn, lòng khòng,

lêu nghêu, gầy, béo, xác ve, bị thịt,… Nh

Nếu dùng nhóm từ trên để miêu tả ngời thì trờng từ

vựng của nhóm từ là gì?

+ Chỉ hình dáng con ngời

2 L u ý.

( Tính hệ thống của trờng từ vựng) a Một trờng từ vựng có thể baogồm nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn

- Trờng từ vựng A mắt” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr bao gồm những trờng từ vng

nhỏ nào? Cho VD VD: trờng từ vựng A mắt” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr cónhững trờng nhỏ sau đây:

+ Bộ phận của mắt: lòng đen, lòngtrắng, con ngơi, lông mi,… Nh… Nh+ Đặc điểm của mắt: toét, mù loà, +Cảm giác của mắt: chói, quáng, + Bệnh về mắt: cận thị, viễn thị,… Nh+ Hoạt động của mắt: nhìn, thấy,

( Đặc điểm ngữ pháp của các từ cùng trờng)

b Một trờng từ vựng có thể bao gồmnhững từ khác biệt nhau về từ loại

- Một trờng từ vựng có thể tập hợp những từ thuộc từ

loại khác nhau không? Vì sao? VD: +DTừ chỉ sự vật: con ngơi, lông mi, … Nh

+ ĐT chỉ hoạt động: nhìn, liếc,… Nh+ TT chỉ tính chất: lờ đờ, tinh anh,

c Do hiện tợng nhiều nghĩa, một từ có thểthuộc nhiều trờng từ vựng khác nhau.VD:Lới +Trờng dụng cụ đánh bắt thuỷ sản: lới,nơm,

( Mqh giữa trờng từ vựng với các biện pháp tu từ từ

vựng.) d Cách chuyển trờng từ vựng trongthơ văn và cuộc sống hàng ngày có tác

dụng làm tăng tính gợi cảm

VD: Từ trờng từ vựng về ngời chuyển sang trờng từ

vựng về động vật( để nhân hoá)

+ Suy nghĩ của con ngời: tởng, ngỡ, nghĩ,… Nh

+ Hoạt động của con ngời: mừng, chực( lảng đi),… Nh

+ Ccáh xng hô của con ngời: cậu, cậu Vàng, ông,… Nh

II Luyện tập(SGK-23,24)

BT 1 Các từ thuộc trờng từ vựng A ngời ruột thịt” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr trong VB Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng:

Thầy (tôi), mẹ (tôi), cô (tôi), em (tôi), anh em tôi),… Nh

BT 2: a lới, nơm, câu vó  Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản.

b tủ, rơng, hòm, va li, chai, lọ  Dụng cụ để đựng

c đá, đạp, sẫm, xéo  Hoạt đông của chân.

d buồn, vui, phấn khởi, sợ hãi  Trạng thái tâm lí

e hiền lành, độc ác, cởi mở  Tính cách

g bút máy, bút bi, phấn, bút chì  Dụng cụ để viết

BT 3: Các từ in đậm: hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy, thơng yêu, kính mến, rắp tâm

thuộc trờng từ vựng A thái độ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

BT 4: Khứu giác: mũi, thơm, điếc, thính.

Thính giác: tai, nghe, rõ, điếc, thính

BT 5: Lạnh: + trờng thời tiết và nhiệt độ: nóng, lạnh, ẩm, mát.

+ trờng tính chất của thực phẩm: lạnh( đồ lạnh)

+trờng tính chất tâm lí hoặc tình cảm của con ngời: lạnh( anh ấy hơi lạnh)

Tấn công:+ trờng từ vựng chỉ hoạt động chiến lợc: tấn công( địch)

+ trờng từ vựng chỉ phơng pháp hoạt động : ( phải) tấn công

+ trờng từ vựng chỉ hoạt động của máy móc: vi rút tấn công máy tính

BT 6: Trong đoạn thơ, T/ giả đã chuyển những từ in đậm từ trờng Aquân sự” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr sang trờng A nông nghiệp” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr.

BT 7: HS tự viết.

Đoạn văn có trờng từ vựng A trờng học” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr : trờng, lớp, sân trờng, phòng thí nghiệm;

Đoạn văn có trờng từ vựng A môn bóng đá” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr: thủ môn, tiền đạo, hậu vệ, trung vệ, trọng tài,

* BT bổ trợ: Lập các trờng từ vựng nhỏ về ngời.

+ bộ phận của ngời: đầu, thân, cổ, + hình dáng: cao, thấp,… Nh

+ giới tính: nam, nữ + hoạt động: cời, nói, đi, ngồi,… Nh

+ tuổi tác: già, trẻ + phẩm chất trí tuệ: thông minh, sáng suốt,… Nh

+ quan hệ họ hàng: cô, dì, chú, bác, + đặc điểm về tâm lí tính cách: nóng nảy, vị tha,… Nh

+ quan hệ XH: thân, sơ, chiến hữu, + đặc điểm về thể chất: khoẻ mạnh, ốm yếu,… Nh

+ chức vụ: giám đốc, hiệu trởng, + bệnh tật: cảm cúm, sốt rét, … Nh … Nh

Giúp HS: - Nắm đợc bố cục của VB, đặc biệt là cách sắp xếp các ND trong phần thân bài

- Biết xây dựng bố cục VB mạch lạc, phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời

đọc

B Chuẩn bị GV: soạn bài.

HS: xem kĩ và trả lời câu hỏi

C Tiến trình dạy học.

I Kiểm tra bài cũ: 1) Chủ đề của VB là gì? Nêu chủ đề BT 1?

2) Tính thống nhất về chủ đề của VB đợc thể hiện ở những phơng diệnnào?

- Đ4: tình cảm của mọi ngời với thầy ChuVăn An

- PT mối quan hệ giữa các phần trong VB trên? 3 Mối quan hệ giữa các phần trong VB:

- Gắn bó, chặt chẽ, phần trớc là tiền đềcho phần sau, phần sau tiếp nối phần trớc

- Đều tập trung làm rõ chủ đề của VB:Ngời thầy đạo cao đức trọng

- Bố cục của VB là gì?  Là sự tổ chức các đoạn văn thể hiện chủ

đề của VB

- Bố cục của VB gồm mấy phần? N/ vụ từng

phần? Các phần quan hệ với nhau ntn? 3 phần: + MB: nêu chủ đề của VB

+ TB: có một số đoạn nhỏ, trình bày cáckhía cạnh của chủ đề.

-HS xem lại VB đã học 1 VB A Tôi đi học” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr của Thanh Tịnh

- Phần TB của VB ATôi đi học” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr kể về những sự

kiện nào? Các sự kiện ấy đợc sắp xếp theo thứ

tự nào?

- Sắp xếp theo sự hồi tởng những kỉ niệm vềbuổi tựu trờng đầu tiên của tác giả Các cảmxúc lại đợc ghi lại theo thứ tự thời gian: trên

đờng đến trờng, khi bớc vào lớp học

- Sắp xếp theo sự liên tởng đối lập nhữngcảm xúc về cùng một đối tợng trớc đây vàbuổi tựu trờng đầu tiên

2 VB ATrong lòng mẹ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến trcủa Nguyên Hồng-VB ATrong lòng mẹ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr chủ yếu trình bày diễn

biến tâm trạng của chú bé Hồng Hãy chỉ ra

những diễn biến tâm trạng của cậu bé trong

-Niềm vui sớng khi đợc ở trong lòng mẹ

- Khi tả ngời, vật, con vật, phong cảnh,… Nh em sẽ

lần lợt miêu tả theo trình tự nào? Hãy kể một số

-Phần TB của VB A Ngời thầy đạo cao đức

trọng” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr nêu các sự việc để thẻ hiện chủ đề Hãy

cho biết cách sắp xếp những sự việc ấy

4 Phần TB của VB Angời thầy đạo cao

đức trọng” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr nêu 2 sự việc:

- Chu Văn An là ngời tài cao

- Chu Văn An là ngời đạo đức, đợc học tròkính trọng

- Từ các BT trên, hãy cho biết cách sắp xếp nội

*HS thảo luận:

- Việc sắp xép nội dung phần TB tuỳ thuộc vào

- Các ý trong phần TB thờng đợc sắp xếp theo

những trình tự nào? + Trình tự: - Thời gian, không gian.- Sự phát triển của sự vật

- Theo mạch suy luận

 phù hợp với sự triển khai chủ đề và sựtiếp nhận của ngời đọc

III Luyện tập( SGK- 26,27)

BT 1 PT cách trình bày ý trong các đoạn trích sau:

a Trình bày ý theo thứ tự không gian:

- Giới thiệu đàn chim từ xa đến gần, đến tận nơi- đi xa dần

- Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy tai nghe

- Xen với miêu tả là cảm xúc và những liên tởng so sánh

b Trình bày ý theo thứ tự thời gian: về chiều, lúc hoàng hôn

c Hai luận cứ đợc sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần CM

BT 2 Cách sắp xếp và trình bày ý:

- Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé khi trả lời ngời cô

- Cảm giác sung sớng cực điểm của chú bé khi đợc ở trong lòng mẹ

BT 3: Đa phần giải thích câu tục ngữ lên trớc phần CM, tính đúng đắn của câu tục ngữ

- Xem bài mới.

- Qua đoạn trích thấy đợc bộ mặt tàn ác bất nhân của chế độ XH đơng thời và tình cảnh

đáng thơng của ngời nông dân cùng khổ trong XH ấy; cảm nhận đợc cái quy luật của hiệnthực: có áp bức có đấu tranh; thấy đợc vẻ đẹp tâm hồn và sức sống tiềm tàng của ngời phụnữ nông dân

- Thấy đợc những nét đặc sắc trong NT viết truyện của tác giả

* Giới thiệu: Trong tự nhiên có quy luật đã đợc khái quát thành câu tục ngữ Tức nA ớc

vỡ bờ Trong XH, đó là quy luật có áp bức có đấu tranh Quy luật ấy đ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr ợc CM rất hùng hồn trong chơng XVIII của tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố.A ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

I Tìm hiểu chung.

