Ngữ văn 7 - Tuần 11 (3 cột)

Kiểm tra bài cũ: -Đọc thuộc lòng 3 nội dung bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Hạ Tri Chương -Câu thơ nào dưới đây thể hiện tình quê hương của tác giả?. Hoạt động của giáo

BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ

(Mao ốc vị thu phong sở phá ca)

BÀI CA NHÀ TRANH BỊ GIÓ THU PHÁ

(Mao ốc vị thu phong sở phá ca)

Bài 8:

§ç Phđ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức : Cảm nhận được tinh thần nhân đạo cao cả và lòng vị tha của nhà thơ Đỗ Phủ

2 Kỹ năng: Bước đầu thấy được vị trí và ý nghĩa của những yếu tố miêu tả và tự sự trong

thơ trữ tình

3 Thái đợ: Nắm được đặc điểm của bút pháp hiện thực của nhà thơ Đỗ Phủ qua những

dòng thơ miêu tả và tự sự

II CHUẨN BỊ:

Giáo viên:

 Tham khảo SGV, vận dụng SGK soạn bài nội dung tích hợp theo hệ thống câu hỏi gợi ý bài học

 Tranh minh hoạ nội dung bài trong SGK (phóng to)

Học sinh: Đọc, tìm hiểu bài thơ và trả lời câu hỏi hướng dẫn trong sgk.

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

-Đọc thuộc lòng 3 nội dung

bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân

buổi mới về quê của Hạ Tri

Chương

-Câu thơ nào dưới đây thể

hiện tình quê hương của tác

giả?

A Trẻ đi già ở lại nhà

B.Giọng quê không đổi, sương

pha mái đầu

C Gặp nhau mà chẳng biết

nhau

D Trẻ cười hỏi: Khách từ đâu

đến làng?

3 Tiến trình bài dạy:

Nếu Lý Bạch được mệnh

Định hướng:

Đáp án B Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

danh là “tiên thơ”, mang tâm

hồn tự do hào phóng thì Đỗ

Phủ là nhà thơ hiện thực lớn

nhất của thơ ca Trung Quốc

Thơ ông phản ánh một cách

chân thật về xã hội Trung

Quốc thời bấy giờ Thể hiện

tính nhân đạo cao cả trong thơ

văn của ông Tiết học hôm

nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về

tâm hồn và tính cách của nhà

thơ qua nội dung bài thơ Bài

ca nhà tranh bị gió thu phá

Hoạt động 1:

H.Đọc chú thích em biết gì về

Đỗ Phủ và hoàn cảnh sáng tác

bài thơ của ông ?

GV gợi dẫn HS nêu ý chốt

nội dung: Đỗ Phủ là nhà thơ

lớn nổi tiếng đời Đường Trung

Quốc, có một thời gian làm

quan Nhưng cuộc đời vất vả,

cơm không có ăn, áo không có

mặc, được bạn bè giúp đỡ

dựng nhà, ở không được bao

lâu bị cơn gió to tốc sạch, xót

xa trứơc cảnh đó ông làm bài

thơ này

-Định hướng HS thảo luận nêu

bố cục bài thơ

Gợi ý:Bố cục có 4 phần với 4

nội dung sau :

(1) Cảnh nhà bị phá trong gió

thu

(2) Cảnh cướp giật khi nhà bị

gió tốc

(3) Cảnh đêm trong nhà bị tốc

mái

Lớp chú ý nghe đọc bài thơ

-1 HS đọc lại bài thơ theo yêu cầu (thể hiện diễm cảm)

-Đọc thầm phần chú thích

 nêu vài nét chính về tác giả và hoàn cảnh sáng tác

-Lớp chú ý nghe

Thảo luận nhóm 1’nêu bố cục tương ứng 4 nội dung định hướng

+ Từ đầu … mương sa + Tiếp theo … ấm ức

I Đọc - tiếp xúc văn bản

-Tác giả: Đỗ Phủ

-Hoàn cảnh sáng tác (chú thích sgk)

-Bố cục 4 phần

-Phương thức biểu đạt: Kết hợp đan xen nhiều phương thức Tự sự+Miêu tả+Biểu cảm

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

H.Đoạn thơ nào tương ứng với

nội dung nêu trên của văn

bản?

