Hiểu được tình cảnh khốn cùng, nhân cách cao quý, tâm hồn đáng trân trọng của người nông dân qua hình tượng nhân vật Lão Hạc, lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao trước số phận đáng
Trang 1Ngày soạn: 12 / 09 / 2020
TIẾT 15,16 : LÃO HẠC
(Nam Cao)
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
- Học sinh biết đọc - hiểu một số đoạn trích trong tác phẩm hiện thực tiêu biểu của nhà văn Nam Cao Hiểu được tình cảnh khốn cùng, nhân cách cao quý, tâm hồn đáng trân trọng của người nông dân qua hình tượng nhân vật Lão Hạc, lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn Nam Cao trước số phận đáng thương của những người cùng khổ Bước đầu hiểu được đặc sắc nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao: Khắc hoạ nhân vật tài tình, cách dẫn chuyện tự nhiên, hấp dẫn, kết hợp tự sự - triết lý với trữ tình
- Rèn kĩ năng cảm thụ, phân tích tâm lí nhân vật trong truyện ngắn
- Tinh thần yêu mến, quý trọng phẩm giá, nhân cách cao quý của con người.
B CHUẨN BỊ:
- GV: Tư liệu về tác giả và chân dung nhà văn Nam Cao, tuyển tập truyện ngắn Nam Cao
- HS: Đọc, soạn trả lời câu hỏi phần đọc hiểu trong SGK
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1 Tổ chức:
8C 8D
2 Kiểm tra 15 phút
Viết đoạn văn( 10-12 câu) nêu cảm nhận của em về nhân vật chị Dậu qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” của nhà văn Nam Cao?
* Đáp án
* Yêu cầu về hình thức (1,5 điểm)
- Viết đúng cấu trúc đoạn văn, đảm bảo số câu theo quy định
- Diễn đạt trong sáng, mạch lạc, không sai lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
* Yêu cầu về nội dung ( 8 điểm)
Đoạn văn đảm bảo nội dung chính sau:
- Chị Dậu có hoàn cảnh đáng thương: Gia cảnh nghèo, thuộc hạng cùng đinh trong làng, bị bắt đóng sưu cho cả người em chồng của chị vừa mất, chị phải bán cả con mình đi mà vẫn không đủ trả nợ (2,0 điểm)
- Chị có nhiêù phẩm chất cao đẹp:
Trang 2+ Chị là một người vợ giàu tình thương Chạy ngược chạy xuôi vay mượn xoay sở lấy tiền nộp sưu Là người vợ hết lòng chăm sóc chồng lúc ốm đau, lúc nào cũng nhã nhặn, dịu dàng một điều thầy em, hai điều thầy em.( 2,5 điểm)
+ Chị còn là 1 người phụ nữ cứng cỏi, có tinh thần phản kháng mạnh mẽ, chị dám đứng lên chống lại bọn cường hào ác bá để bảo vệ chồng mình.( 2,5 điểm)
->Chị Dậu là hình ảnh điển hình cho người phụ nữ Việt Nam: vừa giàu tình yêu thương, vừa tiềm tàng tinh thần phản kháng (1,0 điểm)
3 Bài mới:
* Hoạt động 1: Khởi động
Nam Cao là một nhà văn xuất sắc trong dòng văn học hiện thực phê phán; là nhà văn thấm nhuần sâu sắc chủ nghĩa nhân đạo: yêu thương, trân trọng con người Một trong những tác phẩm xuất sắc viết về người nông dân của nhà văn Nam Cao
đó chính là Lão Hạc Ta cùng tìm hiểu tác phẩm
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Giáo viên hướng dẫn đọc - Đọc
mẫu
Gọi học sinh đọc
Tóm tắt truyện ngắn?
I ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG VĂN BẢN:
1 Đọc - tóm tắt:
- Đọc diễn cảm
- Tóm tắt:
Lão Hạc là 1 người nông dân nghèo, sống
cô độc, chỉ có 1 con chó mà lão gọi là cậu Vàng để làm bạn Con trai lão do không
có tiền lấy vợ nên bỏ đi làm ở đồn điền cao su Lão phải đi làm thuê làm mướn để kiếm sống Sau 1 trận ốm dai dẳng lão không còn đủ sức để đi làm thuê Cùng đường, Lão phải bán con chó mà lão rất mực yêu thương Rồi Lão mang số tiền dành dụm được và mảnh vườn sang gửi ông Giáo Sau đó mấy hôm liên lão chỉ ăn khoai, sung luộc, rau má Một hôm lão sao nhà Binh tư xin ít bả chó nói là đánh
bả con chó nhà nào đó để giết thịt nhưng thực ra lão dùng bả chó để kiết liễu đời mình Cái chết của lão rất dữ dội, chẳng ai hiểu vì sao lão chết trừ ông giáo và Binh Tư
2 Tìm hiểu chú thích:
Trang 3Học sinh đọc chú thích * SGK.
- Nêu hiểu biết của em về tác giả
Nam Cao?
Giáo viên giải nghĩa một số từ
khó.
- Xác định thể loại của văn bản?
- Văn bản chia mấy phần? Khái
quát nội dung của từng phần?
- PTBĐ của văn bản?
-Truyện có những nhân vật nào?
Nhân vật nào là nhân vật chính?
Nhân vật nào là nhân vật trung
tâm trong truyện ? Vì sao?
-Truyện được kể từ nhân vật nào?
Thuộc ngôi kể nào? Tác dụng của
ngôi kể đó?
Theo dõi đoạn chữ nhỏ và toàn bộ
văn bản, hãy cho biết tình cảnh
a Tác giả
- Nam Cao (1915 - 1951) tên thật Trần Hữu Tri quê Lí Nhân - Hà Nam
- Là nhà văn hiện thực xuất sắc viết về người nông dân nghèo đói bị vùi dập và người tri thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc
- Được truy tặng giải thưởng Hồ Chí Minh
về văn học nghệ thuật Sáng tác nhiều truyện ngắn, truyện dài
b Tác phẩm
- Lão Hạc là một trong những truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân, in báo năm 1943
c Từ khó: SGK 46 - 47.
3 Thể loại- Bố cục
- Thể loại: Truyện ngắn
- Bố cục:
+ Phần 1 (từ đầu một thêm đáng buồn):
chuyện lão Hạc bán chó cùng sự day dứt
và cuộc sống sau đó của lão
+ Phần 2 ( Không! Cuộc đời hết): cái
chết của lão Hạc
II ĐỌC- TÌM HIỂU NỘI DUNG VĂN BẢN:
- PTBĐ: tự sự kết hợp miêu tả và biểu
cảm
- N.vật chính: Lão Hạc và ông giáo
- Nhân vật trung tâm: Lão Hạc vì câu
chuyện xoay quanh quãng đời khốn khó và cái chết của Lão Hạc.
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất của n/vật ông
giáo (xưng “tôi”)
->Giúp nhà văn vừa kể, vừa kết hợp miêu
tả và biểu hiện cảm xúc, làm cho TP đậm chất hiện thực, gần gũi nhưng vẫn giàu chất trữ tình, triết lí
1 Nhân vật lão Hạc.
a Tình cảnh:
- Nhà nghèo, vợ mất sớm, một mình nuôi
Trang 4của lão Hạc được kể như thế nào?
Em có nhận xét gì về tình cảnh
của lão Hạc?
Tại sao một con chó lại được lão
Hạc gọi là cậu Vàng? Lão đối xử
với con chó như thế nào? Lí do gì
khiến lão Hạc phải bán cậu Vàng?
Qua nhiều lần lão Hạc nói đi, nói
lại ý định bán “cậu Vàng” với ông
giáo cho ta thấy đựoc điều gì?
*Đối với lão Hạc, số tiền và
mảnh vườn dành cho con thiêng
liêng như một báu vật mà hàng
ngày lão hết lòng gìn giữ, bảo vệ
chứ không bao giờ dám xâm
phạm
* Bước 1: Chuyển giao nhiệm
vụ
Hãy phân tích diễn biến, tâm
trạng của lão Hạc trước và sau khi
bán “cậu Vàng”
Nhóm 1:
- Thái độ, cử chỉ của lão Hạc sau
khi bán “cậu Vàng” được miêu tả
qua những chi tiết, hình ảnh nào?