- Là một trong những nhà văn xuất sắcnhất của trào lu VH hiện thực trớc CM.+ Ông nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực: khảo cứu triết học

cổ đại Trung Hoa và VH cổ Việt Nam, viết báo, phóng

sự,tiểu thuyết, dịch thuật VH,… Nh

+ Hoạt động báo chí: đợc coi là A một tay ngôn luận xuất

sắc trong đám nhà nho” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr, có mặt trên nhiều tờ báo trong

cả nớc với hàng chục bút danh , khối lợng sáng tác nhiều,

đề cập nhiều vấn đề thời sự, XH, chính trị, văn hoá, NT,

Là một nhà báo có lập tr

sắc sảo, điêu luyện, giàu tính chiến đấu, nhiều bài là

những tiểu phẩm châm biếm có giá trị văn học cao

+ Sáng tác VH: là cây bút phóng sự và là nhà tiểu thuyết nổi

tiếng Có thể gọi NTT là A nhà văn của nông dân” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr - Thành công về đề tài nông thôn A lànhà văn của nông dân” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

2 Tác phẩm

HS đọc phần chữ in nhỏ đầu VB

- Tiểu thuyết A Tắt đèn” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr:

+ Là T/ phẩm tiêu biểu nhất của trào

lu VH hiện thực trớc CM

+ Lấy đề tài từ một vụ thuế ở một làngquê ĐBBB

+ Đây là T/ phẩm tiêu biểu trong sự nghiệp VH của NTT

+ Lấy đề tài từ một vụ thuế ở làng quê ĐBBB- thuế thân- thứ

thuế dã man đánh voà đầu ngời dân đinh, một di tích còn sót

lại từ thời trung cổ, qua đó p/ ánh XH nông thôn đơng thời

một cách tập trung, điển hình nhất Chính trong vụ thuế, bộ

mặt tàn ác bất nhân của CĐTDPK và tình trạng thống khổ của

ngời nông dân đã bộc lộ đầy đủ hơn bao giờ hết T/ phẩm có

sức khái quát XH cao

+ Là một bức tranh thu nhỏ của nôngthôn Việt Nam trớc CM, là bản án đanhthép đối với trật tự XH tàn bạo

+ Nhân vật tiêu biểu hiện lên sinh động:

* Tầng lớp PK: từ vợ chồng lão địa chủ keo kiệt, bất

nhân đến bọn cờng hào tham lam hống hách, từ một

ông quan phụ mẫu oai vệ mà bỉ ổi đến tên tay sai đầu

trâu mặt ngựa hung hãn… Nh, chúng mỗi đứa mỗi vẻ nhng

đều giống nhau ở bản chất tàn ác và t cách đê tiện, tất

cả dều không có chút tình ngời

*Nông dân: chị Dậu- hình tợng điển hình về ngời phụ

nữ nong dân đơng thời Qua n/ vật này, T/ giả chẳng

những đi sâu miêu tả một cách chân thực và cảm động

số phận muôn vàn khổ cực của ngời nông dân LĐ bị

áp bức, mà còn khám phá và thể hiện nhân phẩm cao

đẹp của họ rất chân thực, đầy thuyết phục, ngay cả khi

họ bị vùi dập trong bùn đen

- Đoạn trích A Tức nớc vỡ bờ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr tríchtrong chơng XVIII của tác phẩm

II Đọc- hiểu VB.

* Giọng: làm rõ không khí hồi hộp, khẩn trơng, căng thẳng ở

đoạn đầu; bi hài, sảng khoái ở đoạn cuối; chú ý thể hiện sự

t-ơng phản, đối lập giữa các n/ vật qua ngôn ngữ đối thoại của

từng ngời

HS đọc từ đầu đến A ngon miệng hay không” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr 1 Tình cảnh gia đình chị Dậu

- Tình cảnh gia đình chị Dậu ntn? - Chồng: ốm đau

- Con nhỏ

- Ăn cháo

+Vụ thuế đang trong thời điểm gay gắt: quan sắp về tận

làng để đốc thuế; bọn tay sai càng hung hăng xông vào

nhà những ngời cha nộp thuế để dánh trói, đem ra đình

cùm kẹp… Nhchị Dậu mặc dù đã phải bán con, bán chó,

bán cả gánh khoai để có đủ tiền nộp xuất su cho chồng,

nhng bọn hào lí lại bắt nhà chị phải nộp cả xuất su cho

ngời em chồng đã chết từ năm ngoái; thành thử anh

Dậu vẫn là ngời thiếu su! Bọn chúng xông vào nã thuế,

chắc chắn sẽ không buông tha anh Mà anh thì đang A

ốm đau rề rề” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr, tởng nh đã chết đêm qua, giờ mới tỉnh,

nếu lại bị chúng đánh trói lần này nữa thì mạng sống

khó mà giữ đợc

- Thiếu su

 Cùng đờng, túng quẫn

- Theo em, mục đích duy nhất của chị bây giờ là gì?

+ Phải làm gì, làm cách nào để thoất ra khỏi cảnh này

nhng trớc mắt làm sao chăm sóc cho chồng đang ốm

nặng Chị còn biết làm gì hơn ngoài sự lo lắng, hi vọng

cơ may và thấp thỏm chờ đợi

- Có thể gọi đoạn này là thế tức nớc đầu tiên không?

+ Có thể, đã đợc tác giả xây dựng và dồn tụ Qua đây

thấy rõ chị thơng yêu, lo lắng cho chồng Chính tình

yêu thơng này sẽ quyết định phần lớn thái độ và hành

động của chị trong đoạn tiếp theo

2 Nhân vật cai lệ

- Em hiểu gì về nhân vật này?

+ Tay sai đắc lực của quan phủ, giúp bọn lí dịch tróc nã

những ngời nghèo cha nộp đủ tiền su thuế

+ Với ngời dân hắn nh một hung thần ác sát

- Hiện lên trong đoạn trích ntn? - Ngoại hình: lẻo khẻo

- Giọng: khàn khàn

- Thái độ, lời nói, cử chỉ, hành động của hắn đối với gia

đình chị Dậu ntn? -+ Thái độ: gõ đầu roi xuống đất,thét, , quát, hầm hè

- Em có NX gì về thái độ đó của hắn?  Hống hách

+ Thái độ của kẻ chuyên đi bắt bớ, đánh đập ngời dân

+ Ngôn ngữ: hách dịch, vô văn hoá + Ngôn ngữ của hắn đâu phải là ngôn ngữ của một con

ngời Hắn chỉ biết thét, hầm hè giống nh tiếng gầm của

thú dữ hình nh chúng không có tai để nghe, không có

tim dể rung cảm Tên cai lệ không biết nói tiếng nói

con ngời và hình nh hắn không có khả năng nghe tiếng

nói của đồng loại( hắn bỏ ngoài tai những lời van xin lễ

+Hắn là tiêu biểu trọn vẹn nhất cho hạng tay sai Hắn là

công cụ bằng sắt đắc lực của cái trật tự XH tàn bạo ấy

Có thể nói, đánh trí ngời là nghề của hắn, đợc hắn làm

với một kĩ thuật thành thạo và sự say mê Trong bộ máy

thống trị của XH đơng thời, tên cai lệ chỉ là một gã tay

sai mạt hạng, nhng n/ vật này lại có ý nghĩa tiêu biểu

riêng hắn hung dữ, sẵn sàng gây tội ác mà không hề

chùn tay, cũng không hề bị ngăn chặn, vì hắn đại diện

cho nhà nớc, nhân danh phép nớc để hành động Hắn là

hiện thân đầy đủ, rõ rệt nhất của cái nhà nớc bất nhân

lúc bấy giờ

+ Phải đối phó với lũ ác nhân, tính mạng cuả anh Dậu

phụ thuộc vào sự đối phó của chị Dậu 3 Nhân vật chị Dậu.

- Chị đối phó với bọn tay sai để bảo vệ chồng ntn? - Lúc đầu: van xin tha thiết

A cháu- ông” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr+ Bọn tay sai hung hãn đang nhân danh phép nớc, ngời

nhà nớc để ra tay, còn chồng chị lại là kẻ cùng đinh

đang có tội nên chị phải van xin đây là kinh nghiệm

lâu đời đã thành bản năng của ngời nông dân thấp cổ

bé họng biết rõ thân phận của mình, quen nhẫn nhục,

chịu đựng mong có đợc một chút từ tâm và lơng tri của

ông cai

+ Hắn không thèm nghe, đáp lại bằng những quả Abịch” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

vào cgực chị và xông thẳng đến chỗ anh Dậu

lễ phép van xin A cháu van ông” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

cam chịu của kẻ dới

- Khi bị cai lệ đánh, không tha cho chồng mình thì phản

+ Bằng lí:A chồng tôi đau ốm, ôngkhông đợc phép hành hạ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+Lúc này chị không viện đến PL mà chỉ nói cái lí đơng

nhiên, cái đạo lí tối thiểu của con ngời

- Em có NX gì về cách xng hô lần nầy của chị? Cách xng hô: ông –tôi: ngang hàng+ Chị đã vô tình thay đổi cách xng hô Bằng sự thay đổi

đó, chị đã đứng thẳng lên, có vị thế của kẻ ngang hàng,

nhìn thẳng vào mặt đối thủ

- Khi cai lệ tát vào mặt chị, nhảy vào cạnh anh Dậu, chị

đã có hành động và thái độ ntn? + Nghiến hai hàm răng A mày tróichồng bà đi , bà cho mày xem” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Cách xng hô có gì khác so với những lần trớc? Xng hô: mày- bà: căm giận cao độ.+ Cách xng hô thể hiện sự căm giận cao độ, đồng thời khẳng

định t thế đứng trên đầu thù, sẵn sàng đè bẹp đối phơng

- Hành động tiếp theo của chị là gì? - Túm cổ, ấn dúi

- Với tên lí trởng chị đã thể hiện ntn? - Nhanh nh cắt nắm ngay lấy gậy:

giằng co, du đẩy, vật nhautúm tóc,lẳngHắn ngã nhào

Từ đấu lí  đấu lực: chị đã thắng.+Hành động diễn ra nhanh chóng, biến 2 tên tay sai

hung hãn, vũ khí đầy mình thành những kẻ thảm bại

- Do đâu mà chị có sức mạnh lạ lùng khi quật ngã 2 tên

tay sai?

+ Sức mạnh của lòng yêu thơng

- Qua đoạn trích, chị Dậu là ngời ntn?  Yêu thơng chồng,mộc mạc,hiền dịu,

đầy vị tha, biết nhẫn nhục chịu đựng, cósức sống mạnh mẽ, tinh thần phảnkháng tiềm tàng, mãnh liệt

- HSTL: ý kiến của em về lời can vợ của anh Dậu qua

câu trả lời của chị?