-GV treo bảng phụ HS xác

định phương thức biểu đạt

 nhận xét chốt ý

Hoạt động2:

+Hướng dẫn tìm hiểu văn bản

GV dẫn ý: trong 4 nội dung

trên có thể phân thành 2 phần:

-18 câu đầu: phản ánh nỗi khổ

của kẻ nghèo trong hoạn nạn

-5 câu sau : ước vọng của nhà

thơ

H Nhà của Đỗ Phủ bị phá

trong thời điểm nào?

H Cho biết ngôi nhà và chủ

nhân như thế nào mà không

chống nổi với cơn gió thu ?

H Tìm chi tiết, hình ảnh ngôi

nhà bị gió thu phá ?

H.Tác giả dùng PTBĐ nào ?

H.Qua hình ảnh miêu tả em có

nhận xét gì về cảnh tượng đó?

H.Em thử hình dung tâm trạng

của tác giả ?

H.Đoạn 2 miêu tả cảnh gì?

-Cảnh đó được thể hiện trong

câu thơ nào ?

H.Để tả cảnh này tác giả dùng

phương thức biểu đạt gì?

+ Tiếp … cho trót

+ Đoạn còn lại (nhóm khác nhận xét, bổ sung)

- HS xác định  nêu PTBĐ

Đ1 : Miêu tả kết hợp tự sự Đ2 : Tự sự + biểu cảm Đ3 : Miêu tả+ biểu cảm Đ4 : Biểu cảm trực tiếp Lớp chú ý yêu cầu GV hướng dẫn tìm hiểu văn bản

-HS lắng nghe

 suy nghĩ và trả lời

-Đọc 18 câu đầu(tương ứng 3 đoạn đầu)

+Mùa thu, tháng tám gió cao

+Nhà đơn sơ, không chắc chắn, chủ nhà nghèo, mất ba lớp tranh

Chi tiết:

-Tranh rải khắp bờ, mảnh cao treo rừng xa, mảnh thấp vào mương sa

 Miêu tả kết hợp tự sự +Cảnh gió thổi nhà tốc mái tan tác, tiêu điều

 đau khổ, bất lực

-Đọc đoạn 2 suy nghĩ

 nêu ý:

+Cảnh trẻ con trong làng xô nhau cướp giật từng mảnh tranh ngay trước mặt chủ nhà(câu 2,3)

II Nội dung văn bản:

Phần 1 : 18 câu đầu

Đoạn 1:

Tháng tám gió thu … Mảnh cao treo… rừng xa Mảnh thấp lộn vào mương sa

 miêu tả (kết hợp tự sự) + Cảnh gió thổi nhà tốc mái tan tác, tiêu điều

=> Đau khổ, bất lực

Đoạn 2:

+Cảnh cướp giật

Trẻ con khinh ta…già không sức

Nỡ nhè trước mặt xô cướp giật

 tự sự (kết hợp biểu

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

H.Qua hình ảnh đó em cảm

nhận cảnh đời như thế nào?

-Nhận xét gì về hình ảnh Đỗ

phủ trong 2 câu cuối, là một

con người như thế nào?

GV: giảng ý: những nỗi ấm ức

đang diễn ra trong lòng tác

giả lúc này có thể là :

(1) Nỗi cơ cực của tuổi già

không còn sức đua chen với

đời.

(2) Nỗi cay đắng cho thân

phận nghèo khổ của mình và

những người nghèo khác như

mình.

(3) Nỗi xót xa cho cảnh đời

nghèo khổ bất lực trong thiên

hạ.ï

-Em hiểu theo cách nào? Vì

sao?

H.Đoạn 3 hai câu đầu cho ta

cảm nhận một không gian như

thế nào?

-Chi tiết đó gợi cho em liên

tưởng về thực trạng xã hội lúc

bấy giờ ra sao?

H.Bốn câu tiếp theo cho em

hình dung về nỗi khổ gì của

tác giả ?

-Cảnh tượng này cho thấy

cuộc sống nhà thơ ra sao?

H.Em hiểu như thế nào về câu

hỏi của tác giả:

Đêm dài ướt át sao cho trót?

- Ý nghĩa của câu hỏi này ?

