Bài mới: Giới thiệu bài: - Có một tác phẩm được đánh giá "như là một trong những sản phẩm hiếm có của trí tuệ con người, có cái ưu điểm lớn là diễn tả được trung thực những tình cảm của
Trang 1TUẦN 8
TIẾT 37
Ngày soạn: 20 - 09 - 2010
Ngày dạy: 27 - 09 - 2010
Tiếng việt:
TRAU DỒI VỐN TỪ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được những định hướng để trao dồi vốn từ
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :
1 Kiến Thức:
- Những định hướng chính để trao dồi vốn từ
2 Kĩ năng:
- Giả nghĩa từ và sử dụng từ đúng nghĩa, phù hợp với ngữ cảnh
3 Thái độ:
- Dùng từ đặt câu đầy đủ chính xác nghĩa.
C PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp, thảo luận nhóm, thực hành
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định: Lớp 9a3
2 Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là thuật ngữ? đặc điểm của thuật ngữ? Tìm những thuật ngữ thuộc
lĩnh vực văn học?
3 Bài mới: Giới thiệu bài:
- Tiếng Việt có khả năng đáp ứng nhu cầu giao tiếp của chúng ta, vì TV rất giàu, đẹp và luôn phát triển.Chúng ta phải không ngừng trao dồi vốn từ của mình
để vận dụng nhuần nhuyễn TV trong nói và viết Muốn trau dồi vốn từ trước hết phải rèn luyện để biết được đầy đủ chính xác nghĩa và cách dùng của từ
* HOẠT ĐỘNG 1 : Tầm quan trọng
của việc trau dồi vốn từ Rèn luyện để
nắm vững nghĩa của từ và cách dùng
từ.
GV: Nêu vấn đề:
? Em hiểu vốn từ là gì?
? Em muốn viết một bài văn, muốn
I TÌM HIỂU CHUNG.
1.Tầm quan trọng của việc trau dồi vốn từ:
- Vốn từ là tổng thể số lượng và chất lượng từ ngữ mà mỗi người có được
do tích lũy
- Muốn diễn tả chính xác sinh động
Trang 2diễn tả suy nghĩ của mình thì em cần
phải có vốn từ ntn?
- HS : Trả lời câu hỏi
? Như vậy em thấy việc trau dồi vốn từ
có quan trọng không?
- GV:Vậy cần phải trau dồi vốn từ bằng
cách nào?
VD 1: (SGK/99,100)
- 1 HS đọc
? Cho biết T/g Phạm Văn Đồng muốn
nói gì?
- HS: Muốn làm từ 2 ý:
1 Tiếng Việt là một ngôn ngữ có khả
năng rất lớn để đáp ứng nhu cầu diễn
đạt của người viết
2 Muốn phát huy khả năng tối đa của
Tiếng Việt, mỗi cá nhân phải không
ngừng trau dồi ngôn ngữ của mình mà
trước hết phải trau dồi vốn từ
* VD 2: (SGK/100)
? Xác định lối diễn đạt trong những câu
sau:
a Thừa từ đẹp và thắng cảnh là Cảnh
đẹp
b, Sai từ dự đoán: vì dự đoán: “Đoán
trước tình hình sự việc nào đó xảy ra
trong tương lai” Thay bằng từ ước đoán,
phỏng đoán
c, Sai từ đẩy mạnh: có nghĩa là “thúc
đẩy cho phát triển nhanh lên” Mà ở đây
nói về quy mô: mở rộng hay thu hẹp
? Giải thích vì sao lại có những lỗi trên?
-> Người viết không biết chính xác
nghĩa và cách dùng từ mà mình sử
dụng
? Để “biết dùng tiếng ta” cần phải làm
gì?