+ Anh Dậu tuy nói đúng cái lí , cái sự thật phổ biến trong

cái trật tự tàn bạo không hề có công lí Nhng chị không

thể chấp nhận cái vô lí đó Câu trả lời của chị cho thấy chị

không còn chịu cứ sống cúi đầu, măc cho kẻ ác chà đạp

+ Hành động của chị tuy chỉ là bột phát và về căn bản

cha giải quyết đợc gì( chỉ một lúc sau, cả nhà chị bị trói

giải ra đình trình quan)Bế tắc Nhng có thể tin rằng

khi có ánh sáng CM rọi tới, chị sẽ là ngời đi hàng đầu

trong cuộc đấu tranh Chính với ý nghĩa ấy mà N.Tuân

viết: A Tôi nhớ nh có lần nào, tôi đã gặp chị Dậu ở một

đám đông phá kho thóc Nhật, ở một cuộc cớp chính

quyền huyện kì tổng khởi nghĩa” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Em hiểu ntn về nhan đề A Tức nớc vỡ bờ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ Kinh nghiệm dân gian

+ Con đờng sống của quần chúng bị áp bức chỉ có thể

là con đờng đấu tranh để tự giải phóng, không còn con

đờng nào khác  A Tức nớc vỡ bờ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr: Quy luật có ápbức có đấu tranh( trớc CMT8)-CMinh NX của nhà nghiên cứu phê bình VH Vũ Ngọc

Phan: A Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là

một đoạn tuyệt khéo” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ Tuyệt khéo vì hợp với sự phát triển biện chứng tính

cách của nhân vật cai lệ và đặc biệt là n/ vật chị Dậu

+ Tuyệt khéo vì cách miêu tả chân thật và sinh động

qua hành động, ngôn ngữ của n/ vật: hầnh động nghiến

2 hàm răng, cách xng hô thay đổi, đòn trừng phạt của

chị cùng hình ảnh tên cai lệ ngã chỏng quèo trên mặt

đất, miệng vẫn nham nhảm thet trói vợ chồng kẻ thiếu

su

- Hãy GT và làm sáng rõ ý kiến của N.Tuân?

+Xui ngời nông dân nổi loạn ở đây có nghĩa là tiếp

thêm sức mạnh cho họ để họ có thể vùng lên chống lại

sự áp bức bóc lột của CĐTDPK đơng thời Muốn vậy,

phải cho họ thấy đợc vì ai mà họ khổ cực và họ phải

vùng lên nh thế nào Tức là phải cho họ thấy rõ bộ mặt

thật của bọn ngời đại diện cho CĐ đó và khả năng, sức

mạnh của ngời nd

+ Tức nớc vỡ bờ cho họ tháy rõ 2 điều đó: kẻ thù vô

cùng bất nhân và tàn bạo, không còn tính ngời( tên cai

lệ) đã dồn ngời nd đến bớc đờng cùng khiến họ phải

tức nớc vỡ bờ; và sức sống tiềm tàng, khả năng mạnh

mẽ của ngời nd(chị Dậu) khi họ đã vùng lên đánh ngã

kẻ thù Đoạn văn vừa đốt lên ngọn lửa căm thù, vừa

gieo vào lòng họ một niềm tin vững chắc vào sức mạnh

của chính mình

-HSTL: qua đoạn trích,em nhận thức thêm đợc gì về

XH, nông thôn Việt Nam trớc CMT8? đặc biệt là ngời

phụ nữ nông dân Việt Nam từ hình ảnh chị Dậu?

- ND và NT có gì đặc sắc?

+ NT: - khắc hoạ n/ vật rõ nét, nổi bật, sinh động

- miêu tả linh hoạt, sống động

- ngôn ngữ kể, miêu tả của T/ giả; ngôn ngữ đối

thoại của nhân vật đặc sắc( khẩu ngữ của quần chúng

đ-ợc T/ giả sử dụng nhuần nhuyễn)

* Luyện tập:

- Đọc phân vai

- Theo em có thể đặt tên cho đoạn trích trên những

nhan dề khác đợc không? - Nhan đề khác:+ Chị Dậu

+ Con giun xéo mãi cũng oằn

- Hiểu đợc khái niệm đoạn văn,từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ gữa các câu trong

đoạn văn và cách trình bày nội dung đoạn văn

- Viết đợc các đoạn văn mạch lạc đủ sức làm sáng tỏ một nội dung nhất định

B Chuẩn bị GV: Soạn.

HS: Xem trớc và trả lời câu hỏi

C Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ: 1) Bố cục của VB là gì?

2) Việc sắp xếp nội dung phần TB phụ thuộc vào yếu tố nào? Các ýtrong phần TB đợc sắp xếp theo trình tự nào?

II Các hoạt động

I Thế nào là đoạn văn?

- VB trên gồm mấy ý? Mỗi ý viết đợc thành mấy

- Dấu hiệu hình thức nào có thể giúp em nhận biết

đoạn văn? 2 Dấu hiệu nhận biết đoạn văn: + Viét hoa lùi đầu dòng

+ Dấu chấm xuống dòng

+ Đơn vị trực tiếp tạo nên VB + Hình thức: viết hoa lùi đầu dòng,dấu chấm xuống dòng

+ ND: thờng biểu đạt 1 ý tơng đốihoàn chỉnh

+ Do nhiều câu tạo thành

+ Đoạn văn là đơn vị trên câu, có vai trò quan trọng

trong việc tạo lập VB

II Từ ngữ và câu trong đoạn văn.

- ý khái quát bao trùm cả 2 đoạn văn là gì?

+ Đánh giá những thành công xuất sắc của NTT trong

việc tái hiện thực trạng nông thôn Việt Nam trớc CMT8 và

khẳng định phẩm chất tốt đẹp của những con ngời LĐ chân

chính

- Câu nào trong đoạn văn chứa ý khái quát ấy?

+ Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu nhất của NTT

- Câu chứa đựng ý khái quát của đoạn văn là câu chủ đề

Vậy em hiểu câu chủ đề là gì? Vai trò gì trong đoạn? - Câu chủ đềND cho cả đoạn văn, ND khái quát, : có vai trò định hớng

lời lẽ ngắn gọn, đủ 2 thành phần, cóthể đứng đầu hoặc cuối đoạn văn

2.Cách trình bày ND đoạn văn

HS đọc lại VB ở phần I và đoạn văn A các tế bào… Nh.tế

bào” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- VB ở phần I: ĐV nào có câu chủ đề? ĐV nào

không có? vị trí? + Đ1: không có câu chủ đề.+ Đ2: Tắt đèn là tác phẩm tiêu biểu

nhất của NTT, đứng đầu đoạn+ ĐV mục 2 phần II: Nh vậy, lácây… Nhtế bào, đứng cuối đoạn

- Cách trình bày ý ở mỗi đoạn? + Đ1: Các ý đợc trình bày trong các

BT 1: VB chia 2 ý, mỗi ý diễn đạt 2 ĐV

BT 2: Cách trình bày ND trong các ĐV sau:

a Diễn dịch b Song hành c Songhành

BT 3: Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nớc

của nhân dân ta Muôn ngời nh một, trên dới một lòng, dân ta trong quá khứ đã hai lần

thắng quân Tống, ba lần thắng quân Nguyên Mông, mời năm kháng chiến anh dũng đuổiquân Minh, một lần quét sạch quân Thanh xâm lợc Đặc biệt gần đây là non một thế kỉchống Pháp đã thắng lợi và sau chín năm kháng chiến trờng kì gian khổ và hai mơi năm

đánh Mĩ, thắng Mĩ thống nhất đất nớc

 Đây là ĐV đợc viết theo diễn dịch

Muốn chuyển ĐV trên thành ĐV viết theo cách quy nạp thì đa câu chủ đề xuống cuối ĐV

và trớc câu chủ đề thừơng có các từ ngữ đợc dùng để nối câu chủ với các câu trứcđó nh: vìvậy, cho nên, do đó, tóm lại,… Nh

BT4: Ngời xa thờng nói: Thất bại là mẹ thành công Có lẽ trong trờng kì lịch sử

dựng và giữ nớc lâu dài, gian khổ của dân tộc, cha ông ta đã hơn một lần phải trải quanhững thất bại cay đắng; những thất bại ấy đã trở thành những bài học kinh nghiệm bằngmáu mà nhờ đó dân tộc ta tiếp tục tiến lên và chiến thắng Không có thành công nàokhông phải trả giá bằng mồ hôi, công sức và máu; nhng có những thành công phải trả giábằng những sai lầm của chính mình; vấn đề là hãy nhìn thẳng vào những sai lầm đó đểdũng cảm đứng dậy tiếp tục thực hiện đến cùng những hoài bão của mình; phải chăng đócũng là một bài học thấm thía mà cha ông ta muốn gửi gắm qua câu tục ngữ

 ĐV đợc trình bày theo cách diễn dịch

- Theo thời gian, không gian

- Theo diễn biến của sự việc

- Theo diễn biến của tâm trạng

III Củng cố: NX giờ làm bài của HS

IV HDHB: Xem bài 5.

- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao ( thể hiện chủ yếu qua nhân vật

ông giáo); thơng cảm đến xót xa và thật sự trân trọng đối với ngời nông dân nghèo khổ

B Chuẩn bị GV: Soạn + TLTK

HS: Đọc kĩ + soạn bài

C Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ:

1) Từ nhân vật cai lệ, ngời nhà lí trởng em có thẻ khái quát điều gì về bản chất củaCĐTD nửa PKVN trớc đây?

+ Một XH đầy rẫy những bất công, tàn ác

+ Một XH có thể gieo tai hoạ xuống ngời dân lơng thiện bất cứ lúcnào

+ Một XH tồn tại trên cơ sở các lí lẽ và hành động bạo ngợc

II Các hoạt động

* Giới thiệu: Nam Cao là nhà văn tiêu biểu của trào lu hiện thực phê phán trớc CM;

là một cây bút đặc sắc, độc đáo mà đa dạng Cùng với NTT, ông xứng đámg là nhà

văn của nông dân Tác phẩm của ông rất chân thực, có ý vị triết lí một ý nghĩa khái

quát sâu xa qua truyện ngắn lão Hạc.

I Tìm hiểu chung.

- Nêu những hiểu biết của em về T/ giả? - Là nhà văn hiện thực xuất sắc

- Đề tài: viết về ngời nông dânnghèo đói bị vùi dập trong XH cũ.+Ông để lại nhiều tập truyện ngắn về đề tài: ngời nông

dân nghèo và tri thức nghèo trong XHTDPK Truyện ngắn

của ông miêu tả thành công nhiều bi kịch trong cuộc đời,

thấm đợm một tinh thần nhân đạo sâu xa

+ T/ phẩm chính: Chí Phèo, Đời thừa, Trăng sáng,… Nh

2 Tác phẩm

- Là một trong những truyện ngắnxuất sắc viết về ngời nông dân

- Đăng báo lần đầu năm 1943

- Bố cục của VB này ntn?

