Tự chọn Văn 9

Thế nào gọi là văn thuyết minh : - Văn bản thuyết minh là kiểu văn bảnthông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống,nhằm cung cấp những tri thức, về đặc điểm,tính chất nguyên nhân của các hiện

- Học sinh cần nắm vững khái niệm : thế nào gọi là văn bản thuyết minh

- Phân biệt đợc văn bản thuyết minh với văn bản khác

- Nắm chắc các phơng pháp lập luận thờng dùng trong văn bản thuyết minh

- Biết kết hợp giữa miêu tả và lập luận

2 Kiểm tra bài cũ :

Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh theo yêu cầu

Thuyết minh ảnh, ngời thuyết minhphim, bản vẽ thiết kế có kèm thuyết minh

( Từ điển sinh vật)

II Thế nào gọi là văn thuyết minh :

- Văn bản thuyết minh là kiểu văn bảnthông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống,nhằm cung cấp những tri thức, về đặc điểm,tính chất nguyên nhân của các hiện tợng và

sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng những

ph-ơng thức trình bày, giới thiệu, giải thích

- Tri thức trong văn bản thuyết minhthể hiện khách quan, thiết thức hữu ích cho

GV đa ví dụ

Cùng viết về Cà Mau :

1.Văn bản "Sông nớc Cà Mau" của Nguyễn

Tuân

2 "Sông nớc Cà Mau trong Đất trời phơng

Nam" của Đoàn Giỏi

3 " Về vỡ Cà Mau" của GS Trần Quốc

V-ợng

? Em hãy phân biệt phơng thức biểu đạt của

3 văn bản trên

? Vậy sự phân biệt đó có tác dụng gì trong

việc tìm hiểu các thể loại văn bản

? Em hãy nhắc lại khái niệm lập luận là gì

GV khắc sâu lại kiến thức cho HS

? Theo em có mấy phơng pháp lập luận

? Đó là những phơng pháp nào, nêu cụ thể

con ngời

- Văn bản thuyết minh cần đợc trìnhbày chính xác, rõ ràng chặt chẽ, hấp dẫn

III Cần phân biệt văn bản thuyết minh với các loại văn bản khác :

IV Lập luận là gì ?

- Lập luận là cách trình bày lí lẽ, lập luận

phải chặt chẽ, lí lẽ phải sắc bén, phù hợp vớichân lí khách quan, lí lẽ thờng gắn với dẫnchứng

V Các ph ơng pháp lập luận th ờng dùng :

- Lập luận diễn dịch

- Lập luận qui nạp

- Tam đoạn luận

- Lập luận suy diễn

4 Củng cố

? Nhắc lại đặc điểm của văn bản thuyết minh

? Phân biệt đợc văn bản thuyết minh với các văn bản khác

? Các phơng pháp lập luận thờng dùng

5 Hớng dẫn về nhà.

- GV hớng dẫn HS cần nắm chắc văn bản th uyết minh

- Đọc lại các văn bản thuyết minh ( SGK Ngữ văn 8 )

- Chuẩn bị : Xem lại tiết 4 , 5 SGK Ngữ văn 9 T1

Tuần 2

Tiết 2

Ngày dạy : / / 2008

sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh

I Mục tiêu cần đạt.

- Giúp HS biết sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

- HS trong quá trình sử dụng, nhận rõ đợc sự kết hợp của các biện pháp nghệ thuật

đó trong văn bản thuyết minh

II - Chuẩn bị :

1 Thầy :

- Chuẩn bị văn bản Cây chuối trong đời sống Việt Nam ,Bảng phụ

2 Trò :

- Tìm đọc văn bản Cây chuối Việt Nam

- Quan sát thực tế cây chuối

III - Tiến trình lên lớp

1 ổn định tổ chức :

Sĩ số 9B :

2 Kiểm tra bài cũ :

Theo em, trong số các phơng pháp lập luận thờng dùng em thích phơng pháp nào nhất Vì sao ?

