giao an van 9 tuan 5-6 chuan

2.Ki ể m tra bài cũ 3.Bài mới: Hoạt động của thầy -trũ Nội dung kiến thức Hoạt động 1: Hướng dẫn tỡm hiểu sự phỏt triển và biến đổi nghĩa của từ ngữ.. Nghĩa gốc:tổ chứckinh tế hoạt độngt

-Thấy từ vựng của một ngụn ngữ khụng ngừng phỏt triển.

-Sự phỏt triển của từ vựng thể hiện trước nhất ở hỡnh thức một từ ngữ phỏt triểnthành nhiều nghĩa trờn cơ sở một nghĩa gốc

2.Ki ể m tra bài cũ

3.Bài mới:

Hoạt động của thầy -trũ Nội dung kiến thức

Hoạt động 1: Hướng dẫn tỡm hiểu sự

phỏt triển và biến đổi nghĩa của từ ngữ

? Từ kinh tế ở đõy cú nghĩa là gỡ? Ngày

nay từ đú cũn được hiểu theo cỏch đú

khụng?

GV: Nghĩa của cả cõu thơ: “Bủa kinh

tế”: Tỏc giả muốn ụm ấp hoài bóo cứu

nước cứu dõn

? Qua tỡm hiểu VD rỳt ra nhận xột gỡ về

nghĩa của từ theo sự phỏt triển của thời

gian và Xó hội?

Hs đọc vớ dụ 2

? Trong mẫu a, từ xuân có nghĩa là gì?

Nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là

I Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ.

1 Nghĩa của từ không phải bất biến Nó

có thể thay đổi theo thời gian

2 a, chuyển theo phơng thức ẩn dụ

b, chuyển theo phơng thức hoán dụ

nghÜa chuyÓn?

? Từ xuân, đã phát triển nghĩa theo

phương thức n o?ào?

? TRong mÉu b, c¸c tõ taycã nghÜa g×?

nghÜa nµo lµ nghÜa gèc, nghÜa nµo lµ

nói chuyện nhạt , Nghe nhạt tai

? Em h·y nªu hai ph¬ng thøc chñ yÕu

ph¸t triÓn nghÜa cña tõ vùng?

- HS đọc Ghi nhớ SGK / 56

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.

- Hs đọc yêu cầu của bài tập 1

- Dựa vào định nghĩa ,tìm ra điểm chung

về nghĩa của các cách dùng trên

hoặc di chuyển được (Nghĩa gốc )

+Chân 2: cương vị ,phận sự của mộtngười với tư cách là thành viên của tổ

chức (Chuyển hoán dụ )

+Chân 3, 4: bộ phận dưới cùng của một số

đồ vật,tiếp xúc với mặt đất hoặc làm giá

đỡ cho các bộ phận khác (Chuyển ẩn dụ.)

Bài 2: Trà (atisô…) trong các tên gọi

được dùng theo nghĩa chuyển :sản

phẩm từ thực vật được chế biến thành dạng khô dùng để pha uống

Bài 3: Đồng hồ: (nghĩa chuyển ẩn dụ )là

những dụng cụ dùng để đo có hìnhthức giống đồng hồ

Bài 4:

a) Hội chứng : tập hợp nhiều triệu

chứng cùng xuất hiện dồng thờicủa bệnh (hội chứng viêm đường

hô hấp cấp) nghĩa gốc Nghĩa chuyển:hiện tượng sự kiện

biểu hiện 1 tình trạng 1 vấn đề xã hộiGi¸o ¸n Ng÷ v¨n 9

Nghĩa gốc:tổ chứckinh tế hoạt động

trong lĩnh vực kinh doanh và quản lícácnghiệp vụ tiền tệ ,tín dụng

Nghĩa chuyển:

(1) kho lưu trữ thành phần ,bộ phận cơthể để sử dụng khi cần (ngân hàng máu).(2)tập hợp kiến thức của một lĩnh vựcđược tổ chức cho tiện việc tra cứu

c)Sốt:

+nghĩa gốc:nhiệt độ cơ thể tăng lên quá

mức bình thường do bị bệnh

+nghĩa chuyển:Trạng thái tăng đột

ngộtvề nhu cầu khiến hàng trở nên tănggiá hoặc khan hiếm

chuyÖn cò trong phñ chóa trÞnh

thoại họa thơ cùng nữ sĩ Hồ Xuân

Hương: “Anh đồ tỉnh, anh đồ say, cớ sao

ghẹo nguyệt giữa ban ngày Này cái cô

bay tớ bảo nhe, bảo nhe không

được gậy ông ghè ” quê Hải Dương từng

là sinh đồ Quốc Tử Giám, thời Lê _

Trịnh đầu triều Nguyễn về quê ở ẩn dạy

học Đến đời vua Minh Mạng có ra làm

quan rồi lại mấy lần từ quan Để lại

nhiều công trình _ chữ Hán

- Hai tác phẩm có giá trị: Vũ trung tùy

bút và Tang thương ngẫu lục (cung viết

Ghi chộp về cuộc sống và sinh hoạt ở

phủ chỳa thời Thịnh Vương Trịnh Sõm

(1742 - 1782) một vị chỳa nổi tiếng

thụng minh quyết đoỏn và kiờu căng, xa

xỉ càng về cuối đời càng bỏ bờ triều

chớnh, đắm chỡm trong xa hoa hưởng lạc

cựng tuyờn phi Đặng Thị Huệ

+Những người hộ giỏ theo hầu: Nội thần,

quan hộ giỏ, nhạc cụng

? Từ đó có thể hình dung đó là một cảnh

tợng ăn chơi nh thế nào?

? Ngoài ra Trịnh Sâm còn có một sở

thích nào nữa?

?Cái thú chơi cây cảnh của chúa đợc tác

giả ghi lại bằng những sự việc nào?

? Những sự việc đó cho thấy chúa Trịnh

đã thỏa mãn thú chơi cây cảnh của mình

Miờu tả: Cụ thể, chõn thật khỏch quan

khụng xen lời bỡnh hay để lộ thỏi độ

cảm xỳc mà muốn để tự sự việc núi lờn

-Xõy nhiều cung điện, đền đài (thoả ýthớch)

-Những cuộc dạo chơi giải trớ lố lăng,tốn kộm

+Tỡm thu cướp tài sản quớ trong thiờn hạ

 tốn kộm tiền của, cụng sức của nhõndõn

Chúa Trịnh ăn chơi xa xỉ,tham lam vô

độ ,không màng việc nớc

 Thái độ của tác giả: mu n bỏo trốn bỏo trước ướcc

i u khụng bỡnh th ng( Sự suy vongđiều khụng bỡnh thường( Sự suy vong ều khụng bỡnh thường( Sự suy vong ường( Sự suy vong

của nhà Trịnh)

? Từ đó em hiểu thêm gì về cách sống

của vua chúa thời phong kiến suy tàn?

? Đọc đoạn cuối phần 1 “Mỗi đờm

thanh vắng”

? Đoạn văn tả gỡ?

- Tả cảnh thực của khu vườn rộng ,được

bày vẽ tụ điểm nhưng õm thanh gợi cảm

- Triệu bất tường :điềm xấu, gở ,bỏo

trước sự suy vong

=>Thỏi độ của tỏc giả :muốn bỏo trước

điều khụng bỡnh thường chứ khụng

phải là cảch thỏi bỡnh thịnh trị thực sự

GV: Và đỳng vậy chỉ sau khi Trịnh Sõm

qua đời đó xảy ra loạn kiờu binh Triều

đỡnh Lờ _ Trịnh cứ thế càng suy vong

(xem thờm Hoàng Lờ Nhất Thống Chớ và

lại trong phủ chúa?

? Chi tiết tỏc giả kể việc nhà cú ý nghĩa

gì ? bộc lộ thai độ gỡ?

Kể việc nhà: gia tăng sức thuyết phục

cỏc chi tiết nờu trước đú  tỏc giả gửi

III Tổng kết

* Ghi nhớ (SGK/63)

Giáo án Ngữ văn 9

Hoạt động 3

? Văn bản cho thấy được sự thật nào về

bộ mỏy chớnh quyền lỳc bấy giờ ?