+ Những việc làm của lão Hạc trớc khi chết

+ Cái chết của lão Hạc

- Bố cục: 2 phần

II Đọc- hiểu VB

*Giọng:- Ông giáo- ngời dẫn chuyện: chậm, buồn, cảm

thông; có lúc xót xa, suy t, suy ngẫm (độc thoại)

- Lão Hạc: khi đau đớn, ân hận, dằn vặt; khi ăn

năn, giãi bày; khi chua chát, mỉa mai,… Nh

- Vợ ông giáo: lạnh lùng, khô khan, coi thờng

- Binh T: đầy nghi ngờ, mỉa mai

* Tóm tắt+ HS tóm tắt theo ND sau:

- Tình cảnh của lão

- Tình cảm của lão với cậu Vàng

- Sự túng quẫn của lão Hạc

1 Nhân vật lão Hạc

HS tóm tắt đoạn truyện từ tr 38- tr 41

- Vì sao lão Hạc phải bán cậu vàng mặc dù rất yêu

th-ơng nó?

+ Đây là điều bất đắc dĩ, là con đờng cùng vì lão quá

nghèo và yếu mệt sau một trận ốm vừa khỏi: không có

việc làm, không có tiền, không nuôi nổi mình thì làm

sao nuôi nổi chó

a Sau khi bán cậu Vàng

-Đầu ngọeo sang một bên

- Miệng móm mém mếu nh con nít -Hu hu khóc

- Đó là tâm trạng ntn?  Tâm trạng: day dứt, ăn năn, đau

đớn, xót xa, ân hận

- Vì sao ông lại có tâm trạng đó?

+ Vì A tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một

con chó” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr  gián tiếp thể hiện tình cảm yêu thơng con

sâu nặng

- Cái hay trong cách miêu tả A đôi mắt ầng ậc nớc” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr là ở chỗ nào?

+ Lột tả sự đau đớn, hối hận, thơng tiếc, tất cả đang trào dâng,… Nh

đang vỡ oà khi có ngời hỏi đến

+ Thể hiện chân thật, cụ thể chính xác tuần tự từng diễn biến tâm

trạng đau đớn cứ dâng lên không thể kìm nén nỗi đau Cách miêu tả

nh vậy phù hợp với tâm lí, hình dáng và cách biểu hiện của ngời già

- Trong lời kể, phân trần, than vãn với ông giáo cho

thấy rõ tâm hồn, tính cách của lão ntn?

+ Thái độ chuyển sang chua chát, ngậm ngùi.

 Cái hay trong cách dẫn chuyện của T/ giả là vừa khám phá thêm

những nét mới trong tâm hồn và tính cách lão Hạc vừa chuyển mạch

câu chuyện từ việc bán chó thành câu chuyện chính: chuyện lão nhờ

ông giáo cũng là chuẩn bị cho cái chết của mình một cách buồn

thảm, đánh thơng

b Cái chết của lão Hạc.

- Theo dõi VB, em cho biết nguyên nhân về cái chết

- Vì sao lão chết đau đớn nh vậy?

+ Do trúng độc bả chó, xin của Binh T

- Cách sử dụng từ tợng hình, tợng thanh trong ĐV trên

có tác dụng gì?

+ khiến cho ngời đọc nh có cảm giác đợc chứng kiến

cái chết của lão

- Theo em, lão chọn cái chết nhằm mục đích gì?

+ Giữ lại cho con trai mảnh vờn, căn nhà

+ Lo cái chết của mình phiền hà đến hàng xóm

 Qua cuộc nói chuyện với ông giáo, lão Hạc đã chuẩn

bị rất chu đáo cho cái chết của mình

- Vậy cái chết của lão xuất phát từ đâu?  Tự nguyện, từ lòng thơng con âm

thầm mà lớn lao; từ lòng tự trọng

đáng kính

- Cái chết của lão có ý nghĩa ntn? * ý nghĩa:

- Bộc lộ rõ số phận và tính cách củalão Hạc đồng thời cũng là của ngờinông dân trớc CMT8: nghèo khổ, bếtắc, cùng đờng, già lòng yêu thơng

và tự trọng

- Tố cáo XHTD nửa PK

+ XHTD nửa PK- cái XH nô lệ tăm tối, buộc những

ngời nghèo khổ đến bớc đờng cùng Họ chỉ có thể sa

đoạ, tha hoá biến chất ( Chí Phèo); hoặc giữ bản chất

l-ơng thiện, trong sạch, tìm tự do bằng cái chết của

chính mình

- Mọi ngời hiểu, quý trọng và thơngtiếc lão

2 Nhân vật ông giáo

- Vai trò của nhân vật này?

+ Tri thức nghèo sống ở nông thôn - Thông cảm, thơng xót cho hoàncảnh của lão

- Tìm mọi cách giúp đỡ, an ủi lão

HS đọc A Chao ôi! đáng buồn” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Chi tiết lão Hạc xin bả chó của Binh T khiến cho

nhân vật này suy nghĩ ntn? - Có những suy nghĩ khác và lão khibiết lão xin bả chó của Binh T.+ Chi tiết này có ý nghĩa đánh lừa, chuyển ý nghĩ tốt

đẹp của ông giáo và mọi ngời về lão sang một hớng

khác trái ngợc A Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một

thêm đáng buồn” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Có nghĩa là: con ngời lâu nay nhân

hậu, giàu lòng tự trọng dến thế mà cũng bị tha hoá

Câu nói của Binh T A Lão làm bộ đấy! Thật ra lão chỉ

tâm ngẩm thế, nhng cũng ra phết chứ chả vừa đâu… Nh” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

đã đẩy tình huống chuyện lên đỉnh điểm.

- Cái chết của lão Hạc: giật mìnhnghĩ A cuộc đời cha đáng buồn” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr+ Khi chứng kiến caí chết đau đớn của lão Hạc, ông

giáo lại nghĩ A Không! cuộc đời cha hẳn đã đáng buồn,

hay vẫn đáng buồn nhng lại đáng buồn theo một nghĩa

khác” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Cái nghĩa khác ở đây chính là ở chỗ: con ngời

vẫn giữ đợc phẩm giá ấy lại bị xô đẩy vào tình cảnh

cùng đờng, vào bi kịch không lối thoát khiến phải tìm

đến cho mình một cái chết vô cùng thảm thơng, đau

đớn Buồn vì một con ngời đáng kính nh thế lại phải

chết một cách bi thảm Buồn vì số phận con ngời thật

mong manh, không có gì đảm bảo trong một CĐXH

thật đáng nguyền rủa, lên án Một nỗi buồn vừa có giá

trị tố cáo sâu sắc lại mang ý nghĩa nhân đạo cao cả

+ Ông giáo chan chứa niềm yêu thơng và lòng nhân ái

sâu sắc

 Đồng cảm, trân trọng những conngời có phẩm chất tốt đẹp; xót xa

đau đớn khi số phận của họ bị vùidập

- HSTL: Tại sao lão Hạc không chọn cái chết lặng lẽ

êm dịu?

+ Ông lão nhân hậu, trung thực này cha đánh lừa một

ai Lần đầu tiên trong đời lão lừa cậu Vàng- ngời bạn

thân thiết của mình Lão đã lừa để cậu Vàng phải chết

thì giờ đây lão cũng phải chết theo kiểu một con chó bị

lừa Dờng nh ở cách lựa chọn này có một ý muốn tự

trừng phạt ghê gớm Nó càng chứng tỏ đức tính trung

thực, lòng tự trọng đáng quí ở lão Hạc Cái chết này

càng gây ấn tợng mạnh ở ngời đọc

- Qua đoạn trích của NTT và tác phẩm của N.Cao em

hiểu gì về cuộc đời và tính cách của ngời nông dân

trong XH cũ?

+ Đoạn trích A Tức nớc vỡ bờ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr của NTT: sức mạnh của

lòng yêu thơng, của tiềm năng phản kháng

+ Tác phẩm A Lão Hạc” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr của NC: ý thức về nhân cách,

lòng tự trọng dù nghèo khổ

- Em hiểu ntn về ý nghĩ của n/ vật tôi qua đoạn văn A

Chao ôi! Đối với … Nhche lấp mất” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr?

+ Đó là lời triết lí lẫn cảm xúc trữ tình xót xa của NC

+ Với triết lí này, NC k/ định một thái độ sống, một

cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo: cần phải quan

sát, suy nghĩ đầy đủ về những con ngời hàng ngày

sống quanh mình, cần phải nhìn nhận họ bằng lòng

đòng cảm, bằng đôi mắt của tình thơng

+ NC đã nêu lên một phơng pháp đúng đắn, sâu sắc khi

đánh giá con ngời: Ta cần biết tự đặt mình vào cảnh

ngộ cụ thể của họ thì mới có thể hiểu đúng, cảm thông

đúng

* Ghi nhớ (SGK- 48) III Củng cố: Đọc thêm tài liệu tham khảo về tác phẩm.

Giúp HS: - Hiểu đợc thế nào là từ tợng hình, từ tợng thanh

- Sử dụng từ tợng hình, từ tợng thanh trong việc viết VB tự sự, miêu tả và biểucảm

B Chuẩn bị GV: soạn

HS: xem trớc và trả lời câu hỏi

-Trong các từ in đậm trên, những từ nào gợi tả hình ảnh, dáng vẻ

trạng thái của sự vật; những từ nào mô phỏng âm thanh của tự

nhiên của con ngời?

+ Những từ mô phỏng âm thanh của tự nhiên, con ngời: hu hu,

ử  là từ tợng thanh

- Vậy em hiểu ntn là từ tợng thanh? - Từ t ợng thanh : mô

phỏng âm thanh của tựnhiên,con ngời

- Những từ nh thế có tác dụng gì trong văn miêu tả và tự sự? + Công dụng: gợi hình

ảnh, âm thanh cụ thể, sinh

động có giá trị biểu cảmcao

II Luyện tập (SGK -49,50)

BT 1: + Từ tợng hình: rón rén, lẻo khoẻo, chỏng quèo

+ Từ tợng thanh: soàn soạt, nham nhảm, bịch, bốp

BT2: 5 từ tợng hình gợi tả dáng đi của ngời: lom khom, lênh khênh, dò dẫm, liêu xiêu,ngật

ngỡng,thoăn thoắt,… Nh

BT3 : ý nghĩa của các từ tợng thanh tả tiếng cời:

+ c ời ha hả: cời to sảng khoái.

+ c ời hì hì: cời phát ra cả đằng mũi, biểu lộ sự thích thú có vẻ hiền lành.

+ c ời hô hố : cời to, thô lỗ gây cả giác khó chịu.

+ c ời hơ hớ : là cời thoải mái, vui vẻ, không cần che đậy, giữ gìn.

- Viết đợc các đoạn văn liên kết mạch lạc, chặt chẽ

B Chuẩn bị GV: soạn và nghiên cứu bài tập.

HS: xem trớc và trả lời câu hỏi

C.Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ: 1) Thế nào là đoạn văn? Trong đoạn văn thờng có yếu tố quan trọng nào?

2) Nêu các cách trình bày ND đoạn văn?