3 Bài mới:

thuyết minh kết hợp với miêu tả

GV đa văn bản " Cây chuối trong đời sống

Việt Nam " trên bảng phụ I Văn bản : "Cây chuối trong đời sống

Việt Nam" của Nguyễn Trọng Tạo là vănbản thuyết minh Tác giả giới thiệu, thuyếtminh cho chúng ta hiểu bao điều thú vị vềcây chuối, bình dị, thân thuộc, làng quê đất

? Theo em, điều kiện sinh sống của cây

chuối

? Cây chuối có những tác dụng gì

? Ngoài ra, từ hình ảnh cây chuối có những

trò chơi dân gian nào

GV chuyển ý

Trong bài văn thuyết minh, tác giả đã kết

hợp giữa thuyết minh và phơng pháp nào

GV cho HS thảo luận nhóm

Em hãy trình bày cách miêu tả cây chuối

Các nhóm cử đại diện trình bày

GV khắc sâu kiến thức

GV chuyển ý : Từ việc tả cây chuối, em hãy

tiếp tục tả quả chuối chín ?

? Qua văn bản " Cây chuối trong đời sống

Việt Nam " của Nguyễn Trọng Tạo đã

mang đến cho bạn đọc điều gì đặc sắc nhất

nớc thân yêu

- Cây chuối sống ở mọi miền quê, trên rừngchuối có thể mọc thành rừng bạt ngàn vôtận

+ Cây chuối là thức ăn thực dụng từthân -> là -> hoa -> quả

+ Qủa chuối món ăn bổ, có nhiềuloại

- Trẻ em có trò chơi "Trồng cây chuối"

- Tập bơi

HS : Phơng pháp miêu tả

Thân mềm và lên nh những trụ cột , tỏa ravòm tán lá xanh che rợp gốc chuối tầmche đầu ngời, lớn đều theo từng giàn có rễnằm dới mặt đất, ở rừng hay khe suối Chuối mọc thành rừng vô tận Chuối pháttriển rất nhanh, chuối mẹ đẻ chuối con,chuối con đẻ chuối cháu, cứ phải gọi là con

đàn cháu lũ v.v

- Miêu tả quả chuối, "có một loạichuối đợc mọi ngời u thích đấy là chuốitrứng cuốc, không chỉ màu quả nh trứngcuốc, mà khi chín vỏ chuối có những điểmlốm đốm nh vỏ trứng cuốc

Tóm lại : Văn bản "Cây chuối trong

đời sống Việt Nam" của Nguyễn Trọng Tạo

là 1 văn bản thuyết minh đặc sắc lý thú vìtác giả có kết hợp móc chính xác tài hoa,cách viết rất có duyên nhất là nói về quảchuối chín, xanh, nhờ thấm sâu và tỏa rộng.Trông lên cũng có tình yêu hoa trái, cây lácủa quê hơng tình yêu

4 Củng cố

? Em hãy chỉ rõ sự kết hợp giữa thuyết minh và miêu tả của văn bản trên

5 Hớng dẫn về nhà.

- Xem lại bài học trên lớp

- Thuyết minh cây lúa quê em

Tuần 3

Tiết 3

Ngày dạy : / / 2008

sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh

I Mục tiêu

- Củng cố kiến thức cơ bản về văn bản thuyết minh

- Rèn kỹ năng sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

2 Kiểm tra bài cũ :

Thế nào là văn bản thuyết minh ?

3 Bài mới:

Em hãy nêu cụ thể các phơng pháp thờng

dùng trong văn bản thuyết minh ?

Ngoài phơng pháp thờng dùng, để làm cho

bài văn thuyết minh thêm sinh động, có thể

dùng một số biện pháp nghệ thuật nào ?

