tu chon van 8

Chuyên đề I: Ngày soạn 16/8/2010 Văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm Tiết 1-2: Lý thuyết văn tự sự I.Mục tiêu bài học: -Giúp hs nắm vững các kiến thức văn tự sự,bố cục của một bài văn

Chuyên đề I: Ngày soạn 16/8/2010

Văn tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

Tiết 1-2:

Lý thuyết văn tự sự

I.Mục tiêu bài học:

-Giúp hs nắm vững các kiến thức văn tự sự,bố cục của một bài văn tự sự,năm đợc các phơng pháp làm một bài văn tự sự hoàn chỉnh,thấy đợc vai trò quan trọng của các yếu tố biểu cảm và miêu tả trong văn tự sự

-Rèn kĩ năng viết văn tự sự,diễn đạt trong sáng,biết tạo tình huống truyện hấp dẫn

-Giáo dục sự ham mê sáng tạo và tìm tòi hoạc hỏi khi viết văn

II.Chuẩn bị:

-GV:nc tài liệu,soạn giáo án

-Hs:Ôn bài,tìm đọc các văn bản tự sự

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức lớp:Kiểm tra sĩ số:

B.Kiểm tra bài cũ:Trong giờ.

C.Bài ôn:

Hoạt động của thầy và

trò Nội dung dạy học

Ví dụ:Truyện Sơn Tinh,Thuỷ Tinh:Có 7 sự việc chính,sự vịêc

này nối tiếp sự việc kia:

(1)-Vua Hùng kén rể (2)-Sơn Tinh-Thuỷ Tinh đến cầu hôn (3)-Vua Hùng ra điều kiện chọn rể (4)-Sơn Tinh đến trớc lấy đợc Mị Nơng (5)-Thuỷ Tinh đến sau không lấy đợc Mị Nơng,tức giận dâng nớc đánh ST.

(6)-Hai bên đánh nhau,cuối cùng TT thua.

(7)-Hàng năm TT lại dâng nớc đánh ST,nhng lần nào cũng bị thua trận.

2.Mục đích:

Tự sự giúp ngời kể giảI thích sự việc,tìm hiểu con

ng-?Nêu bố cục của một văn

ời,nêu vấn đề và bày tỏ tháI độ khen chê

VD:Truyện Sơn tinh-Thuỷ Tinh là để giảI thích các hiện tợng

thiên nhiên lũ lụt hàng năm,đồng thời phản ánh ý thức bảo vệ

và xây dựng đất npức cảu cha ông ta thời đại các vua Hùng

3.Bố cục của một văn bản tự sự:

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu

chuyện Cũng có lúc ng… ời at bắt đầu từ một sự cố nào

đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngợc lên kể lại từ đầu

-TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác

phẩm có nhiều nhân vật thì tình tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận

nhân vật đợc nhận diện khá rõ.Thể hiện suy nghĩ của ngời viết

đối với việc đợc kể

4.Các yếu tố cơ bản của bài văn tự sự:

-Cốt truyện,các tình huống truyện

-Nhân vật

-Các tình tiết của truyện

5.NgôI kể,lời kể và lời thoại trong văn tự sự:

-Gồm ngôI thứ nhất và ngôI thứ ba:

+Kể theo ngôI thứ nhất +Kể theo ngôI thứ ba

+Kết hợp kể theo ngôI thứ nhất và ngôI thứ ba

(Vd;Truyện ngắn Lão Hạc or Chiến lợc ngà,Cố hơng )… -Lời kể,cách kể,ngôn ngữ kể cần phảI phù hợp với nội dung…của truyện

Độc thoại biểu lộ nội tâm nhân vật

*Lúc làm văn kể chuyện cần biết dùng dấu gạch ngang đặt

đầu lời thoại,hoặc dùng dấu hai chấm,ngoặc kép cho lời thoại.

Ví dụ:

GV cho VD và yêu cầu

HS xác định lời đối thoại

-Thế thì con chỉ đợc có hai đồng đem về…

Ông Nghị lại nhiêu nữa?Hai chục nữa nhé!thôI cho thế cũng

đắt lắm rồi.Bán thì đI làm văn tự.Không bán thì về.Về thẳng!

“Về thì đâm đầu vào đâu Để chồng bị trói đến bao giờ”

nữa? ThôI,trời đã bắt tội,cũng đành nhắm mắt làm liều…”.Bên tai chị Dậu văng vẳng có tiếng nh vậy.Nớc mắt

ứa ra,chị lại đứng dậy với bộ mặt não nùng:

-Vâng con xin bán hầu hai cụ.Nhờ các cụ bảo cho ông giáo làm giấy giúp con !…

-Miêu tả không chỉ làm nổi nật ngoại hình mà còn khắc hoạ nội tâm nhân vật,làm cho câu chuyện trở nên dậm đà,hấp dẫn,lí thú

+Miêu tả cảnh vật-không gian và thời gian nghệ thuật +Miêu tả nhân vật và ngoại hình nhân vật trong truyện +Miêu tả hành động nhân vật- sự vịêc

-Các yếu tố biểu cảm trong văn tự sự thờng đợc biểu hiện qua ba dạng thức sau đây:

+Tự thân cảnh vật ,sự việc diễn biến mà cảm xúc tràn ra,thấm vào lới văn,trang văn do ngời đọc cảm nhận đợc

+Cảm xúc đợc bày tỏ,đợc biểu hiện qua các nhân vật,nhất là qua ngôI kể thứ nhất

+Cảm xúc đợc tác giả bày tỏ trực tiếp.đó là đoạn trữ tình ngoại đề mà ta thờng bắt gặp trong một số truyện

VD:Sách nâng cao trang 230-231.

8.Đề bài văn tự sự:Gồm các dạng sau:

-Kể chuyện đã biết theo một kết cục mới -Kể lại một chuyện cũ theo ngôi kể mới.

***Bài tập vận dụng:

?Tìm trong văn bản Trong lòng mẹ -NH các sự việc và“ ”

cho biết các sự việc ấy đợc bố trí theo trình tự nào?

-Bà cô gọi Hồng đến để nói xấu mẹ Hồng với mục đích chia cắt tình mẫu tử của hai mẹ con bé Hồng

-Bé Hồng vô cùng đau đớn khi thấy mẹ bị coi thờng,sỉ nhục nhng bé rất yêu mẹ và luôn tin tởng ở mẹ

-Ngày giỗ đầu của cha bé Hồng,mẹ Hồng đã về và Hồng vô cùng hạnh phúc ,sung sớng khi đợc gặp mẹ

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc trớc bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là văn bản tự sự?Nêu bố cục của văn bản tự sự?

TL: Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa.

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện Cũng có lúc ng… ời at bắt

đầu từ một sự cố nào đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngợc lên kể lại từ đầu -TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật thì tình

tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận nhân vật đợc nhận diện khá rõ.Thể

hiện suy nghĩ của ngời viết đối với việc đợc kể

-Phạm vi:Dựa vào sự việc cụ thể trong gia đình.

-Ngôi kể số I:Xng tôi hoặc em.

-Phơng thức biểu đạt:Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu

cảm

*Tìm ý:

-Nêu lí do-Giới thiệu không gian,thời gian-Nêu diễn biến của buổi tối thứ bẩy

*Dàn ý và lập dàn ý:

-Mở bài:

+Nêu lí do(tạo tình huống)+Dẫn dắt

VD:Cả tuần bố mẹ tôi đi công tác.Tôi và em đi học,còn

ông bà ở nhà.Vì vậy chỉ đến tối thứ bẩy gia đình tôi mới

đợc sum họp quây quần.Và tôi xin kể cho các bạn nghe

về buổi sum họp đó

-Thân bài:

?Nêu rõ thời gian ,không

gian?

