Ngữ văn 9 tuần 1 (13 - 14)

Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết văn bản về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hóa, lối sống.. tự hào, trân trọng, ngợi ca Chuyển ý Thống kê các biện pháp nghệ thuật đã sử dụ

Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9A HS vắng: HS Phép

Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9E HS vắng: HS Phép

Tiết 1

A MỤC TIÊU BÀI HỌC.

I/ Kiến thức:

- Giúp HS có cái nhìn khái quát về chương trình, nội dung của SGK NV lớp 9 Từ đó, biết sắp xếp thời gian học tập một cách hợp lí

- Giúp HS nắm được các nội dung cơ bản sẽ học trong chương trình

- HS có thể tự sưu tầm tài liệu làm phong phú thêm cho bài học

- Nắm được phương pháp học tập bộ môn có hiệu quả

II/ Kĩ năng

- Đọc hiểu các văn bản

- Giải quyết tốt các bài tập trong SGK

- Vận dụng tạo lập văn bản khi cần thiết

III/ Thái độ

- Thấy được tầm quan trọng của môn NV trong chương trình, từ đó biết xây dựng thái độ học tập đúng đắn Có tình cảm, hứng thú học tập

B CHUẨN BỊ

GV: Kế hoạch năm học - SGK – Chương trình – Chuẩn kiến thức kĩ năng

HS: Sách giáo khoa, sách bài tập, vở ghi

C TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG.

1 Kiểm tra (2'): Chuẩn bị của HS

2 Nội dung bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài (3')

Nêu mục đích yêu cầu, phạm vi tiết học

HĐ2: Giới thiệu chung (5')

- GV căn cứ kế hoạch năm học trên địa bàn tỉnh,

theo quyết định số 740/QĐ-CT ngày 29/06/2011

của Chủ tịch UBND tỉnh TQ

- Căn cứ mục tiêu chương trình NV THCS

Dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng trong

chương trình GDPT môn Ngữ văn ban hành

theo Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày

05/5/2006 và PPCT của Sở GDĐT

- Căn cứ mục tiêu chương trình NV lớp 9

I/ Giới thiệu chung

1 Kế hoạch năm học

2 Vai trò, vị trí của môn Ngữ văn THCS.

3 Vai trò, vị trí môn NV lớp 9.

4 Chương trình

- Số tiết/tuần

- Số bài kiểm tra/học kì

+ Bài kiểm tra HS 1 + Bài KT định kì (HS 2, 3)

HĐ3: Giới thiệu bộ SGK NV lớp 9 (10')

Điều chỉnh nội dung dạy học dựa trên sách

giáo khoa (SGK) của Nhà Xuất bản Giáo dục

Việt Nam ấn hành năm 2011 và được áp dụng

từ năm học 2011 - 2012

Giới thiệu khái quát nội dung từng phân môn

(Bản đồ tư duy)

II/ Giới thiệu Sách giáo khoa NV9

- Cấu trúc chương trình + Đọc – Hiểu văn bản + Tiếng Việt

+ Tập làm văn

- Nội dung:

- Mối quan hệ giữa các phân môn

HĐ4: Thảo luận chung về cách sử dụng SGK và

tài liệu (10')

III/ Hướng dẫn sử dụng SGK và tài liệu học tập NV9

HĐ4: Thảo luận nhóm về phương pháp học tập IV/ Hướng dẫn phương pháp học.

3 Củng cố - Luyện tập (5’)

Lập bản đồ tư duy hoặc Graph cho chương trình

hoặc nội dung SGK NV lớp 9

V/ Luyện tập

4 Hướng dẫn tự học (3’)

- Tóm tắt ND bài bằng bản đồ tư duy (GV cho từ khóa, hướng dẫn HS thực hiện)

- Tìm dẫn chứng trong bài minh họa cho từng yêu cầu

= = = = = = = = = // = = = = = = = = =

Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9A HS vắng: HS Phép

Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9E HS vắng: HS Phép

Tiết 2 Văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh

1 Kiến thức: Thấy được tầm vóc lớn lao trong cốt cách văn hóa Hồ Chí Minh (Một số

biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và sinh hoạt) Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể

Thấy được cơ sở tạo nên vẻ đẹp trong phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; dân tộc và nhân loại; bình dị và vĩ đại