* Bài tập vận dụng :

1 Các phơng pháp thờng dùng trong vănbản thuyết minh

- Định nghĩa , ví dụ , liệt kê, dùng số liệu,phân loại, so sánh, phân tích, giải thích

2 Biện pháp nghệ thuật :

- Kể chuyện, đối thoại, diễn ca

- Một số phép tu từ ( so sánh, nhân hóa ),liên tởng, tởng tợng

-> gợi sự cảm thụ về đối tợng thuyết minhmột cách sinh động hấp dẫn

Chú ý :

Việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật phải

Bài 1 :

Cho văn bản sau : ( bảng phụ )

HS theo dõi trên bảng phụ

" Con gà cục tác lá chanh

Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi

Con chó khóc đứng khóc ngồi

Bà ơi đi chợ mua tôi đồng riềng "

? Văn bản có tính chất thuyết minh không

? Hãy chỉ ra sự độc đáo trong cách thuyết

Văn bản có tính chất thuyết minh

- Nó cung cấp những tri thức về những gia

vị khi chế biến món ăn đối với các loại thựcphẩm ; lá chanh với thịt gà, hành - thịt lợn,riêng - thịt chó

- Văn bản thuyết minh đợc tổ chức dới hìnhthức thơ lục bát và đợc xây dựng dới dạnglời nói của các nhân vật đối với ngời đi chợ

- Phép nhân hóa đợc sử dụng rất thành côngtrong trờng hợp này

Tính cần thiết của sự kết hợp giữa dấu phảy

và gia vị đợc diễn đạt dới hình thức nhu cầu

tự nhiên ( lời đòi hỏi ) , của từng nhân vật

* Nhận xét :

- Nhờ cách trình bày trên mà nội dungthuyết minh trở nên rất sinh động và hấpdẫn chứ không khô khan Việc sử dụng hìnhthức thơ lục bát khiến cho lời thuyết minh

dễ thuộc, dễ nhớ

a, Văn bản cung cấp về 1 đặc điểm :

" Trung tâm văn hóa cộng đồng " của chợquê : là không gian vui chơi của trẻ thơ( Câu 4 ) , là không gian của những hìnhthức âm nhạc dân gian ( Câu 5 ); là nơi đểbuôn bán, trao đổi hàng hóa ( Câu 6 ) ; lànơi để trao gửi tình cảm của ngời dân quê

? Các biện pháp nghệ thuật chính đợc sử

dụng trong văn bản này là gì

? hãy nêu hiệu quả của việc sử dụng biện

pháp nghệ thuật này

( câu 8,9)

b, Các biện pháp nghệ thuật :Các chức năng của chợ quê không đợc nêu

ra dới dạng những khái niệm tâm sự của tácgiả mà bằng phép hoán dụ ( lấy bộ phận đểchỉ toàn thể ), lấy câu hát xẩm để nói về âmnhạc dân gian, lời trao để nói về buôn bán Chính vì thế mà các chức năng của chợ quêhiện lên rất sinh động, cụ thể , đặc biệt làhình ảnh hoán dụ trên đợc hiện lên nh mộthồi ức của ngời viết về quá khứ tuổi thơ , vìvậy mà nó tràn đầy cảm xúc

Đây là những cách thức rất quen thuộc đểlời thuyết minh trở nên sinh động và gợicảm

4 Củng cố

? Muốn sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh ta phải làm nh thế nào

5 Hớng dẫn về nhà.

- Ôn tập lí thuyết văn thuyết minh

- Xem lại các văn bản đã tìm hiểu trong bài

- Chuẩn bị tiết sau luyện tập

Tuần 4

Tiết 4

Ngày dạy : / / 2008

luyện tập

sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh

I Mục tiêu

- Vận dụng lí thuyết để làm bài tập

- Rèn cách đa một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh một cách cóhiệu quả

2 Kiểm tra bài cũ :

Đối với 1 bài văn thuyết minh theo em có cần đa một số biện pháp nghệ thuật không ?Tại sao ?

3 Bài mới:

Bài 1 Cho đoạn văn :

( GV dùng bảng phụ đa ví dụ )

" Con cá mòi thay đổi kiếp " ( Sách Ôn

Lập dàn ý thuyết minh về một đồ dùng sinh

hoạt của em ( cái cặp sách , cái bút )

? Theo em khi thuyết minh về một đồ dùng

sinh hoạt cần phải đảm bảo về nội dung ,

cấu tạo nh thế nào

- Từ câu 2 đến câu 5 hoàn toàn có thể lợc bỏ

mà vẫn đảm bảo đợc thông tin chính yếucủa văn bản đợc nêu ở câu 1

- Sự xuất hiện của các câu 2->5 chỉ có giátrị bổ trợ Câu chuyện dân gian đợc kể rachủ yếu có giá trị " khắc sâu đặc điểm củacá mòi " : có cái mề giống nh chim ngói