Đ2: cảm giác của tôi trong một lầnghé qua trờng học

* Cả 2 đoạn cùng viết về một ngôi ờng nhng thời điểm tả và PBCN khônghợp lí

tr-Sự liên kết giữa 2 đoạn còn lỏng lẻo

-Cụm từ A trớc đó mấy hôm” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr bổ xung ý nghĩa gì cho

ĐV thứ 2? - Cụm từ A trớc đó mấy hôm” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr bổxung ý nghĩa về thời gian phát biểu

cảm nghĩ cho đoạn văn

- Từ Ađó” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr là loại từ gì? Có tác dụng gì?

+ Là chỉ từ có tác dụng tạo sự liên tởng cho ngời đọc với

ĐV trớc

- Theo em, với cụm từ trên, 2 ĐV đã liên kết với nhau ntn?  Đ1, Đ2: liên kết chặt chẽ, ý liền mạch.+ ở VD1: bị đánh đồng thời gian hiện tại và quá khứ

nên gây cảm giác hụt hẫng

+ ở VD2: phân định rõ về thời gian hiện tại và quá khứ

nhờ cụm từ A trức đó mấy hôm” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Cụm từ là phơng tiện liên kết ĐV Hãy cho biết tác dụng của nó

II Cách liên kết các ĐV trong VB.

1 Dùng từ ngữ để liên kết ĐV

- Hai ĐV trên liệt kê 2 khâu của quá trình lĩnh hội và

cảm thụ TPVH Đó là những khâu nào?

- Tìm quan hệ ý nghĩa giữa 2 ĐV trên? - Quan hệ ý nghĩa đối lập

- Tìm từ ngữ liên kết trong 2 ĐV đó? - Từ ngữ liên kết: nhng

- Hãy tìm thêm các phơng tiện liên kết đoạn có ý nghĩa đối lập? - Trái lại, tuy nhiên, tuy vậy, thế mà,… Nh

- HS đọc lại 2 ĐV ở mục I.2(tr 50, 51) và cho biết A đó” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

thuộc từ loại nào? Trớc đó là khi nào?

+Trớc đó là trớc lúc nhân vật tôi lần đầu tiên cắp sách đến

tr-ờng Việc dùng chỉ từ đó có tác dụng liên kết 2 ĐV

c VD

- A đó” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr: chỉ từ

- Chỉ từ, đại từ cũng đợc dùng làm phơng tiện liên kết

đoạn Hãy kể tiếp các từ có tác dụng này?  Chỉ từ, đại từ: đó, này, nọ, kia, ấy,vậy, thế,… Nh

- PT mối quan hệ ý nghĩa giữa 2 ĐV trên? - Quan hệ ý nghĩa: tổng kết, khái quát

- Tìm từ ngữ liên kết trong 2 ĐV đó? - Từ ngữ liên kết: nói tóm lại

- Hãy kể tiếp các phơng tiện liên kết mang ý nghĩa tổng

kết, khái quát? - Tóm lại, nhìn chung, nói mộtcách tổng quát thì, có thể nói,… Nh

- Tìm câu liên kết giữa 2 ĐV? - Câu liên kết 2 ĐV: A ái dà, lại còn

chuyện đi học nữa cơ đấy!” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Tại sao câu này có tác dụng liên kết? - Vì:nối tiếp và phát triển ý ở cụm

từ A bố đóng sách cho mà đi học” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr ở

ĐV trên  Câu nối

III Luyện tập( SGK- 53, 54, 55)

BT 1: Các từ ngữ có tác dụng liên kết và mối quan hệ ý nghĩa:

a Nói nh vậy: tổng kết, khái quát c Tuy nhiên : đối lập, tơngphản

b Thế mà : đối lập, tơng phản Cũng : nối tiếp, liệt kê

BT 2: Chọn từ ngữ hoặc câu thích hợp điền vào chỗ trống để làm phơng tiện liên kết ĐV:

a Từ đó oán nặng, thù sâu,… Nh c Tuy nhiên điều đáng kể… Nh

b Nói tóm lại ; phải có khen,… Nh d Thật khó trả lời Lâu nay… Nh

BT 3: Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với tên cai lệ là một doạn tuyệt khéo Giả sử vì quá

yêu nhân vật mình mà T/ giả để cho chị đánh phủ đầu tên cai lệ chẳng hạn thì câu chuyện

sẽ giảm đi sức thuyết phục rất nhiều Đằng này chị đã cố gắng nhẫn nhịn hết mức, chỉ đếnkhi chị không thể cam tâm nhìn chồng đang đau ốm mà vẫn bị tên cai lệ nhẫn tâm hànhhạ thì chị mới vùng lên Chị đã chiến đấu và chiến thắng bằng sức mạnh của lòng căm thùsâu sắc

Miêu tả khách quan và chân thực đoạn chị Dậu đánh nhau với cai lệ nh vậy , T/

giả đã khẳng định tính đúng đắn của quy luật tức nớc vỡ bờ Đó là cái tài của ngòi bútNTT Nhng cái gốc của cái tài ấy là cái tâm ngời sáng của ông khi ông đặc biệt nâng niutrân trọng những suy ghĩ và hành động của ngời nông dân tuy nghèo nhng không hèn, cóthể bị cờng quyền ức hiếp nhng không bao giờ bị khuất phục

+ Phơng tiện liên kết: Cụm từ ngữ A Miêu tả… Nh.nh vậy” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ Cách liên kết: - Tóm tắt ND chính của đoạn trớc

- Nối tiếp và phát triển ý của đoạn trớc trong đoạn sau

Giúp HS: - Hiểu thế nào là từ ngữ địa phơng và biệt ngữ XH

- Biết sử dụng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ XH đúng lúc, đúng chỗ Tránh lạmdụng từ ngữ địa phơng và biệt ngữ XH, gây khó khăn trong giao tiếp

B Chuẩn bị GV: soạn, su tầm tài liệu.

- Trong 3 từ: bắp, bẹ, ngô thì từ nào đợc dùng phổ biến

nhất? Tại sao?

+ Từ ngô đợc dùng phổ biến hơn vì nó là từ nằm trong

vốn từ vựng toàn dân có tính chuẩn mực văn hoá cao

- Từ nào là từ địa phơng? vì sao?

+ Vì đợc dùng trong phạm vi hẹp cha có tính chuẩn mực

đợc gọi bằng mợ; cha đợc gọi bằng cậu?

+ Tầng lớp trung lu, thợng lu

- Mẹ: từ ngữ toàn dân

- Mợ: tầng lớp trung- thợng luthờng gọi( trớc CMT8-1945)

+Mẹ là một từ ngữ toàn dân, mợ là từ ngữ của một

tầng lớp XH nhất định

+ Trong ĐV này, T/ giả dùng từ mẹ trong lời kể mà đối

tợng là độc giả và mợ là từ dùng trong câu đáp của bé

Hồng trong cuộc đối thoại với bà cô, hai ngời cùng tầng

- Khi sử dụng những lớp từ này cần chú ý điều gì? 1 L u ý :

+ Đối tợng giao tiếp

+ Tình huống giao tiếp( nghiêmtúc, suồng sã, thân mật… Nh)

+ hoàn cảnh giao tiếp( thời đại

đang sống, học tập, công tác,… Nh)

- Trong các tác phẩm văn, thơ các T/ giả có thể sử dụng

lớp từ này Vậy chúng có tác dụng gì? 2 Trong văn, thơ: T/ giả sử dụngcác lớp từ này để tô đậm sắ thái địa

phơng hoặc tầng lớp xuất thân, tínhcách nhân vật

- Có thể sử dụng lớp từ này một cách tuỳ tiện không? Vì

sao? - Không nên lạm dụng vì dễ gây rasự tối nghĩa, khó hiểu

IV Luyện tập( SGK- 58, 59)

BT1: Thống kê một số từ ngữ dịa phơng:

a Nghệ Tĩnh: - nhút: một loại da muối b Nam Bộ: - nón: mũ và nón

- chẻo: một loại nớc chấm - mận: quả roi -tắc: một loại quả họ quýt – chén: cái bát

- xơi gậy: điểm 1

- dân phe : mua bán bất hợp lí

- đẩy( con xe đi rồi): bán

BT 3: Trờng hợp a nên dùng từ ngữ địa phơng; có thể cả trờng hợp d ( tô đậm sắc thái địa phơng).BT4: Một số câu thơ, ca dao có sử dụng từ ngữ địa phơng:

Gan chi gan rứa, mẹ nờ?

Mẹ rằng: cứu nớc, mình chờ chi ai? ( Tố Hữu)

- Một trăm chiếc nốc chèo xuôi Không có chiếc mô chèo ngợc để ta gửi lời viếng thăm.

( Hát ví dặm Nghệ Tĩnh) + hạt bèo: hạt của cây bèo ăn có vị chát

+ ráo chèo: mái chèo khô, không đợc nhúng nớc, nghĩa bóng là lúc hết việc.

+ nuộc chạc: mối dây

+ nốc: cái thuyền, chiếc thuyền

+ mô: nào.

BT5: HS tự làm

HS: xem trớc và trả lời câu hỏi.

C Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ: 1) Tác dụng của việc liên kết các ĐV trong VB?

2) Nêu các cách liên kết ĐV trong VB?

- Ngoài ra, TP tự sự còn có yếu tố nào khác?

+ Miêu tả, biểu cảm, nhân vật phụ, các chi tiết… Nh

- Khi tóm tắt TP tự sự thì dựa vào yếu tố nào?

+ Sự việc và nhân vật chính

- Mục đích của việc tóm tắt TP tự sự là gì?

+ Kể lại một cốt truyện để ngời đọc hiểu ND cơ bản của

- VB tóm tắt trên kể lại ND của VB nào? a VB: Sơn Tinh- Thuỷ Tinh

- Dựa vào đâu mà em nhận ra điều đó?

- VB tóm tắt trên có nêu đợc ND chính của VB ấy

- VB tóm tắt trên có gì khác so với VB AST- TT” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr? b VB tóm tắt:

+ Bảo đảm tính khách quan, trungthành với ND của VB đợc tóm tắt.+ Không thêm, bớt vào các chi tiết, sự việc không có

trong TP, không chen vào bản tóm tắt các ý kiến bình

luận, khen chê của cá nhân ngời tóm tắt

2 Các b ớc tóm tắt VB

- Muốn viết đợc một VB tóm tắt, ta phải làm những việc

gì? Và phải theo trình tự nào? - Đọc kĩ TP đợc tóm tắt để hiểuđúng chủ đề của VB

- Xác định ND cần tóm tắt

+ Khi tóm tắt cần nêu đầy đủ các ND chính, n/ vật quan

trọng; bỏ các câu, chữ thừa, các n/ vật, sự việc, chi tiết

phụ của truyện

- Sắp xếp các ND chính theo mộttrật tự hợp lí

- Viết VB tóm tắt bằng lời văn củamình

trọng của TP A Lão Hạc” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr cha?

