Giáo án SINH HỌC 9 Tuần 1. Ngày soạn:20/8 Tiết 1. Ngày dạy:23/08 PHẦN I: DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ CHƯƠNG I : CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENDEN BÀI 1 : MENDEN VÀ DI TRUYỀN HỌC I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - Học sinh phải nêu được mục đích, nhiệm vụ và ý nghóa của di truyền học. - Hiểu được công lao và trình bày được phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menden. - Hiểu và nêu được một số thuật ngữ, kí hiệu trong di truyền học. 2. Kó năng - Rèn kó năng quan sát và tiếp thu được các kiến thức từ hình vẽ. - Rèn kó năng làm việc với SGK và tổ chức thảo luận nhóm có hiệu quả. 3. Thái độ - Giáo dục học sinh yêu thích môn học. II. PHƯƠNG TIỆN: - Tranh ảnh chân dung của Menden. - Tranh phóng to hình 1.2. III. TIẾN TRÌNH: 1.Ổn đònh lớp:(2 / ) 2. Các hoạt động: Mở bài: (1 / )Vì sao con cái sinh ra lại có những tính trạng giống bố, mẹ hay khác bố mẹ? Hoạt động 1: DI TRUYỀN HỌC:(10 / ) Mục tiêu: Hiểu được mục đích, ý nghóa của di truyền học. HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - GV yêu cầu học sinh tự đọc thông tin SGK và làm bài tập ▼ (tr. 5) - GV giải thích : + Đặc điểm giống bố mẹ => hiện tượng di truyền. + Đặc điểm khác bố, mẹ => hiện tượng BD - Thế nào là hiện tượng di truyền ? - Thế nào là hiện tượng biến dò ? - GV tổng kết lại câu trả lời của HS GV giải thích rõ ý: “ biến dò và di truyền” là hai hiện tượng song song gắn liền với quá trình sinh sản. - GV yêu cầu HS trình bày nội dung và ý nghóa thực tiễn của di truyền học ? -HS đọc thông tin và làm bài tập lệnh Sgk - HS trình bày những đặc điểm của bản thân giống và khác bố, mẹ về chiều cao, màu mắt, hình dạng tai, mũi, miệng…… - HS phải nêu được 2 hiện tượng : di truyền và biến dò. - HS sử dụng SGK để trả lời. - Lớp nhận xét, bổ sung hoàn. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9  Tiểu kết: - Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố, mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu. - Biến dò là hiện tượng con cái sinh ra khác với bố mẹ và khác nhau nhiều chi tiết. - Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính qui luật của hiện tưọng di truyền và biến dò, từ đó di truyền học cung cấp cơ sở lí thuyết cho khoa học chọn giống, y học và công nghệ sinh học hiện đại. Hoạt động 2: MENDEN – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO DI TRUYỀN HỌC. (17 / ) Mục tiêu: Hiểu và trình bày được phương pháp nghiên cứu di truyền của Menden - phương pháp phân tích các thế hệ lai. HOẠT ĐÔÏNG CỦA GV H OẠT ĐỘNG CỦA HS - GV giới thiệu tiểu sử của Menden. - GV giới thiệu tình hình nghiên cứu di truyền ở thế kỷ XIX và phương pháp nghiên cứu của Menden. -GV yêu cầu HS quan sát hình 1.2 nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp tính trạng đem lai. - GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin và nêu phương pháp nghiên cứu của Menden? - GV nhấn mạnh thêm tính chất độc đáo trong phương pháp nghiên cứu của Menden và giải thích vì sao Menden chọn đậu Hà Lan làm đối tượng nghiên cứu? - Một HS đọc tiểu sử của Menden và các thí nghiệm Menden trên đậu Hà Lan. - HS quan sát và phân tích hình 1.2 nêu được sự tương phản của từng cặp tính trạng. - HS đọc kó thông tin SGK và trình bày nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai.  