đồng thời nó cũng khiến văn bản thuyếtminh trở nên hấp dẫn, sinh động dễ tiếp thuhơn

a, Về nội dung thuyết minh

Đảm bảo yêu cầu thuyết minh về một đồdùng sinh hoạt ( nh đã học ở lớp 8 )

- Cấu tạo

? Bên cạnh nội dung thuyết minh , về hình

thức theo em cần phải đảm bảo những vấn

- Kể chuyện ( khi nói về nguồn gốc ra đời ,ngời thuyết minh )

- Tự thuật ( khi nói về công dụng cấu tạo )

- Hỏi đáp theo lối nhân hóa ( khi giới thiệu

2 Kiểm tra bài cũ :

Bài tập 3 về nhà của HS ở tiết trớc

3 Bài mới:

? Mục đích của miêu tả trong văn bản

thuyết minh là gì

? Khi sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản

thuyết minh ta cần lu ý điều gì

GV đa ví dụ lên bảng phụ

Nhờ vậy văn thuyết minh sẽ hấp dẫn ngời

đọc

- Nếu đối tợng thuyết minh là sự vật, có thể

sử dụng yếu tố miêu tả khi giới thiệu từng

đặc điểm bộ phận

- Nếu đối tợng là cảnh quan ( danh lamthắng cảnh , di tích lịch sử văn học khảocổ ) có thể sử dụng những câu, đoạn miêutả về sắc thái độc đáo của đối tợng

II - Bài tập

Bài tập 1

a, Lăng Bác Hồ thật đẹp Hai bên là nhữnghàng tre Ngôi lăng ở chính giữa, cao to Hai bên là hai dãy lễ đài thấp hơn Vỉa hèrộng và thoáng Cửa vào lăng rộng mở đónkhách

b, Sau tấm cửa lớn là con đờng rộng dẫn vào

Hãy viết lại cho sinh động hơn ( đoạn b, )

t-ợng, tợng thanh, gợi cảm vào những câu

văn đã có Cũng có thể viết lại cả câu với

sự vận dụng các biện pháp tu từ

Đề bài :

( Viết bài thuyết minh )

Giới thiệu về ngôi trờng em

Phần mở bài : Theo em cần phải làm gì ?

Trong phần thân bài em cần phải đa ra

những vấn đề gì để thuyết minh theo yêu

cầu của đề ?

Nhiệm vụ của phần kết bài , có giống phần

thân bài, mở bài không ? tại sao ?

Em hãy nêu cụ thể ?

khu trung tâm Cuối con đờng này là KhuêVăn Các Bớc ra khỏi đây sẽ thấy hai dãybia đặt trong hai dãy nhà bia

Ví dụ :

Viết lại đoạn văn b Sau tấm cổng lớn là con đờng rộng dẫn vàokhu trung tâm Đờng lát gạch cổ mầu nâu t-

ơi Bạn hãy đi chân không sẽ đợc hởng cáimát lạnh của đờng làng xa Cuối con đờng

là Khuê Văn Các Nó đợc xây dựng trênnền gạch lầu cao hai tầng Tầng dới chỉ có

4 trụ, ôm 4 bề là không gian lộng gió Tầngtrên hoàn toàn bằng gỗ , 4 phía là cửa sổtrên với những chấn song mô phỏng tia sángsao Khuê

Bài 2

* Lập dàn ý :

Mở bài : Giới thiệu chung về ngôi trờng

- Trờng thành lập năm , nhân dân yêumến gọi là trờng

- Trải qua hơn năm trờng mang tên

- Cảm xúc , tự hào về ngôi trờng này vì đã

đào tạo

Thân bài :

- Vị trí không gian ngôi trờng

- Cơ sở vật chất của trờng

- Đội ngũ giáo viên nhà trờng

- Tổng số học sinh toàn trờng

- Dới sự lãnh đạo của thầy hiệu trởng , cùng

sự dạy dỗ nhiệt tình của các thầy cô giáo( những thầy cô mà em khó quên )