- Các sự việc, n/ vật, chi tiết tiêu biểu tơng đối đầy đủ song vẫnlộn xộn, thiếu mạch lạc

- Hãy sắp xếp các sự việc đã

nêu theo một thứ tự hợp lí? - Thứ tự: b, a, d,c,g,e,i, h,k

- Hãy viết tóm tắt truyện A

Lão Hạc” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr bằng một VB

ngắn gọn?

- Tóm tắt truyện Lão HạcA ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

A Lão Hạc có 1 ngời con trai, 1 mảnh vờn và 1 con chó Vàng.Con trai lão đi phu đồn điền cao su, lão chỉ còn lại cậu Vàng Vìmuốn giữ lại mảnh vờn cho con, lão phải bán chó mặc dù hếtsức buồn bã và đau xót, ân hận Lão mang tất cả tiền dành dụm

đợc gửi ông giáo và nhờ ông trông coi mảnh vờn Cuộc sốngmỗi ngày một khó khăn, lão kiếm đợc gì ăn nấy và bị ốm mộttrận khủng khiếp, lão từ chối những gì ông giáo giúp đỡ Mộthôm lão xin Binh T một ít bả chó, nói là để giết con chó hay đếnvờn nhà lão, làm thịt rồi rủ Binh T cùng uống rợu Ông giáo rấtbuồn khi nghe Binh T kể lại chuyện ấy Nhng rồi lão bỗng nhiênchết- cái chết thật dữ dội Cả làng không hiểu vì sao lão chết, trừBinh T và ông giáo.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

-Hãy nêu các sự việc tiêu

biểu và nhân vật quan

trọng trong đoạn trích A

Tức nớc vỡ bờ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

2 Đoạn ttrích A Tức n ớc vỡ bờ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ Nhân vật chính: chị Dậu.

+ Sự việc tiêu biểu: chị Dậu chăm sóc chồng bị ốm; đánh tên

cai lệ và ngời nhà lí trởng để bảo vệ anh Dậu

- Viết một VB tóm tắt? + Tóm tắt đoạn trích:

A Anh Dậu đang ốm nặng, đang run rẩy cha húp đợc ít cháo nàothì cai lệ và ngời nhà lí trởng ập tới, quát tháo om sòm vì nhà anhcòn thiếu 1 suất su Tên cai lệ vừa đến đã tuôn ra những lời bấtnhân, anh Dậu gần nh hoảng loạn, lăn ra bất tỉnh nhân sự Chị Dậunhẫn nhịn, thiết tha van xin nhng tên cai lệ không hề động lòng màcòn văng ra những lời hết sức thô bỉ Nhng khi chúng cố tình hành

hạ anh Dậu và bản thân chị thì chị đã vùng lên thật quyết liệt A Màytrói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem!” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Cuộc chiến không cânsức giữa chị và tên cai lệ, ngời nhà lí trởng diễn ra gay go Phầnthắng nghiêng về chị Dậu.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

Giúp: - HS củng cố lại kién thức đã học về kiểu bài tự sự và biểu cảm

- HS nhận rõ u- nhợc điểm của mình trong việc xây dựng đoạn văn và tổ chức bàivăn

B Chuẩn bị: GV: chấm, trả bài và NX

HS: xem lại đề và dàn ý của đề bài

C Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ

II Các hoạt động

đầu tiên đi học.

- Thể loại? Ngôi kể?

- Mục đích, yêu cầu của đề bài? - Trình tự kể: + thời gian, không gian

+ diễn biến sự việc + diễn biến tâm trạng

- Cấu trúc: 3 phần + MB: khơi nguồn nỗi nhớ

+ TB: diễn biến, trình tự của sự việc,tâm trạng

- ND: đa số các bài viết đúng trọngtâm về buổi học đầu tiên

- Hình thức: nhiều bài viết chữ đẹp,trình bày sáng sủa, rõ ràng; viết đúngcách tự sự, theo mạch kể

* Nh ợc điểm:

- Dựa nhiều vào các VB đã học

- Cha biết kể các sự việc gây ấn tợnghoặc kể còn sơ sài

- Mạch văn cha hợp lí

- Diễn đạt lủng củng, lan man, nhiều

đoạn cha có sự liên kết

IV HDHB: xem kĩ và soạn: Cô bé bán diêm

I Tìm hiểu chung

- Nêu những hiểu biết của em về T/ giả? - Là n/ văn Đan Mạch nổi

tiếng với loại truyện kểcho trẻ em

+ Đan Mạch là 1 nớc nhỏ, thuộc Bắc Âu, S = 1/ 8 S của VN

+ Ông sinh ra trong 1 gia đình nghèo, ham thích thơ văn từ nhỏ, nhng

đợc học hành rất ít Năm 1918, rời quê lên thủ đô Cô-pen-ha-ghen, ớc

mơ trở thành nhà thơ, nhà soạn kịch nhng không thành công

+ Năm 1827, đỗ tú tài

+ Năm 1828, học ĐH và in 1 số tác phẩm; đi nhiều, sáng tác nhiều

+ Năm 1835( ở I-ta-li-a), sáng tác 1 số truyện kể lấy nhan đề: Truyện kể

cho trẻ em Ông đã tìm ra mảnh đất dụng võ chính của mình Mỗi năm

ông cho ra mắt 1 tập Tổng số có 168 truyện khơi từ nhiều nguồn:

VHDG, VH viết, h cấu, sáng tạo độc lập của n/ văn

+ Truyện của ông nhẹ nhàng, toát lên lòng yêu thơng con ngời- những con

ngời nghèo khổ, và niềm tin những gì tốt đẹp nhất sẽ dành cho họ

2 Tác phẩm

- Trích gần hết truyệnngắn cùng tên

- Theo em, truyện chia mấy phần? ND từng phần? - Bố cục: 3 phần

+ Từ đầu… Nh.cứng đờ ra: hoàn cảnh của cô bé bán diêm

+ Tiếp… Nh.Thợng đế: các lần quẹt diêm và những mộng tởng

( Phần này có thể chia thành những đoạn nhỏ, căn cứ vào 5 lần

em bé quẹt diêm)

+ Con lại: cái chết thơng tâm của em bé

- Em có NX gì về bố cục?

+ Truyện diễn biến theo trình tự 3 phần mạch lạc, hợp lí

+ Truyện kể theo trình tự thời gian, sự việc, cách kể phổ biến

trong truyện cổ tích

II Đọc- hiểu VB

*Giọng: chậm, cảm thông; chú ý phân biệt cảnh thực ảo ảnh và

sau từng lần cô bé quẹt diêm

* Tóm tắt ND.

+ Em bé mồ côi mẹ phải đi bán diêm trong đêm giao thừa rét

buốt Em chẳng dám về nhà vì sợ bố đánh, đành ngồi nép vào

góc tờng, liên tục quẹt diêm để sởi Hết 1 bao diêm thì em bé

chết cóng trong giấc mơ cùng bà nội lên trời Sáng hôm

sau-mùng 1 Tết, mọi ngời qua đờng vẫn thản nhiên nhìn cảnh tợng

thơng tâm

- Qua phần đầu, em biết đợc gì về gia cảnh của em bé? - Gia cảnh:

+ Nhà nghèo, mồ côi mẹ + Bố khó tính

- Tìm các chi tiết miêu tả cảnh nghèo của cô bé?

+ Chui rúc trong 1 xó tối tăm, cha con em ở trên gác sát mái

nhà, mặc dầu đã nhét giẻ rách vào các kẽ hở lớn trên vách, gió

vẫn thổi rít vào trong nhà

- Mẹ mất, bà nội qua đời cuộc sống của em ntn?

+ Sống với ngời bố khó tính, em luôn phải nghe những lời mắng nhiếc,

chửi rủa thậm chí còn bị đánh khi không bán đợc diêm

- Cuộc sống:

+bán diêm kiếm sống

- Thời gian, không gian xảy ra câu chuyện? - thời gian: đêm giao thừa

rét buốt

+ ở các nớc Bắc Âu nh Đan Mạch vào dịp này thời tiết rất lạnh, nhiệt

độ có khi xuống tới vài chục độ dới 0 độ, tuyết rơi dày đặc

- Thời điểm ấy đã tác động đến con ngời ntn?

+ Nghĩ đến gia đình: sum họp, đầm ấm với những món ăn ngon

truyền thống, con ngời tràn đầy niềm vui, hạnh phúc

- Còn em bé bán diêm thì sao?

+Em bé ngồi nép vào trong 1 góc tờng, giữa 2 ngôi nhà, thu đôi

chân vào ngời, nhng mỗi lúc em càng thấy rét buốt hơn

- Hình ảnh em bé bán diêm trong đêm giao thừa đợc T/ giả khắc hoạ

bằng biện pháp NT gì? Tìm các chi tiết sử dụng biện pháp đó?

+ Phần đầu VB ( chữ in nhỏ) đã kể rõ cảnh ngộ éo le của em với những

chi tiết đối lập rõ nét:

*Trời đông giá rét, tuyết rơi - Cô bé đầu trần, chân đi đất

*Ngoài đờng lạnh buốt, tối đen – Cửa sổ mọi nhà sáng rực

*Cô bé bụng đói – Ngoài phố sực nức mùi ngỗng quay

* Cái xó tối tăm –Ngôi nhà xinh xắn có dây trờng xuân bao quanh

Hình ảnh đối lập, tơng phản:tình cảnh tội nghiệp của em vềcả vật chất và tinh thần.+ T/ giả sử dụng biện pháp tơng phản, đối lập giữa cảnh sum họp, sung

túc, ám áp trong các ngôi nhà- cảnh cô đơn, đói rét của em ngoài đờng

để nêu bật nỗi khổ cực của em và gợi niềm thơng cảm cho ngời đọc

- Em bé bán diêm xuất hiện trong cảm nhận của em ntn?

+ Nhỏ nhoi, cô độc, bị đói rét đầy ải, không có ai đoái hoài Đó

là 1 em bé khốn khổ và đáng thơng

+ Nhà thơ Tố Hữu trong bài A Mồ côi” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr đã viết:

A Con chim non rũ cánh

Đi tìm tổ bơ vơ

Quanh nẻo đờng hiu quạnh

Lớt mớt dới dông ma… Nh Đó là những cảnh ngộ khác nhau, em” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

bé trong bài thơ trên thì đi tìm mẹ, còn em bé trong truyện của

An- déc- xen thì phải tự kiếm sống

- Câu chuyện đợc tiếp tục nhờ 1 chi tiết nào đợc lặp lại?

+ ND của câu chuyện đợc XD trên 1 tình tiết lặp lại và biến đổi

rất tự nhiên, hợp lí, thú vị Đó là chi tiết 5 lần em bé quẹt diêm

- Vì sao em bé phải quẹt diêm?