2 Kĩ năng: Nắm bắt nội dung van bản nhật dụng thuộc chủ đề hội nhập với thế giới và

bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc Vận dụng các biện pháp nghệ thuật trong việc viết văn bản về một vấn đề thuộc lĩnh vực văn hóa, lối sống

3 Thái độ: Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, tự nguyện học tập theo tấm gương giản dị

của Bác (phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại) Có ý thức trong việc bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và hội nhập với thế giới

Chuẩn bị của giáo viên & học sinh:

GV: Tư liệu, phim ảnh, bài viết về nơi ở, làm việc của Bác Cuốn sách Thư riêng của Bác Hồ, NXB Trẻ Phiếu học tập

HS: Sưu tầm tranh ảnh, bài viết về nơi ở và làm việc của Bác Soạn bài theo hướng dẫn

Các hoạt động dạy và học:

1 Kiểm tra: Chuẩn bị của học sinh (2’)

2 Giới thiệu bài mới (3’)

Xem băng về hình ảnh Bác

Đọc đoạn thơ: Nhà gác đơn sơ một góc vườn

Đó là nơi ở, là tài sản của một con người vĩ đại Đó cũng chính là một biểu hiện trong

phong cách văn hoá của Người: Phong cách Hồ Chí Minh

HĐ1: Đọc văn bản, tìm hiểu chung (10’)

GV đọc mẫu toàn văn bản Hướng dẫn HS

đọc: Chậm rãi, khúc chiết

HS đọc từng phần văn bản đến hết, nhận xét

Kiểm tra việc đọc chú thích của HS

Giải thích thêm: phong cách, uyên thâm, siêu

phàm, hiền triết, tinh thần, đạm bạc

Đàm thoại (dựa vào nội dung chuẩn bị)

Văn bản được viết với mục đích gì?

I- Đọc văn bản, tìm hiểu chung

1 Đọc văn bản, chú thích

- Từ khó:

+ Bất giác: Tự nhiên, ngẫu nhiên, không

dự định trước

+ Đạm bạc: giản dị, không cầu kỳ, bày vẽ.

2 Tìm hiểu chung

Với mục đích đó, người viết sử dụng phương

thức biểu đạt nào? Xác định kiểu văn bản?

- Mục đích: (xem mục tiêu bài học)

Văn bản đã sử dụng lập luận như thế nào?

(Giới thiệu sơ đồ lập luận)

Từ lập luận, cho biết kết cấu của văn bản?

- Xuất xứ: (SGK)

Hãy xác định bố cục của văn bản

ý từng phần

HS trình bày các phương án về bố cục; nhận

xét và điều chỉnh hợp lí

Quan sát bảng phụ (Bố cục)

Em có nhận xét gì về tình cảm của tác giả

qua văn bản này?

Từ đó, cho biết chủ đề của văn bản

- Bố cục: (ba phần)

1 Từ đầu rất hiện đại: Quá trình hình

thành phong cách văn hoá Hồ Chí Minh

2 Tiếp hạ tắm ao: Cách sống và làm

việc của Bác

3 Còn lại: Ý nghĩa của phong cách văn hoá HCM, tình cảm của tg đối với Bác

HĐ2: Tìm hiểu văn bản (25’)

HS đọc lại phần văn bản Trong cuộc đời rất

hiện đại

Thảo luận Nêu nội dung khái quát phần VB vừa đọc?

Tìm các biểu hiện về vốn tri thức văn hoá sâu

rộng của Bác

(Tự đánh dấu trong SGK), trình bày

Tìm các chi tiết chứng tỏ sự tiếp xúc với văn

hóa nhiều nước của Bác? Các chi tiết ấy cho

biết Bác đã tiếp thu văn hóa như thế nào?

Đàm thoại

Bác đã tiếp xúc với văn hóa nhiều nước bằng

cách nào? Gạch dưới từ ngữ, chi tiết diễn tả

điều đó và nêu nhận xét

Em hiểu thế nào là cuộc đời đầy truân

chuyên? Thế nào là sự uyên thâm văn hóa?

Sự tiếp xúc văn hóa và cách tiếp xúc như vậy

đã cho thấy vẻ đẹp nào trong phong cách văn

hóa của Bác?