-> Nắm được đầy đủ, chính xác nghĩa
của từ và cách dùng từ
- 1 HS đọc ghi nhớ
* VD 3: (SGK/100, 101)
- 1HS đọc ý kiến của Tô Hoài
? Em hiểu ý kiến sau đây ntn?
những suy nghĩ ,tình cảm ,cảm xúc thì người nói phải có vốn từ phong phú
-> Trau dồi vốn từ là để phát triển kỹ năng diễn đạt và năng lực tư duy
2 Rèn luyện để nắm vững nghĩa của từ và cách dùng từ.
a Ví dụ : SGK/99/100
- Tác giả phạm văn đồng muốn nói:
- Tiếng việt rất giàu đẹp và luôn phát triển
- Cần phải trau dồi vốn từ:
=> Muốn sử dụng tốt tiếng việt cần trau dồi, nắm vững nghĩa, cách dùng từ
b Kết luận :Ghi nhớ SGK/ 100
- Muốn sử dụng hết TV trước hết phải trao dồi vốn từ
3 Rèn luyện để làm tăng vốn từ:
a Xét Ví Dụ:
- VD: Đoạn văn của Tô Hoài Trau dồi vốn từ:
- Học lời ăn tiếng nói của nhân dân
- Nghe, học, sáng tạo từ công việc -> Rèn luyện để biết thêm những từ chưa biết làm tăng vốn từ là việc thường xuyên phải làm để trau dồi vốn từ
b Ghi nhớ: (SGK).
II LUYỆN TẬP:
1 Bài tập 1: (SGK/101)
- Hậu quả: b - Tinh tú: b
- Đoạt: a
2 Bài tập 2: (SGK/101)
a Mẫu:
- Dứt, không còn gì: tuyệt chủng, tuyệt giao…
- Cực kì, nhất: Tuyệt đỉnh, tuyệt mật…
b Đồng:
- Cùng nhau, giống nhau: Đồng âm, đồng bào…
- Trẻ em: Đồng giao, đồng ấu…
Trang 3-> Nhà văn Tô Hoài phân tích quá trình
trau dồi vốn từ của đại thi hào Nguyễn
Du bằng cách học lời ăn, tiếng nói của
nhân dân
? So sánh hình thức trau dồi vốn từ ở
các VD?
- VD1: Trau dồi vốn từ bằng cách rèn
luyện để biết đầy đủ và chính xác nghĩa
và cách dùng từ
(có thể đó biết nhưng chưa biết gì) - VD 2: Học hỏi để biết thêm những từ mà mình chưa biết ? Qua VD trên cho biết làm thế nào để tăng vốn từ? - 1 HS đọc * HOẠT ĐỘNG 2 : LUYỆN TẬP - Đọc yêu cầu BT1,2, 3 - Làm miệng trước lớp - H/s khác nhận xét, bổ xung * HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn tự học - Chất (đồng): Chất đồng… 3 Bài tập 3: Sửa lỗi a Im lặng thay bằng tĩnh lặng b Thành lập: lập nên, xây dựng nên thay bằng thiết lập c Cảm xúc: sự rung động với sự việc gì thay bằng cảm phục III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC - Hệ thống, khắc sâu nội dung bài - Học bài : + Hoàn thành những bài tập còn lại -Chuẩn bị bài mới: + Tìm hiểu về tác giả Nguyễn Đình Chiểu + Soạn bài : Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga E RÚT KINH NGHIỆM:
TUẦN 8 TIẾT 38 + 39
Ngày soạn: 20 - 09 - 2010 Ngày dạy: 27 - 09 - 2010 Văn bản :
( Trích Truyện Lục Vân Tiên) – Nguyễn Đình Chiểu -
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
LỤC VÂN TIÊN CỨU KIỀU NGUYỆT NGA
Trang 4- Hiểu và lí giải được vị trí của tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên và đóng góp
của Nguyễn Đình Chiểu cho kho tàng văn học dân tộc
- Nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật của một đoạn trích trong tác phẩm
Truyện Lục Vân Tiên
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :
1 Kiến Thức:
- Những hiểu biết ban đầu về tác giả Nguyễn Đình Chiểu và tác phẩm Truyện
Lục Vân Tiên
- Thể thơ luc bát truyền thống của dân tộc qua tác phẩm Truyện Lục Vân Tiên
- Những hiểu biết bước đầu về nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm
Truyện Lục Vân Tiên
- Khát vọng cứu người, giúp đời, của tác giả và phẩm chất của hai nhân vật Lục
Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga
2 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu đoạn trích truyện thơ trung đại
- Nhận diện và hiểu được tác dụng của các từ địa phương Nam Bộ được sử
dụng trong đoạn trích
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng nhân vật lí tưởng theo quan niệm đạo
đức mà Nguyễn Đình Chiểu đã khắc hoạ.trong đoạn trích
3 Thái độ:
- Biết cảm thông ,chia sẻ trước số phận con người.