Tự sự kết hợp biểu cảm +Đó là cảnh đời đói khổ, đầy xót xa và thương cảm

(tự bộc lộ)

Lớp lắng nghe

Thảo luận trả lời nôïi dung định hướng 3 ý và chọn cách nào phù hợp

+Cách 2, 3

Vì đây là nỗi xót xa nghẹn ngào của nhà thơ người có trái tim nhân hậu

-Đọc lại đoạn 3 +Không gian bị bóng tối bao phủ dày đặc và lạnh lẽo

Gợi sự liên tưởng về thực trạng xã hội đen tối, bế tắc, đói khổ…

+ Nhà dột, mưa rơi không ngớt, chăn cũ, con đạp rách tung, nhà thơ thì trằn trọc suốt đêm không sao ngủ được

+Cuộc sống với bao nỗi khổ dồn dập, liên tiếp, chồng chất

… +Đêm dài, nhà dột nát, không ngủ được, mong cho đêm nay chóng qua mau

+Tác giả tự hỏi nỗi khổ đêm nay có phải là nổi khổ cuối

cảm) + Cảnh đời đói khổ, đầy xót xa và thương cảm

 Tấm lòng nhân hậu xót

xa nghẹn ngào trước cảnh đời

Đoạn 3:

Mền vải lâu năm lạnh tựa

sắc

…Từ trải cơn loạn…ít ngủ

 miêu tả (kết hợp biểu cảm)

=>Nỗi khổ dồn dập, tập kích nhà thơ

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

H.Đoạn cuối nhà thơ không

còn ấm ức nữa mà bùng lên

một ước mơ, khát vọng, đó là

ước mơ gì ?

H.Để biến ước mơ đó thành

hiện thực nhà thơ đã chấp

nhận điều gì

-Lời thơ nào thể hiện ước

vọng này ?

H.Từ ước mơ và niềm hân

hoan đó em có nhận xét gì về

tấm lòng của Đỗ Phủ ?

H.Ước vọng cao cả, nhưng tại

sao tác giả lại mở đầu bằng 2

tiếng than ôi ! ?

-Theo em tiếng than của Đỗ

Phủ còn có ý nghĩa nào khác

Hoạt động 3:

+Hướng dẫn tìm hiểu ý nghĩa

văn bản gợi dẫn câu hỏi:

H.Em cảm nhận được nội

dung sâu sắc nào được phản

ảnh và biểu hiện trong văn

bản ?

-Điều gì đáng để ta trân trọng

và học tập ở Đỗ Phủ?

-Em học tập được gì về nghệ

thuật biểu cảm trong văn bản

cùng của gia đình mình không

Phê phán thực trạng bế tắc của xã hội đương thời

- Đọc lại đoạn thơ cuối

 Nhà thơ ước mơ có một ngôi nhà to rộng che chở cho nghìn người nghèo trong thiên hạ

+Nhà thơ muốn biến ước mơ thành hiện thực, dẫu cho riêng nhà mình bị nát, bản thân có chết rét cũng cam lòng

+Nhà thơ có tấm lòng vị tha, ước mơ cao cả và tinh thần nhân đạo

-Thảo luận nhómtrả lời:

+ Ước vọng lại mở đầu bằng tiếng than vì Đỗ Phủ không tin ước vọng ấy có thể thành hiện thực trong xã hội bế tắc và bất công lúc bấy giờ

Đó là một ước vọng cao cả nhưng chua xót, đó chỉ là ảo tưởng…

Thảo luận nhóm1’

+Phê phán xã hội phong kiến bế tắc, đầy bất công…

+Phản ảnh nỗi thống khổ của kẻ sĩ nghèo trong xã hội cũ

Bộc lộ khát vọng nhân đạo cao cả chân thật, đầy cảm động của tác giả

+Lòng vị tha, biểu hiện ở tinh thần vượt lên nỗi thống khổ

Phần 2: 5 câu cuối

Ước được nhà rộng muôn ngàn gian.

Che khắp thiên hạ…hân hoan

 biểu cảm trực tiếp

 Ước mơ cao cả chan chứa lòng vị tha và tinh thần nhân đạo của nhà thơ

Phê phán thực trạng của xã hội phong kiến thời bấy giờ

III.Tổng kết:

Ghi nhớ sgk

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

này

H Tác giả nào của Việt Nam

cũng có tinh thần nhân đạo

như Đỗ Phủ ?