- Những suy nghĩ của lão Hạc sau
con, con trai không có tiền cưới vợ bỏ đi làm đồn điền cao su không có tin tức gì
- Lão già yếu, ngày cũng như đêm chỉ thui thủi một mình làm bạn với con chó Vàng
-> nghèo khổ, cô đơn, bất hạnh.
b Phẩm chất của lão Hạc
* Tình cảm của lão Hạc đối với cậu Vàng
- Con chó: là kỉ vật của con trai lão để lại,
là người bạn thân thiết trong cuộc sống nghèo, cô độc của lão
- Lão gọi là cậu Vàng, chăm sóc như một
con người: bắt rận, tắm, cho ăn, chửi
yêu
- Lão phải bán cậu Vàng vì sau khi bị ốm, cuộc sống của lão quá túng quẫn: không
có việc làm hoa màu bị bão phá sạch, thóc cao gạo kém, phải tiêu vào số tiền dành dụm cho đứa con trai Hơn nữa con chó lại
ăn quá khoẻ nên lão đành phải bán đi mặc
dù không muốn.
->Việc quyết định bán con chó Vàng xuất phát từ tấm lòng thương yêu con sâu sắc của một người cha
*Việc bán “cậu Vàng”
- Trước khi bán: suy tính đắn đo nhiều,
coi đó là việc rất hệ trọng
- Sau khi bán + Thái độ, cử chỉ: cố làm ra vui vẻ, cười
như mếu, mắt ầng ậng nước, mặt đột nhiên
co rúm lại, những vết nhăn xô lại ép cho nước mắt chảy ra, cái đầu ngoẹo về một bên, cái miệng móm mém mếu như con
Trang 5khi bán chó?
Nhóm 2:
- Nhận xét cách miêu tả ngoại
hình để thể hiện tâm trạng của
tác giả?
- Những chi tiết hình ảnh đó thể
hiện tâm trạng gì của lão?
- Qua diễn biến tâm trạng của lão
Hạc cho ta thấy lão Hạc là người
như thế nào ?
B2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
HS tư duy đọc lập trả lời các câu
hỏi
B3: Báo cáo kết quả thảo luận
- GV gọi lần lượt HS trả lời các
câu hỏi
B4: Đánh giá kết quả
GV gọi HS khác nhận xét, bổ
sung và chốt kiến thức
- Vì sao bán cậu Vàng- một con
chó mà lão đau đớn đến như vậy?
* Đối với lão Hạc, việc bán cậu
Vàng là bán đi niềm an ủi, là chỗ
dựa tinh thần, đồng nghĩa với
việc lão mất đi người bạn thân
thiết, mất đi kỉ vật của đứa con.
Và sâu xa hơn nữa là lão đã tự
làm mất đi niềm hi vọng cuối
cùng của mình
-Tình cảm của lão đối với con trai
được biểu hiện ntn?
nít, lão hu hu khóc
+ Suy nghĩ: nó có biết gì đâu, nó làm in
như nó trách tôi, tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó
*Cách miêu tả: sử dụng nhiều từ ngữ,
hình ảnh tượng hình, giàu sức biểu cảm:
ép, ầng ậng, móm mém, hu hu -> Diễn
tả sự đau đớn, xót xa, dằn vặt, ân hận, tự trách mình
=>Nhân hậu, tình nghĩa, thuỷ chung
* Tình cảm của lão Hạc đối với con trai
- Lão thương con trai không có tiền cưới
vợ cho con để nó phải bỏ quê mà đi Nỗi đau luôn canh cánh bên lòng như có tội với con
- Lão bòn vườn tằn tiện, dành dụm, vun vén cho con, để khi trở về nó có tí vốn để làm ăn
- Nhờ cậy ông giáo: Giữ hộ mảnh vườn cho con
Trang 6Qua việc làm đó, em có suy nghĩ
gì về lão Hạc?
- Cuộc sống của lão Hạc sau khi
bán chó như thế nào? Em có nhận
xét gì về cuộc sống đó của lão
Hạc?
-Thái độ của lão Hạc trước sự
giúp đỡ của ông giáo?
-Thái độ đó nói lên phẩm chất gì
của lão?
->Thương con sâu sắc, giàu đức hi sinh.
*Cuộc sống của lão Hạc sau khi bán con chó:
- Gửi tiền cho ông giáo nhờ ma chay cho mình
- Mấy hôm liền chỉ ăn khoai, khoai hết, lão chế tạo được món gì, ăn món ấy: củ chuối, sung luộc, rau má, củ ráy, trai, ốc
- Từ chối gần như hách dịch tất cả những
gì ông giáo cho
->C/sống cùng cực, khổ sở
=> Giàu lòng tự trọng
- Vì sao lão Hạc tìm đến cái chết?