C PHƯƠNG PHÁP:
- thuyết trình, thảo luận nhóm
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định: Lớp 9a3
2 Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích? Nội dung chính đoạn
trích?
3 Bài mới: Giới thiệu bài:
- Có một tác phẩm được đánh giá "như là một trong những sản phẩm hiếm
có của trí tuệ con người, có cái ưu điểm lớn là diễn tả được trung thực những
tình cảm của cả một dân tộc"- đó chính là tác phẩm "Lục Vân Tiên" Chúng ta
cùng vào bài học hôm nay để hiểu một phần của tác phẩm và những nét chính
nhất về T/g
* HOẠT ĐỘNG 1 : Hướng dẫn HS tìm hiểu
chung về tác giả, tác phẩm
- H/s đọc chú thích (SGK/112)
? Giới thiệu những nét chính về T/g ?
- GV diễn giảng thêm.
+ Là thầy giáo danh tiếng, khắp miền lục tỉnh
( Khi ông mất cả cánh đồng Ba Tri rợp trắng
I GIỚI THIỆU CHUNG:
1 Tác giả:
- Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888)
- Tục gọi là Đồ Chiểu
- Sinh tại Tân Thới - Gia Định (quê mẹ)
- Quê cha Bồ Điền - Phong Điền - Thừa Thiên Huế
Trang 5khăn tang của các thế hệ học trò)
+ Ở cương vị thầy thuốc, hết lòng cứu nhân độ
thế
+ Để lại cho đời bao trang thơ bất hủ, được lưu
truyền rộng rãi: "Lục Vân Tiên", "Văn tế nghĩa
sĩ Cần Giuộc"
- Là người có lòng yêu nước và tinh thần bất
khuất chống giặc ngoại xâm Kiên quyết giữ
vững lập trường kháng chiến, tích cực tham gia
kháng chiến, cùng các lãnh tụ nghĩa quân bàn
bạc việc đánh giặc, viết văn thơ khích lệ tinh
thần kháng chiến của nhân dân
+ Khi cả Nam Kì rơi vào tay giặc, vẫn nêu cao
tinh thần bất khuất trước kẻ thù "Thua cuộc rồi
lưng vẫn thẳng, đầu vẫn ngẩng cao, ngay kẻ thù
cũng phải kính nể", giữ trọn lòng trung thành với
Tổ Quốc, với nhân dân cho tới lúc mất
- Hướng dẫn H/s đọc: To, rõ, truyền cảm, thay
đổi giọng cho phù hợp với câu thơ kể, tả, đối
thoại
? Giới thiệu những nét tiêu biểu về tác phẩm?
- GV diễn giảng
- Truyện được kết cấu theo kiểu truyền thống của
loại truyện phương đông: theo từng chương hồi,
xoay quanh diễn biến của các nhân vật chính
- Truyện được viết ra nhằm mục đích trực tiếp là
dạy đạo lí làm người: cụ thể
+ Xem trọng tình nghĩa giữa con người với con
người trong XH: Tình cha mẹ, con cái, vợ chồng
, tình yêu
+ Đề cao tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng cứu khốn
phá nguy
+ Thể hiện khát vọng của nhân dân hướng tới lẽ
công bằng và những điều tốt đẹp trong cuộc đời
(Kết thúc có hậu)
- Thể loại: Mang tính chất kể: chú trọng đến hành
động của nhân vật nhiều hơn là miêu tả nội tâm
-> Tính chất của nhân vật cũng thường bộc lộ qua
việc làm lời nói, cử chỉ cuả họ
* HOẠT ĐỘNG 2 : Đọc hiểu văn bản, Phân
tích văn bản
- Năm 1843, thi đỗ tú tài (21 tuổi)
- Là người có nghị lực sống và cống hiến cho
đời
+ Bước vào đời hăm hở, đầy khát vọng + Bất hạnh ập tới thật khắc nghiệt (26 tuổi bị
mù, dở dang đường công danh, đường tình duyên trắc trở, về quê nhà gặp buổi loạn li) + Không gục ngã trước số phận: ngẩng cao đầu sống, sống có ích đến hơi thở cuối cùng + Gánh vác 3 trọng trách: Làm thầy giáo Thầy thuốc, nhà văn yêu nước
2 Tác phẩm:
"Truyện Lục Vân Tiên"
- Truyện thơ nôm: Kể nhiều hơn để đọc, để xem
- Sáng tác khoảng đầu những năm 50 - trước thế kỉ XIX
- Được lưu truyền rộng rói dưới hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian như "kể thơ", "nói thơ vân Tiên", "hát Vân Tiên"…
- Có ảnh hưởng sâu rộng tới toàn quốc
- Gồm 2082 câu thơ lục bát
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
1 Đọc – tìm hiểu từ khó:
2.Tìm hiểu văn bản:
a Bố cục:- 2 phần:
- 14 câu đầu: Lục Vân Tiên đánh tan bọn cướp
- Còn lại: Cuộc trò chuyện giữa Lục Vân Tiên với Kiều Nguyện Nga sau trận đánh
b Phân tích :
* Nhân vật Lục Vân Tiên.