?Nêu các sự việc đợc kể?

?Có thể kể lại công việc cụ

thể của mỗi ngời?

?Kể lại câu chuyện của em?

VD:Vào giữa bầu trời mùa đông bầu trời tối đen nhmực,gió rít từng hồi lạnh lẽo giá buốt.Thế nhng trong nhà,với ánh sáng ngọn đèn,cả căn phòng nhà tôi sáng rực lên thật ấm cúng

-Sự việc trong buổi sum họp :

+Trớc khi ăn cơm cả gia đình tôi mỗi ngời mỗi việc.Mẹ nấu cơm,tôi quét nhà chẳng mấy chốc nhà cửa đã gọn…gàng,cơm nớc đã xong

+Trong bữa ăn,cả gia đình quây quần bên mâm cơm.Mâm cơm có rát nhyiều món ngon:Cá rán,thịt kho tàu Cả nhà vừa ăn vừa nói chuyện vui vẻ và tám tắc…khen các món ăn ngon(Có thể ghi lại một vài lời kkhen của ông bà,bố mẹ,xen lẫn cảm xúc của em hoặc em em khi góp phần tạo nên bữa ăn ngon đó)Cảm xúc của em trong bữa ăn:Vui vẻ ,hạnh phúc và ấm cúng…

-Sau khi ăn cơm xong,mỗi ngời mỗi việc:Tôi rửa bát,em

dọn bàn ăn ,ông xem thời sự,bố đọc báo,mẹ ngồi đan…

áo…

+Bố ngồi trên chiếc ghế dài trong phòng khách đọc báo,vừa đọc báo vừa nhâm nhi chén trà nóng.Khi có mục nào hay,bố đọc cho mọi ngời cùng nghe,có lúc gặp những câu chuyện vui cả nhà đầu cời đến chảy cả nớc mắt…

+Ông tôi ngồi xem vô tuyên,đến phần thời sự giới thiêu cảnh đồng bào miền trung bị lũ lụt,hay cảnh sập cầu ở Cần Thơ,vụ lật đò ở sông Gianh ông thở dài và xúc…

động,tôi thấy mắt ông rng rng…

+Vì là tối thứ bẩy nên chị em tôi không phải học bài và

đợc phép ngồi cạnh bà và đợc nghe bà kể chuyện.Những câu chuyện bà kể thật thú vị,hai chị em tôi ngồi lắng nghe chăm chú nh nuốt lấy từng lời

+Trên giừơng mẹ tôi ngồi đan áo,đôi tay khéo léo và nhanh thoăn thoắt.Nhiều lúc không cần nhìn xuống nhng mũi kim đa vẫn rất chuẩn và đúng.Dờng nh từng đờng kim mũi chỉ đều chứa đựng một tình thơng bao la mà mẹ dành cho chúng tôi

Khi tôi nghe bà kể chuyện xong,mẹ gọi tôi đến bên và hỏi:

“Hôm nay con không phải học bài à?.Tôi trả lời rằng hôm nay là thứ bẩy nên không phải học bài.Tôi thầm

đi lấy chiếc nhíp và nhổ tóc sâu cho mẹ.Mẹ đã phải làm việc vất vả để nuôi chị em tôi ăn học,tôi chỉ mong ớc sao cho tóc mẹ màu xanh mãi.Em tôi đang chơi đồ chơi,khi thấy mẹ khaen tôi: “Con gái mẹ nhổ tóc sâu giỏi quá”,nó liền chạy ra vơ lấy tóc mẹ.Khi thấy có chiếc tóc sâu,hai chị em tranh nhau nhổ.Những lúc ấy mẹ tôi lại ân cần nhắc nhở và tôi bao giờ cũng phải chịu thua em tôi một bớc.Rồi hai chị em tôi vừa nhổ tóc sâu cho mẹ,vừa tranh nhau kể thành tích trong tuần:Em tôi kể chuyện nó đợc hai điểm 10 và đòi mẹ phải thởng cho nó,tôi vừa kể thành tích học tập ,vừa kể những việc tốt tôi đã làm trong tuần.Nghe hai chị em tôi tranh nhau kể về mình,bố mẹ tôi lộ rõ niềm vui và tự hào sung sớng,ông bà đều khen chị em tôi vừa ngoan,vừa học giỏi (Cảm xúc của em).…

-KB:Nêu suy nghĩ của mình về buổi tối thứ bẩy của

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc trớc bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

?Thế nào là văn bản tự sự?Nêu bố cục của văn bản tự sự?

TL: Tự sự(kể chuyện) là trình bày một chuỗi diễn biến các sự việc,sự việc này dẫn đến sự việc kia,cuối cùng dẫn đến một kết thúc,thể hiện một ý nghĩa

Gồm 3 phần:

-MB :Có thể giới thiệu nhân vật và tình huống xảy ra câu chuyện Cũng có lúc ng… ời kể bắt

đầu từ một sự cố nào đó,hoặc kết thúc câu chuyện,số phận nhân vật rồi ngợc lên kể lại từ đầu -TB:Kể các tình tiết,sự việc làm nên câu chuyện.Nếu tác phẩm có nhiều nhân vật thì tình

tiết lồng vào nhau,đan xen theo diễn biến của câu chuyện

-KB:Câu chuyện kể đI vào kết cục,tình trạng và số phận nhân vật đợc nhận diện khá rõ.Thể

hiện suy nghĩ của ngời viết đối với việc đợc kể

-Nội dung:kỷ niệm ngày đầu tiên đi học của em

-Phạm vi:Dựa vào sự việc cụ thể trong ngày đầu tiên đi

học của em

-Ngôi kể số I:Xng tôi hoặc em.

-Phơng thức biểu đạt:Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu

cảm

*Tìm ý:

-Nêu lí do-Giới thiệu không gian,thời gian-Nêu diễn biến của tâm trạng và cảm xúc của em trong ngày đầu tiên đi học

*Dàn ý và lập dàn ý:

-Mở bài:

+Nêu lí do(tạo tình huống)+Dẫn dắt

?Nêu rõ thời gian ,không

?Lu ý gì khi kể lại câu

chuyện của em?

Vd:Đã bao năm đi học,giờ tôi đã là học sinh cấp hai ờng………….Trong quãng thời gian đi học ấy có biếtbao nhiêu kỉ niệm vui,buồn,kỉ niệm nào cũng ghi lại trong tim tôi những dấu ấn sâu đậm.Nhng sâu đậm nhất

tr-và đáng nhớ nhất vẫn chính là những kỉ niệm trong ngày

đầu tiên đi học của tôi

-Thân bài:

-Thời gian,không gian,yếu tố khơi nguồn cảm xúc :Cứ

mỗi lần vào cuối thu,khi trời bắt đầu chuyển mùa,những cơn gió thu mát rợi thay thế cho những trận nắng mùa hè

oi ả,nóng bức;khi ngoài đờng,ngoài vờn thơm ngát hơng

ổi chín,hơng cốm nồng nàn mời gọi và cảnh vật đợc tô

điểm bởi màu vàng của quả thị chín lúc lỉu trên cành…Cũng là lúc tiếng trống trờng rộn vang thúc giục báo hiệu cho một năm học mới đã đến Lòng tôi lại t… ng bừng rộn rã với những kỉ niệm của ngày đầu tiên đi học cứ tự nhiên

ùa về ,xôn xao,với biết bao những cảm xúc vừa quen,vừa lạ…

+Trớc ngày khai trờng,em và mẹ đã có sự chuẩn bị nh thế nào,mọi ngời quan tâm ra sao

+Cảm nhận của em khi đi trên con đờng làng cùng mẹ vào ngày khai trờng,em hồi tởng lại những gì…