II/ Tìm hiểu văn bản

1- Con đường hình thành phong cách văn hoá Hồ Chí Minh

- Hoàn cảnh tiếp thu văn hoá: con đường hoạt động cách mạng đi nhiều nơi (tiếp thu văn hoá phương đông, phương Tây; ghé lại …; sống dài ngày ở Pháp, Anh …)

- Cách tiếp thu:

+ Học hỏi mọi nơi, mọi lúc

+ Nắm vững phương tiện giao tiếp + Tiếp thu có định hướng

+ Tiếp xúc trên nhiều phương diện + Trên nền tảng VHDT tiếp thu VHTG

-> Hiểu biết sâu rộng về các dân tộc và văn hóa thế giới

Tác giả đã bình luận gì về những biểu hiện

văn hóa đó của Bác?

Em hiểu ý nghĩa của lời bình luận đó như thế

nào? (tự bộc lộ)

Giới thiệu một vài lá thư Bác viết bằng tiếng

nước ngoài ( )

Em hiểu những ảnh hưởng quốc tế và cái gốc

văn hóa dân tộc ở Bác như thế nào?

“Nhưng điều kì lạ , rất hiện đại”

- Bác tiếp thu các giá trị văn hóa nhân loại (quốc tế)

- Bác giữ vững các giá trị văn hóa nước nhà (đậm bản sắc dân tộc)

-> Cốt cách văn hóa Hồ Chí Minh

3 Củng cố (2’) Phiếu học tập

Yếu tố quan trọng giúp Bác có vốn tri thức

văn hóa sâu rộng là gì? (Thu phiếu, đánh giá)

4 Hướng dẫn tự học (3’):

Tìm đọc một số mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ

Tìm hiểu ý nghĩa một số từ Hán Việt trong đoạn trích

Đọc văn bản, học bài; chuẩn bị tiết 2



Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9A HS vắng: HS Phép

Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9E HS vắng: HS Phép

Tiết 3

(Tiếp) văn bản: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh

1 Kiến thức: Thấy được cơ sở tạo nên vẻ đẹp trong phong cách Chủ tịch Hồ Chí Minh

kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại; dân tộc và nhân loại; bình dị và vĩ đại

2 Kĩ năng: Tự sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về cuộc đời hoạt động của Bác để hiểu thêm

3 Thái độ: Từ lòng kính yêu, tự hào về Bác, tự nguyện học tập theo gương tấm gương

giản dị của Bác, có ý thức tu dưỡng, rèn luyện thường xuyên theo gương Bác

Chuẩn bị của GV & HS:

• Giáo viên: Tranh ảnh, các bài viết về Bác theo chủ đề

• Học sinh: Sưu tầm tranh ảnh, các bài viết về Bác theo hướng dẫn của giáo viên

Các hoạt động dạy và học:

1 Kiểm tra bài cũ (3’)

Phong cách văn hoá Hồ Chí Minh được hình

thành như thế nào?

Điều kỳ lạ nhất trong phong cách văn hoá Hồ

Chí Minh là gì?

2 Giới thiệu bài mới (2’)

GV dẫn dắt vào bài từ nội dung kiểm tra

Đọc lại câu văn kết thúc đoạn 1 (bảng phụ)

Quan sát câu văn (chuyển ý)

HĐ1: Đọc lại văn bản (5’)

HS đọc phần văn bản: Lần đầu tiên => hết

Khái quát nội dung phần văn bản vừa đọc?

HĐ2: Tìm hiểu bài (25’)

Thảo luận Tác giả đã trình bày vẻ đẹp phong cách của Bác

qua những biểu hiện nào?

Những biểu hiện cụ thể?

Liên hệ với những bài viết đã sưu tầm

Nhận xét gì về cách đưa dẫn chứng, cách viết

của tác giả?

Hiệu quả của các biện pháp nghệ thuật trên?

2 - Vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh

- Thể hiện ở lối sống giản dị mà thanh cao của Người:

+ Nơi ở, nơi làm việc: Căn nhà + Trang phục: Bộ quần áo đôi dép + Tư trang: ít ỏi

+ Việc ăn uống: Vài ba món giản đơn

-> Lối sống bình dị mà thanh cao

* Dẫn chứng tiêu biểu, kết hợp kể với bình luận tự nhiên, nghệ thuật đối lập (Chủ tịch nước mà rất giản dị)

Phiếu học tập 1 Nhận xét cách cách trình bày của tác giả trên các

phương diện: ngôn ngữ, phương pháp ?