*Vân tiên đánh cướp:
- "Ghé lại bên đàng
Bẻ cây làm gậy nhằm làng xông vô
…chớ quen…hại dân
…tả đột hữu xông Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dang
…một gậy thác rày thân vong"
-> Sử dụng các động từ, so sánh, từ láy
=> Thể hiện sự dũng cảm, anh hùng và tấm lòng vị nghĩa vong thân (vì việc nghĩa, quên
Trang 6? VB trích được chia làm mấy phần, nêu nội
dung chính của từng phần?
- GV nhắc lại phần tóm tắt:
- H/s đọc lại đoạn 1(14 câu đầu)
- GV: Giới thiệu qua phần đầu đoạn trích
- Trước đoạn trích này là cảnh Vân Tiên thấy
nhân dân đau khổ bèn hỏi thăm và được biết ở đó
bọn cướp Phong Lai hung hón đang hoành hành
Mọi người khuyên chàng khụng nờn tự chuốc lấy
nguy hiểm
? Hình ảnh Lục Vân Tiên đánh cướp được miêu
tả ở những câu thơ nào?
- HS:Tìm kiếm trả lời
? Tác giả đó sử dụng nghệ thuật gì trong đoạn
này?
- GV: Gợi:(xông vô thuộc từ loại gì… )
? H/ảnh Lục Vân Tiên hiện lên ntn?
- GV: Hình ảnh Lục Vân Tiên được so sánh với
dũng tướng Triệu tử Long Trận Đương Dang
-truyện "Tam quốc diễn nghĩa" trong thời buổi
hỗn loạn, người ta trông mong ở những người
tài đức, dám ra tay cứu nạn giúp đời )
HẾT TIẾT 38 CHUYỂN TIẾT 39
1 Ổn định: Lớp9a3
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
- HS: Đọc đoạn 2:
? Sau trận đánh, Lục Vân Tiên có thái độ, cách
cư xử với Kiều Nguyệt Nga và Kim Liên ntn?
( Thể hiện qua những câu thơ nào? )
- HS: Tìm kiếm trả lời
? Qua đây em còn hiểu thêm được gì về tình
cách và phẩm chất cuả Lục Vân Tiên ?
? Quan niệm về người anh hùng của Nguyễn
Đình Chiểu thể hiện ở những câu thơ nào? giải
thích ý nghĩa quan niệm đó? (Hai câu cuối )
* Đây cũng là quan niệm của Ng Du qua nhân
vật Từ Hải "Anh hùng thấy việc bất bình không
tha"
-> Xuất phát từ câu núi của Mạnh Tử "Kiến
thân mình)
- Hình ảnh Lục Vân Tiên được khắc hoạ theo một mô típ quen thuộc ở truyện nôm truyền thống: 1 chàng trai tài giỏi, cứu một cô gái thoát khỏi tình huống hiểm nguy, rồi từ ân nghĩa đến tình yêu
-> Niềm mong ước của tác giả và cũng là của nhân dân
HẾT TIẾT 38 CHUYỂN TIẾT 39
* Thái độ, cách cư sử của Lục Vân Tiên:
- Sau khi đánh thắng bọn cướp Phong Lai
"+ Hỏi: ai than khóc ở trong xe này?