+Kể lại những sự việc em đợc chứng kiến và cảm xúc của

em khi đứng trên sân trờng(cảm xúc trớc và sau khi là học sinh của trờng) …

+Khi phải thực sự xa rời hỏi tay mẹ và đợc tham gia vào

đoàn diễu hành của nhà trờng trong lễ khai giảng chào mừng năm học mới,có cảm xúc nh thế nào…

+Khi xếp hàng chờ vào lớp , khi ngồi trong lớp học và

đ-ợc học bài học đầu tiên(chú ý cảm nhận về sự việc xung quanh và các bạn )…

*Lu ý:Cần có sự đồng hiện giữa các cảm xúc của quá khứ và hiện tại,kết hợp các phơng thức biểu đạt tự sự,miêu tả,bỉêu cảm

-Cần tạo thêm hệ thống nhân vật phụ để tăng tính hiện thực và hấp dẫn cho câu chuyện(các bạn,thầy cô giáo ).…-Giọng văn cần giàu cảm xúc,thể hiện đợc tình cảm tâm trạng thích hợp khi nhớ về ngày đầu tiên đi học

KB:Nêu suy nghĩ của mình về ngày đầu tiên đi học

?Nội dung của phần kết bài

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,đọc trớc bài mới

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ(trong giờ) C.Thực hành viết văn bản tự sự:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

?Nội dung chính cần biểu

Đề bài :Kể về ng ời ấy(ng ời bạn,ng ời thầy,ng ời thân sống mãi trong lòng em.

*Tìm hiểu đề:

-Thể loại:Văn tự sự.

-Nội dung:Một ngời sống mãi trong lòng em:Có thể là

-Hs thực hiện theo yêu cầu

của giáo viên

Thảo luận:

Em sẽ lựa chọn các chi tiết

nào để kể về bà của em?

(GV chia lớp thành 4 nhóm

thảo luận,sau đó cho các

nhóm trình bày kết quả thảo

?Lu ý gì khi kể lại câu

một ngời bạn,ngời thầy hoặc ngời thân…

-Phạm vi:Dựa vào các câu chuyện liên quan đến ngời đã

làm em nhớ mãi

-Ngôi kể số I:Xng tôi hoặc em.

-Phơng thức biểu đạt:Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu

cảm

*Tìm ý:

-Giới thiệu về ngời đã để lại trong lòng em nhiều kỉ niệm

và luôn khiến em nhớ mãi

-Những nét riêng về hình dáng,tính cách…

-Nêu diễn biến của tâm trạng và cảm xúc khi nhớ về ngời

đó,khi kể lại những kỉ niệm với ngời ấy

-Giới thiệu về bà em với mọi ngời

-Kể về những kỉ niệm đợc bà yêu thơng chăm sóc,dạy em

điều hay,lẽ phải khiến em thấy mình thật hạnh phúc vì luôn có bà ở bên

-Kể về những việc đã xảy ra làm em nhớ mãi(Có thể là một kỉ niệm đáng nhớ nào đó,có thể là việc em làm khiến

bà vui hoặc khiến bà buồn và cảm xúc,suy nghĩ của em sau việc làm đó)

-Kể về quãng thời gian hiện tại của em với bà(Có thể bà

đã mất hoặc yếu hơn hoặc vẫn luôn ở bên em ),cảm xúc…của em nh thế nào…

-Em hãy kể về những suy nghĩ và lời hứa của em đối với bà

*Lu ý:Cần có sự đồng hiện giữa các cảm xúc của quá

chuyện của em?

?Nội dung của phần kết bài

-Tình cảm phải thật sự chân thực và xúc động bày tỏ đợc lòng biết ơn sâu sắc và yêu mến, kính trọng đối với bà

KB:Nêu suy nghĩ của em về bà.

D.Củng cố:

-Gv khái quát nội dung bài học.

E.Hớng dẫn học ở nhà:-Viết thành bài văn đề văn trên.

-Gv nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học bài cũ,tìm đọc các văn bản tự sự có sử dụng các yếu tố miêu tả và biểu cảm

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ(trong giờ) C.Thực hành viết văn bản tự sự:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung dạy và học

-Hs thực hiện theo yêu cầu

của giáo viên

Thảo luận:

Em sẽ lựa chọn các chi tiết

-Thể loại:Văn tự sự.

-Nội dung:Việc khiến em thấy mình đã khôn lớn.

-Phạm vi:Dựa vào các câu chuyện liên quan đến việc

khiến cho em cảm thấy mình đã thực sự khôn lớn

-Ngôi kể số I:Xng tôi hoặc em.

-Phơng thức biểu đạt:Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu

+Bố mẹ đi vắng,em giúp bố mẹ công việc ở nhà

đi làm xa Biết làm thế nào đ… ợc bây giờ.Tôi lo lắng lắm.Nhng thật bất ngờ,cũng chính thời gian xa mẹ,tôi đã

tự làm lấy tất cả và tôi đã thấy mình lớn khôn nh thế nào

-Thân bài:

-Đầu tiên em sẽ giới thiệu một chút về bản thân em với

nào để kể về việc em đã lớn

khôn?

(GV chia lớp thành 4 nhóm

thảo luận,sau đó cho các

nhóm trình bày kết quả thảo

?Lu ý gì khi kể lại câu

chuyện của em?

mọi ngời,đặc biệt là những nét nổi bật nhất về cá tính

-Cuộc sống thờng ngày của em nh thế nào

-Điều gì, lí do nào dẫn tới việc em thấy mình đã lớn khôn

VD:Hôm ấy,nhận đợc điện ở quê do cậu tôi gọi,biết tin

bà ngoại ốm, mẹ tôi nhanh chóng thu xếp công việc rồi

về thăm bà.Tôi đi học về thì mẹ cũng vừa về tới quê,mẹ gọi điện căn dặn chị em tôi ở nhà phải chơi ngoan và nhớ nghe lời ông bà nội, mẹ bảo mẹ sẽ phải ở lại quê mấy hôm để chăm bà.Chao ôi!Tôi còn nhớ rất rõ khi nghe những lời mẹ dặn,tôi đã lo lắng nh thế nào.Tự dng, bao nhiêu câu hỏi cứ dồn dập kéo đến trong đầu óc tôi: Ai nấu cơm cho mình ăn,ai dạy em học bài,ai tắm cho em,ai cho em đi ngủ Vừa lúc ấy,cô Lan hàng xóm cũng đón…

em tôi về đến nơi,nó ngoác ra khóc khi biết tin mẹ sẽ đi vắng mất ngày khiến cho tôi càng thêm bối rối.Và tôi cũng bắt đầu bù lu lên mà khóc.Đến bây giờ, mỗi khi nhớ lại những dòng cảm xúc ấy tôi lại thấy thật ngộ,thật buồn cời

Lúc ấy thấy hai chị em tôi đang mải khóc,bà nội tôi đến bên nhẹ nhàng nhắc: “Hoa ,cháu đã lớn rồi,cháu làm chị phải gơng mẫu chứ.Cháu xem, cháu là chị mà còn khóc nhè thì dỗ em sao đợc”.Và thế là cái bản năng làm chị sống dậy trong tôi.Tôi quệt nhanh dòng nớc mắt và dỗ cho em khỏi khóc rồi cũng bắt tay luôn vào công việc của mình

-Kết bài:

-ấn tợng của em về những việc làm của mình

*Lu ý:Cần có sự đồng hiện giữa các cảm xúc của quá khứ và hiện tại,kết hợp các phơng thức biểu đạt tự sự,miêu tả,bỉêu cảm

-Cần tạo thêm hệ thống nhân vật phụ để tăng tính hiện thực và hấp dẫn cho câu chuyện(em của em,những ngời trong gia đình hoặc các anh, em con nhà chú,bác em ).…-Giọng văn cần giàu cảm xúc,thể hiện đợc tình cảm tâm trạng thích hợp khi thấy mình đã thực sự lớn khôn(hồi hộp,vui sớng,tự hào ).…

III.Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học:

A.ổn định tổ chức:Kiển tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:Trong giờ

2.Từ ngữ chủ đề và câu chủ đề:

-Từ ngữ chủ đề:Là những từ ngữ đợc dùng làm đề mục hoặc các

từ ngữ lặp lại nhiều lần trong đoạn văn(thờng là chỉ từ,đại từ,các từ

đồng nghĩa)nhằm duy trì đối tợng đợc biểu đạt

?Câu chủ đề là gì?