- Tác giả đã miêu tả cái chết của lão
Hạc như thế nào?
Em có nhận xét gì về cái chết của
lão Hạc?
Theo em cái chết của lão Hạc xuất
phát từ đâu? Cái chết của lão thể
hiện phẩm chất gì của lão?
* Cái chết của lão xuất phát từ sự
nghèo đói, túng quẫn nhưng sâu xa
hơn là từ lòng thương con âm thầm
c Cái chết của lão Hạc
* Nguyên nhân:
- Do mất mùa, đói kém, già yếu, không còn khả năng tự nuôi sống bản thân
- Không muốn sống dể phải tiêu vào số tiền đã dành cho con
* Lão đang vật vã ở trên giường, đầu tóc
rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc, lão tru tréo, bọt mép trào ra, chốc chốc lại bị giật mạnh nảy lên, vật
vã đến hai giờ mới chết
->Cái chết bất ngờ, đau đớn, dữ dội
=>Là người có ý thức cao về lẽ sống, coi trọng nhân phẩm, sống trong sạch, lương thiện
Trang 7mà lớn lao, từ lòng tự trọng đáng
kính
B1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
- Theo em, cái chết của lão Hạc có ý
nghĩa gì?
B2: Thực hiện nhiệm vụ học tập
B3: Báo cáo kết quả thảo luận
- Trao đổi, trả lời
B4: Đánh giá kết quả
Cái chết như một lẽ tất yếu đối
với con người như lão Hạc Bởi nếu
sống, hai con đường đặt ra trước
lão:
+ Sống tha hóa, biến chất để có cái
ăn như Binh Tư
+ Sống lay sống lắt, tiêu phạm vào
tiền dành cho con, bán mảnh vườn
của con
? Nếu em là lão Hạc, em sẽ chọn
giải pháp nào cho cuộc sống của
mình?
- Ý nghĩa:
Tố cáo chế độ xã hội tàn ác đã đẩy người nông dân vào cảnh cùng cực, tước
đi của họ mọi niềm vui, niềm hi vọng, đẩy họ đến chỗ chết
- Phản ánh một cách chân thực, sâu sắc
về số phận nghèo khổ, bế tắc của người nông dân và ca ngợi, khẳng định phẩm chất cao đẹp của người nông dân nghèo: thương con sâu nặng, sẵn sàng hi sinh mạng sống của mình vì tương lai của con
- Làm cho người đọc thương cảm, hiểu
rõ hơn, quý trọng và thương tiếc lão Hạc hơn
=>Lão Hạc là điển hình của người nông dân trước CMT8 với số phận cơ cực, đáng thương nhưng có phẩm chất tốt đẹp, đáng kính trọng
*Lão chết trong đau đớn, vật vã, cùng cực về thể xác nhưng thanh thản về tâm
hồn Giữa cái xã hội nhơ nhuốc, đen tối đó, lão Hạc vẫn giữ mình trong sạch, cam chịu sống khổ nhưng không sống hèn Tình cảnh đói khổ, túng quẫn đã đẩy lão Hạc đến cái chết như một hành động tự giải thoát Người cha ấy đã hi sinh cả đời mình cho đứa con
*Tóm lại trong cái làng quê hẻo lánh và tiêu điều ngày xưa, như bao nhiêu người dân lao động, lão Hạc phải sống một cuộc đời đầy đau khổ và bất hạnh Tuy thế lão Hạc lại có bao phẩm chất tốt đẹp : hiền lành, chất phác, vị tha, nhân hậu, trong sạch, giàu lòng tự trọng Lão Hạc là điển hình, là hiện thân của người nông dân VN trước CMT8 được Nam Cao miêu tả với bao trân
trọng, xót thương, thấm đượm một tinh thần nhân ái cao cả
2 Nhân vật ông giáo.
Trang 8- Ông giáo là người có vai trò gì
trong câu chuyện này?
Qua lời nói của lão Hạc về ông
giáo, em thấy ông giáo là người như
thế nào?
Ông giáo và lão Hạc có điểm nào
chung?