? Đặc sắc nghệ thuật của văn bản là gì?

? Em hiểu tác giả có thái độ nh thế nào

đối với đời sống khi cầm bút viết văn?

- YC học sinh đọc ghi nhớ

Hoạt động 4

4 Củng cố Nội dung kiến thức của bài

5 Dặn dò Học bài và soạn" Hoàng lê

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp hào hùng của ngời anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong

đại phá quân Thanh, sự thảm bại của bọn xâm lợc và số phận của lũ vua quan phảndân hại nớc

- Hiểu sơ bộ về thể loại và giá trị nghệ thuật của lối văn trần thuật kết hợp vớimiêu tả chân thực, sinh động

II Chuẩn bị của thầy trò:

- Giáo viên nghiên cứu kĩ SGK và soạn bài

III Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.

Hoạt động 1

1 ổn định tổ chức: 9a: 9b:

2.Kiểm tra bài cũ :

- Cuộc sống xa hoa, hởng lạc của Trịnh Sâm và quan lại hầu cận đợc tác giảmiêu tả nh thế nào trong " Vũ trung tuỳ bút''

"Chuyện cũ Trịnh'' đề cập đến vấn đề gì?

3 Giới thiệu bài

? Nêu những hiểu biết của em về Ngô gia

văn phái ?

? Em hiểu gì về nhan đề của t/phẩm ?

GV giới thiệu ngắn gọn về kết cấu tiểu

GV diễn giảng gía trị của tác phẩm:

T/p là bức tranh hiện thực của XHVN

cuối TK XVIII Đây là thời kỳ đầy biến

động của XHPK Các tập đoàn PK xâu

xé lẫn nhau, ND lầm than Các tác giả

Ngô Thì đã đóng góp một tiếng nói tố

cáo trực diện, mạnh mẽ vào bọn thống trị

PK ích kỷ, đớn hèn

GV tóm tắt diễn biến của hai hồi trớc

? Tóm tắt nội dung của hồi XIV?

P2: Tiếp theo “rồi kéo vào thành”.

=>Cuộc hành quân thần tốc và chiến

thắng lừng lẫy của vua Quang Trung

P 3: Còn lại:

=>Sự đại bại của quân tuớng nhà Thanh

và tình trạng thảm hại của vua tôi Lê

Chiêu Thống

Gọi hs đọc từ đầu rồi kéo vào thành

? Nghe tin giặc đánh chiếm Thăng Long,

thái độ của Nguyễn Huệ ntn ?

? Chỉ trong vòng một tháng, Nguyễn Huệ

1/ Hình tợng ngời anh hùng Ng.Huệ

a)Nhà lãnh đạo quân sự kiệt xuất

+Nghe tin quân Thanh đã kéo vào thành

=>Không hề nao núng, định thân chinhcầm quân đi ngay

+Trong một thời gian ngắn đã làmđợc rấtGiáo án Ngữ văn 9

đã làm những việc gì để chuẩn bị?

- Tế cáo trời đất, lên ngôi hoàng đế để

chính danh vị; đốc xuất đại binh ra bắc;

tuyển mộ quân lính, mở cuộc duyệt binh

lớn ở Nghệ An; phủ dụ tớng sĩ, định kế

hoạch hành quân, đánh giặc, kế hoạch

đối phó với nhà Thanh sau chiến thắng

? Qua những việc làm chuẩn bị cho cuộc

tấn công đó chứng tỏ Nguyễn Huệ là

ng-ời ntn?

? Trong xét đoán bề tôi, Nguyễn Huệ đã

thể hiện là ngời ntn?

- Ông hiểu rõ tờng tận năng lực của từng

ngời và có tài dùng ngời Xử sự có lí có

tình,khen chê đúng ngời ,đúng tội

? Trong kế hoạch đối phó với nhà Thanh,

Ng.Huệ đã nhận rõ tình hình thế cuộc

ntn?