Tiểu kết : - Phưong pháp nghiên cứu độc đáo của Menden là phương pháp phân tích các thế hệ lai. + Lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau về 1 hoặc 1 số cặp tính trạng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng lẻ của từng cặp tính trạng đó ở con cháu của từng cặp bố mẹ trên cây đậu Hà Lan. + Dùng toán thống kê để phân tích, xử lí các số liệu thu được, từ đó rút ra quy luật di truyền các tính trạng. Hoạt động 3: MỘT SỐ THUẬT NGỮ VÀ KÍ HIỆU CỦA DI TRUYỀN HỌC: (9 / ) Mục tiêu: Học sinh phải nắm được khái niệm các thuật ngữ và các kí hiệu. 1. Thuật ngữ của di truyền học: - GV hướng dẫn HS nghiên cứu 1 số thuật ngữ. -Gv yêu cầu Hs lấy ví dụ cho từng thuật ngữ - HS thu nhận thông tin và ghi nhớ kiến thức. - HS lấy ví dụ cụ thể.  Tiểu kết: - Tính trạng là những đặc điểm về hình thái, cấu tạo, sinh lí của cơ thể. - Cặp tính trạng tương phản là 2 trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của cùng 1 loại tính trạng. - Nhân tố di truyền ( gen ) qui đònh các tính trạng của sinh vật. - Giống ( dòng ) thuần chủng là giống có đặc tính di truyền đồng nhất, các thế hệ sau giống các thế hệ trước. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 2. Kí hiệu của di truyền học : - GV giới thiệu 1 số kí hiệu - GV giải thích : ♀ chiếc gương soi của thần vệ nữ; ♂ cái khiên và ngọn giáo của thần chiến tranh. - HS ghi nhớ kiến thức. - HS có thể thắc mắc : tại sao cơ thể cái lại kí hiệu là ♀ mà đực lại ♂.  Tiểu kết : - P : cặp bố, mẹ xuất phát. - X : kí hiệu phép lai. - G : giao tử. - ♂ : giao tử đực hoặc cơ thể đực. - ♀ : giao tử cái hoặc cơ thể cái. - F 1 thế hệ con ( F 1 là thế hệ thứ 1 và F 2 là thế hệ thứ 2………….) IV. CỦNG CỐ - ĐÁNH GIÁ: (5 / ) - Yêu cầu HS đọc chậm phần kết luận chung. - Trình bày nội dung, phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menden. - Tại sao Menden lại chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện các phép lai? ( để dể dàng theo dõi những biểu hiện của các cặp tính trạng ). V. DẶN DÒ: (2 / ) - Học bài và làm bài tập 1,2 SGK - Kẻ bảng 2 của bài sau vào vở bài tập. - - - - - - - - - - - - - - - o0o - - - - - - - - - - - - - - - Tuần 1. Ngày soạn: 21/8 Tiết 2. Ngày dạy: 25/8 BÀI 2 : LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG I. MỤC TIÊU : 1. Kiến thức: -Hiểu và phát biểu nội dung của đònh luật phân li. - Trình bày và phân tích được thí nghiệm lai một cặp tính trạng của Menden và giải thích được kết quả. - Hiểu và ghi nhớ các khái niệm: kiểu hình, thể đồng hợp, thể dò hợp. 2. Kó năng: - Rèn kó năng quan sát, phân tích hình vẽ, số liệu và tư duy logic. 3. Thái độ: - Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu các quy luật của hiện tượng sinh học. II. PHƯƠNG TIỆN : Tranh phóng to hình 2.1, 2.2, 2.3/ SGK. III. TIẾN TRÌNH: 1. Ổn đònh lớp: (2 / ) 2. Các hoạt đôïng dạy - học : Mở bài: (1 / ) Gọi HS trình bày nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menden, vậy sự di truyền các tính trạng của bố mẹ cho con cháu như thế nào? Hoạt động 1 : THÍ NGHIỆM CỦA MENDEN:(15 / ) Mục tiêu : - HS hiểu và trình bày thí nghiệm lai 1 cặp tính trạng của Menden. - Phát biểu được nội dung qui luật phân li. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 1. Các khái niệm: HOẠT ĐÔÏNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HSØ - GV hướng dẫn HS quan sát hình 2.1 giới thiệu sự tự thụ phấn trên hoa đậu Hà Lan. - GV yêu cầu HS nghiên cứu bảng 2 SGK thảo luận. + Nhận xét kiểu hình ở F 1 ? + Xác đònh tỉ lệ kiểu hình ở F 2 trong từng trường hợp? Từ kết quả tính toán GV yêu cầu HS rút ra tỉ lệ kiểu hình ở F 2 và điền bảng2. - GV sử dụng bảng 2 để phân tích các khái niệm : kiểu hình, tính trạng trội, tính trạng lặn. - HS quan sát tranh theo dõi và ghi nhớ cách tiến hành. - HS phân tích bảng số liệu, thảo luận trong nhóm => nêu được + Kiểu hình F 1 mang tính trạng của bố hoặc mẹ + Tỉ lệ kiểu hình ở F 2 . Hoa đỏ 705 3,14 3 Hoa trắng 224 1 1 Thân cao 787 2,8 3 Thân lùn 277 1 1 Quả lục 428 2,8 3 Quả vàng 152 1 1 - HS ghi nhớ khái niệm.  Tiểu kết: - Kiểu hình là tổ hợp các tính trạng của cơ thể. - Tính trạng trội là tính trạng biểu hiện ở F 1 . - Tính trạng lặn là tính trạng đến F 2 mới được biểu hiện. 2. Thí nghiệm : HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - GV yêu cầu HS trình bày thí nghiệm của Menden. - GV nhấn mạnh về sự thay đổi giống làm mẹ thì kết quả thu được không thay đổi. Vai trò di truyền như nhau của bố và mẹ. - GV yêu cầu HS làm bài tập điền từ và cho HS đọc toàn bộ bài tập vừa làm.( nội dung qui luật phân li ) - HS dựa vào hình 2.2 => trình bày thí nghiệm, lớp nhận xét, bổ sung. VD : + P : ♀ đỏ x ♂ trắng F 1 : đỏ + P : ♂ trắng x ♀ đỏ F 1 : đỏ - HS lựa chọn cụm từ điền vào chỗ trống (1) đồng tính (2) 3 trội :1 lặn.  Tiểu kết : -Thí nghiệm: Lai 2 giống đậu Hà Lan khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tương phản. Ví dụ : P : Hoa đỏ x Hoa trắng F 1 : Hoa đỏ F 2 : 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng. - Nội dung qui luật phân li: khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng thì F 2 phân li tính trạng theo tỉ lệ trung bình 3 trội : 1 lặn. Hoạt động 2 : MENDEN GIẢI THÍCH KẾT QUẢ THÍ NGHIỆM: (22 / ) Mục tiêu : HS giải thích được kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Menden. - GV giải thích quan niệm đương thời của Menden về di truyền hoà hợp. - Nêu quan niệm của Menden về giao tử - HS ghi nhớ kiến thức. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 thuần khiết. - GV yêu cầu HS làm bài tập ▼ (tr.19) ?Tỉ lệ các loại giao tử ở F 1 và tỉ lệ các loại hợp tử ờ F 2 ? ?Tại sao F 2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ:1 hoa trắng? - GV hoàn thiện kiến thức => yêu cầu HS giải thích kết quả TN theo Menden - GV chốt lại cách giải thích kết quả thí nghiệm là sự phân li mỗi nhân tố di truyền về 1 giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủng của P. - HS quan sát hình 2.3 thảo luận nhóm. + GF 1 : 1A : 1a Hợp tử ở F 2 có tỉ lệ : 1AA : 2Aa : 1aa. + Vì kiểu gen dò hợp Aa biểu hiện kiểu hình trội giống hợp tử AA còn aa biểu hiện kiểu hình lặn. - Đại diện nhóm phát biểu các nhóm khác bổ sung.  Tiểu kết : - Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền qui đònh. - Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân li của cặp nhân tố di truyền. - Các nhân tố di truyền được tổ hợp lại trong thụ tinh - Kiểu gen đồng hợp tử trội (AA) và k. gen dò hợp tử (Aa) đều biểu hiện kiểu hình trội. - Kiểu gen đồng hợp tử lặn (aa) biểu hiện kiểu hình lặn. IV. CỦNG CỐ - ĐÁNH GIA :(4 / ) HS đọc kết luận chung SGK. - Trình bày thí nghệm lai 1 cặp tính trạng và giải thích kết quả thí nghiệm theo Menden. - Phân biệt tính trạng trội, tính trạng lặn và cho ví dụ minh hoạ. V. DẶN DÒ: (1 / ) - Học bài, làm bài tập 1,2,3/ SGK. - Làm bài tập 4 ( GV hướng