……… Làm ơn há dễ trông người trả ơn"
-> Vân Tiên: hơi -> động lòng -> Tìm cách an ủi -> Ân cần hỏi han -> Nghe nói muốn được lạy tạ vội gạt đi ngay -> Từ chối lời mời về thăm nhà của Nguyệt Nga để cho nàng đền đáp công ơn
=> Hào hiệp, chính trực, trọng nghĩa khinh tài,
từ tốm, nhân hậu,
- Quan niệm về người anh hùng:
"Nhớ câu kiến nghĩa bất vi ….anh hùng”
=> Với Vân Tiên làm việc nghĩa là một bổn phận, không coi đó là công trạng Đó là cách
cư xử mang tinh thần nghĩa hiệp của các bậc anh hùng hảo hán
* Lục Vân Tiên: Anh dũng, tài năng, có tấm lòng vị nghĩa vong thân, hào hiệp, chính trực, trọng nghĩa khinh tài, từ tốn, nhân hậu
-> Hình ảnh lí tưởng mà tác giả gửi gắm niềm tin và ước vọng
* Nhân vật Kiều Nguyệt Nga.
-" Thưa rằng…
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa?"
-> Cách xưng hô khiêm nhường, nói năng vui
vẻ, dịu dàng, mực thước -> Lời lẽ của một cô gái khuê các, thuỳ mị, nết
na, có học thức
- Lâm nguy chẳng gặp giải ngay
Trang 7nghĩa bất vi vì dũng dó" ( Thấy việc nghĩa mà
không làm không phải là người anh hùng )
? Nhận xét chung về Lục Vân Tiên theo em T/g
gửi gắm gì qua nhân vật này?
- HS : Trả lời
? H/ảnh Nguyệt Nga được hiện lên qua những
lời lẽ mà nàng giãi bày với Lục Vân Tiên, hãy
tìm những lời lẽ của nàng qua đoạn trích?
? Em có nhận xét gì về lời lẽ của nàng?
- HS:Trả lời:
- GV: Cách xưng hô khiêm nhường, nói năng vui
vẻ, dịu dàng, mực thước, trình bày vấn đề rõ
ràng, khúc triết, đáp ứng đầy đủ niềm thăm hỏi
ân cần của Lục Vân Tiên, thể hiện chân thành
niềm cảm kích, xúc động của mình
? Qua đây em hiểu được điều gì ở Kiều Nguyệt
Nga?
? Nguyệt nga suy nghĩ gì về việc làm của Lục
Vân Tiên đối với mình? thể hiện cụ thể qua lời
nói nào?
- GV: giảng giải
Nàng là người chịu ơn, Lục Vân Tiên đó cứu cả
cuộc đời trong trắng của nàng, nàng áy náy, tìm
cách đền đáp, dù nàng hiểu rằng có đền đáp đến
mấy cũng là chưa đủ cuối cùng nàng đó tự
nguyện gắn bó cuộc đời với chàng)
? Nhận xét chung về nhân vật Kiều Nguyệt Nga?
? Nhận xét gì về ngôn ngữ của VB ( trích) ?
? Có dễ hiểu không? Phù hợp không?
? Nhận xét gì về NT xây dựng nhân vật của T/g?
? Nêu nội dung chính của văn bản (trích)?
* HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn tự học
Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi"
………
"Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi"
-> Nàng là người chịu ơn, Lục Vân Tiên đó cứu cả cuộc đời trong trắng của nàng, nàng áy náy, băn khoăn, tìm cách đền đáp,
=> Người con gái nết na, đức hạnh theo quan niệm truyền thống cổ xưa
3.Tổng kết:
a Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ mộc mạc, bình dị, gần với lời nói thông thường, mang màu sắc địa phương Nam Bộ
- Ngôn ngữ thơ đa dạng phù hợp với diễn biến tình tiết
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: Ưa hành động, cử chỉ, lời nói
b Nội dung:
- Đoạn trích ca ngợi phẩm chất cao đẹp của hai nhân vật Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga
và khát vọng cứu đời hành đạo của tác giả
III HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Những nét chính về: + T/g Ng Đình Chiểu + Tác phẩm "Truyện Lục Vân Tiên"
- Tóm tắt ngắn gọn tác phẩm
- Nhân vật + Lục Vân Tiên: Dũng cảm, tài
ba, trọng nghĩa
+ Kiều Nguyệt Nga: Hiền hậu, nết na, ân tình
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật của T/g
- Làm bài tập (SGK/116)
- Học thuộc lòng Vb (trớch) + học bài
- Soạn: "Miêu tả nội tâm trong VB tự sự"
E RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 8
TUẦN 8
TIẾT 40
Ngày soạn: 25 - 09 - 2010 Ngày dạy: 02 - 10 - 2010 Tập làm văn:
MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được vai trò của miêu tả nội tâm trong một văn bản tự sự
- Vận dụng hiểu biết về miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự để đọc hiểu văn bản
B TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG :
1 Kiến Thức:
- Nội tâm nhân vật và miêu tả nội tâm nhân vật trong tác phẩm tự sự
- Tác dụng của miêu tả nội tâm và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể truyện
2 Kĩ năng:
- Phát hiện và phân tích được tác dụng của miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
- Kết hợp kể truyện với miêu tả nội tâm nhân vật khi làm bài văn tự sự
Trang 93 Thái độ:
- Có ý thức vận dụng yếu tố trên đạt hiệu quả trong khi viết bài.