Tỉ lệ giáo viên dạy giỏi các cấp

Học sinh giỏi

- Năm 2007 - 2008 trờng đạt danh hiệu

KÕt bµi :

- Nªu c¶m nghÜ cña em vÒ ng«i trêng ( emv« cïng tù hµo , xin giíi thiÖu trêng emcïng c¸c thÇy c« vµ b¹n bÌ xa gÇn )

4 Cñng cè

? Em h·y tr×nh bµy phÇn më bµi ( khi viÕt hoµn chØnh )

5 Híng dÉn vÒ nhµ.

- ViÕt hoµn chØnh tiÕp phÇn th©n bµi vµ kÕt bµi cña bµi tËp trªn

- TiÕt sau tiÕp tôc luyÖn viÕt v¨n thuyÕt minh

TuÇn 6

TiÕt 6

Ngµy d¹y : / / 2008

luyÖn viÕt v¨n thuyÕt minh

Sö dông yÕu tè nghÖ thuËt vµ miªu t¶.

III - Tiến trình lên lớp

1 ổn định tổ chức :

Sĩ số 9B :

2 Kiểm tra bài cũ :

Em hãy trình bày phần kết bài của bài tập về nhà ( Tiết 5 ) ?

3 Bài mới:

Đề bài :

Thuyết minh về một loài hoa mà em thích

( Đào, Mai, Lan )

? Đề văn trên thuộc thể loại nào

? Nội dung chính của đề

? Phạm vi giới hạn của đề nh thế nào

? Phần mở bài em cần làm nh thế nào để

toát lên khái quát nội dung của đề bài

? Giới thiệu không gian, thời gian vị trí của

cây Đào nh thế nào

? Giới thiệu các loại Đào mà em biết

? Em hãy nêu ngắn gọn cách trồng, chăm

sóc và cách bảo quản cây , hoa Đào

I - Xác định yêu cầu của đề.

* Giới thiệu khái quát về loài hoa em thích

- Cứ mỗi độ xuân về, không khí mùa xuânlại tràn ngập trong lòng ngời dân miền Bắc

- Hơng vị ngày tết với những câu đối đỏ,bánh trng xanh cùng các loài hoa thì hoa

Đào góp phần tô đậm những ngày xuân

2 Thân bài

- Cây Đào chỉ trồng ở miền Bắc là loài hoa

nở vào mùa xuân

- Các loại hoa Đào : Đào có 3 loại: đào phai(hoa đơn, màu hồng nhạt), đào bạch phát nhiều tán (loại đào này hiếm, ít ngời có) và cành sum xuê, đào bích ( hoa kép, to, cánh dày, màu hoa đỏ tơi) Đào bích là loại đào

đẹp, đợc nhiều ngời a thích nhất.Đào Bích

và Đào Phai có nguồn gốc từ Trung Quốc ( thuyết minh + Miêu tả )

? Em hãy nêu vai trò của hoa Đào

? Hãy nêu cảm nghĩ của em về loài hoa

này

trung tuần tháng 11 âm lịch, tiến hành tuốt

bỏ toàn bộ lá đào trên cây để cây tập trung dinh dỡng làm nụ, đảm bảo nụ hoa ra nhiều,

đều, mập, hoa to, cánh dày, màu đẹp Theo

di năm nào thời tiết nóng thì tuốt l muộn hơn vài ngày, năm nào thời tiết rét thì tuốt l

đào sớm hơn thời điểm trên vài ngày Sau khi tuốt lá đào xong, nếu trời nắng nóng kéodài, ta phải làm giàn che và phun nớc lạnh thờng xuyên toàn bộ tán, thân cây đào, hãm cho đào không ra hoa sớm Nếu trời rét kéo dài, ta cũng phải làm giàn che cho đào và hàng ngày tới nớc ấm vào quanh gốc đào để

đảm bảo đủ nhiệt độ kích thích cho đào ra hoa đúng kỳ hạn

- Công dụng : Tạo không gian ngày Tếttrong phòng khách ngoài ban công

3 Kết bài

- Ngời dân miền Bắc nói chung, ngời dân đôthành nói riêng

- Hoa Đào không chỉ có trong lòng mỗi

ng-ời dân đất Bắc mà còn là sự thiêng liêngkhởi đầu cho một năm mới tràn đầy niềmvui và hạnh phúc