Đàm thoại

Từ đó, làm rõ vẻ đẹp nào trong lối sống của Bác?

Nêu thêm một số dẫn chứng khác minh họa

Lối sống đó gợi cho chúng ta những tình cảm

nào về Bác? (khuyến khích HS tự bộc lộ)

Với em, niềm cảm phục, kính yêu Bác được gợi

từ sự việc nào trong lối sống của Người?

(khuyến khích HS tự bộc lộ; HS có thể đưa thêm

sự việc được nghe kể hoặc được đọc )

Bảng phụ (một số câu thơ viết về Bác; bài thơ

Cảnh rừng Pắc Bó.)

Đọc phần cuối văn bản

Thảo luận nhóm (ghi bảng phụ)

Trong phần này, tác giả đã sử dụng phương pháp

so sánh như thế nào? (với lãnh tụ của các nước;

với các vị hiền triết xưa )

Cách so sánh như vậy mang lại hiệu quả gì cho

nội dung cần trình bày?

T/giả đã bình luận thế nào khi trình bày vẻ đẹp

trong phong cách sinh hoạt của Bác?

Tìm chi tiết trong văn bản để minh họa

Tích hợp với văn bản: Đức tính giản dị của

Bác Hồ (Ngữ Văn 7)

+ So sánh -> làm sáng tỏ lối sống bình dị của Bác, nêu bật sự vĩ đại và bình dị; thể hiện niềm cảm phục, tự hào

+ Bình luận: Nếp sống thể xác ->

sự thống nhất dân tộc và nhân loại; giản dị và thanh cao; bồi bổ tinh thần,

Thảo luận

Theo tác giả, lối sống giản dị của Bác là một

quan niệm thẩm mĩ về cuộc sống Em hiểu như

thế nào về điều này? Gợi ý: thẩm mĩ (quan

niệm về cái đẹp); (cái đẹp là sự giản dị, )

Khái quát nội dung

Từ tìm hiểu trên, em rút ra kết luận gì về Phong

cách Hồ Chí Minh?

Về tình cảm của tác giả qua bài viết?

(tự hào, trân trọng, ngợi ca)

Chuyển ý Thống kê các biện pháp nghệ thuật đã sử dụng

trong văn bản Phong cách Hồ Chí Minh?

HS trình bày miệng kết hợp nêu dẫn chứng

HS khái quát T1, 2

3, Nghệ thuật

- Phương pháp thuyết minh: liệt kê, so sánh kết hợp bình luận

- Lập luận chặt chẽ, luận cứ xác thực, chọn lọc, tiêu biểu, lối diễn đạt tinh

tế, nghệ thuật đối lập

- Đan xen thơ (Nguyễn Bỉnh Khiêm)

- Dùng lối nói dân dã (vài, chiếc, vẻn vẹn …) kết hợp ngôn ngữ trang trọng

(tiết chế, hiền triết, thuần đức, di dưỡng tinh thần, thanh đạm, thanh cao,

…) -> Nêu bật sự kết hợp giữa vĩ đại

và bình dị ở con người Bác Qua văn bản em nhận thức được điều gì?

Theo em, chúng ta cần có thái độ và hành động

như thế nào trong thời kì hội nhập?

4 Ý nghĩa văn bản

- Cốt cách văn hóa HCM trong nhận thức và hành động

- Vấn đề của thời kì hội nhập:

HĐ3: Luyện tập (5’)

Kể một câu chuyện về lối sống giản dị mà cao đẹp

của Chủ tịch Hồ Chí Minh (đã sưu tầm)

Tìm dẫn chứng để chứng minh:

Bác không những giản dị trong lối sống mà Bác

còn giản dị trong nói, viết

III/ Tổng kết - Luyện tập:

Ghi nhớ

Bài tập SGK

3 Củng cố (2’): Vẻ đẹp của phong cách Hồ Chí

Minh Đọc và quan sát hai khổ thơ sau (nêu

nhận xét): Nhà gác đơn sơ

4 Hướng dẫn tự học (3’): Đọc văn bản, học bài, thuộc ghi nhớ

Sưu tầm văn thơ viết về Bác

Chuẩn bị bài: Các phương châm hội thoại

Tìm đọc một số mẩu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác Hồ

Tìm hiểu nghĩa của một số từ Hán Việt trong đoạn trích Nắm nội dung, nghệ thuật, chủ đề tư tưởng của văn bản



Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9A HS vắng: HS Phép

Ngày dạy: / / 2013 Lớp 9E HS vắng: HS Phép

Tiết 4

CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh

1 Kiến thức: Nắm được những hiểu biết cốt yếu về 2 phương châm hội thoại (nội dung

phương châm về lượng và phương chậm về chất)

2 Kĩ năng: Nhận biết và phân tích được cách sử dụng phương châm về lượng và phương

châm về chất trong một tình huống giao tiếp cụ thể Biết vận dụng những phương châm

về lượng và về chất trong giao tiếp

3 Thái độ: Xây dựng thái độ và hành động đúng, phù hợp khi giao tiếp.

Chuẩn bị:

GV: Bảng phụ (in trên giấy A3, A2, phiếu học tập )

HS: Bài soạn, bảng nhóm, phấn màu, biên bản nhóm, nam châm

Các hoạt động dạy& học:

1 Kiểm tra (3’):

Chuẩn bị bài của HS

2 Giới thiệu bài mới (2’):

Liên hệ kiến thức hội thoại, lượt lời (lớp 8)

và ngữ liệu thực tế

HĐ1: Tìm hiểu mục I (10’)

HS đọc đoạn đối thoại (1) Thảo luận câu hỏi

(SGK), ghi tóm tắt

Kết luận?

Kể chuyện cười (2), trả lời câu hỏi (SGK)

HS đặt lại câu hỏi & câu trả lời, kết luận

Qua những gì vừa tìm hiểu, em có ý kiến gì?

I/ Phương châm về lượng

VD1: Không nên nói ít hơn những gì mà giao tiếp đòi hỏi

VD 2 (Truyện cười): Không nói nhiều hơn những gì giao tiếp đòi hỏi

=> Không nói thiếu (hoặc thừa) thông tin Đọc ghi nhớ Chuyển mục II Ghi nhớ (T7)

HĐ2: Tìm hiểu mục II (10’)

HS đọc truyện (T7,8 SGK), thảo luận nhóm

Trả lời câu hỏi: Trong trường hợp này, khi

nói, ta nên sử dụng kèm những từ, ngữ nào

cho phù hợp? (hình như, em nghĩ là…)

Khi hội thoại, cần có những yêu cầu gì để

đảm bảo phương châm về chất?

HS đọc ghi nhớ (SGKT8)

Tóm tắt nội dung ghi nhớ

II/ Phương châm về chất

VD 3:

Truyện cười Quả bí khổng lồ (SGK9)

Không nói những điều mình không tin là đúng hoặc không có bằng chứng xác thực

Ghi nhớ (T8)

HĐ3: Luyện tập trên lớp (15’)

BT1: Phát hiện lỗi liên quan đến phương

châm hội thoại

BT1,3 T8,9

Thi giải đáp nhanh giữa các nhóm

Đánh giá, cho điểm

BT2: Tìm thành ngữ có liên quan đến phương

châm về chất

Trình bày kết quả trên bảng phụ, cử đại diện

thuyết minh kết quả, nhận xét

GV đánh giá, cho điểm từng nhóm (mỗi ý

đúng 2 điểm)

Trình bày ý kiến: BT2 có quan hệ với nội

dung nào vừa học?

Thi Ai nhanh hơn

Tìm những thành ngữ có từ "nói", và cho biết

các thành ngữ ấy liên quan đến phương châm

hội thoại nào?