dẫn cách qui ước gen và viết sơ đồ lai ). - Đọc trước bài 3. - - - - - - - - - - - - - - - o0o - - - - - - - - - - - - - - - Tuần 2 . Ngày soạn:25/8 Tiết 3. Ngày dạy: 30/8 BÀI 3 : LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG ( TT ) I. MỤC TIÊU: 1. Kiến thức: - HS hiểu và trình bày được nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích. -Giải thích được vì sao quy luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiện nhất đònh - Nêu được ý nghóa của quy luật phân li đối với lónh vực sản xuất. - Hiểu và phân biệt được sự DT trội không hoàn toàn ( DT trung gian ) và trội hoàn toàn. 2. Kó năng: - Phát triển tư duy lí luận như phân tích, so sánh. Kó năng hoạt động nhóm, viết sơ đồ lai. 3. Thái độ:- Cũng cố niềm tin vào khoa học. II. PHƯƠNG TIỆN : - Tranh minh họa lai phân tích. - Tranh phóng to hình 3/ SGK. III. TIẾN TRÌNH: 1. Ổn đònh lớp: (2 / ) 2. Các hoạt động dạy - học : Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 Mở bài : Trong bài trước chúng ta biết kiểu hình hoa đỏ ở F 2 là AA. Aa và để biết được hoa đỏ ở F 2 là thuần chủng (AA) hay không thuần chủng (Aa), Menden cho hoa đỏ tự thụ phấn. Nếu F 3 cho hoàn toàn hoa đỏ thì hoa đỏ ở F 2 là thuần chủng và ngược lại.Khác với phương pháp trên Menden đã tìm ra phương pháp khoa học hơn, để xác đònh cây mang tính trạng trội (hoa đỏ) là đồng hợp hay dò hợp đó là phương pháp lai phân tích. Hoạt động 1 : LAI PHÂN TÍCH(15 / ) Mục tiêu : Trình bày được nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích. 1. Một số khái niệm : HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - GV yêu cầu HS yêu cầu HS nêu tỉ lệ các loại hợp tử ở F 2 trong thí nghiệm của Menden. - Từ kết quả trên GV phân tích các khái niệm: kiểu gen, thể đồng hợp, thể dò hợp. - 1 HS nêu kết quả hợp tử ở F 2 có tỉ lệ : 1AA : 2Aa : 1aa  Tiểu kết: - Kiểu gen là tổ hợp toàn bộ các gen trong Tb cơ thể - Thể đồng hợp: KG chứa cặp gen tương ứng giống nhau - Thể dò hợp : KG chứa cặp gen tương ứng khác nhau. 2. Lai phân tích : - GV yêu cầu HS nêu tỉ lệ các loại hợp tử ở F 2 trong thí nghiệm của Menden. + P : (hoa đỏ) AA x (hoa trắng) aa. + P : (hoa đỏ) Aa x (hoa trắng) aa. - GV chốt lại kiến thức và nêu vấn đề : Hoa đỏ có 2 kiểu gen : AA và Aa. ? Làm thế nào để xác đònh được kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội ? (HS tb) - GV thông báo cho HS phép lai đó là phép lai phân tích và yêu cầu HS làm tiếp bài tập điền từ (tr.11). - GV gọi HS nhắc lại khái niệm lai phân tích. - GV đưa thêm thông tin để HS phân biệt được khái niệm lai phân tích với mục đích của lai phân tích là nhằm xác đònh kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội. - Các nhóm thảo luận -> viết sơ đồ lai và kết quả của 2 trường hợp. + P : AA x aa -> Aa (hoa đỏ). + P: Aa x aa -> 1Aa : 1 aa (đỏ : trắng). - Đại diện nhóm lên ghi sơ đồ lai nhóm khác nhận xét. - HS căn cứ vào 2 sơ đồ lai thảo luận và nêu được : + Lấy cá thể mang tính trạng trội lai với cá thể mang tính trạng lặn. - HS lần lượt điền các cụm từ vào các khoảng trống theo thứ tự : - 1: trội 2 : kiểu gen 3 : lặn 4 : đồng hợp 5 : dò hợp - 1 – 2 HS đọc lại khái niệm lai phân tích.  Tiểu kết: Lai phân tích là phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội cần xác đònh kiểu gen với cá thể mang tính trạng lặn. + Nếu kết quả phép lai là đồng tính thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồâng hợp. + Nếu kết quả phép lai phân tính theo tỉ lệ 1 :1 thì cá thể mang tính trạng trội có kiểu gen dò hợp. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 Hoạt đôïng 2 : ÝÙ NGHĨA CỦA TƯƠNG QUAN TRỘI LẶN(10 / ) Mục tiêu : Nêu được vai trò của quy luật phân li đối với sản xuất. HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK , thảo luận nhóm. ? Nêu tương quan trội lặn trong tự nhiên ? ? Tương quan trội lặn có ý nghóa gì? xác đònh tính trạng trội, lặn nhằm m.đích gì? ? Vì sao tính trạng trội thường là tính trạng tốt, còn tính trạng lặn thường là xấu? (HS giỏi) ? Việc xác đònh độ thuần chủng của giống có ý nghóa gì trong trong sản xuất ? ? Muốn xác đònh giống có thuần chủng hay không cần thực hiện phép lai nào ? - HS tự thu nhận thông tin thảo luận thống nhất đáp án. + Trong tự nhiên mối tương quan trội - lặn phổ biến . + Tính trạng trội thường là tính trạng tốt cần xác đònh tính trạng trội và tập trung nhiều gen trội quý vào 1 kiểu gen tạo giống có ý nghóa kinh tế. + Các tính trạng trội bao giờ cũng được biểu hiện vì vậy nếu là tính trạng xấu sẽ bò đào thải ngay. Các tính trạng lặn chỉ biểu hiện ở thể đồng hợp lặn nên rất khó bò đào thải. + Tránh sự phân li tính trạng làm xuất hiện tính trạng xấu từ đó tạo ra giống có ý nghóa kinh tế. + Thực hiện phép lai phân tích và HS phải nêu nội dung của phương pháp.  Tiểu kết : Trong tự nhiên mối tương quan trội lặn là phổ biến . Các tính trạng trội nói chung là tính trạng tốt, tính trạng lặn thường là tính trạng xấu, do đó việc xác đònh tính trạng trội để tập trung nhiều gen trội quý vào một kiểu gen để tạo giống có ý nghóa kinh tế. Hoạt động 3 : TRỘI KHÔNG HOÀN TOÀN(10 / ) Mục tiêu : phân biệt được di truyền trội không hoàn toàn với trội hoàn toàn. HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS GV treo tranh phóng to H3.1 yêu cầu HS quan sát và nghiên cứu thông tin SGK ? Nêu sự khác nhau về kiểu hình F 1 , F 2 giữa trội không hoàn toàn với thí nghiệm của Menden. GV giải thích : F 1 : trung gian vì A không át hoàn toàn a. F 2 : KG AA quy đònh một kiểu hình KG Aa quy đònh 1 loại kiểu hình khác. - Yêu cầu HS làm bài tập điền từ. ? Để tạo giống có giá trò kinh tế cao người ta phải chọn các cặp bố mẹ như thế nào ? ? Trong sản xuất, vì sao không dùng cơ thể lai F 1 để làm giống ? - HS tự thu nhận thông tin kết hợp quan sát hình và xác đònh được kiểu hình của trội không hoàn toàn. F 1 : Tính trạng trung gian F 2 :1 trội : 2 trung gian : 1 lặn - HS điền các cụm từ : (1) Tính trạng trung gian (2) 1 : 2 : 1 + Bố mẹ có tính trạng tốt là trội bổ sung cho nhau để qua lai giống tập trung các tính trạng tốt đó ở đời con lai, từ đó tạo ra giống mới hoặc đưa vào sản xuất. + Vì ở F 2 có sự phân li làm xuất hiện tính trạng lặn, thường là tính trạng xấu. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 ? Trong sản xuất để tránh sự phân li tính trạng người ta phải kiểm tra sự thuần chủng của giống bằng cách ? - Em hiểu thế nào là trội không hoàn toàn? + Lai phân tích ( ở cây trồng cho tự thụ phấn; ở động vật cho giao phối gần ). HS rút ra kết luận  Tiểu kết: Trội không hoàn toàn là hiện tượng di truyền trong đó kiểu hình của F 1 biểu hiện tính trạng trung gian giữa bố và mẹ còn F 2 có tỉ lệ kiểu hình là : 1 : 2 : 1. IV. KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ (7 / ): Câu 1 : Về mặt biểu hiện, trội không hoàn toàn khác trội hoàn