?Cho VD về câu chủ đề?

?Nêu vai trò, yêu cầu

của câu chủ đề trong

?Thế nào là trình bày nội

dung đoạn văn theo cách

song hành?

?ChoVD?Phântích VD?

?Thế nào là trình bày nội

dung đoạn văn theo lối

diễn dịch|?

?ChoVD?Phântích VD?

?Thế nào là trình bày nội

dung đọan văn theo cách

-Câu chủ đề:Là câu mang nội dung khái quát hoặc then chốt của

đoạn v,lời lẽ thờng ngắn gọn,thờng đủ hai thành phần chính chủ ngữ vfa vị ngữ,thờng đứng ở đầu hoặc cuối đọan văn,có nhiệm vụ giới thiệu đối tợng chủ đề đợc đề cập ,thảo luận hoặc nói đến trong

*Yêu cầu:Khái quát,xúc tích,chỉ nêu ý khái quát của đoạn

văn,không nên đa ra ý chi tiết,cụ thể nhng phải bao gồm cả nội dung và giới hạn mà đọan văn giới thiệu hoặc đề cập đế.(Cần tránh khái quát quá hoặc chi tiết quá)

-Các câu còn lại :Có nhiệm vụ triển khai và làm sáng tỏ chủ đề

của đoạn văn

3.Cách trình bày nội dung đoạn văn:

-Trình bày theo cách diễn dịch, quy nạp, song hành

a.Trình bày nội dung đoạn văn theo cách song hành: Là cách

trình bày nội dung đoạn văn không sử dụng câu chủ đề.Các câu trong đoạn văn có quan hệ bình đẳng với nhauvề ý nghĩa, không câu nào phụ thuộc hoặc bao hàm câu nào

VD:Đêm hôm ấy trời ma phùn.Đêm hôm sau lại ma tiếp.Cỏ mọc tua tủa Một màu xanh ngọt ngào,thơm ngát toả ra mênh mông khắp trên sờn đồi

b.Trình bày nội dung theo cách diễn dịch:

-Là cách trình bày nội dung đoạn văn đi từ khái quát đến cụ thể,câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn, các câu sau triển khai làm rõ ý của câu chủ đề

VD: Chị Dậu là một ngời phụ nữ yêu thơng chồng con tha thiết.Đối với chồng,chị chăm sóc tận tình chu đáo khi đau ốm,chị dám chống lại cai lệ và ngời nhà lí trởng để bảo vệ chồng.Đối với con,chị đau đớn vò xé tâm can khi phải bán cái Tí để lấy tiền nộp

su cho chồng

Phân tích: Câu 1 là câu chủ đề nằm ở đầu đoạn văn, các câu sau

triển khai làm rõ ý của câu chủ đề

c.Trình bày nội dung đoạn văn theo cách quy nạp:

-Là cách trình bày nội dung đoạn văn đi từ ý cụ thể chi tiết đến

VD:Chị Dậu đã chăm sóc chồng tận tình chu đáo.Khi anh Dậu

bị ốm,chị dám chống lại cia lệ và ngời nhà lý trởng để bảo vệ chồng.Còn đối với con,chị vò xé tâm can khi phải bán đứa con gái mới 7 tuổi cho nhà Nghị Quế để có tiền nộp su cho chồng.Có thể nói chị Dậu là ngời phụ nữ thơng chồng và yêu con tha thiết

Tiết 8: Ngày soạn 04/10/2010

Cách liên kết đoạn văn trong văn bản

-Giáo viên nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án.Bảng phụ

-Học sinh:Học bài cũ, làm các bài tập

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức lớp:Kiểm tra sĩ số:

B.Kiểm tra bài cũ:

?Vai trò của việc liên kết các đoạn văn trong văn bản là gì?

C.Ôn tập:

Hoạt động của thầy

?Nêu tác dụng của việc

I.Lí thuyết:

1.Tác dụng của việc liên kết đoạn văn trong văn bản:

-Khi chuyển từ doạn văn này sang đoạn văn khác cần sử dụng

liên kết đoạn văn trong

?Nêu vị trí,ý nghĩa của

câu nối giữa các đoạn

2.Cách liên kết đoạn văn trong văn bản.

a.Dùng từ ngữ để liên kết đoạn văn:

-Về vị trí: Các từ ngữ liên kết đoạn văn đợc dạt ở đầu đoạn văn -Về từ loại: Các từ ngữ đảm nhận nhiệm vụ liên kết đoạn văn có

thể là các từ loại: Quan hệ từ,chỉ từ,đại từ cũng có thể là một từ ngữ khác mang nội dung chuyển tiếp ý từ ý này sang ý kia: Tóm lại,nhìn chung,mặt khác…

-Về nội dung: Dùng làm phơng tiện liên kết các đoạn văn là những

từ ngữ thể hiện những ý nghĩa:

+Liệt kê:Thứ nhất,thứ hai,trớc hết,sau là,ngoài ra…

+Tổng kết,khái quát: Tóm lại, có thể nói rằng, nhìn chung… +Đối lập,tơng phản: Trái lại,ngợc lại, nhng, tuy nhiên…

+Chỉ sự thay thế:đó là,trớc đó,sau đây…

+Nguyên nhân: Bởi vậy,bởi nên,bởi thế…

VD:Trớc hết,đến với bài thơ bánh trôi nwsc của Hồ Xuân Hơng ta cảm nhận đợc vẻ đẹp của ngời phụ nữ trong xã hội phong kiến.đó là ngời con giá có thân hình tròn trịa,dầy đặn, phúc hậu.đồng thời là ngời có phẩm chất tốt đẹp:thuỷ chung,son sắt

Sau đó chúng ta còn nhận thức đợc số phận của ngời phục nữ trong xã hội phong kiến.Đó là cuộc sống vất vả,phục thuộc vào chế độ nam quyền độc đoán.Cuộc sống của ngời phụ nữ sớng hay khổ đều phụ thuộc vào ngời đàn ông

b.Dùng câu liên kết các đoạn văn trong văn bản:

-Về vị trí:Câu nối kết các đoạn văn có thể đặt ở cuối đoạn văn

trên,đầu đoạn văn ở dới hoặc giữa hai đoạn

-Về ý nghĩa:Câu nối liên kết có một số nhiệm vụ sau:

+Nhắc lại nội dung đoạn trớc để chuyển ý vào đoạn sau

VD:U lại nói tiếp:

-Chăn cho giỏi,rồi hôm nào phiên chợ u mua giấy về đóng sách vở cho mà đi học bên anh Thận.

ái dà! Lại còn chuyện đi mhọc nữa cơ đấy? Học thích hơn hay đi chăn nghé thích hơn nhỉ?