4 Củng cố

- GV phân lớp thành từng nhóm viết phần mở bài , thân bài, kết bài

- ở lớp viết phần mở bài sau đó cử đại diện các nhóm lên trình bày

5 Hớng dẫn về nhà.

- Viết hoàn chỉnh bài văn trên nộp vào tiết sau

- Chuẩn bị xem trớc bài " Xng hô trong hội thoại "

Tuần 7

Tiết 7

Ngày dạy : / / 2008

Tập làm văn :

đặc điểm vai trò và những điểm cần lu ý

trong văn bản thuyết minh

I Mục tiêu

- Giúp HS tiếp tục đợc củng cố về văn bản thuyết minh qua việc làm bài tập

- Rèn kỹ năng đa các yếu tố miêu tả và biện pháp nghệ thuật và từng phần trongh

bố cục một bài văn thuyết minh hoàn chỉnh

II - Chuẩn bị :

1 Thầy : - Đề bài cho HS , bảng phụ

2 Trò :- Ôn cách đa các yếu tố nghệ thuật và miêu tả vào đoạn văn thuyết minh

- Văn bản " Cây tre Việt Nam " của Thép Mới

? Hãy nêu nhiệm vụ của phần mở bài

? Theo em phần thân bài cần phải giới

thiẹu đợc những vấn đề gì về cây tre VN đối

với đời sống con ngời VN

+ Đặc điểm ( hình dáng, gốc, thân, lá,

? Phần kết bài cần nêu vấn đề gì đối với đề

văn trên

2) GV hớng dẫn HS viết các đoạn văn

thuyết minh có sử dụng yếu tố miêu tả

a, Viết đoạn mở bài

GV nhận xét chung và có thể đa đoạn văn

mẫu để HS tham khảo

Ví dụ : Đi khắp các làng quê VN đâu đâu ta

cũng gặp những lũy tre xanh rì rào reo vui

với gió Cây tre là bạn thân của ngời nông

dân VN

b, Viết đoạn thân bài

GV cho HS chọn viết 1 đoạn thân bài

-> GV nhận xét đoạn văn viết của HS

c, Viết đoạn kết bài

GV nhận xét chung và có thể đa ra đoạn

văn mẫu để HS quan sát

Ví dụ :

Ngày mai đây, ở làng quê VN, những lũy

tre xanh có thể ít dần đi nhng giá trị , lợi ích

, sự thân thuộc của tre vẫn còn in dấu trong

tâm hồn ngời VN Cây tre mãi mãi là ngời

bạn thân thiết của ngời dân VN

cành )Chú ý miêu tả :+ Giá trị và lợi ích của cây tre

* HS quan sát đoạn văn mẫu

HS chọn viết 1 đoạn thân bài bất kỳ ,từ 2->

- Viết thành bài văn hoàn chỉnh cho đề văn trên

- Ôn lại các phơng châm hội thoại

Tuần 8

Tiết 8

Ngày dạy : / / 2008

Bài tập về các phơng châm hội thoại.

I Mục tiêu

- Củng cố những kiến thức đã học về các phơng châm hội thoại

- Vận dụng lí thuyết vào làm bài tập

Bài tập 1 ( Trang 24 BT Trắc nghiệm )

Nối các câu ( tục ngữ, ca dao ) với các

ph-ơng châm hội thoại thích hợp :

1 Ai ơi chớ vội cời nhau

Ngẫm mình cho tỏ trớc sau hãy cời

6 Chim khôn kêu tiếng rảnh rang

Ngời khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe

PCLS

7 Ngựa là loài thú 4 chân

Bài tập 2 ( Trang 25 BT Trắc nghiệm ).

Các phơng châm hội thoại sau liên quan đến

phép tu từ nào ? Lấy ví dụ ?