toàn ở điểm cơ bản nào? A. F 1 thể hiện tính trạng trung gian giữa bố và mẹ. B.F 2 có tỉ lệ phân li kiểu hình: 1:2:1. C. Do ảnh hưởng của môi trường. D. Do gen trội không lấn át hoàn toàn gen lặn Câu 2 : Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích, kết quả thu được: A. Toàn quả vàng. C. 1 quả đỏ : 1 quả vàng. B. Toàn quả đỏ. D. 3 quả đỏ : 1 quả vàng. Câu 3 : Ở đậu Hà lan. Gen A quy đònh thân cao, gen a quy đònh thân thấp. Cho lai cây thân cao với cây thân thấp F 1 thu được 51% cây thân cao, 49% cây thân thấp. Kiểu gen của phép lai trên là : A. P : AA x aa B. P : AA x Aa C. P : Aa x Aa D. P : Aa x aa V. DẶN DÒ: (2 / ) - Học bài, làm bài tập 1, 2,3,4. (SGK tr. 13) - Đọc và kẻ bảng 4 bài 4 vào vở bài tập. - - - - - - - - - - - - - - - o0o - - - - - - - - - - - - - - - Tuần 2. Tiết 4. BÀI 4 : LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG I. MỤC TIÊU : 1. Kiến thức: - Mô tả được thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Menden. - Biết phân tích kết quả của thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Menđen. - Hiểu và phát biểu được nội dung quy luật phân li độc lập của Menđen. - Giải thích được khái niệm biến dò tổ hợp. 2. Kó năng: - Rèn kó năng quan sát, phân tích hình vẽ để thu nhận kiến thức. Rèn luyện kó năng thảo luận nhóm, phân tích kết quả thí nghiệm. II. PHƯƠNG TIỆN : - Tranh phóng!to hình 4.1. SGK. - Bảng phụ ghi nội dung bảng 4. III. TIẾN |RÌNH: 1. Ổn đònh lớp: (2 / ) 2. Các hoạt động : Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 Mở bài : GV hỏi : Lai oột cặp tính trạng tỉ lệ kiểu hình ở F 2 là bao nhiêu ? Lai hai cặp tính trạng thì tỉ lệ kiểu hình sẽ là bao nhiêu ? Hoạt động 1 : THÍ NGHIỆM CỦA MENĐEN(30 / ) Mục tiêu : - Trình bày được thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng của Menđen. - Biết phân tích k.quả thí nghiệm từ đó phát triển được nội dung quy luật phân li độc lập 1. Thí nghiệm : HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - GV yêu cầu HS quan sát H 4.1 nghiên cứu thông tin SGK -> trình bày thí nghiệm của Menđen. - Từ kết quả thí nghiệm yêu cầu HS hoàn thành bảng 4 /SGK. - GV treo bảng phụ HS lên điền. - GV chốt lại kiến thức - HS quan sát tranh, thảo luận nhóm nêu được thí nghiệm : P : vàng trơn x xanh nhăn F 1 : vàng trơn Cho F 1 tự thụ phấn F 2 : 4 kiểu hình. - Các nhóm thảo luận ,hoàn thành bảng 4. - HS đại diện nhóm lên điền bảng. - Các nhóm khác theo dõi bổ sung. Bảng 4 : Phân tích kết quả thí nghiệm của Menđen. Kiểu hình F 2 Số hạt Tỉ lệ kiểu hình F 2 Tỉ lệ cặp tính trng ở F 2 Vàng trơn Vàng nhăn Xanh trơn Xanh nhăn 314 101 108 32 8 3 3 1 Vàng 315 + 101 416 3 Xanh 108 + 32 140 1 Trơn 315 + 108 423 3 Nhăn 101 + 32 133 1 HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - Từ kết quả bảng 4 GV gọi 1 HS nhắc lại thí nghiệm. - GV phân tìch cho HS thấy rõ tỉ lệ c5ûa từng cặp tính trạng có mối tương quan với tỉ lệ kiểu hình ở F 2 cụ thể như SGK. - GV phân tích cho HS hiểu các tính trạng di truyền độc lập với nhau (3V : 1X) (3T : 1N) = 9 : 3 : 3 : 1. - 1 HS trình bày thí nghiệm. - HS ghi nhớ kiến thức . - HS vận dụng kiến thức mục a và điền từ “tích tỉ lệ ” và bài tập lệnh.  Tiểu kết: Cho lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về 2 cặp tính trạng tương phản: P : Vàng trơn x xanh nhăn F 1 : Vàng trơn Cho F 1 tự thụ phấn : F 2 thu được 4 kiểu hình : 9 vàng trơn : 3 vàng nhăn : 3 xanh trơn : 3 xanh nhăn. VD : vàng/ trơn = 3/4 vàng x 3/4 trơn = 9/16. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 2. Quy luật phân li độc lập : - GV cho HS làm bài tập điền chỗ trống . - Căn cứ vào đâu Menđen cho rằng các tính trạlg màu sắc và hình dạng hạt đậu di truyền đnäc lập với nhau ? - HS điền cụm từ : tích tỉ lệ - 1 HS nhắc lại nội dung quy luật phần li ĐL. - Căn cứ vào tỉ hệ kiểu hình ơ» F 2 = tích t¦ lệ của các tính trạng hợp thành nó.  Tiểu kết : Khi lai cặp bố mẹ khác nhau về 2 cặëp tính trạng tHuần chủng tương phản di truyền độc lập với nhau, thì F 2 có tỉ lệ mỗi kiểu hình bằng tích tỉ lệ của các tính trạng hợp thành nó. Hoạt động 2 : BIẾN DỊ TỔ HP(7 / ) Mục tiêu : nêu và giải thích được khái niệm biến dò tổ hợp. - GV yêu cầu HS nghiên cứu lại kết quả thí nghiệm ở F 2 -> trả lời : + F 2 xuất hiện những kiểu hình nào khác P ? các kiểu hình mới này được hình thành như thế nào? - Vậy biến dò tổ hợp được xác đònh dựa vào kiểu hình của P. - Lưu ý HS : chính sự phân li độc lập của các cặp tính trạng đã đưa đến sự tổ hợp lại các tính trạng của P làm xuất hiện biến dò tổ hợp. - Biến dò tổ hợp khá phổ biến ở loài giao phối. + F 2 xuất hiện 2 kiểu hình mới : vàng,nhăn – xanh trơn chiếm tỉ lệ 6/16 được hình thành do sự tổ hợp lại các tính trạng đã có ở P : vàng tổ hợp với nhăn, xanh tổ hợp với trơn. Loại biến dò này gọi là biến dò tổ hợp.  Tiểu kết: - Biến dò tổ hợp là sự tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ. - Nguyên nhân do có sự phân li độc lập và tổ hợp lại các cặp tính trạng làm xuất hiện các kiểu hình khác P IV. CŨNG CỐ - ĐÁNH GIA : (4 / )HS đọc kết luận chung SGK - Phát biểu nội dung của quy luật phân li độc lập. - Biến dò tổ hợp là gì ? nó được xuất hiện ở hình thức sinh sản nào ? V. DẶN DÒ: (2 / ) - Học bài, làm bài tập 1,2,3 (SGK tr. 16) - Kẻ bảng và đọc trước bài 5. - - - - - - - - - - - - - - - o0o - - - - - - - - - - - - - - - Tuần 3 Tiết 5 BÀI 5 : LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG ( TT) I. MỤC TIÊU : 1. Kiến thức: - HS hiểu và giải thích được kết quả lai hai cặp tính trạng theo quan niệm của Menđen. - - Phân tích được ý nghóa của quy luật phân li độc lập đối với chọn giống và tiến hoá. 2. Kó năng: - Phát triển kó năng quan sát và phân tích kênh hình. - Rèn kó năng hoạt động nhóm. Gv :Hoàng Ngọc Tỵ [...]... - GV yêu cầu HS quan sát tranh H 9.1 và nghiên cứu thông tin để trả lời : ? Chu kỳ tế bào gồm những giai đoạn nào? (lưu ý: thời gian và sự nhân đôi NST kì trung gian) - GV yêu cầu HS quan sát H 9.2 thảo luận trả lời câu hỏi : ?Sự biến đổi hình thái của NST ntn?(HS: tb) + Hoàn thành bảng 9.1(tr 27) - HS quan sát$tranh, nghiên cứu thông(tin viø nêu được hai giai đoạn : + Kì trung gian và quá trình nguyên... lên bàn kính : quan sát ở bội giác bé sau đó chuyển sang bội giác lớn -> nhận dạng tế bào đang ở kì nào ? - Các nhóm tiến hành quan sát lần lượt các tiêu bản - Khi quan sát lưu ý : + Kó năng sử dụng kính hiển vi - Mỗi tiêu bản gồm nhiều tế bào -> cần tìm Giáo án SINH HỌC 9 tế bào mang NST nhìn rõ nhất - Khi nhận dạng được hình thái của NST, các thành viên trong nhóm lần lượt quan - GV quan sát tiêu bản... phân sẽ phát triển thành các giao tử nhưng có sự khác nhau ở sự hình thành giao tử đực và cái 2 Các hoạt động : 2.1 Hoạt động 1 : Sự phát sinh giao tử * Mục tiêu : - Trình bày được quá trình phát sinh giao tử - Nêu