+Khép lại ý của toàn doạn trên,chuyển sang ý đoạn dới:

Không! Cuộc đời cha hẳn đã đáng buồn hay vẫn đáng buồn nhng lại

đáng buồn theo nghĩa khác

GV:Nêu yêu cầu bài

tập vận dụng và hớng

dẫn học sinh viết thành

đoạn văn

-HS thực hiện theo sự

chỉ đạo của giáo viên

+Mở rộng nội dung đoạn sau

-Xem kĩ lí thuyết về liên kết đoạn văn trong văn bản

-Viết hai đoạn văn có sử dụgn từ ngữ làm phơng tiện liên kết

là cách trình bày nội dung đọan văn thaeo cách nào

-Rèn cách viết bó cục, cách viết đoạn văn, ghi cảm nhận của cá nhân về nhân vật hoặc các sự việc, vấn đề đã đợc học

II.Chuẩn bị:

-Giáo viên nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh: Ôn tập bài cũ

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức lớp:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

?Nếu các cách trình bày nội dung đọan văn,cho ví dụ minh họa?

?Dựa vào đọan văn,

hãy xác định đâu là câu

1.Bài tập 1:Cho đọan văn:

Phải bán con,chị Dậu nh đứt từng khúc ruột(1).Gia cảnh đã đến bớc

đờng cùng buộc chị phải làm cái việc đau lòng ấy(2) Xót chồng đau

ốm mà bị đánh đập, cùm kẹp,chị đã lấy thân mình che chở cho chồng(3).Thậm chí chị còn sẵn sàng chống lại tên cai lệ và ngời nhà

lí trởng để bảo vệ anh Dậu(4).Chị Dậu là hình ảnh ngời phụ nữ thơng chồng, thuơng con giàu lòng vị tha và đức hi sinh(5) Đến khi bị giải lên huyện, ngồi trong quán cơm mà nhịn đói, chị vẫn chỉ nghĩ đến chồng ,đến thằng Dần, cái Tí(6)

b.Chúng lập ra nhà tù nhiều hơn trờng học.Chúng tăhng tay chém giết những ngời yêu nớc thơng nòi của ta.Chúng tắm các cuộc khởi nghĩa của ta trong bể máu

c.Những cách chống nạn đói chia ra làm mấy hạng: nh cấm rợu nấu bằng gạo hay bằng bắp,cấm các thứ bánh ngọt để cho đỡ tốn…ngũ cốc(1).Nh vùng này san sẻ thức ăn cho vùng khác(2).Nh ra sắc tăng gia trồng trọt các thứ rau,khoai.Nói tóm lại,bất cứ cách gì hễ làm cho dân đỡ đói lúc này và ngăn ngừa nạn đói mùa sau, chúng ta

đều phải làm cả

*Phân tích:

-đoạn a: Câu 1 là câu mang ý nghĩa chung, khái quát:Nêu nhiều

mục đích của dạy văn chơng.Các câu còn lại nêu rõ: nó là điều kiện cho học sinh và giúp các em nắm vững tiếng mẹ đẻ

Đây là đoạn văn trình bày theo cách diễn dịch

-Đoạn b: Đọan văn không có câu chủ đề ,các câu có quan hệ ngang

bằng

Đây là đoạn văn trình bày nội dung thaeo cách song hành

-Đoạn c: Ba câu đầu nêu rõ các cách chống nạn đói,câu cuối có

nhiệm vụ tổng kết lại, khái quát chung lại về cách chống đói

Đây là đoạn văn trình bày nội dung theo cách diễn dịch

Viết một đọan văn

ngắn từ năm đến bảy

dòng theo cách quy

nạp với chủ đề: Ngời

học sinh phải thực hiện

nghiêm túc nội quy của

nhà trờng

Cho câu chủ đề(câu mở

đoạn sau):

“Em quên sao đợc kỉ

niệm ngày đầu tiên đi

VD: Ngời học sinh phải thựuc hiện tốt nề nếp chuyên cần,phải học bài và làm bài tập đầy đủ trớc khi đến lớp, phải thực hiện đeo khăn quàng đỏ,đi giầy hoặc dép quai hậu Trên lớ phải chú ý nghe giảng,…hăng hái phát biểu xây dựng bài Tóm lại ngời học sinh phải thựuc hiện nghiêm túc nội quy của nhà trờng

Bài tập 4:Cho câu chủ đề(câu mở đoạn sau):

“Em quên sao đợc kỉ niệm ngày đầu tiên đi học năm lớp một.

Viết tiếp từ câu chủ đề trên để tạo thành một đọan văn diễn dịch?

VD:Em quên sao đợc kỉ niệm ngày đầu tiên đi học năm lớp một.Đó

là tâm trạng háo hức của buổi tối hôm trớc,khi mẹ chuẩn bị bị đề dùng học tập cho em,đợc mặc thử bộ quần áo mới mẹ đã mua cho.Đó là cảm giác khi thấy con đờng thân quen hàng ngày mà bỗng dng trở nên lạ lẫm,là sự ngỡ ngàng khi bớc vào sân trờng với cảnh nhộn nhịp tơi vui,sự nghiêm trang của ngôi trờng.Đặc biệt là cảm giác hồi hộp, lo lắng khi nghe thầy gọi vào lớp

Bài tập 5:Trình bày cảm nhận của em về hình ảnh cô bé bán diêm bằng một đọan văn trình bày theo cách song hành.

Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa vẫn đi ở ngoài trời rét ớt.Không một ai thơng cô cho vào nhà,mời cô cùng chung vui giao thừa.Cô bé đầu trần chân đất,lạnh buốt phải ngồi nép vào một góc t-ờng.Cô bé đáng thơng nghĩ đến lò sởi,bàn ăn,cây thông nô en và hình ảnh ngời bà hiền hậu khi cô quẹt những que diêm Thế nhng sau mỗi lần diêm tắt,thực tại buốt giá lại trở về với cô.Và cuối cùng là cả bao diêm đã cháy hết nhẵn và cô bé đã cùng bà nội về với Thợng Đế chí nhân.Cái chết của cô bé đã tố cáo xã hội châu Âu vô tình,lạnh lùng,thiếu tình thơng yêu đối với những con ngời nghèo khổ và để lại trong lòng ngời đọc một sự day dứt khôn nguôi

m-D.Củng cố:

-GV khắc sâu kiến thức trọng tâm của bài

E,Hớng dẫn học bài ở nhà:

-Xem lại các bài tập

-Tự đặt cho mình câu chủ đề và triển khai theo cách cách đã đợc học

Tiết 10: Ngày soạn 12/10/2010

Bài tập nhận biết phần liên kết đọan văn trong văn bản

II.Chuẩn bị:

-Giáo viên:Ngiên cứu tài liệu,soạnn giáo án.Bảng phụ

-Học sinh:Học lí thuyết

III.Tiến trình dạy và học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

?Tác dụng của việc liên kết đoạn văn trong văn bản?Có mấy cách liên kết đoạn văn trong văn bản?Hãy kể tên một số từ ngữ dùng để liên kết đoạn văn trong văn bản?

Bên cạnh mặt trời , không thể quên vai trò của chị Ma trong việc làm nên cầu vồng Vô vàn hạt nớc ma là vô vàn lăng kính bé xíu giúp cho những màu sắc khác nhau vốn cũng “trốn” trong ánh sáng mặt trời đứng riêng ra.Vậy là cầu vồng bảy sắc dần dần hiện ra rực rỡ giữa bầu trời

Lạ hơn nữa, đôi lúc bạn có thể thấy ngay bên chiếc cầu vồng chính còn có một chiếc cầu vồng khác mờ hơn một chút.Thậm chí ,lúc đi trên máy bay, nếu may mắn,bạn cũng có thể

đợc thấy ngay phía dới chân mình một chiếc cầu vồng hình tròn

Cuối cùng,bạn đã hiểu sơ qua đợc nhờ phép màu nào mà lại xuất hiện chiếc cầu vồng tuyệt đẹp thế rồi chức?Từ giờ,nếu thấy cầu vồng xuất hiện,hãy ngắm thật kĩ và nhớ lại câu chuyện này nhé

văn bản sao cho vừa đúng

lại vừa hay?

nào?Dấu hiệu cụ thể và tác

dụng của biện pháp nghệ

thuật đó?