?Từ việc nhận rõ tơng quan ấy, Nguyễn

Huệ có kế hoạch đánh địch ntn?

? ý muốn lâu dài tránh chuyện binh đao

với phơng Bắc để phúc cho dân cho thấy

thêm khả năng nào ở vị vua này?

? Qua sự việc trên em thấy trí tuệ và tầm

nhìn của Nguyễn Huệ nh thế nào?

GV h/dẫn Hs tìm hiểu vai trò l.đạo của

Ng.Huệ trong cuộc hành binh thần tốc

 Kể tóm tắt diễn biến cuộc hành binh

thần tốc

? Qua đó em có nhận xét gì về tài dùng

binh của Nguyễn Huệ ?

- 25 tháng 12 bắt đầu xuất quân Phú Xuân

Ngày 29 tới Nghệ An Tại đây, vừa tuyển

quân, tổ chức đội ngũ,vừa duyệt binh Hôm

sau tiến quân ra Tam điệp Đêm 30 tháng

12 đã lập tức lên đờng tiến quân ra Thăng

Long Kế hoạcmồng 7 Tết ở Thăng Long

ghi lại những sự kiện l/sử mà còn chú ý

m/tả cụ thể từng hành động, lời nói của

n/v chính, từng trận đánh và những mu

l-ợc tính toán, thế đối lập giữa 2 đội quân

* Đó là h/ảnh lẫm liệt trong chiến trận Một

vị tổng chỉ huy quyết đoán phơng lợc, tự

nhiều việc lớn: lên ngôi hoàng đế, xuấtbinh ra bắc

=>Là con ngời hành động mạnh mẽ, quyết đoán, xông xáo

+Sáng suốt trongviệc xét đoán bề tôi+Nhận rõ tình hình, tơng quan lực lợnggiữa ta và địch

+ tính sẵn cả kế hoạch ngoại giao sau khichiến thắng

+khẳng định “mơi ngày có thể đuổichúng ra khỏi bờ cõi nớc ta

=>Trí tuệ sắc bén ,sáng suốt,ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa rộng

+Hành quân thần tốc+Tận dụng thời cơ

+Tạo ra yếu tố bất ngờ:đánh úp đồn Hà Hồi

và Ngọc Hồi+Tổ chức cách đánh linh hoạt,sángtạo ,hiệu quả:

+Trực tiếp cầm quân ,cỡi voi đi đốc thúc

=>Tài dùng binh nh thần, tài tổ chức cầm quân.

mình xông pha nơi khói lửa Trong cảnh “

khói tỏa mù trời, cách gang tấc không

thấy gì ” nổi bật lên là h/ảnh vị chỉ huy

c-ỡi voi đi đốc thúc (Có cuốn sử sách ghi:

Khi vào tới Thăng Long, tấm áo bào màu

đỏ đã sạm đen khói súng)

Hình ảnh ngời anh hùng có tính cách quả

cảm, có trí tuệ sáng suốt, nhạy bén, có tài

dùng binh nh thần Là ngời tổ chức và là

linh hồn của chiến công vĩ đại

? Lời dụ quân trớc lúc lên đờng của

Nguyễn Huệ có ý nghĩa gì?

Lời dụ quân nh bài hịch ngắn gọn mà ý

tứ sâu xa có tác động kích thích lòng yêu

nớc và truyền thống quật cờng của dân

tộc.Hơn nữa,qua lời phủ dụ tớng sĩ của

ông ta một lần nữa gặp lại bóng dáng

của Lý Thờng Kiệt,Trần Quốc

Tuấn,Nguyễn Trãi,nghe lại âm vang

những là của:Nam quốc sơn hà,Hịch tớng

sĩ,Bình ngô đại cáo thở nào

? Qua đoạn trích, em có suy nghĩ gì về

hình ảnh ngời anh hùng Nguyễn Huệ ?

? Theo em, vì sao tg vốn có cảm tình với

vua Lê lại có thể viết thực và hay nh thế

về Nguyễn Huệ?