C PHƯƠNG PHÁP:
- Đàm thoại, thảo luận nhóm, thực hành
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định: Lớp 9a3
2 Kiểm tra bài cũ:
- KT sự chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới: Giới thiệu bài:
- Miêu t n i tâm trong v n b n t s l tái hi n nh ng ý ngh , c m ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ăn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm à tái hiện những ý nghĩ, cảm ện những ý nghĩ, cảm ững ý nghĩ, cảm ĩ, cảm ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc v di n bi n tâm tr ng c a nhân v t ó l bi n pháp quan tr ng à tái hiện những ý nghĩ, cảm ễn biến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ủa nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ật Đó là biện pháp quan trọng Đó là biện pháp quan trọng à tái hiện những ý nghĩ, cảm ện những ý nghĩ, cảm ọng xây d ng nhân v t, l m cho nhân v t sinh ng Ng i ta có th
đ ự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ật Đó là biện pháp quan trọng à tái hiện những ý nghĩ, cảm ật Đó là biện pháp quan trọng đội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ười ta có thể
miêu t n i tâm tr c ti p b ng cách di n t nh ng ý ngh c m xúc, ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ằng cách diễn tả những ý nghĩ cảm xúc, ễn biến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ững ý nghĩ, cảm ĩ, cảm ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm tình c m c a nhân v t; c ng có th miêu t n i tâm gián ti p b ng ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ủa nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ật Đó là biện pháp quan trọng ũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng ằng cách diễn tả những ý nghĩ cảm xúc, cách miêu t c nh v t, nét m t, c ch , trang phúc, ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ, cảm ật Đó là biện pháp quan trọng ặt, cử chỉ, trang phúc,… của nhân vật ử chỉ, trang phúc,… của nhân vật ỉ, trang phúc,… của nhân vật … của nhân vật ủa nhân vật Đó là biện pháp quan trọng c a nhân v t ật Đó là biện pháp quan trọng
*HOẠT ĐỘNG 1:Tìm hiểu yếu tố
miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.
* Ngữ liệu 1: Đoạn trích "Kiều ở lầu
Ngưng Bích"
? Trong đoạn trích những câu thơ nào
tả cảnh?
- HS: Xác định: "Trước lầu Ngưng
Bích khoá xuân…
? Dấu hiệu nào cho em biết các câu thơ
này tả cảnh?
- HS: Đối tượng miêu tả ở những câu
thơ này là: Khung cảnh thiên nhiên ở
lầu Ngưng Bích (núi, trăng…)
? Đối tượng tả cảnh có quan sát được
không?
- HS trả lời : GVchốt:
? Tìm những câu thơ miêu tả tâm trạng
của Thuý Kiều
-> "Bên trời góc bể bơ vơ,
…Có khi gốc tử đó vừa người ôm"
? Tả tâm trạng có trực tiếp quan sát
được không?
? Dấu hiệu nào cho em biết đoạn thơ
trên miêu tả tâm trạng của nàng Kiều?
? Những câu thơ tả cảnh có mối quan
hệ ntn với việc thể hiện nội tâm nhân
vật?