VD: Ăn ốc nói mò, Lời nói gói vàng, Lời nói

đọi máu

III/ Luyện tập

1, Lỗi thừa nội dung (không tuân thủ

phương châm về lượng) a-… gia súc nuôi ở trong nhà

 Lặp ý gia súc - nuôi ở trong nhà (thừa)

b-… loài chim có hai cánh

 Thừa cụm từ có hai cánh vì đó là đặc

điểm của loài chim

2, Điền đúng:

a nói có sách, mách có chứng

b nói dối

c nói mò

d nói nhăng, nói cuội

e nói trạng

=> Phương châm về chất

Lời nói chẳng mất tiền mua

Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau

Mỗi VD đúng cho 1 điểm

Cộng tổng điểm, tuyên bố kết quả từng nhóm

BT3: Phát hiện lỗi liên quan đến PC về lượng

trong một câu chuyện

Học sinh đọc truyện Nêu yêu cầu của bài tập Làm bài

tập Thực hiện và trình bày kết quả

Bài tập 3:

Truyện Có nuôi được không

- Phương châm về lượng không được

tuân thủ vì câu hỏi Rồi có nuôi được không?-> thừa thông tin.

Một học sinh đọc yêu cầu của bài tập

Hoạt động nhóm Thảo luận các yêu cầu theo hướng dẫn

- Đặt tình huống -> suy nghĩ, trả lời

- Thống nhất kết luận

- Cử đại diện trình bày

Phản hồi, tranh luận

GV kết luận, đánh giá hoạt động

Bài tập 4: (SGK11).

a- Nhằm báo cho người nghe biết là tính xác thực của nhận định hay thông tin mình đưa ra chưa được kiểm chứng => tuân thủ phương châm về chất

b- Nhằm báo cho người nghe biết việc nhắc lại nội dung cũ là chủ ý của người nói => tuân thủ phương châm về lượng:

3 Củng cố (2’)

Những yêu cầu cần tuân thủ khi giao tiếp?

Khái quát nội dung Đánh giá giờ học

4 Hướng dẫn tự học (3’):

Học bài, thuộc ghi nhớ Làm bài tập 5 T9 (SGK), các BT (SBT)

Tập xác định lỗi không tuân thủ các phương châm hội thoại

Chuẩn bị bài: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh



Ngày dạy: / / 2012 Lớp 9A HS vắng: HS Phép

Ngày dạy: / / 2012 Lớp 9E HS vắng: HS Phép

Tiết 5

SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT

TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH Mục tiêu bài dạy: Giúp học sinh

1 Kiến thức: Ôn lại kiến thức về văn bản thuyết minh đã được học ở lớp 8 Hiểu vai trò

của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh (sử dụng một số biện pháp

nghệ thuật làm cho văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn)

2 Kĩ năng: Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong các văn bản thuyết

minh Biết cách sử dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh Tạo lập được văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

3 Thái độ: - Có ý thức vận dụng nội dung, kiến thức đã học để tạo lập văn bản đúng thể

loại, kiểu văn bản

Chuẩn bị của GV & HS

GV: Bảng phụ, phiếu học tập; tranh ảnh, tư liệu liên quan đến bài học

HS: Bài soạn, bảng nhóm, phấn màu, biên bản nhóm, nam châm

Ôn kiến thức đã học về văn thuyết minh

Các hoạt động dạy& học

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY & HỌC NỘI DUNG

1 Kiểm tra bài cũ (2’)

3 Giới thiệu bài mới

HĐ1: Ôn văn bản thuyết minh

* Định hướng ôn tập

Viết văn bản thuyết minh nhằm mục đích

gì?

Tính chất văn bản thuyết minh?

Để văn bản thuyết minh sinh động, hấp dẫn và bớt khô khan cần sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

Ôn văn thuyết minh

- Mục đích: Cung cấp tri thức bằng cách

trình bày, giới thiệu, giải thích

- Tính chất:

Các phương pháp thuyết minh thường dùng?

HS đọc câu hỏi trên phiếu và trả lời

Ghi tóm tắt nội dung

Nêu khái niệm về văn thuyết minh?

+ Khách quan + Khoa học + Chính xác + Hữu dụng

- 6 phương pháp (…)

HĐ1: Tìm hiểu việc sử dụng một số biện

pháp nghệ thuật trong thuyết minh (20’)

* Cách làm văn bản thuyết minh có sử dụng

một số biện pháp nghệ thuật

Đọc văn bản “Hạ Long - Đá và Nước”

Thảo luận:

Bài văn thuyết minh đ2 gì của đối tượng?

Văn bản có cung cấp tri thức khách quan về

đối tượng không?

Đặc điểm này có dễ dàng thuyết minh bằng

đo đếm, liệt kê không? Vì sao?

I/ Việc sử dụng một số biện pháp nghệ

thuật trong văn bản thuyết minh

2, Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

Văn bản Hạ Long - Đá và Nước

a, Nhận diện văn bản:

- Vẻ đẹp hấp dẫn kỳ diệu của HL

- Cung cấp tri thức khách quan về sự kỳ lạ

vô tận của Hạ Long

Hoạt động nhóm Theo tác giả sự kỳ lạ ở đây là gì? Tìm câu

văn thể hiện điều đó?

Tìm phương pháp thuyết minh đã học được

sử dụng trong văn bản này?

Với các phương pháp liệt kê, giải thích đã

nêu ra được sự kỳ lạ của Hạ Long chưa?

Trình bày kết quả Nhận xét, đánh giá

Đọc thầm đoạn văn bản: ”Nước tạo nên ,

biết đâu” và cho biết:

(đối tượng thuyết minh trừu tượng; không chỉ nhìn bằng mắt, nghe bằng tai mà còn phải cảm nhận)

- Sự kỳ lạ của Hạ Long: nước làm cho đá sống dậy… hồn

- Phương pháp TM: liệt kê, giải thích -> chưa thể nêu được sự kỳ lạ của HL

Để TM sự kì lạ vô tận của Hạ Long, tác giả

còn sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

Tác giả sử dụng các biện pháp đó thế nào?

- Yếu tố nghệ thuật: Tưởng tượng và liên tưởng:

+ Chính nước làm cho đá sống dậy + Nước tạo nên sự di chuyển

+ Góc và tốc độ di chuyển

+ Hướng ánh sáng

- Tưởng tượng những cuộc dạo chơi với

các khả năng (Từ ngữ: có thể, đột nhiên, bỗng, bỗng nhiên, hoá thân)

Mục đích của tác giả là trình bày sự kì lạ của

Hạ Long có đạt được không?

- Nhân hoá ( )

b, Sử dụng biện pháp nghệ thuật khiến thế giới tự nhiên sống động, biến hoá đến lạ

Khỏi quỏt những điều vừa tỡm hiểu

Đọc ghi nhớ T13

lựng: Biến những vật vụ tri -> cú tõm hồn

Ghi nhớ HĐ2: Luyện tập (10’)

HS luyện tập theo nhúm

Đọc văn bản

Văn bản này cú tớnh chất thuyết minh khụng?

Tớnh chất ấy thể hiện ở những điểm nào?

Phương phỏp thuyết minh nào đó được sử

dụng trong văn bản?

Bài thuyết minh này cú nột gỡ đặc biệt?

Đọc kĩ cỏc cõu hỏi (SGK) và thảo luận

Cử đại diện trỡnh bày

Đối chiếu, nhận xột, đỏnh giỏ kết quả

Trỡnh bày đỏp ỏn đỳng

HS bổ sung, điều chỉnh kết quả, ghi túm tắt

II/ Luyện tập

Bài tập 1 (SGK) Văn bản: Ngọc Hoàng xử tội ruồi xanh.

a, Văn bản cú t/c thuyết minh (giới thiệu, cung cấp cỏc kiến thức đỏng tin cậy về loài ruồi: tớnh chất chung về họ, giống, loài; tập tớnh sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể Từ đú thức tỉnh ý thức giữ gỡn vệ sinh, phũng bệnh, ý thức diệt ruồi

- Phương phỏp: định nghĩa, phõn loại, liệt

kờ, số liệu (DC)

b, Sử dụng nghệ thuật: nhõn húa, tưởng tượng (DC)

c, Tỏc dụng: gõy hứng thỳ khi tiếp thu một tri thức khoa học

3 Củng cố (2’): Khái quát bài học.

Đọc lại ghi nhớ

4 Hướng dẫn học ở nhà (3’):

Học bài, thuộc ghi nhớ Hoàn chỉnh bài tập 3, làm bài tập 4 Tr.15

Chuẩn bị Luyện tập sử dụng một số biện phỏp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh (phần chuẩn bị ở nhà - mỗi nhóm chuẩn bị một đề bài)