B Hiểu rõ nội dung mình đợc nói

C Biết im lặng khi cần thiết

D Phối hợp nhiều cách nói khác nhau

Bài tập 4 ( Trang 31 BT Trắc nghiệm )

Trong những câu hỏi sau , câu nào không

liên quan đến đặc điểm của tình huống giao

Bài tập 5 ( Trang 32 BT Trắc nghiệm )

Lời nói của ngời mẹ chồng đã vi phạm

PCHT nào ?

Cắn răng mà chịu

Mẹ chồng và con dâu nhà kia chẳng may

đều góa bụa

Mẹ dặn : Số mẹ con mình rủi ro, thôi thì

Bài tập 6 ( Trang 33 BT Trắc nghiệm )

Về mặt hình thức, những lời nói của ngời

A PCCT

B PCLS

chiến sỹ đã không tuân thủ PCHT nào ?

Cách sử sự có cần thiết không ?

Có một chiến sỹ không may bị rơi vào tay

địch Bọn địch bắt anh phải khai thật tất cả

những gì mình biết về đồng đội , đơn vị và

những bí mật trong cuộc tấn công của quân

đội ta lần này Nhng ngời chiến sỹ đó đã

nói những điều sai sự thật khiến kẻ thù đã

nguy khốn lại càng thêm nguy khốn

- Củng cố hệ thống từ ngữ thờng đợc dùng để xng hô trong hội thoại

- Rèn kỹ năng sử dụng hệ thống từ ngữ xng hô trong hội thoại

II - Chuẩn bị :

1 Thầy :

- Bảng phụ, SGK Ngữ Văn 9 , SGV Ngữ Văn 9

2 Trò :

- SGK Ngữ Văn 9, vở ghi TC.

III - Tiến trình lên lớp

1 ổn định tổ chức :

Sĩ số 9B :

2 Kiểm tra bài cũ :

? Trình bày các phơng châm hội thoại đã học , tìm 2 ví dụ ( 1 về lợng , 1 về chất )

? Những trờng hợp nào không tuân thủ theo PCHT

3 Bài mới:

? Em hiểu ntn về xng hô trong hội thoại

? Ngoài cách xng hô nh vậy, ngời Việt còn

- Ngôi thứ nhất, thứ hai , thứ ba

- Số : Số ít , số nhiều

* Ngoài ra

+ Các từ chỉ quan hệ gia đình : Ông Bà, CôDì, Chú bác, Anh chị em

+ Các từ chỉ nghề nghiệp, chức vụ : Thủ ởng, Bác sĩ , Giáo s

tr-+ Các từ chỉ quan hệ xã hội : Bạn, Tôi ,

Tớ

- Bạn bè thân mật thờng xuyên xng hô bằngtên Ví dụ :

+ Trang còn nhớ chùm ổi này không ?

2 Các từ xng hô trong Tiếng Việt có quy ớc

xử dụng chặt chẽ Khi giao tiếp cần chú ýlựa chọn từ xng hô thích hợp Xng hôkhông đúng , dễ bị coi là vô lễ, thiếu vănhóa

II - Luyện tập

+ Bạn bè xng hô : bạn tớ , cậu tớ , bạn mình ( xng hô bằng tên riêng )

-+ Xng hô với thầy, cô giáo :

b, Bà Hai bỗng lại cất tiếng :

- Thầy nó ngủ rồi ? Dậy tôi bảo cái này đã( Làng - Kim Lân )

a, Cách xng hô ( Bác, Ngời, Ông cụ ) giốngnhau ở điểm nào ?

- Xem lại 2 bài tập trên lớp

- Tiếp tục làm hoàn thiện các bài tập trong SGK

- Chuẩn bị ôn tập : Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong "Truyện Kiều "

- Kiểm tra phần kiến thức HS đã học và ôn luyện để đánh giá học tập của HS.

- Cảm nhận đợc cái đẹp, cái hay của cảnh sắc thiên nhiên, sự tinh tế, hài hòa trongcảm nhận và thể hiện của đại thi hào Nguyễn Du

2 Kiểm tra bài cũ :

Đọc thuộc 1 đoạn trích trong tác phẩm "Truyện Kiều "?

Cảm nhận của em về nghệ thuật và nội dung trong đoạn trích đó ?