+ Để sởi ấm phần nào, để đợc đắm chìm trong TG ảo ảnh do em

tởng tợng ra, để câu chuyện đan xen giữa thực và ảo, hệt nh

trong cổ tích Khi ánh lửa bùng lên cùng lúc TG tởng tợng mơ ớc

cũng xuất hiện Nhng chỉ vài tích tắc, ánh lửa trên đầu que diêm

vụt tắt thì em bé lại trở về với cảnh thực tại

- Lần lợt từng lần T/ giả để cho em mơ thấy những gì? -Lần1:Ngồi trớc lò sởi rực

hồng

+Đây là hình ảnh tởng tợng đầu tiên vì em đang rét cóng

- Qua lần 1 cho thấy mong ớc nào của em bé? Mong đợc sởi ấm trong

mái nhà thân thuộc

- Lần quẹt diêm thứ 2, qua ánh lửa cô bé đã thấy những gì? Đó là

cảnh tợng ntn? Nói lên mong ớc gì?

+ Con ngỗng quay là h/ ảnh đợc gợi ra từ cảnh thực Nhng cảnh

con ngỗng quay lng cắm thìa, dĩa tiến về phía em thì thật kì diệu

Nó hoàn toàn do tởng tợng của em bé, vì sau rét là cái đói.Đây là

món ăn phổ biến ở các nớc châu Âu và Đan Mạch

- Lần 2:Phòng ăn có đồ

đạc quý, ngỗng quay

 Sang trọng, đầy đủ,sungtúc Mong đợc ăn ngontrong mái nhà thân thuộc

-Sau 2 lần quẹt diêm đó, thực tế đã thay cho mộng tởng ntn?

+ Chẳng có bàn ăn nào cả, trớc mặt chỉ có bức tờng dày đặc và

lạnh lẽo, phố xá vắng teo Mấy ngời khách qua đờng quần áo ấm

áp đang vội vã hoàn toàn lãnh đạm với em

+ Hàng ngàn ngọnnến sáng, thành nhữngngôi sao

+ Điều này đến với em rất hợp lí và tự nhiên Sau ớc mơ đợc sởi

ấm và ăn no thì đối với trẻ em là vui chơi giải trí Và vào lúc

giao thừa là cây thông Nô-en Vì đây là ớc mơ nên cây thông

trong tởng tợng của em lớn và đợc trang trí lộng lẫy hơn: A hàng

ngàn ngọn nến… Nhngôi sao trên trời” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Đây là 1 chi tiết thú vị, vừa

bay bổng vừa lãng mạn, vừa gợi cho em nhớ đến ngời bà hiền

hậu của mình

- Có gì đặc biệt trong lần quẹt diêm thứ 4? - Lần 4:+ Bà nội hiện về

- Khi nhìn thấy bà em bé có hành động gì? + Gọi, reo lên

Mong đợc ở cùng bà, để

đợc che chở

+ Có thể đến giây phút này cô bé tội nghiệp ấy đã sức tàn lực

kiệt đang gục xuống cạnh bức tờng giá buốt Khi que diêm tắt

thì ánh sáng, ảo ảnh cũng biến mất Cô bé quên nhiệm vụ bán

diêm, quên sự quở mắng của ngời cha, những que diêm tiếp theo

đợc đốt lên, ánh sáng nối ánh sáng nh ban ngày Em bé đợc sống

trong 1 giấc mơ kì diệu

- Lần 5:Bà cầm tay em, 2

bà cháu bay vụt lên cao vềchầu thợng đế

- Sự sắp đặt song song cảnh mộng tởng với cảnh thực tế có ý nghĩa gì?

+ Làm nổi rõ mong ớc hạnh phúc chính đáng, thân phận bất

hạnh của em Đồng thời cho thấy sự thờ ơ của XH với ngời

- HSTL: Em bé chết vì rét Tại sao n/ văn miêu tả A Trong buổi

sáng… Nhmỉm cời” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ Em thật tội nghiệp Ngời đời đối xử với em quá lạnh lùng, chỉ

có mẹ và bà là yêu thơng em nhng họ đã qua đời Cha em vì quá

nghèo khổ nên cũng đối xử với em thiếu tình thơng; khách qua

đờng chẳng ai đoái hoài đến lời chào hàng nên em chẳng bán

đ-ợc bao diêm nào; những ngời thấy thi thể em vào sáng ngày

mùng 1 Tết cũng lạnh lùng nh thế

+ Trong cái XH thiếu tình thơng, n/ văn đã viết truyện này với tất

cả niềm cảm thông, thơng yêu đối với em bé bất hạnh

 Số phận bất hạnh

- Kết thúc truyện gợi cho em suy nghĩ gì về số phận của những

con ngời nghèo khổ trong XH?

* Truyện chỉ có 1 n/ vật, diễn ra trong 1 đêm, cốt truyện chẳng

có gì li kì, hấp dẫn vậy mà càng đọc càng thấy hay, càng nghĩ

càng thấy thấm thía bởi truyện đã nói lên 1 điều sâu xa của con

ngời: bao giờ cũng mơ ớc sống tốt đẹp hơn Với những con ngời

nghèo khổ, những đứa trẻ bất hạnh thì ớc mơ đó lại càng cháy

HS đọc * Ghi nhớ (SGK- 68) III: Củng cố: Đọc tài liệu về TP.

IV: HDHB: - Học ghi nhớ và PT.

- Đọc, soạn: Đánh nhau với cối xay gió

Tiết 23 trợ từ, thán từ

A Mục tiêu

Giúp HS: - Hiểu đợc thế nào là trợ từ, thế nào là thán từ

- Biết cách dùng trợ từ, thán từ trong các trờng hợp giao tiếp cụ thể

B Chuẩn bị GV: soạn + bảng phụ

HS: xem trớc

C Tiến trình bài dạy

I Kiểm tra bài cũ: 1) Thế nào là từ ngữ địa phơng? Biệt ngữ XH? Cho VD

+ C1: nói lên 1 sự việc khách quan

+ C2: diễn đạt sự việc khách quan nh C1 những còn có ý

nhấn mạnh, đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là nhiều, vợt quá

mức bình thờng

+ C3: diễn đạt sự việc khách quan nh C1, còn có ý nhấn

mạnh, đánh giá việc nó ăn hai bát cơm là ít, là không đạt mức

độ bình thờng Câu này dùng trong tình huống chẳng hạn nói

về 1 ngời lớn nào đó bình thờng ăn 3-4 bát cơm, hôm nay bị

ốm hay vì 1 lí do nào đó chỉ ăn đợc 1 số lợng ít

- Các từ những, có trong các câu ở mục 1 đi kèm với từ ngữ

nào trong câu? Biểu thị thái độ gì của ngời nói đối với sự

- Vậy những, có là trợ từ Em hiểu trợ từ là gì? * Ghi nhớ (SGK- 69)

* BT nhanh: Đặt 3 câu có dùng 3 trợ từ: chính, đích, ngay.

+ Nói dối là tự làm hại chính mình.

+ Tôi đã gọi đích danh nó ra.

+ Bạn không tin ngay cả tôi nữa à?

T/ d: nhấn mạnh đối tợng đợc nói đến: mình, nó tôi

II Thán từ

- Các từ: này, a, vâng trong những đoạn trích sau đây biểu thị

A: biểu thị thái dộ tức

giận+ A: tiếng thốt ra biểu thị sự tức giận khi nhận ra điều gì đó

không tốt Nhng cũng có khi nó đợc dùng để biểu thị sự vui

mừng, sung sớng nh A A! Mẹ đã về!” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

b) Vâng: biểu thị thái độ lễ

phép, đáp lại lời ngời khác

- NX về cách dùng từ này, a, vâng bằng cách lựa chọn những

câu trả lời đúng:

a) Các từ ấy có thể làm thành 1 câu đặc biệt

b) Các từ ấy không thể làm thành 1 câu đặc biệt

c) Các từ ấy không thể làm 1 bộ phận của câu

d) Các từ ấy có thể cùng những từ khác làm thành 1 câu và

thờng đứng ở đầu câu

2 NX về cách dùng từ này, a, vâng:

* VD: - A! Mẹ đã về.

- Này! Nhìn kìa!

- Vâng! Con lên ngay đây.

- Vị trí của những từ đó thờng đứng ở đâu?

- Những từ: này, a, vâng là thán từ Em hiểu thán từ là gì? * Ghi nhớ ( SGK- 70)

* BT nhanh: Đặt 3 câu dùng 3 thán từ: ôi, ừ, ơ.

+ Ôi! Buổi chiều thật tuyệt.

+ ừ! Cái cặp này đợc đấy.

+ Ơ! Em cứ tởng ai hoá ra là anh

III Luyện tập (SGK-70, 71, 72)

BT 1: Các trợ từ: a, c, g, i

BT 2: Giải thích nghĩa của các trợ từ:

a) lấy: không có 1 lá th, không có 1 lời nhắn gửi, không 1 đồng quà

b) nguyên: nghĩa là chỉ kể riêng tiền thách cới đã quá cao.

đến: quá vô lí.

c) cả: nhấn mạnh việc ăn quá mức bình thờng.

d) cứ: nhấn mạnh việc lặp lại nhàm chán.

BT 3: Thán từ:

a) Này, à b) ấy c) Vâng d) Chao ôi e) Hỡi ơi!

BT 4: Các thán từ in đậm bộc lộ cảm xúc:

a) Ha ha: khoái chí.

ái ái: van xin, sợ hãi.

b) Than ôi: nuối tiếc.

BT 5: Đặt 5 câu với 5 thán từ khác nhau: + Vâng! Em biết rồi ạ.

+ ái! Đau quá!

+ Eo ôi! Trông con rắn kìa.

+ Ôi! Tôi mừng vô kể.

+ A! Em tìm ra cách giải bài toàn này rồi.

BT 6: ý nghĩa của câu tục ngữ Gọi dạ bảo vâng là: khuyên bảo chúng ta cách dùng thán

từ gọi đáp biểu thị sự lễ phép

* Vào bài: Có 1 đoạn văn sau A Nghe theo lời khuyên của các bạn, tôi đến phòng thầyhiệu trởng Sau khi hít thở thật sâu, đa tay hãm nhịp đập của quả tim nhng tôi vẫn có cảmgiác hình nh con tim tôi muốn nhảy ra khỏi lồng ngực Tôi lấy hết can đảm gõ cửa phongthầy” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Theo em, đây là ĐV tự sự, miêu tả hay biểu cảm?( ND: kể về việc đến gặp thầy.)