4 Cđng cè

-§äc diƠn c¶m l¹i bµi th¬

5.Hướng dẫn về nhà:

-Học thuộc lòng bài thơ và

ghi nhớ Tập phân tích, nêu

cảm nhận về nội dung, nghệ

thuật bài thơ

-Về nhà xem lại các văn bản

đã học để chuẩn bị kiểm tra

45’ ở lớp tiết học tiếp theo

(tuần 11)

-Tìm hiểu nội dung bài Từ

đồng âm (soạn bài theo yêu

cầu câu hỏi trong sgk)

của bản thân ma chỉ nghĩ cho hạnh phúc muôn người

+Kết hợp biểu cảm miêu tả, tự sự

( suy nghĩ phát biểu) Bác Hồ của chúng ta

RÚT KINH NGHIỆM

KIỂM TRA VĂN

(Hồi hương ngẫu thư)

KIỂM TRA VĂN

(Hồi hương ngẫu thư)

Tuần 11 Ngày soạn: ……/… /……

Tiết 42 Ngày dạy: … /… /……

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Kiến thức về các giá trị nội dung, nghệ thuật của các tác phẩm đã học từ đầu năm

- Kiến thức tổng hợp, khái quát từng nội dung, từng thời kì văn học

2 Kỹ năng

Kĩ năng phân tích, cảm thụ về một chi tiết, hình ảnh, biện pháp tu từ trong một tác phẩm

nghệ thuật

3 Thái đợ:

II CHUẨN BỊ:

Giáo viên:

+Ra đề phù hợp, chuẩn bị đáp án biểu điểm

Học sinh:

+ Ôn tập chuẩn bị nội dung kiểm tra.

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Bài mới:

Ma trận đề kiểm tra

Coọng: Soỏ caõu

Toồng soỏ ủieồm

ẹeà baứi.

I Traộc nghieọm: Khoanh troứn ủaựp aựn ủuựng nhaỏt cho caực caõu hoỷi sau

1.Theo em nhaõn vaọt ngửụứi meù trong vaờn baỷn "Coồng trửụứng mụỷ ra" khoõng nguỷ ủửụùc vỡ lớ

do gỡ?

A Mửứng vỡ con ủaừ khoõn lụựn

B Hi voùng nhửừng ủieàu toỏt ủeùp seừ ủeỏn vụựi con

C Thửụng yeõu con luoõn nghú veà con

D Caỷ A,B,C

2 Nhaõn vaọt chớnh trong vaờn baỷn "Cuoọc chia tay cuỷa nhửừng con buựp beõ" laứ nhaõn vaọt naứo?

A Hai anh em Thaứnh vaứ Thuyỷ

B Con buựp beõ vaứ Thuyỷ

C Ngửụứi anh

D Boỏ vaứ meù cuỷa Thaứnh vaứ Thuyỷ

3 Baứi thụ "Soõng nuựi nửụực Nam " ra ủụứi trong hoaứn caỷnh naứo?

A Ngoõ quyeàn ủaựnh quaõn Nam Haựn treõn soõng Baùch ẹaống

B Lớ Thửụứng Kieọt choỏng quaõn Toỏng treõn soõng Nhử Nguyeọt

C Traàn Quang Khaỷi choỏng giaởc Nguyeõn ụỷ Beỏn Chửụng Dửụng

D Quang trung ủaùi phaự quaõn Thanh

4 Baứi thụ "Soõng nuựi nửụực Nam " ủaừ neõu baọt leõn ủieàu gỡ?

A.Nửụực Nam laứ moọt nửụực coự truyeàn thoỏng vaờn hieỏn tửứ ngaứn xửa

B Nửụực Nam laứ ủaỏt nửụực coự chuỷ quyeàn vaứ khoong moọt keỷ thuứ naứo xaõm phaùm ủửụùc

C Nửụực Nam roọng lụựn vaứ huứng maùnh, coự theồ saựnh ngang vụựi caực cửụứng quoỏc khaực

D Nửụực Nam coự nhieàu anh huứng seừ ủaựnh tan giaởc ngoaùi xaõm

5 Trong caực baứi thụ sau, baứi naứo laứ thụ ẹửụứng?

A Phoứ giaự veà kinh

B Xa ngaộm thaực nuựi Lử

C Baựnh troõi nửụực

D.Sau phuựt chia li

6.Em nhaỏt trớ vụựi yự kieỏn naứo?

Mức độ Nội dung

A Bài thơ "phò giá về kinh"thể hiện tinh thần quyết chiến quyết thắngcủa dân tộc ta thời đại nhà Trần

B Bài thơ "phò giá về kinh" thể hiện hào khí chiến thắng của dân tộc ta thời đại nhà Trần

7 Những bài ca dao than thân mỗi bài có nội dung khác nhau nhưng có thể sắp xếp cùng một văn bản vì:

A Đều phản ánh thân phận nhỏ mọn của con người

B Đều là những câu hát than thân

C Đều là ca dao dân ca

D Cả A,B,C

II Tự luận

1 Kết thúc văn bản "Cổng trường mở ra" người mẹ nói: " Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới này là của con, bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra" Viết một đoạn văn (15 dòng) trình bày ý hiểu của em về câu nói ấy?