những điểm giống và khác nhau giữa quả trình phát sinh giao tử đực và cái Hoạt động của thầy Hoạt động của trò - GV treo H.11 và yêu cầu HS quan sát kết - HS quan sát hình, tự thu nhận thông... giá : Hãy chọn câu trả lời đúng : 1 Sự kiện quan trọng nhất trong quá trình thụ tinh là : a Sự kết hợp nhân của 2 giao tử đơn bội b Sự kết hợp theo nguyên tắc 1 giao tử đực và 1 giao tử cái c Sự tổ hợp bộ NST của giao tử đực và giao tử cái d Sự tạo thành hợp tử 2 Trong tế bào của một loài giao phối 2 cặp NST tương đồng Aa và Bb, khi GP và thụ tinh sẽ cho ra số tổ hợp NST trong hợp tử là : a 4 tổ hợp... đồng tính mang tính trạng trội) Đáp án : a Bài 2: Từ kết quả F1 : 75% đỏ thẩm: 25% xanh lục F1 : 3 đỏ thẩm : 1 xanh lục Theo quy luật phân li ta có P : Aa x Aa đáp án : d Bài 3: F1 : 25,1% hoa đỏ : 49,9% hao hồng : 25% hoa trắng F1 : 1 hoa đỏ : 2 hoa hồng : 1 hoa trắng Tỉ lệ kiểu hình của trội không hoàn toàn đáp án : b,d Bài 4: Để sinh ra người con mắt xanh (aa) Bố cho 1 giao tử a và mẹ cho 1 giao tử... quan - GV quan sát tiêu bản -> xác nhận kết quả sát -> vẽ hình đã quan sát được vào vở của từng nhóm 2.2 Hoạt động 2 : Báo cáo thu hoạch Hoạt động của thầy - GV treo tranh các kì của nguyên phân Hoạt động của trò - HS quan sát tranh đối chiếu với hình vẽ của nhóm -> nhận dạng NST đang ở kì nào ? - GV cung cấp thêm thông tin : + Kì trung gian tế bào có nhân + Các kì căn cứ vào vò trí NST trong tế bào VD... năng : NST thường mang gen quy đònh các tính trạng thường NST giới tính mang gen quy đònh giới tính đực, cái và các tính trạng thường liên quan hoặc không liên quan với giới tính * Kết luận : - Trong tế bào lưỡng bội ( 2n ): có các NST thường ( A ) luôn luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng, còn có 1 cặp NST giới tính xx ( Tương đồng ) hoặc xy ( không tương đồng ) - NST giới tính mang gen quy điònh... ) : 44A + XY ( trai ) - Sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và tổ hợp lại trong thụ tinh là cơ chế xác đònh giới tính - Tỉ lệ giới tính xấp xỉ 1 : 1 là do: + 2 loại tinh trùng tạo ra với tỉ lệ ngang nhau + Các tanh trùng tham gia thụutinh với xác suất ngang nhau + Hợp tử có sức sống ngang nhau và số lượne c`ù thể thống kê đủ lớn 2.3 Hoạt động 3 : Các yếu tố ảnh hưởng... đung nhất cho câu hỏi : Tại sao trong cấu trúc dân số tỉ lệ nam : nữ xấp xỉ bằng nhau : a Các hợp tử mang XX và XY được sống trong điều kiện nói chung là như nhau b Do 2 loại tinh trùng mang X và Y được tạo ra với tỉ lệ ngang nhau c Tinh trùng mang X và Y tham gia vào quá trình thụ tinh với xác suất ngang nhau d cả a và b 5 Dặn dò về nhà: - Học bài, làm BT 1, 2, 5 ( Tr 41 ) - Ôn lại bài lai 2 cặp tính... sinh giao tử đực + 1 HS trình bày trên tranh quá trình phát và cái? sinh giao tử đực, 1 HS khác trình bày quá trình phát sinh giao tử cái - GV chốt lại kiến thức - Lớp nhận xét bổ sung - GV yêu cầu HS thảo luận: - HS dựa vào thông tin và hình vẽ -> xác Gv :Hoàng Ngọc Tỵ Giáo án SINH HỌC 9 + Nêu những điểm giống và khác nhau cơ đònh được điểm giống và khác nhau giữa 2 bản của 2 quá trình phát sinh giao . thí nghiệm theo quan niệm của Menden. - GV giải thích quan niệm đương thời của Menden về di truyền hoà hợp. - Nêu quan niệm của Menden về giao tử - HS ghi. sinh ra người con mắt xanh (aa) Bố cho 1 giao tử a và mẹ cho 1 giao tử a. Để sinh ra người con mắt đen (A-) -> bố hoặc mẹ cho 1 giao tử A -> kiểu gen