- Thái độ, tình cảm của ông giáo đối
với lão Hạc được thể hiện trong
truyện như thế nào?
(Khi nghe lão Hạc kể chuyện? Khi
thấy lão Hạc xa lánh mình? Khi
thấy lão Hạc xin bả chó của Binh
Tư? Khi thấy lão Hạc tìm đến cái
chết? Khi chứng kiến cái chết của
lão Hạc? )
Cho HS thảo luận câu hỏi
4(sgk/48): Khi nghe Binh Tư cho
biết lão Hạc xin hắn bả chó để bắt
một con chó hàng xóm “tôi” lại
nghĩ: Không! Cuộc đời chưa hẳn
đã đáng buồn, … theo một nghĩa
khác” Em hiểu ý nghĩ đó của nhân
vật “tôi” như thế nào?
Qua thái độ, tình cảm và diễn biến
tâm trạng của ông giáo đối với lão
Hạc cho ta thấy ông giáo là người
như thế nào?
- Là người chứng kiến, tham gia và kể lại câu chuyện
- Là một trí thức nghèo, giàu tình thương và lòng tự trọng, được mọi người kiêng nể
- Cả hai cùng có chung nỗi đau khổ của
sự nghèo túng, phải bán đi những vật quý giá nhất của mình Đó là chỗ gần gũi và làm cho 2 người láng giềng này thân thiết với nhau
* Đối với lão Hạc:
+ thông cảm và xót thương cho số phận của lão
+ tìm cách an ủi, giúp đỡ + buồn khi thấy lão Hạc xa lánh mình + ngỡ ngàng, buồn, thất vọng vì nghĩ rằng: một người đáng kính như lão Hạc đến lúc cùng cũng trở nên tha hoá biến chất
+ thấy được phẩm chất cao đẹp và trong sạch của lão Hạc, giữ trọn niềm tin yêu
và cảm phục
* Ý nghĩ :
- Cuộc đời đáng buồn vì nó đã đẩy con người đáng kính như lão Hạc đến con đường cùng, con người nhân hậu, giàu lòng tự trọng mà cũng bị tha hoá, biến chất
- Chưa hẳn đáng buồn vì ý nghĩ của ông giáo trước đó ko đúng, vẫn còn có những người cao quý như lão Hạc
- Đáng buồn theo nghĩa khác: con người
có nhân cách cao đẹp như lão Hạc mà không được sống, phải chịu cái chết vật
vã, dữ dội như vậy
=>Là người hiểu đời, hiểu người giàu lòng nhân ái và vị tha, biết cảm thông, trân trọng mọi người
Trang 9Qua suy nghĩ của nhân vật “tôi” em
rút ra bài học gì khi đánh giá, nhận
xét về con người ?
Qua câu chuyện, em hãy nhận xét
về nét đặc sắc của truyện?
(Việc tạo dựng tình huống?, cách kể
chuyện? cách xây dựng nhân
vật ? )
Qua nghệ thuật kể chuyện của tác
giả, em cảm nhận được những vấn
đề gì?
* Hoạt động 3: Luyện tập
Cho Hs thảo luận câu hỏi 6(sgk/48)
Em hiểu như thế nào về ý nghĩ của
nhân vật “tôi” qua đoạn văn: ‘Chao
ôi! Đối với nhũng người ở quanh
ta che lấp mất”
=>Cần đặt mình vào cảnh ngộ cụ thể của họ thì mới có thể hiểu đúng, cảm thông và trân trọng, nâng niu những điều đáng thương, đáng quí của họ
III TỔNG KẾT
1 Nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất, cách kể chuyện linh hoạt (chuyển không gian và thời gian)
- Dồn nén tình huống, kết thúc bất ngờ giàu ý nghĩa
- Khắc họa nhân vật phong phú, tinh tế Đặc biệt là nghệ thuật miêu tả nội tâm điêu luyện
- Ngôn ngữ kể chuyện giản dị, giọng điệu thâm trầm, mang màu sắc triết lí; ngôn ngữ nhân vật sinh động
2 Nội dung
- Giá trị hiện thực: Cuộc sống bần cùng của người nông dân trong xã hội xưa
- Giá trị nhân đạo:
+ Cảm thông sâu sắc + Niềm tin, trân trọng giá trị đẹp đẽ của con người
IV LUYỆN TẬP
- Đây là lời triết lí lẫn cảm xúc trữ tình, xót xa của Nam Cao
- K/định một thái độ sống, một cách ứng
xử mang tinh thần nhân đạo: Cần phải quan sát, suy nghĩ đầy đủ về những con người hàng ngày vẫn sống quanh mình, cần phải nhìn nhận họ bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương, biết nhìn ra và trân trọng những điều đáng thương, đáng quý ở họ
- Nêu lên một phương pháp đúng đắn, sâu sắc khi đánh giá con người: biết tự đặt mình vào cảnh ngộ của họ thì mới
Trang 10hiểu đỳng và thụng cảm đỳng
* Hoạt động 4: Vận dụng
Cõu hỏi: Qua đoạn trích ''Tức nứơc vỡ bờ'' và truyện ngắn Lão Hạc em hiểu như thế nào về cuộc đời và tính cách người nông dân trong xã hội cũ.