Đáp án – Biểu điểm Phần trắc nghiệm: 3,5 đ

Mỗi câu đúng được 0,5 điểm

Phần tự luận: 6,5 đ

- Hình thức: 2,5 đ

+ Một đoạn văn hoàn chỉnh có câu mở đoạn trình bày ý khái quát, thân đoạn triển khai các ý cụ thể, câu kết đoạn chốt lại vấn đề vừa trình bày

+ chấm câu đúng ngữ pháp

+ Diễn đạt ngắn gon dễ hiểu

- Nội dung: 4 đ

+ Khẳng định vai trò to lớn của nhà trường

+ Thể hiện niềm tin tưởng vào sự nghiệp giáo dục

+Khích lệ con đến trường học tập

RÚT KINH NGHIỆM

TỪ ĐỒNG ÂM

Tuần 11 Ngày soạn: ……/… /……

Tiết 43 Ngày dạy: … /… /……

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1.Kiến thức: Hiểu được thế nào là từ đồng âm: Đó là ngững từ giiống nhau về âm thanh,

nhưng nghĩa khác xa nhau và không liên quan gì đến nhau

2.Kĩ năng: Biết cách xác định nghĩa của từ đồng âm, tích hợp được trong các văn bản nắm từ

đồng âm

3.Thái độ: Cẩn trọng tránh sự nhầm lẫn từ gần âm với từ đồng âm trong nói, viết…

II CHUẨN BỊ:

Giáo viên:

+Tham khảo sgv, vận dung sgk soạn bài theo yêu cầu nội dung tích hợp

Học sinh:

+Đọc, tìm hiểu và trả lời câu hỏi sgk trong vở soạn bài và trả lời nội dung yêu cầu ở lớp

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là từ trái nghĩa? Cho 1

vài ví dụ về từ trái nghĩa mà em

biết

Định hướng phương án trả lời:

-Dựa vào nội dung ghi nhớ bài học HS chốt nội dung

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

- GV cho lớp nhận xét, đánh giá

 chốt lại nội dung trả lời của

HS

3 Tiến trình bài dạy:

Hoạt động 1:

+ GV ghi ví dụ lên bảng và định

hướng câu hỏi cho 3 ví dụ sgk

đi đến khái niệm về từ đồng âm

(ghi bảng phụ)

H Nghĩa của 3 từ lồng trong 3

ví dụ trên bảng có giống nhau?

-Em hãy giải thích nghĩa của 3

từ lồng ?

H Nghĩa từ lồng, em còn biết từ

nào nữa không ?

H Em có nhận xét gì về cách

phát âm của những từ vừa nêu

trên?

H.Vậy những từ khi phát âm thì

giống nhưng nghĩa thì khác

-Ta gọi đó là từ gì?

H Vậy thế nào là từ đồng âm?

-Gọi 1HS đọc ghi nhớ

phần khái niệm về từ trái nghĩa

Nêu vài từ trái nghĩa (khoảng 5 từ )

HS theo dõi ví dụ trên bảng và trả lời câu hỏi gợi

ý của GV

-HS suy nghĩ phân tích 3 từ

lồng ở ví dụ (a) chỉ hoạt

động về động tác của con vật

lồng ở ví dụ (b) chỉ động

tác cho cái nọ cho vào bên trong cái kia

lồng ở ví dụ (c) chỉ đồ

vật làm bằng tre nứa, kim loại để nhốt

Thảo luận phân biệt nghĩa

-HS suy nghĩ phát hiện trả lời

Đường( đường ăn) với

(đường đi)

Bạc (bằng k.loại) với (bạc

nghĩa) Rắn (con rắn) với

rắn (rắn chắc)

Than( than củi) với

than(than thở)

Phản ( cái phản) với

phản(phản bội)

 phát âm giống nhau

I.Thế nào là từ đồng âm:

Ví dụ:

a.Con ngựa này đang đứng

bỗng lồng lên.

b.Tôi lồng ruột chăn bông

vào chăn.

c.Mua được con chim, bạn

tôi nhốt ngay nó vào lồng

-Động tác của con ngựa (a) -Lồng chăn (b)

-Đồ vật để nhốt vật nuôi (c)

Kết luận:

+Phát âm giống nhưng nghĩa khác nhau

 Từ đồng âm

=>Từ đồng âm là những từ

giống nhau về âm thanh nhưng nghĩa khác nhau, xa