- ĐV này có từ ngữ miêu tả, biểu cảm không? ( HS phát hiện)

 ĐV tự sự xen lẫn yếu tố miêu tả và biểu cảm

I Sự kết hợp các yếu tố kể, tả vàbiểu lộ tình cảm trong VB tự sự

- Tìm và chỉ ra các yếu tố miêu tả và yếu tố biểu cảm trong ĐV trên?

+ Kể: tập trung nêu sự việc, hành động, nhân vật

+ Tả: tập trung chỉ ra tính chất, màu sắc, mức độ của sự việc, n/ vật,

hành động

+ Biểu cảm: các chi tiết bày tỏ cảm xúc, thái độ của ngời viết trớc sự

việc, hành động, n/ vật

- Trong đoạn trích trên, T/ giả kể lại những việc gì?

+ Đoạn trích kể lại cuộc gặp gỡ đầy cảm động của n/ vật tôi với ngời

mẹ lâu ngày xa cách Sự việc ấy đợc kể lại bằng các chi tiết nhỏ sau:

* Mẹ tôi vẫy tôi

* Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ

* Mẹ kéo tôi lên xe

* Tôi oà lên khóc

* Mẹ tôi cũng sụt sùi theo

* Tôi ngồi bên mẹ, ngả đầu vào cánh tay mẹ, quan sát gơng mặt mẹ

- Các yếu tố biểu cảm:

+ Hay tại sung túc? ( Suy nghĩ)… Nh + tôi thấy lạ th… Nh … Nh ờng ( cảm nhận) + Phải bé lại vô cùng (cảm nhận)

- Các yếu tố này đứng riêng hay đan xen với yếu tố tự sự? - Các yếu tố trên không đứng

riêng mà đan xen vào nhau:vừa

kể, vừa tả và biểu cảm

- Em hãy tìm 1 VD trong đoạn trích?

+ĐV: A Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, ngả đầu

vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy… Nhlạ thờng” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Em hãy lợc bỏ các yếu tố miêu tả và biểu cảm, sau đó

chép lại các câu văn kể việc, nhân vật thành 1 ĐV? 2) ĐV đã lợc bỏ yếu tố miêu tảvà biểu cảm: A Mẹ tôi vẫy tôi Tôi

chạy theo chiếc xe chở mẹ Mẹ kéo tôi lên xe Tôi oà khóc Mẹ tôi khóc theo Tôi ngồi bên mẹ, ngả đầu vào cánh tay mẹ, quan sát gơng mặt mẹ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

- Hãy đối chiếu với ĐV trên và rút ra NX: nếu không có

các yếu tố miêu tả và biểu cảm thì việc kể chuyện trong

- Vai trò, tác dụng của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong

việc kể chuyện? - Có yếu tố miêu tả và biểu cảm làmcho ý nghĩa truyện càng thấm thía,

sâu sắc; đồng thời giúp T/ giả thểhiện đợc thái độ trân trọng và T/ cảmyêu mến của mình đối với n/ vật và

sự việc

- Thử bỏ các yếu tố kể trong ĐV trên, chỉ để lại các câu 3) Bỏ các yếu tố kể, chỉ để lại

văn miêu tả và biểu cảm thì ĐV sẽ bị ảnh hởng ra sao? Nó

có thành chuyện không? Vì sao?

+Vì cốt truyện là do sự việc và n/ vật cùng với những

hành động chính tạo nên

+ Các yếu tố miêu tả và biểu cảm chỉ có thể bám vào sự

việc và n/ vật mới phát triển đợc

các câu văn miêu tả và biểu cảmthì không có chuyện

- NX về vai trò của yếu tố kể ngời và việc trong VB tự sự? - Yếu tố kể là chính

II Luyện tập ( SGK- 74)

BT 1: Một số ĐV tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong các VB đã học:

+ VB: Tôi đi học ( Thanh Tịnh)

A Sau 1 hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi, mấy ng ời học trò cũ đén sắp hàng d ới hiên

rồi đi vào lớp Cảm tháy mình chơ vơ lúc này Vì chung quanh là những cậu bé vụng về lúng túng nh tôi cả Các cậu không đi Các cậu chỉ theo sức mạnh kéo dìu các cậu tới tr-

ớc Nói các cậu không đứng lại càng đúng hơn nữa, hai chân các cậu cứ dềnh dàng mãi.Hết co lên 1 chân, các cậu lại duỗi mạnh nh đá 1 quả banh t ởng t ợng Chính lúc này toàn

thân các cậu cũng đang run run theo nhịp b ớc rộn ràng trong các lớp ” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

+ VB: Lão Hạc ( Nam Cao)

ĐV: A Chao ôi! Và tôi cứ xa lão dần dần.” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr

BT 2:

a) Yêu cầu: Kể lại giây phút đầu tiên khi gặp lại bà

b) Cách làm: - Không gian từ xa đến gần: vóc ngời, dáng đi, mái tóc, gơng mặt, nụ cời,… Nh

B Chuẩn bị GV: soạn + TLTK

HS: đọc kĩ + soạn bài

C Tiến trình day học

I Kiểm tra bài cũ: 1) Tại sao trong 4 lần trớc em bé chỉ đánh mỗi lần 1 que diêm

nh-ng ở lần cuối cùnh-ng em lại liên tục đánh hết tất cả nhữnh-ng que diêm còn lại tronh-ng bao?

2) Cách kết thúc câu chuyện A Cô bé bán diêm” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr gợi cho em nhữngcảm xúc và suy nghĩ gì?

II Các hoạt động

* Giới thiệu: Tây Ban Nha là đất nớc ở phía tây châu Âu, trong thời đại Phục Hng ( TK XIV- XVI) đất nớc này đã sản sinh ra 1 nhà văn vĩ đại Xéc-van-tét với tác phẩm bất hủ- bộ tiểu thuyết Đôn Ki-hô-tê( 1605- 1615).

I Tìm hiểu chung.

2 Tác phẩm

- Tiểu thuyết: 2 phần+ Phần 1: 52 chơng ( XB- 1605)

+ Phần 2: 74 chơng ( XB- 1615)

- Đoạn trích: trích chơng 8/ 126 chơng.+ Tiêu đề: Cuộc gặp gỡ rùng rợn giữa hiệp sĩ dũng cảm

Đôn Ki-hô-tê với những chiếc cối xay gió và những sự

việc khác đáng ghi nhớ

+ Hiệp sĩ- hiệp khách: Danh hiệu chỉ những ngời dũng cảm, cao

thợng, giỏi võ nghệ, lấy việc cứu khốn phò nguy, lập lại sự công

bằng trong XH làm lí tởng cho cuộc đời

+ Truyện kiếm hiệp: Truyện kể về cuộc đời và sự nghiệp

của các hiệp sĩ.

+ Truyện kiếm hiệp hiện đại: xuất hiện nửa cuối TK 20,

gọi là truyện chởng, phổ biến ở TQ, VN

+ Cối xay gió: cối xay hoạt động bằng sức gió thổi quay

các cánh quạt

- Đoạn trích chia mấy phần? ND từng phần?

+ Từ đầu không cân sức: Hai thầy trò tr… Nh ớc trận chiến đấu

+ Tiếp… Nh văng ra xa: Hiệp sĩ Đôn Ki-hô-tê liều mình tấn

công bọn khổng lồ và thảm bại

+ Còn lại: Hai thầy trò lại tiếp tục lên đờng

- Bố cục: 3 phần

II Đọc- hiểu VB

*Giọng: chú ý các câu đối thoại nhng không in xuống

dòng của 2 n/ vật chính; những câu nói với cối xay

gió-bọn khổng lồ- của Đôn Ki-hô-tê; cần đọc với giọng thích

hợp, vừa ngây thơ vừa tự tin xen lẫn hài hớc

1.Nhân vật Đôn Ki-hô-tê

+Nguồn gốc, xuất xứ của n/ vật: Ki-ha-đa là 1 lão quí tộc

nghèo, tuổi trạc 50, da dẻ sắt seo, thân thể tráng kiện Lão

vẫn cha lấy vợ, suốt ngày đêm mê mẩn đọc các sách

truyện kiếm hiệp Mê đến mức cũng muốn mình trở thành

hiệp sĩ Bởi thế lão quyết tâm thực hiện ý định của mình:

Bắt chớc các hiệp sĩ trong truyện, lão đổi tên thành Đôn

Ki-hô-tê ( Đôn là họ quí tộc), tự tìm cho bản thân 1 ngời

yêu dấu để tôn thờ ( tình nơng)- cô gái béo lùn trong làng

thành nàng Đuyn-xi-nê-a xinh đẹp, kiều diễm; đánh bóng

mấy thứ vũ khí và áo giáp cũ tổ tiên để lại, con ngựa gầy

đợc mang tên tuấn mã Rô-xi-nan-tê Chuẩn bị xong xuôi, lão

quyết ra đi chu du thiên hạ để hành hiệp giang hồ

Lần thứ 1 thất bại thê thảm không làm Đôn Ki-hô-tê nhụt chí

Lần thứ 2, tìm thuê đợc 1 bác nông dân béo lùn, khoẻ

mạnh- bác Xan-chô Pan- xa làm giám mã phục vụ, hai

thầy trò lại tiếp tục lên đờng quyết lập chiến công Đánh

nhau với cối xay gió chính là 1 trong những chiến tích bi

hùng của nhà hiệp sĩ

- Dựa vào chú thích * và bức tranh trong SGK thì hình

dung của em về n/ vật này ntn? - Gầy gò, cao lênh khênh.- Cỡi con ngựa còm

- Muốn làm hiệp sĩ: trừ gian ác,giúp ngời lơng thiện

+ Tởng bọn khổng lồ gian ác

+ Tởng là pháp thuật của pháp s

- Nhìn những chiếc cối xay gió: + Quyết giao chiến

+ Đầu óc mê muội, chẳng còn tỉnh táo nên lão muốn ra

tay tiễu trừ cái giống xấu xa; khát vọng ấy không phải là

không tốt đẹp, chỉ tiếc đầu óc hoang tởng kia làm cho sai

lệch đi, trở nên hão huyền

+Không sợ, dũng cảm xông vàocuộc giao tranh không cân sức.+ Đấy cũng là 1 phẩm chất đáng khen nếu đối thủ là quân

gian ác thực sự, nhng hành động ấy trở nên nực cời vì

đánh nhau với cối xay gió

- KQ của cuộc giao tranh dó ra sao? + Bị trọng thơng, không kêu ca+ Khát vọng thì cao cả, mong giúp ích cho đời nhng lại

mê muội, hão huyền, hành động cao thợng cũng đáng để

học tập nhng đáng tiếc là lão muốn làm theo các hiệp sĩ

giang hồ trong sách Lão không quan tâm đến những nhu

cầu của cá nhân mà tất cả vì A tình nơng” Đó chính là kỉ niệm đáng nhớ về buổi đến tr Đuyn-xi-nê-a!