- Cuộc đời họ vụ cựng cực khổ và bi thảm : Chị Dậu phải bỏn cả con và ổ chú vẫn
ko đủ tiền nộp sưu ,chồng chị bị đỏnh đập tàn nhẫn ,bản thõn chị cũng bị chửi mắng,hành hạ; lóo Hạc sa vào cảnh cựng đường phải tỡm đến cỏi chết dữ dội và đau đớn
- Tớnh cỏch họ cao đẹp: Chị dậu thương yờu chồng đó vựng lờn đỏnh ngó 2 tờn tay sai; lóo Hạc thương yờu con đó tỡm đến cỏi chết đau đớn để giữ lại mảnh vườn cho đứa con khi nú trở về
* Hoạt động 5: Tỡm tũi mở rộng
Số phận - nhõn cỏch người nụng dõn trong xó hội cũ qua 2 nhõn vật "Lóo Hạc" - "Chị Dậu":
- Cuộc đời: nghốo đúi, đeo đẳng truyền kiếp
+ Lóo Hạc nghốo, gia tài của lóo chỉ cú 1 mảnh vườn, 1 tỳp lều và 1 con chú vàng
Vợ mất sớm, con trai khụng cú tiền cưới vợ bỏ đi làm phu đồn điền cao su khụng hẹn ngày về Lóo sống thui thủi một mỡnh, làm thuờ cuốc mướn sống qua ngày Lóo đúi, phải ăn củ chuối, sung luộc, rau mỏ, thậm chớ cả củ rỏy, …lóo phải tự kết liễu đời mỡnh bằng bả chú
+ Gia đỡnh chị Dậu nghốo nhất nhỡ trong hạng cựng đinh, chị phải chạy vạy ngược xuụi, phải bỏn con, bỏn chú, bỏn khoai để lấy tiền nộp sưu cho chồng, đàn con chị phải bới đống rễ khoai tỡm miếng ăn cầm hơi
- Số phận: khổ đau, bế tắc, cựng đường
+ Vỡ nghốo ko cú tiền cưới vợ mà con lóo Hạc phải bỏ đi phu đồn điền cao su, mấy năm rồi khụng cú tin tức gỡ Lóo Hạc sống cụ đơn, thui thủi một mỡnh Lóo phải ăn
bả chú để tự kết liễu đời mỡnh
+ Vỡ thiếu sưu mà anh Dậu ốm yếu vẫn bị trúi ngoài đỡnh làng Chị Dậu phải bỏn con, bỏn chú lấy tiền nộp sưu cho chồng, nhưng anh Dậu vẫn chưa được tha vỡ cũn phải nộp thờm cả xuất sưu của người đó chết
- Họ đều bị cường hào, quan lại ỏp bức búc lột, đang sống ngắc ngoải sau luỹ tre xanh Gia đỡnh ly tỏn, con lỡa cha, vợ lỡa chồng … hai tỏc phẩm là bức tranh thu nhỏ của XH TDPK đương thời đầy bất cụng
- Song nhõn cỏch của họ vẫn ngời sỏng hơn bao giờ hết
+ Lóo Hạc là một lóo nụng tuy nghốo đúi, bất hạnh nhưng vẫn ngời sỏng những phẩm chất cao đẹp
+ Chị Dậu là một phụ nữ nụng dõn vừa giàu tỡnh yờu thương chồng con vừa cú sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