?Tìm một từ thích hợp

làmm phơng tiện liên kết

hai đoạn văn sau?

Cho đoạn văn,giáo viên yêu

cầu học sinh thảo luận

2.Bài 2:đoạn văn:

“Hiện nay,thói ích kỉ, tham lam vẫn còn tồn tại nặng nề, tình trạng sống mòn cha chấm dứt và miếng ăn té ra vẫn khiến nhiều ngời không giữ nổi nhân cách,nhân phẩm

Những vấn đề tác phẩm NC đặt ra nói riêng xung quanh cái đói và miếng ăn vẫn còn mang nguyên vẹn tính thời sự nóng hổi”

A.Tuy nhiênB.Hơn nữa

C.Vì vậy

D.Mặt khác

?Có bạn cho rằng đoạn văn

trên đợc kết cấu theo kiểu

trình bày diễn dịch, lại có

-Đọan văn trên đợc trình bày theo kiểu Tổng-phân –hợp

+Vì câu 1 là câu chủ đề: Giới thiệu đợc nhân vật và khái quát phẩm chất của nhân vật

+Câu 7 cũng là câu chủ đề nằmg ở vị trí kết đoạn: Một lần nữa khẳng định về phẩm chất tốt đẹp của cụ, là con ngời cao thợng, biết hi sinh mình vì ngời khác làm cho ngời đọc vô cùng nể trọng và khâm phục

-Phải đảm bảo các ý sau:

Trớc hết,đây là một đọan văn giàu kịch tính.Nhà văn đã xây dựng những tình huống căng thẳng liên tiếp nhau,vừa hợp lí,vừa bất ngờ tạo nên sức hấp dẫn với ngời đọc.Ngời đọc cảm thấy lo lắng khi bọn tay sai sầm sập xông vào nhà chị Dậu lúc anh Dậu đang nằm liệt trên giờng.Chúng ta cảm thông với chị lúc chị lo sợ và lễ phép van xin đám tay sai tha cho chồng,tức giận khi nhìn thấy bộ mặt tàn bạo không còn tính ngời của tên cai lệ và ngời nhà lí trởng

Bên cạnh đó,trong đoạn này,nhà văn đã khắc họa thành công hai nhân vật: Tên cai lệ và chị Dậu.Mỗi nhân vật đều hiện lên một cách cụ thể và sinh động với tất cả những chi tiết chân thực

về ngoại hình,hành động, ngôn ngữ, tâm lí

Thêm vào đó,ngòi bút của tác giả linh hoạt sống động,nhiều tình tiết,nhiều hoạt động dồn dập liên tiếp nhau mà vẫn rõ nét,mọi chi tiết đều đạt đến hiệu quả tối đa của sự miêu tả khiến cho ngời đọc có thể hình dung cụ thể cảnh chị Dậu quật ngã tên cai lệ và ngời nhà lí trởng

Câu 5:Viết đoạn văn diễn

dịch với nội dung nói về

“thật” nh trong đời sống Mỗi nhân vật đều có ngôn ngữ riêng phú hợp với tính cách và tình huống của truyện

-Yêu cầu:Học sinh phải dựng đợc hai đoạn văn trình bày theo cách diễn dịch trong đó có sử dụng phơng tiện liên kết đoạn văn

Trớc hết đến với nhân vật lão Hạc,ta thấy lão là một ngời cha rất thơng con Khi đứa con không lấy đợc vợ,phẫn chí bỏ đi làm đồng đìên cao su,lão rất buồn,cảm thấy mình có lỗi với con vì đã không làm tròn bổn phận của ngời cha.Trong những ngày

xa con,lão luôn nhớ con,mong con trở về ở nhà,lão chắt chiu dành dụm tiền hoa màu trogn vờn cho con.Còn mình đi làm thuê cuốc mớn,ăn uống khổ sở,đạm bạc qua ngày.Đến khi lão túng quẫn quá,lão cũng không bán mảnh vờn đi để ăn mà tìm

đến một cái chết đau đớn dữ dội

Bên cạnh đó,ta còn thấy lão Hạc là ngời giàu lòng tự trọng Cuộc sống của lão dù ngèo khổ nhng lão không muốn kêu xin,quỵ luỵ nhờ vả ai.Có những lúc ông giáo mời ăn khoai, uống nớc chè , ngỏ ý giúp đỡ lão, Lão Hạc đã từ chối một cách gần nh là hách dịch Trớc khi chết lão còn gửi ông giáo 30 đồng bạc để lo ma chay cho mình

-Giáo viên nắm đợc việc tiếp thu kiến thức của học sinh với hai chuyên đề đã ôn tập về văn tự sự và việc xây dựng đoạn văn trong văn bản.

-Rèn kĩ năng tổng hợp kiến thức đã ôn để làm bài kiểm tra

II.Chuẩn bị:

-Giáo viên nghiên cứu tài liệu,soạn giáo án

-Học sinh học kĩ bài ,chuẩn bị cho kiểm tra

III.Tiến trình giờ học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số.

B.Kiểm tra bài cũ:

-Giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị giấy kiểm tra của học sinh

C.Kiểm tra:

*Hoạt động 1:Giáo viên treo bảng phu có chép đề kiểm tra lên bảng,yâu cầu học sinh chép

đề và làm bài ra giấy kiểm tra.Giáo viên nêu yêu cầu và quán triệt tinh thần làm bài với các em học sinh.

Đề bài:

I.Trắc nghiệm:Khoanh tròn vào đáp án đúng nhất trong các câu trả lời sau:

1.Vai trò của yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự là:

A.Biểu lộ tình cảm,cảm xúc ,thái độ,sự đánh giá của ngời kể chuyện đối với sự việc và nhân vật đợc kể

B.Làm cho câu chuyện trở nên sinh động,phong phú,hấp dẫn

C.Cả A và B đều đúng

2.Đoạn văn sau đợc trình bày theo cách nào?

“Tắt đèn” là một trong những thành tựu đặc sắc của tiểu thuyết Việt Nam trớc cách mạng tháng Tám.Kết cấu tác phẩm liền mạch,chặt chẽ và giàu kịch tính.Đặc biệt với số trang

ít ỏi, tắt đèn đã dựng lên nhiều tính cách điển hình khá hoàn chỉnh trong một hoàn cảnh điển hình.Khi vừa ra đời,tác phẩm đã đợc d luận tiến bộ nhiệt liệt hoan nghênh”

Câu 1:Trình bày đặc điểm của một đoạn văn?

Câu 2:Thế nào là trình bày nội dung đọan văn theo cách diễn dịch?

Câu 3:Viết các đoạn văn diễn dịch hoặc quy nạp với nội dung: Tình bạn là rất cần thiết với

mỗi con ngời

Biểu điểm-Đáp án:

I.Trắc nghiệm:2đ

1-C.1đ

2-A.1đ

II.Tự luận:

Câu 1:1,5đ.

Nêu đúng đặc điểm của đoạn văn:

-Hình thức: Đánh dấu từ chỗ viết hoa lùi vào đầu dòng một ô đến chỗ chấm xuống dòng

-Đơn vị cấu tạo: Thờng đợc cấu tạo bởi nhiều câu văn

-Nội dung:Thờng biểu đạt một nội dung tơng đối hoàn chỉnh

Câu 2:1,5đ.

-Trình bày nội dung đọan văn theo cách diễn dịch: Là cách trình bày nội dung đoạn văn

đi từ khái quát đến cụ thể.Câu chủ đề thờng đứng ở đầu đoạn văn nêu ra ý chủ đề của đoạn,các câu còn lại có vai trò cụ thể ý của chủ đề

Câu 3:5đ.