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.
a Xét ví dụ SGK : Đoạn trích “Kiều ở
lầu ngưng bích”
+ Những câu thơ tả cảnh:
"Trước lầu Ngưng Bích khoá xuõn
…Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia"
Và "Buồn trông cửa bể chiều hôm
…Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi"
-> Có thể quan sát được trực tiếp, có thể cảm nhận được bằng các giác quan
+ Những câu thơ miêu tả tâm trạng: "Bên trời góc bể bơ vơ,
…có khi gốc tử đã vừa người ôm"
- Tập trung miêu tả tâm trạng của nàng Kiều: Nỗi nhớ về Kim Trọng, cha mẹ, nghĩ về thân phận cô đơn, bơ vơ nơi đất khách quê người
-> Không quan sát được một cách trực tiếp
Trang 10-> Từ việc miêu tả khung cảnh thiên
nhiên ở lầu Ngưng Bích mênh mông,
hoang vắng, rợn ngập ta thấy tâm trạng
của Kiều ở đây cô đơn, lẻ loi, buồn rầu,
lo lắng, sợ hói…
- GV: Tả cảnh là phương tiện để thể
hiện tâm trạng của Kiều: (nghệ thuật tả
cảnh ngụ tình)
? Qua ngữ liệu trên, em hiểu thế nào là
miêu tả nội tâm trong VB tự sự?
*Ngữ liệu 2: (Đoạn văn SGK/117)
- 1 H/s đọc
? Đoạn văn trên Nam Cao miêu tả ai,
với những đặc điểm gỡ?
- HS: Miêu tả Lão Hạc với những đặc
điểm về nét mặt, đầu…(tư thế)
? Qua những đặc điểm được miêu tả
trên đây, em thử đoán xem Lão Hạc
đang có những cảm xúc, ý nghĩ ntn?
- HS:Tâm trạng đau khổ, dằn vặt của
Lão Hạc khi bán con Vàng
? Đoạn văn trên cũng được coi là đoạn
văn miêu tả nội tâm của Lão Hạc, em
có nhận xét gì về cách miêu tả của T/g?
( Việc miêu tả nội tâm qua điều gì )
- HS: Miêu tả nội tâm Lão Hạc qua nét
mặt, cử chỉ -> Cách miêu tả gián tiếp
? Qua ngữ liệu trên hãy cho biết có
mấy cách miêu tả nội tâm -> 2 cách:
Trực tiếp + gián tiếp
- 1 H/s đọc ghi nhớ
*HOẠT ĐỘNG 2: Luyện tập
- 1H/s đọc yêu cầu của BT
- Hướng dẫn H/s làm bài Bám sát vào
đoạn trích
- Cần chỉ ra được những câu thơ MT
nội tâm của Kiều?
- Trình bày trước lớp
- H/s khác nhận xét.
- Hướng dẫn H/s làm bài tập: chuyển
toàn bộ lời kể của T/g sang lời của
nhân vật Thuý Kiều, chú ý xưng hô cho
phù hợp
* Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự
là tái hiện những ý nghĩ, cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật Đó là biện pháp quan trọng để xây dựng nhân vật, làm cho nhân vật sinh động
b.Ví dụ 2: đoạn văn:
- Miêu tả Lão Hạc với những đặc điểm
về nét mặt, đầu…(tư thế)
- Tâm trạng đau khổ, dằn vặt của Lão Hạc khi bán con Vàng
-> Miêu tả nội tâm Lão Hạc qua nét mặt, cử chỉ -> Cách miêu tả gián tiếp
=> Người ta có thể miêu tả trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ, cảm súc, tình cảm của nhân vật; cũng có thể miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả cảnh vật, nét mặt, cử chỉ, trang phục của nhân vật
b Kết luận: Ghi nhớ: SGK/117
II LUYỆN TẬP Bài tập 1: SGK/117
- Thuật lại đoạn trích "Mã Giám Sinh…" bằng văn xuôi, chú ý miêu tả nội tâm Thuý Kiều
"Nỗi mình thêm tức nỗi nhà
…Ngừng hoa bong thẹn trông gương mặt dày"
-> Buồn rầu, tủi hổ, đau đớn ê chề khi mình bị coi như một món hàng không hơn Là người luôn ý thức được nhân phẩm, Kiều đau uất trước cuộc đời ngang trái (đau vì tình duyên trắc trở, uất vì "nỗi nhà" bị vu oan giá hoạ Bao trùm tâm trạng Kiều ở đây là sự đau