Các tg’ đã tôn trọng l/sử, đồng thời khi viết

họ đã đứng trên q/điểm, lập trờng d/tộc và

tinh thần yêu nớc nên những trang viết về

Quang Trung rất chân thực và hay, mang

? Sự hoảng loạn của quân Thanh khi

quân Tây Sơn đánh đến nơi đợc miêu tả

qua những chi tiết nào?

? Nếu dùng kĩ thuật điện ảnh để tái hiện

cảnh này, thì ống kính của nhà quay

phim sẽ nhằm vào chi tiết điển hình nào?

? Những chi tiết trên giúp em hiểu gì về

đội quân xâm lợc nhà Thanh?

? Vua tôi Lê Chiêu Thống đã có hành

động gì khi nghe Ngọc Hồi thất thủ?

? Cuộc tháo chạy của vua tôi Lê Chiêu

+Lòng căm thù giặc và ý chí quyết thắng+Có tinh thần tự hào ,tự tôn và đoàn kếtdân tộc

KL: Cả về đức độ và tài năng,Nguyễn Huệ xứng đáng là bậc anh hùng tiếp nối truyền thống nhân nghĩa ,yêu nớc của dân tộc,điển hình cho tinh thần quật khởi của phong trào nông dân khởi nghĩa nhng vẫn có cá tính cốt cách riêng

2.Số phận của quân Thanh và vua tôi Lê-Chiêu-Thống

a) Sự thảm bại của quân tớng nhà Thanh:

+T ớng :

Sợ mất mật, tháo chạy thục mạng+Quân lính

Tan tác bỏ chạy, giày xéo lên nhau màchết

=> Lột tả bản chất của đội quân phinghĩa thất bại nhục nhã ,ê chề

b) Số phận bi đát của bọn vua quan phản quốc

-Lê-Chiêu-Thống cùng mấy bề tôi thântín chạy bán sống, bán chết

- Sống lu vong ở nớc ngời

=> Đoạn văn miêu tả chân thực tình cảnhkhốn quẫn của vua Lê Chiêu Thống

Giáo án Ngữ văn 9

- Là bọn ngời hèn mạt, bọn chúng đã từ

bỏ dân tộc, gắn vận mệnh mình với kẻ

xâm lợc và phải chịu số phận thảm bại

“Nớc Nam từ khi có đế vơng cha có ông

vua nào hèn hạ nh thế ” Đây là lời kết án

đanh thép nhất, khinh bỉ nhất với Lê

-Giọng văn phù hợp(khi hào hứng sôi

nổi lúc thơng cảm ,bi ai)2.Nội dung

* Ghi nhớ ( SGK)

Bài thơ :Đề đền Sầm Nghi Đống

(Hồ Xuân Hơng)Ghé mắt trông ngang thấy bảng treoKìa đền thái thú đứng cheo leo

Ví đây đổi phận làm trai đợcThì sự anh hùng há bấy nhiêu

-Thầy:Giáo án , bảng phụ, giấy khổ to ,bút dạ,nam châm…

-Trò:Làm bài tập của tiết trớc,SGK,đọc bài trớc ở nhà

II.Các b ớc tiến hành :

1.Ôn định tổ chức: 9a: 9b:

2.Kiểm tra:

2.1.Chứng minh từ: sốt, vua,đẹp là những từ nhiều nghĩa

2.2.Trong ví dụ sau từ in đậm đợc gạch chân có phải là những từ nhiều nghĩa

không

+Ruồi đậu mâm xôi đậu +Kiến bò đĩa thịt bò +Con ngựa đá con ngựa đá

3.Bài mới

Giới thiệu bài:

Chúng ta thử tởng tợng tơng lai Tiếng Việt sẽ nh thế nào nếu ngôn ngữ ấy không

có thêm một từ ngữ mới nào hoặc giả nh thế hệ ngời Việt Nam trong tơng lai chỉquen sử dụng ngôn ngữ quốc tế -Tiếng Anh…Bài học hôm nay sẽ giúp ta tìm câu trảlời