-Cần viết thành đoạn văn với chủ đề: Tình bạn là rất cần thiết với mỗi con ngời.và chỉ rõ cách trình bày nội dung đọan văn mình đã sử dụng, cần phân tích cho mọi ngời hiểu rõ vầ cách trình bày nội dung đọan văn đã chọn

*Hoạt động 2: Giáo viên thu bài và nhận xét giờ làm bài/

Chuyên đề III:Văn bản thuyết minh

Tiết 12:Văn thuyết minh và phơng pháp làm bài văn

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ:Kết hợp trong giờ.

1.Thế nào là văn bản thuyết minh?

-Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng ttrong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) vầ đặc

điểm, tính chất, nguyên nhân của các hiện t… ợng và sự vật trong tự nhiên và xã hội bằng phơng pháp trình bày, giới thiệu, giải thích

VD:Văn bản Ôn dịch thuốc lá hay Cây dừa Bình Định

-Tri thức trong văn bản thuyết minh cần khách quan,xác thực và hữu ích cho con ngời

-Muốn văn bản thuyết minh hay và thuyết phục ,có giá trị phải:+Trình bày rõ ràng và hấp dẫn những đặc điểm cơ bản của đối tợng thuyết minh

+Ngôn ngữ sử dụng phải cô đọng,chính xác,chạt chẽ ,sinh

động

2.Phơng pháp thuyết minh:

-Phơng pháp thuyết minh là vấn đề then chốt của bài văn thuyết minh để biết lựa chọn thông tin nào, lựa chọn số liệu nào để thuyết minh về vật,hiện tợng

-Ngời viết cần quan sát và tìm hiểu kĩ sự vật,hiện tợng cần đợc thuyế minh, nhất là phải nắm đợc bản chất,đặc trng của chúng

để tránh sa vào trình bày những biểu hiện không tiêu biểu

-Để bài văn thuyết minh có tính thuyết phục,dễ hiểu,sáng

rõ,ng-ời ta có thể sử dụng các phơng pháp thuyết minh nh: định nghĩa,giải thích,dùng số liệu,so sánh…

a.Phơng pháp định nghĩa,giải thích:

-Vị trí: Phần lớn ở đầu bài,đầu đoạn văn, nó thờng giữ vai trò giới thiệu

-Quy sự vật đợc định nghĩa vào loại của nó, và chỉ ra đặc

điểm,công dụng riêng, khi định nghĩa ta thờng sử dụng đến hệ

Vai trò:Giúp ngời đọc hiểu sâu sắc, toàn diện,ấn tợng về nội dung đợc thuyết minh.

Tiết 13: Ngày soạn

Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh

I.Mục tiêu cần đạt:

-Giúp học sinhnắm đợc các đề văn thuyết minh dới nhiều kiểu cấu trúc câu diễn đạt khác nhau, nắm chắc cách làm bài văn thuyết minh có đầy đủ bố cục ba phần và yêu cầu làm bài trong từng phần

-Rèn kĩ năng phát hiện dề chính xác,diễn đạt bài văn trôi chảy,mang sức thuyết phục cao

II.Chuẩn bị:

-Gíao viên nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

-Học sinh :Ôn bài

III.Tiến trình dạy và học:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ:

?Kể tên các phơng pháp thuyết minh?Nêu rõ các khái niệm?

phải đảm bảo yêu cầu nào?

?Bố cục bài văn thuyết

minh gồm mấy phần? Nêu

nội dung của mỗi phàn?

+Thuyết minh về ngời

+Thuyết minh về đồ dùng gia đình

+Thuyết minh về vật dụng cá nhân

+Thuyết minh về phong tục tập quán

+Thuyết minh về món ăn

+Thuyết minh về một danh lam thắng cảnh

+Thuyết minh về loài hoa,loài cây

+Thuyết minh về vật nuôi

+Thuyết minh về tác phẩm văn học…

2.Cách làm bài văn thuyết minh:

-Để làm bài văn thuyết minh cần xác định rõ yêu cầu của

đề.Tìm hiểu kĩ dối tợng cần thuyết minh, xác định rõ phạm vi tri thức về đối tợng đó, sử dụng phơng pháp thuyết minh thích hợp

+Ngôn ngữ trong văn bản thuyết minh cần đảm bảo tính chính xác cao,dễ hiểu

-Bố cục: Gồm ba phần:

+MB: Giới thiệu đối tợng cần thuyết minh

+TB: Gồm có nhiều ý,sắp xếp theo một trình tự nhất định

Trình bày đặc điểm,cấu tạo,lợi ích của đối tợng…

+KB: Bày tỏ thái độ với đối tợng

II.Thực hành:

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ:

?Kể tên các phơng pháp thuyết minh?Nêu rõ các khái niệm?

C.Bài ôn:

Hoạt động của thầy

và trò Nội dung dạy và học

-Khi trình bày,cần giới thiệu lần lợt những bộ phận tạo thành, nói rõ tác dụng và cách sử dụng, bảo quản của nó,sao cho ngời đọc hiểu.2.Bố cục: Ba phần:

-MB: Giới thiệu đối tợng cần thuyết minh

-TB:Lần lợt giới th thiệu các ý chính và pp thuyết minh:

+Nguồn gốc

+Cấu tạo,đặc điểm,hình dáng

+Phân loại +Tác dụng-ý nghĩa

+Cách bảo quản,sử dụng(nếu có)-KB:Nêu suy nghĩ của bản thân về đối tợng thuyết minh

*MB: Chiếc nón lá Việt Nam góp phần không nhỏ tạo nên nét độc

đáo, sự duyên dáng tinh tế thật đẹp và đặc biệt cho ngời phụ nữ Việt Nam

*T B:

-Nguồn gốc:Do nớc ta nằm ở khu vực nhiệt đới gió mùa quanh năm

nắng lắm,ma nhìeu

-Hình dáng: Nón có hình chóp nhọn.

-Nguyên liệu: Chủ yếu làm bằng lá cọ.

-Phải chọn lá vừa tuổi,về phải phơi nắng hoặc sây khô lá bằng than củi,cắt bớt đầu đuôi để độ dài còn khoảng 50cm.Ngời thợ còn phải làm vành nón-vành dới cùng to,dậm hơn,càng lên cao càng nhỏ -Khi đã có lá,vành, ngời thợ bắt đầu khâu nón Vết khâu phải đều

và thẳng hàng Nón khâu xong đợc đính thêm cái “xoài” kết bằng chỉ tơ cho bền và đẹp

+Nón đi vào thơ ca, nhạc,họa…

*KB: Nêu suy nghĩ của em về chiếc nón lá

Chiếc nón lá đợc coi nh một di sản văn hoá bền vững.Chiếc nón vẫn

là nét đặc trng riêng của thị hiếu thẩm mĩ hết sức tinh tế với ngời Việt Nam, là niềm tự hào của dân tọc Việt Nam

Tiết 15: Ngày soạn

cách làm bài văn thuyết minh về một thứ dồ dùng

A.ổn định tổ chức:Kiểm tra sĩ số

B.Kiểm tra bài cũ:

?Nêu nhữn ý chính trong bài văn thuyết minh về chiếc nón lá?

C.Bài ôn:

Đề 2:Thuyết minh về đôi dép lốp cao su

Hoạt động của thầy và Nội dung dạy và học

những nội dung nào?