3 Bài mới:

1 Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình trong Truyện Kiều

a, Tả cảnh

? Theo em Nguyễn Du đã dùng nghệ thuật

tả cảnh ntn trong Truyện Kiều

? Khi tả cảnh vật thiên nhiên tác giả chú ý

đến vấn đề gì

? Em hãy tìm những câu thơ để minh họa

? Khi miêu tả mùa Thu , ND miêu tả ntn

? Khi tả cảnh Lầu Ngng Bích , ND đã miêu

tả thế nào

? Giữa 2 cảnh lễ hội ( tảo mộ) và hội ( đạp

thanh) ngòi bút ND thiên về cảnh nào Tại

…Nhng hầu hết những đoạn tả cảnh củaNguyễn Du đều là những bức họa thiênnhiên diễm lệ Tuy chỉ pháp họa vài nétnhng bao giờ Nguyễn Du cũng nắm đợccái "thần " đặc sắc , cơ bản nhất của mộtcảnh vật riêng

* ND đặc biệt chú ý đến màu sắc - là 1 yếu

tố cơ bản của cảnh thiên nhiên Đây là 1ngày xuân cảnh sắc tng bừng trong sáng

" Cỏ non ……… chân trời Cành lê …………bông hoa "

- Những âm thanh màu sắc rộn rã , chói lọibiểu hiện ngày hè rực rỡ

" Dới trăng quyên đã gọi hè

Đầu tờng lửa lựu lập lòe đêm bông "

- Hay mùa Thu :

" Long lanh đáy nớc in trời Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng

* Gợi ý :

- Mặc dù giới thiệu " Thanh minh….đạp thanh " nhng rõ ràng ND thiên về miêu tả ,khắc họa cảnh " hội" hơn là lễ hội đợc tả trực diện trong 6 câu thơ , trong đó cảnh hội chiếm 4 câu , cảnh lễ hội chỉ đợc dành

2 câu , sự chênh lệch này có lẽ là vì sự nô

? Các từ láy trong 6 câu cuối của văn bản : "

Cảnh ngày xuân " có đặc điểm gì chung

nức , đẹp đẽ , " dập dìu tài tử giai nhân" trong cảnh hội tơng hợp hơn với vẻ đẹp

đầy sự sôi nổi của cảnh vật mùa xuân Mặt khác, cảnh ngày xuân đợc miêu tả từ

điểm nhìn của 2 chị em Kiều Sự trẻ trung trong tâm hồn 2 cô gái cũng tơng hợp với cảnh hội hơn là cảnh lễ hội

Bài 2

* Gợi ý : Điểm chung :+ Thứ nhất : mang nét nghĩa giảm nhẹ trong động tác chủ động : tà tà , thơ thẩn , nao nao , sự sắc nét trong bức tranh phong cảnh cũng đợc giảm nhẹ, trở nên mơ hồ , thấp thoáng hơn : thanh thanh , nho nhỏ Nét nghĩa này tạo ra sự tơng phản với cảnh lễ hội nhộn nhịp , tấp nập trớc đó với những từ láy mang nét nghĩa nhấn mạnh : nô nức , dập dìu, ngổn ngang Sự tơng phản này khắc họa tinh tế bớc đi của từng câu : ngày đã đi vào nhịp ngng nghỉ + Thứ hai : Mang nét nghĩa biểu cảm Những từ láy " tà tà , nao nao , thanh thanh

" không chỉ miêu tả cảnh sắc thiên nhiên

mà còn nhuộm màu tâm trạng Nó rất

t-ơng hợp với trạng thái " thơ thẩn " của 2chị em Kiều lúc này tất cả đều lắngxuống chơi vơi , một trạng thái mơ hồ nh-

ng có thực , đang xâm chiếm , bao chùmbàng bạc trong lòng ngời cũng nh trongngoại cảnh

- Tìm hiểu thêm về nghệ thuật tả cảnh ngụ tình

- Làm bài tập : Chứng minh rằng " Với Truyện Kiều , Nguyễn Du rất thành công trongnghệ thuật tả cảnh ( Viết 1 đoạn văn 10 - 12 dòng )