- Điện thoại di động: ĐT vô tuyến nhỏ

mang theo ngời đợc sử dụng trong vùng

phủ sóng của cơ sở cho thuê bao

- Đặc khu KTế: Khu vực dành riêng để

thu hút vốn và công nghệ nớc ngoài, với

những chính sách có u đãi

- Sở hữu trí tuệ: Quyền sở hữu đối với s/

phẩm do hoạt động trí tuệ mang lại, đợc

pháp luật bảo hộ nh quyền tgỉa, quyền

phát minh, sáng chế

? Trong Tv có những từ đợc cấu tạo bởi

mô hình x+ tặc

? Hãy tìm những từ ngữ mới xuất hiện

cấu tạo theo mô hình đó?

? Giải nghĩa các từ đó?

+ Lâm tặc, tin tặc,

- Lâm tặc: Kẻ cớp tài nguyên rừng

- Tin tặc: Kẻ dùng kỹ thuật xâm nhập trái

phép vào dữ liệu trên máy vi tính của  

để khai thác hoặc phá hoại

* Ghi nhớ 1 (82).

Giáo án Ngữ văn 9

? Nh vậy ta có thể p/triển từ vựng tiếng

Việt bằng cách nào nữa ?

? Khi mợn ngon ngữ khác ta phải lu ý

điều gì để vẫn bảo tồn đợc ngôn ngữ dân

tộc?

Gv:

+ Mợn TN của tiếng nớc ngoài để biểu

thị K/niệm mới xuất hiện trong đ/sống

của ngời bản ngữ là cách thức tốt nhất để

phát triển từ vựng Tiếng Việt

+……… ờng xây dựng theo tiêu:đ

chuẩn đặc biệt dành riêng cho các loại xe

cơ giới chạy với tốc độ cao (trên 100 km/

tr-ờng và đợc pháp luật bảo vệ

+……….:ngời giỏi tay nghề kĩ thuật

vào bậc hiếm có

+……….công nghệ dựa trên cơ sở

khoa học kĩ thuật hiện đại,có độ chính

xác và hiệu quả kinh tế cao

+………biểu thị sự phong phú đa

dạng về nguồn gien,về giống loài sinh vật

b) Bạc mệnh, duyên phận, thần linh,chứng giám, thiếp, đoan trang, tiết, trinhbạch, ngọc

2/Tiếng Anha/ Aidsb/ Ma-ket-ting

- X + Hóa: Ôxi hóa, lão hóa, cơ giới hóa,

điện khí hóa, CN hóa,

- X + điện tử: Th điện tử, thơng mại đ.tử,giáo dục đ.tử, Chính phủ đ.tử,

2 Bài 2 (83)

Giải nghĩa: SGV (94)+ Bàn tay vàng + Cầu truyền hình + Cơm bụi + Đa dạng sinh học + Hiệp định khung + Công nghệ cao + Công viên nớc + Đờng cao tốc + Đờng vành đai

chung về một vấn đề lớn đợc kí kết thờng

là giữa hai chính phủ ,có thêr dựa vào đó

triển khai ,kí kết những vấn đề cụ thể

+……….là công viên chủ yếu diễn ra các

trò chơi dới nớc nh trợt ,bơi ,tắm …

+…là đờng bao quanh giúp cho những

phơng tiện vận tải có thể đi vòng qua để

đến một địa phơng khác mà không đi vào

- Sự p/triển về số lợng của từ ngữ có thể diễn ra bằng 2 cách:

+ Cấu tạo TN mới

+ Mợn từ ngữ của tiếng nớc ngoài

TV của 1 ng/ngữ không thể không thay đổi

Để đáp ứng nhu cầu giao tiếp khi XH không ngừng vận động & p/triển

5 Dặn dò

+ Trình bày các BT vào vở

+Tự tìm thêm một số mô hình tạo từ ngữ mới trong tiếng Việt

+Tự tìm các từ Hán Viẹt có trong các văn bản văn học trung đại và ghi vào sổ tayvănhọc nghĩa một số từ khó,dễ nhầm lẫn hoặc thờng sử dụng

+ Soạn bài "Truyện Kiều của Nguyễn Du "