?Nêu hình dáng của đôi

-Thể loại: Thuyết minh

-Nội dung: đối tợng là đôi dép lốp cao su

*Dàn ý:

-MB: Các bạn ạ! đôi dép lốp cao su bây giờ với chúng ta quá xa lạ

phải không? Thế nhng trong hia cuộ ckháng chiến chống Pháp, Mĩ

nó lại rất gắn bó với cán bộ và chiến sĩ Việt Nam ta.đôi dép là một vật dụng rất tiện lợi và cần thiết,thể hiện sự sáng tạo độc đáo.Để hiểu ró hơn tôi xin giới thiệu để các bạn cùng nghe

-TB:

+Hình dáng:

đôi dép cao su có hình dáng giống các đôi dép khác,quai dép đợc làm bằng săm xe ô tô cũ Hai quai trớc bắt chéo nhau,hai quai sau song song vắnt ngang vào cổ chân Bề ngoài của quai khoảng 1,5cm.Quai đợc luồn xuống đế qua các lỗ thủng vừa khít với quai.Đế dép đợc làm bằng lốp

2.Công dụng;Cách sử dụng:

-Dép lốp cao su dễ làm, giá rẻ tiện sử dụng trong mọi thời tiết nắng ma

-Trong kháng chiến chống Pháp và Mĩ đôi dép cao su là vật dụng

để các chiến sĩ hành quân đánh giặc

-Dùng dép lốp cao su để hành quân thì mọi việc đơn giản hơn nhiều.Trời nắng dép nhẹ dễ vận động.Nếu trời ma gặp đờng lầy chỉ cần đổ một ít bi đông nớc ra thì có thể đi tiếp không bị trợt chân.-Đôi dép cao su là biểu tợng giản dị,thuỷ chung trong hai cuộc chiến tranh giải phóng oanh liệt của dân tộc ta.Đôi dép cao su còn gắn với cuộc đời giản dị của Chỉ tịch Hồ Chí Minh.đôi dép cao su,

đôi dép Bác Hồ dã trở thành một đề tài phong phú của biết bao nhiêu nhà thơ Quân đội

B Kiểm tra bài cũ:

?Nêu những ý chính trong bài văn thuyết minh về đôi dép lốp?

C.Bài ôn:

Đề 3: Thuyết minh về cây bút bi

Hoạt động của thầy và

-MB: Trong các đồ dùng học tập của học sinh có lẽ không ai

không biết đến chiếc bút bi Chiếc bút bi có tầm quan trọng rất lớn

Nó là đồ dùng của học sinh để viết chữ Và cụ thể chiếc bút bi nh thế nào tôi sẽ giới thiệu cùng các bạn

-TB:

+ Nguồn gốc: Chiếc bút bi ra đời muộn hơn bút ta, bút máy và

nhanh chóng chứng tỏ u thế của mình

+Hình dáng: Bút bi thon, nhỏ, có hình trụ dài, làm bằng nhựa,

đ-ờng kính 0,8cm, dài khoảng 15cm

+ Cấu tạo: Gồm hai bộ phận: Trong và ngoài Bộ phận bên ngoài

có vỏ bút và khuy cài Vỏ bút bằng nhựa, nhiều màu: đen, xanh, trắng Dầu của ngòi bút thon nhỏ về phía ngòi, có miếng đệm…bằng cao su để dễ cầm

ở vỏ bút bi thiết kế một bộ phận để đìêu khiển ruột bi và lò so phía bên trong Chúng ta chỉ cần ấn nhẹ bộ phận này là đầu bi có thể trồi ra hoặc thụt vào.Vỏ bi có thể tháo ra nhờ ren ở thân bút dễ dàng, tiện lợi cho việc thay ruột bi khi bút hết mực

Bộ phận bên trong: ruột là bộ phận quan trọng của bút bi gồm một ống đựng mực và một đầu bút ống đựng mực làm bằng nhựa chứa mực đầu bi đợc làm bằng sắt, thép có mạ I nôc, hình dáng thon nhỏ, tạo ngòi để viết Đầu ngòi bút có một viên bi nhỏ, khi viết, viên bi lăn đều để mực chảy …

- Loại bút: Hiện nay bút bi đợc sử dụng nhiều Trên thị trờng phổ biến là loại bút bi Bến Nghé và Thiên Long Giá một chiếc bút khoảng 1 500 – 2000 đ, cũng có loại từ 15 – 20 000 đ

- Công dụng:

Bút bi có tác dụng rất lớn Nó là vật không thể thiếu đối với học sinh, sinh viên, những ngời làm công việc viết lách Nhờ có cây…bút bi mà chúng ta có thể ghi những ý tởng, những bài văn, bài thơ của mình lên trang giấy…

D.Củng cố:

-Giáo viên khắc sâu kiến thức trọng tâm trong bài

E.Hớng dẫn học tập ở nhà:

-Học kĩ kí thuyết và viết hoàn chỉnh đề văn trên vào vở

Tiết 17: Ngày soạn

cách làm bài văn thuyết minh về một thứ dồ dùng

B Kiểm tra bài cũ:

?Nêu những ý chính trong bài văn thuyết minh về chiếc bút bi?

C Bài ôn:

Đề 4: Thuyết minh về cái phích nớc

Hoạt động của thầy và

-Thể loại: Thuyết minh

-Nội dung: đối tợng là cái phích nớc

*Dàn ý:

Phích nớc có hình trụ cao khoảng 35 – 40 cm.

+ Cấu tạo: Gồm hai phần: Phần ruột và phần vỏ

Bộ phận quan trọng nhất của phích là ruột phích Nó đợc làm bằng hai lớp thuỷ tinh, ở giữa là một lớp chân không có tác dụng hạn chế khả năng truyền nhiệt ra ngoài; phía trong lớp thuỷ tinh có tráng một lớp bạc mỏng có tác dụng hắt nhiệt trở lại giữ nhiệt, miệng bình nhỏ làm giảm khả năng truyền nhiệt

Bộ phận vỏ phích làm bằng nhựa hoặc nhôm, sắt thờng có các màu xanh, đỏ , trắng có tác dụng bảo vệ ruột phích khỏi bị vỡ và giữ…nhiệt độ nớc đợc lâu hơn Để cầm phích nớc đợc tiện lợi, ngời ta làm tay cầm nếu là phích bằng nhựa làm bằng nhựa, phích sắt thì quai bằng nhôm

+ Công dụng:

Phích nớc có hiệu quả giữ nhiệt cho nớc Trong vòng 6 tiếng, nớc

có thể giữ nhiệt từ 100 độ C xuống còn 60 độ C

+Cách bảo quản; sử dụng:

Khi mới mua về, phải tráng qua nớc sôi…

Đổ nớc sôi phải đổ dần dần, tránh làm nóng đột ngột dễ gây vỡ ruột phích

Sau khi dùng cần tráng ruột phích dể tránh gây cặn

Để phích nơi khô ráo, tránh nhiệt độ cao và để xa tầm tay trẻ em…

B Kiểm tra bài cũ:

? Giới thiệu về chiếc phích nớc?

C Ôn tập:

Hoạt động của thầy

và trò

Nội dung dạy và học

? Muốn thuyết minh về

- Khi nêu các đặc điểm, cần lựa chọn những đặc điểm tiêu biểu, quan trọng và cần có những ví dụ cụ thể để làm sáng tỏ đặc điểm ấy

2 Bố cục:

a Thuyết minh về một thể loại văn học:

- MB : Giới thiệu khái quát về thể loại

- TB: Trình bày các yếu tố hình thức của thể loại

+ Thơ: Số dòng, tiếng, vần, nhịp, B, T, bố cục…

+ Truyện: Cốt truyện, tình huống, nhân vật…

+ Nghị luận: Bố cục, phơng pháp lập luận…

- KB: Tác dụng của hình thức thể loại với việc thể hiện chủ đề tác phẩm

b Bài thuyết minh về tác phẩm:

- MB: Giới thiệu tác giả và hoàn cảnh sáng tác

- TB: